آذربایجان یک هزار سال قبل مهد اندیشه فلسفی بوده است

مقایسه تاریخ پیدایش مکتب فلسفی آذربایجان (تبریز) با آن چه فارس ها مکتب

 هرات، شیراز و اصفهان می خوانند

در این جا فقط به چند نوشته پراکنده توجه فرمایید اما خودتان در باره تاریخ پیدایش آن دو با مکتب فلسفی آذربایجان دقت فرمایید تا قضاوت بفرمایید که احتمال تاثیر کدام بر دیگری بیشتر است

از زمانی که شیخ شهاب الدین سهروردی آذربایجانی در سال 587 (قمری هجری) از دار دنیا رخت بربست، تا امروز  849 سال می گذرد. باید نقطه آغاز فلسفه در آذربایجان را بسیار قبل تر از تولد شیخ شهاب الدین سهروردی آذربایجانی دانست. چرا که او در مکتب فلسفی آذربایجان تعلیم و پرورش یافته است. باید فلسفه تا بدان حد از توانایی و قدرت رسیده بوده باشد که بتواند  شیخ شهاب الدین سهروردی آذربایجانی را تجویل دهد.

 می توان احتمال به یقین از وجود و رونق مکتب فلسفی آذربایجان در 1000 سال قبل سخن راند.

نخستین نشانه مهم از علاقه فلسفی در آذربایجان وجود شیخ اشراق شهاب‌الدین سهروردی آذربایجانی است (فوت 587)، متفکری که در سهرورد، نزدیک زنجان آذربایجان، متولد و بزرگ شد و در یکی دیگر از شهرهای آذربایجان، یعنی مراغه آذربایجان،  فلسفه خواند.

مراغه آذربایجان در نیمه دوم قرن ششم یکی از مهمترین شهرهای آذربایجان برای آموزش فلسفه بود. بدین ترتیب دو شخصیت پرآوازه قرن ششم، یعنی شیخ اشراق و فخر رازی، پرورش یافته مدرسه‌ای هستند که در مراغه آذربایجان تأسیس شده بود.

نشانه دیگری که از فعالیت فلسفی در مراغه آذربایجان، در نیمه دوم قرن ششم، در دست است، وجود مجموعه خطی نفیسی است که در این شهر تهیه شده است. این مجموعه در سالهای 7ـ 596، یعنی کمتر از ده سال پس از قتل شیخ اشراق در حلب و یک سال پس از مرگ ابن رشد، در مدرسه‌ای در مراغه به نام «مجاهدیه» کتابت شده است. در این مجموعه حدود بیست اثر فلسفی و منطقی که مورد استفاده اهل فلسفه و دانشجویان در این مدرسه بوده است فراهم آمده است. پاره‌ای از رسائل و کتاب های فلسفی ابوحامد غزالی و ابن‌سینا و بعضی از رساله‌های فارابی و ابوسلیمان سجستانی و عمر بن سهلان ساوی یا ساوجی و رساله‌ای از خود مجدالدین جیلی جزو آثار مندرج در مجموعه فلسفی مراغه آذربایجان  است.

اوج فعالیت علمی و فلسفی در مراغه آذربایجان البته در قرن هفتم، در زمان خواجه نصیرالدین طوسی (فوت 672)، مشاهده می‌شود. گفته‌اند که در رصدخانه مراغه آذربایجان که به همّت خواجه طوسی بنا شده بود، کتابخانه بزرگی بود که بیش از چهار هزار جلد کتاب علمی و فلسفی برای منجمان و فیلسوفان در آن گردآوری شده بود. علما و حکمای متعددی را نیز خواجه نصیر از شهرهای دیگر فراخوانده و به مراغه آورده بود. یکی از آنان فخرالدین مراغی بود که قبلاً در موصل اقامت داشت و یکی دیگر نجم‌الدین دبیران قزوینی آذربایجانی بود. بدین ترتیب، مراغه در دوران ایلخانان مغول به صورت یکی از مراکز مهمّ علوم عقلی درآمده بود.

نخستین نویسنده اشراقی پس از سهروردی حکیم و فیلسوف آذربایجانی دیگری است به نام عبدالقادر (عبدالقاهر) حمزة بن یاقوت اهری (فوت 657) که کتابی نوشته است به نام البلغةُ فی الحکمة که به الاقطاب القطبیه نیز معروف است.

ابن‌فوطی در اوائل سال 657 محضر او را در اهر درک کرده و او را «حکیم صوفی» خوانده و گفته است که وی مدّتی در هرات در مصاحبت فخرالدین رازی به سر برده است.

نویسنده اشراقی دیگر آذربایجانی شمس‌الدین محمد بن محمود شهرزوری است (زنده در سال 680)، صاحب نزهة‌ الارواح، شرح حکمة‌ الاشراق، الشجرة‌ الالهیة، و شرح تلویحات. شهرزور میان اربل {اردبیل} آذربایجان و همدان آذربایجان است و شهرزوری  با سهروردی خویشاوند بوده است.

از شهرهای دیگر آذربایجان، همچون ابهر آذربایجان و سلماس آذربایجان و ارومیه آذربایجان، نیز فلاسفه‌ای برخاسته‌اند. فیلسوف و عالم معروف ابهر آذربایجان اثیرالدین ابهری (فوت حدود 663) است که شاگرد فخر رازی بوده و با خواجه نصیرالدین طوسی مکاتبه داشته است.

 از سلماس آذربایجان فیلسوف و حکیمی به نام ابوعلی حسن بن ابراهیم سلماسی برخاسته که اهل حکمت و فلسفه بوده و چند اثر از او به جا مانده که یکی از آن ها «الرسالة السیاسیة» است.

 سراج‌ الدین محمود ارموی آذربایجانی  (682ـ594) که چندین کتاب در منطق و حکمت نوشته و شرحی هم بر اشارات بوعلی دارد و دو کتاب لطائف‌ الحکمة و مطالع‌ الانوار از آثار معروف اوست کسی است که اصلاً اهل ارومیه آذربایجان بوده و بعدا به آسیای صغیر رفته است.

رشیدالدین فضل‌اللّه‌ همدانی آذربایجانی دانشگاه بسیار بزرگ "ربع رشیدی" در تبریز آذربایجان را در کنار تبریز بنا کرد.

از جمله حکما و فیلسوفان تبریز ابواسحاق ابراهیم بن محمد تبریزی آذربایجانی معروف به "غضنفر" است که شیفته ابوریحان بیرونی بوده و نسخه‌ای از کتاب الصیدنه او را نیز در سال 678 کتابت کرده است. وی همچنین صوان الحکمة ابوسلیمان سجستانی را تلخیص کرده است.

استاد غضنفر نیز تبریزی آذربایجانی دیگری بود به نام ابوعبداللّه‌ محمد بن ابی‌بکر تبریزی که شرح او بر بخشی از دلالة‌ الحائرین موسی بن میمون موجود است و غضنفر او را «حکیم الهی و شیخ ربانی» خوانده است. فلاسفه و علمایی که در زمان خواجه نصیرالدین طوسی و شمس‌الدین جوینی و رشیدالدین فضل‌الله به دستگاه ایلخانان روی می‌آوردند به تبریز یا مراغه می‌رفتند. قطب‌الدین محمود بن مسعود شیرازی، شارح کتاب حکمة‌الاشراق، از جمله این فلاسفه بود.

از خسروشا آذربایجان در نزدیکی شهر تبریز  حکیم و طبیبی برخاسته بود به نام شمس‌الدین عبدالحمید بن عیسی خسروشاهی آذربایجانی (ف . 652) که به دمشق رفته بود. وی شاگرد فخر رازی بود و چندین کتاب در فلسفه تألیف کرد که مهمترین آن ها مختصر کتاب الشفاء ابن‌سیناست.

یکی از مهمترین مدارک فعالیت های فلسفی شهر تبریز آذربایجان که اخیرا پیدا شده است، مجموعه‌ای است خطی به نام «سفینه تبریز» که در سالهای 3ـ721 به قلم یکی از رجال فرهنگی شهر به نام ابوالمجد محمد بن مسعود تبریزی کتابت شده است.

در فهرست این مجموعه خطی آثاری فلسفی و منطقی دیده می‌شود، از جمله «قصیده عینیه» و اشارات ابن‌سینا و آثار فارسی شیخ اشراق شهاب‌الدین سهروردی (عقل سرخ و مونس‌العشاق و آواز پر جبرئیل و صفیر سیمرغ و فی حالة الطفولیة و لغت موران) و دو اثر معروف نجم‌الدین دبیران قزوینی به نام های الشمسیه فی القواعد المنطقیه و حکمة‌ العین.

 همچنین اثری منطقی از حاجی بُلَه که استاد ابو المجد تبریزی بوده است.  آثار مندرج در این مجموعه به‌طور کلّی نشان می‌دهد که چه آثاری از چه نویسندگانی بیشتر مورد توجه اهل علم در تبریز بوده است.

نظامی گنجوی، صاحب خمسه، که اهل‌گنجه در شمال آذربایجان بود، حکیم بود و در آثار او بارها از فلاسفه یونان یاد شده است. مثنوی عرفانی «طریق‌ التحقیق» نیز که به غلط به حکیم سنائی نسبت داده شده است، احتمال داده‌اند که از شاعری به نام احمد نخجوانی باشد، اثری است متأثر از آثار فلسفه اشراقی، فلسفه‌ای که در قرون هفتم و هشتم در شهرهای آذربایجان مطرح بوده است.

، از اواسط قرن ششم تا اواسط قرن هشتم سکّه دولت فلسفه به نام آذربایجان زده شده بود و هیچ‌ یک از مناطق دیگر رونق علمی و فلسفی آذربایجان را نداشتند.

از اواسط قرن هشتم به بعد شیراز گوی سبقت را از آذربایجان ربود و فلاسفه‌ای چون جلال‌الدین دوانی و غیاث‌الدین منصور دشتکی و حاج محمود نیریزی و سرآمد همه ایشان ملاصدرا در آن شهر پرورش یافتند.

نکته جالب توجه این است که سنّت فلسفی شیراز متأثر از فلسفه یا حکمت اشراقی بود. حکمتی که قبلاً در منطقه آذربایجان پرورش یافته بود. بعد از شیراز نوبت اصفهان بود.

در واقع مکتبی که در عهد صفویّه در اصفهان پدید آمد نتیجه فلسفه‌ای بود که خود قبلاً در  آذربایجان شکل گرفته بود.

فارس ها ادعا می کنند که مکتب فلسفی خراسان (هرات) بسیار قبل تر از مکتب آذربایجان بوجود آمده است اما بنظر می رسد که این مکتب در دوره حاکمیت تیموریان شکل گرفته است و تیموریان در سال 771 هجری قمری شکل گرفته اند. مکتب فلسفی آذربایجان حداقل 300 سال جلوتر از این مکتب به اوج خود رسیده و امثال سهروردی ها را به جامعه و بشریت تحویل داده بود. موضوع مورد دقت در این است که در این مکتب فقط از نقاشی و هنر سخن به میان آورده اند. بر عکس مکتب آذربایجان که مکتب فلسفی و جهان بینی داشت.

مکتب هرات

فارس ها در این باره چنین و به دروغ چنین ادعا می کنند:

مکتب هرات یکی از سبک‌های نقاشی ایرانی‌ است که در دوره تیموریان و در زمان زمامداری شاهرخ در هرات پایه‌گذاری شد. این سبک در دوره سلطان حسین بایقرا پیشرفت زیادی می‌کند، اما در سال ۱۵۰۷ میلادی با حملهٔ ازبک‌ها رشدش متوقف می‌شود.

مکتب هرات بعدها با کمک نقاشان بسیاری چون آقا رضا جهانگیری که به دربار جهانگیر شاه در هند رفته بودند تاثیر زیادی بر روی نقاشی هندی گذاشت. مکتب هرات را همچنین یکی از «پیش‌مکتب»های مهم مکتب تبریز و مکتب اصفهان می‌دانند. (به تحریف تاریخ اندیشه و پیدایش فکر و هنر در منطقه توجه فرمایید)

به جمله زیر با دقت بیشتری توجه فرمایید:

 پس از آن که بایسنقر از نبردِ پیروزمندانه با ترکمانان در ۸۲۳ بازگشت و مولانا جعفر تبریزی، بعدها ملقّب به جعفر بایسنقری، استاد مسلّم خط نستعلیق و سایر استادان فن را از تبریز به همراه آورد، هرات تبدیل به مرکز هنر خوشنویسی شد.

یعنی تبریز در این زمان مکتب فلسفی و هنری خود را به جهان آن روزگار صادر می کرد و هنر نقاشی و انواع هنرهای دیگر از تبریز به هرات رفته است.

 چهل نفر کاتب و خطاط به راهنمائی مولانا جعفر تبریزی معروف به جعفر بایسنقری که خود او نیز شاگرد عبدالله بن میر علی است به استنساخ کتب مشغول بودند. وی بوسیله پرداخت دستمزدهای گزاف و اعطاء انعام فراوان و شاهانه، هنرمندترین استادان خوشنویسی و تذهیب را نزد خود نگاه می‌داشت و آنان برای وی ظریف‌ترین آثار هنری را درخط، تذهیب، جلدسازی و صحافی به وجود می‌آوردند."

{دقت فرمایید تاریخ نویسان فارسگرا و پان ایرانیست چگونه با پس و پیش کردن نام شهرها، چنان نشان می دهند که تقدم پیدایش مکتب فلسفی از بغداد آغاز شده و به شیراز و آنگاه تبریز (آذربایجان) رسیده است. به مثال زیر توجه فرمایید}

در سده هشتم هجري در دوران جلايريان حكومت در دو مركز تبريز و بغداد به كار خود ادامه داد و يكي از مهمترين مكاتب نقاشي پديدار گشت كه به مكتب جلايري شهرت يافته است. اين مكتب متعالي مجموعه اي برگرفته ازدستاوردهاي مكتب بغداد، شيراز و تبريز است. اين مكتب با حضور نقاشان برجسته اي چون جنيد بغدادي معروف به سلطاني و ديگر هنرمندان شكل گرفت. تصاويري از ديوان خواجوي كرماني (مجموعه همای و همايون) (تصوير 7-70) كه درموزه بريتانيا نگاهداري مي شود به خط نستعليق ميرعلي تبريزي و از آثار برجسته جنيد نقاش است.

در این جا هم رد پای استاد میرعلی تبریزی آذربایجانی دیده می شود.

مکتب شیراز

مکتب شیراز بسیار دیرتر از مکتب آذربایجان و تبریز تولد یافت و بنظر می رسد که تنها در نقاشی و کتابت شاهنامه و چند کتاب دیگر خلاصه می شود. نمی توان به این رشد محدود، مکتب یا اندیشه فلسفی نام داد. شاید بتوان از نوعی هنر در این دوران سخن گفت که از تبریز و آذربایجان گرفته است.

مکتب شیراز اول یک مکتب نگارگری ایرانی است. مغول‌ها تمامی ایران را تصرف کردند به جز شیراز که خود تسلیم شد. این مسئله باعث شد که در طی حکومت مغولان، در شیراز یک حکومت محلی شیرازی شکل بگیرد و این مسئله باعث پیدایش مکتب نگارگری شیراز شد که از مکتب تبریز بسیار بیشتر به مایه‌های ایرانی و شیوهٔ کهن نقاشی ایرانی نزدیک است. از آثار مکتب شیراز می‌توان به شاهنامه توپقاپوسرای استانبول (۷۳۱ هجری)، شاهنامه قوام‌الدین حسن (۷۴۱ ه. ق) و مونس الاحرار محمد مدبر (۷۴۲ ه. ق) اشاره کرد.

فارس ها تاریخ مکتب "هنری عاریه گرفته از آذربایجان" را به دو بخش "اول" و "دوم" تقسیم کرده اند. در بالا در باره مکتب شیراز اول خواندید. زیر در باره مکتب شیراز دوم می خوانید:

مکتب شیراز دوم: پس از فروپاشی حکومت مغولان در سال ۷۷۱ ه.ق توسط تیمور، مکتب شیراز ادامه یافت و تأثیراتی را از مکتب تازه‌ تاسیس جلایری هم دریافت کرد. از آثار این دوره گلچین اسکندر سلطان (۸۱۴ ه.ق)، شاهنامهٔ ابراهیم سلطان (۸۲۳ ه.ق) و خاوران نامهٔ ابن حسام با نگارگری فرهاد (۸۸۱ ه.ق) است.

در دوران تیموریان (سده ۹ ه.ق) و حضور اسکندر سلطان و ابراهیم سلطان در شیراز زمینه برای بروز دوباره ویژگی‌های دیداری مکتب شیراز اول (سده۸) فراهم شد.

مکتب اصفهان

رضا عباسی از نگارگران دربار شاه عباس صفوی بوده که در تبریز متولد شد. از زندگانی این ھنرمند اطلاعات چندانی در دست نیست و احتمالا بین سالھای 979 الی 1044 ھجری قمری می زیسته و سرآمد ھنرمندان و نقاشان دوره صفویه بوده است.. وی را بنیانگذار مکتب اصفھان می دانند

مکتب اصفهان از زمانی آغاز شد که شاه‌ عباس مرکز صفویان را به اصفهان منتقل کرد.

{یعنی در گذشته اصفهان، هیچ زمینه فلسفی و هنری نبوده است}

مهمترین هنرمند مکتب اصفهان رضا عباسی است. معین مصور، محمد یوسف، محمد قاسم، آقا رضا هروی و آقارضا مصور کاشی از نقاشان دیگر این مکتب هستند.

 درویش جوان با چوبدستی، خسرو و شیرین و شاهنامهٔ هر سه از رضا عباسی. این دوره مصادف با فرنگی‌سازی در نقاشی نیز می‌باشد. محمد زمان (پائولو زمان) از سوی شاه عباس دوم به اروپا رفت و به علت تعلیماتی که دید آثار او تأثیرات نقاشی غربی را بیش از سایرین نشان می‌دهد. این نوع نقاشی در دورهٔ زندیه و قاجاریه نیز ادامه یافت.

چنان چه مشاهده می شود، با انتقال فیلسوفان و اندیشمندان آذربایجان به خارج از آذربایجان (عثمانی، فارسیستان، هندوستان و خراسان قدیم و همچنین به دیگر نقاط دنیای آن روزگار)، فتیله اندیشه نه تنها در آذربایجان به پایین کشیده می شود، بلکه در دیگر نقاط هم فلسفه جان نمی گیرد. چرا که قصه فلسفه مثل داستان آدم و حوا و رانده شدن شان از بهشت است. وقتی بهشت اندیشه فلسفی شرق و بخصوص شرق اسلامی را تخریب می کنند، آذربایجان به بهشت گمشده بشریت بدل می شود. آیا کسانی برای یافتن بهشت گم شده فلسفه آذربایجان بپا بر می خیزد؟

Dəyirmi Masa: Azərbaycanda iranlı qaçqınların problemləri

Dəyirmi Masa: Azərbaycanda iranlı qaçqınların problemləri

October 2, 2010 at 12:20am

Insafəli Hidayət

PublicFriendsFriends except AcquaintancesOnly MeCustomClose FriendsToronto, Ontario AreaSee all lists...FamilyWriterAllameh Tabatabai UniversitytebrizJournalistGunaz TvAcquaintancesGo Back

Bir qrup iranlı qaçqın qərb ölkələrinə getmələrinə imkan yaradılması xahişi ilə Azərbaycan prezidentinə Milli Məclisin spikerinə və BMTQAK-nın Bakı ofisinə müraciət ediblər. (Dinləyin)

Azərbaycandakı iranlı qaçqınların bir hissəsi vəziyyətlərindən olduqca narazıdır.Onlar Azərbaycan hökumətinin imkanları daxilində yaratdığı şəraitə görə minnətdarlıq bildirsələr də, müxtəlif səbəblərdən Azərbaycandan başqa ölkələrə getmək istəyirlər. Belə mühacir-qaçqınlardan biri Rəhim Cavadbeyli bu yaxınlarda “Amerikanın səsi” radiosuna müsahibəsində bildirib ki, Azərbaycanda qalmamaq və İranlı və ya İran Azərbaycanından olan qaçqınların vəziyyətinə düşməmək üçün  bir il yarım bu ölkədə yaşamaq hüququ verən sertifikatı almaqdan imtina edib. O, səbəb kimi Azərbaycan hökumətinin verdiyi sertifikatın işləmək, əmlak sahibi olmaq  və başqa hüquqlarla təmin etmədiyini göstərib. “Bu sertifikat hətta  telefon nömrəsi almaq hüququ belə vermir”- deyə o bildirib.

Cənab Cavadbəyli Azərbaycanda qalmaq istəməməsinin səbəblərindən biri kimi təhlükəsizlik məsələsinə də toxunur. O deyir ki, “Azərbaycan siyasi qaçqınları qorumaq iqtidarında deyil. Qaçqın və onun ailəsi isə ehtimal edilən hücumlardan qoruna bilməz. Bu problemlər Azərbaycanda İrandan olan başqa  qaçqınlara  da aiddir”.

Rəhim Cavadbəyli sübut kimi Azərbaycanda qaldığı evin yandırıldığını, hadisə nəticəsində bədəninin bir hissəsinin yandığını bütün bu dediklərini sənədlərlə sübut edə biləcəyini qeyd edib. Onun məlumatına görə, İranlı qaçqınlar təşkilatlanmağa başlayıb və BMT-nin Qaçqınlar Üzrə Ali Komissarlığının nəzdində qrup yaradıblar. İranlı qaçqınlar həmçinin qərb ölkələrinə getmələrinə imkan yaradılması xahişi ilə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev, Milli Məclisin spikeri Oqtay Əsədova,  BMT-nin Qaçqınlar üzrə  Ali Kommissarlığının Bakı nümayəndəliyinə məktub göndərib.

Dəyirmi masa söhbətinin iştirakçısı Azərbaycan Miqrasiya Mərkəzinin hüquqşünası, Günel Quliyeva  yuxarıda sadalanan şikayətlərlə əlaqədar olaraq deyib ki, Azərbaycanın qaçqın və miqrantlar barədə qanunları olduqca sərtdir. Ölkəyə qaçqın axınının qarşısını almaq üçün buraya

gələn xarici ölkə  vətəndaşlarına miqrantlıq və ya qaçqınlıq statusu çox çətinliklə və nadir hallarda verilir. O deyir ki, “İrandan  olan şəxslər isə daha çox BMT-nin Qaçqınlar Üzrə Ali Komissarlığının verdiyi sənədlə yaşayır. Onlara da qaçqın statusu deyil və sadəcə himayə statusu adlandırılan bir sənəd verilir. Əslində bu sənəd Azərbaycan  tərəfindən tanınan sənəd deyil”.

Hüquqi Dövlət Araşdırmaları Fondunun prezidenti Müzəffər Baxışov da Azərbaycandakı İranlı qaçqınlarla bağlı problemlərin mövcud olduğunu və qanunvericiliyin mühacir və qaçqınlıq statusu ilə əlaqədar qaydalarının daha da sərtləşdirildiyini təstiqləyir. O, eyni zamanda qeyd edib ki, Azərbaycan konstitusiyası şəxslərə siyasi sığınacaq verilməsi barədə beynəlxalq qaydaları tanıyır və müvafiq  qanunvericiliyə əsasən ölkədə bu hüquqla bağlı müraciətlərə Azərbaycan Miqrasiya Xidməti baxır. Bu xidmət qaçqınlarla müsahibələr aparır, sənədlərini yoxlayır və onlara  qaçqın statusu verilib-verilməməsi barədə qərar qəbul edir.

Cənab  Baxışovun sözlərinə görə, Miqrasiya  Xidmətinə 2008-ci ildə 100 müraciət edilib və onlardan yanlız biri qəbul olunub. Onun sözlərinə görə, müraciətlər və onların qəbulundakı nisbət 2009 və 2010-cu ildə də 2008-ci ildəki tendensiyaya oxşardır. Cənab Baxışov deyib ki, Miqrasiya idarəsi hətta müsahibələrdə və sənədlərdə qaçqın statusu almaq hüququ olduğu aydın olan İranlıların müraciətlərini çox vaxt rədd edir. Onun dediyinə görə, prezidenti olduğu Hüquqi Dövlət Araşdırmaları Fondu qaçqın statusuna haqqı olan İran vətəndaşları adından Miqrasiyya  İdarəsinin qərarının əleyhinə olaraq məhkəmələrə müraciət edib və bütün instansiyalarda məhkəmələr onların etirazlarını rədd edib. “Azərbaycanın bu məsələdə tutduğu mövqe İranla siyasi, mədəni iqtisadi və digər əlaqələrlə bağlı qayğılardan qaynaqlanır. Hesab edirəm ki, Azərbaycan Respublikası bu qayğıların hesabına İran vətəndaşlarına qaçqın statusu verməkdən çəkinməməlidir”.

İranlı qaçqın Əli Süleymani isə Azərbaycan hökumətindən razılığını bildirib və  ölkənin İranlı qaçqınlar üçün əlindən gələn köməyi  göstərdiyini deyir. O, beş il ərzində status ala bilməsə də, Azərbaycanda qaçqınlara təzyiqlər olduğu barədə iddiaları rədd edir. Ancaq qaçqınların müəyyən çətinliklərlə qarşılaşdığını, status almağın çox nadir və çətin olduğunu qəbul edir. Hazırda Cənab Suleymaninin qızı ABŞ-ın Çikaqo şəhərinə gəlib, orda yaşayır, amma hələ ki, ona ABŞ-a getmə icazəsi  verilməyib. Ailəsi bölünmüş vəziyyətdə olan cənab Süleymani problemin texniki səbəblərə görə baş verdiyini deyir.

https://www.facebook.com/notes/ensafali-hedayat/d%C9%99yirmi-masa-az%C9%99rbaycanda-iranl%C4%B1-qa%C3%A7q%C4%B1nlar%C4%B1n-probleml%C9%99ri/432664898881

Like

آیا با تغییر نام ها در همه جا موافق هستیم؟

آیا با تغییر نام ها در همه جا موافق هستیم؟

February 20, 2011 at 5:39pm

PublicFriendsFriends except AcquaintancesOnly MeCustomClose FriendsToronto, Ontario AreaSee all lists...FamilyWriterAllameh Tabatabai UniversitytebrizJournalistGunaz TvAcquaintancesGo Back

دوستان گرامی

نظر شما در باره تغییر اسامی آب ها، دریاها، دریاچه ها، شهرها، روستاها هم در سطح بین المللی، منطقه ای، کشوری و استانی مانند تغییر نام خلیج فارس به خلیج عربی چیست؟ نظرتان در رابطه با نوشته های آقا یا خانم

Yakamoz Azerbaycan

چیست؟ او نوشته است:

میخواهم بدانم واقعا چقدر در تمرین دموکراسی موفق بودید. آیا اعتراضی به تعویض این اسامی از ترکی به فارسی دارید؟؟؟ لیست را بخونید. اسامی شهرها و روستاها و رودخانه ها و کوهها و مکانهای آذربایجان که از ترکی به فارسی تغییر یافته اند

اگر زبان ملّتی از بین برود آن ملّت هم از صحنه هستی خارج شده است. “هایدیگر"

باتی آذربایجان به آذربایجان غربی ،

اورمو به رضائیه و سپس ارومیّه ،

زنگان به زنجان ،

سویوق بولاق به مهاباد ،

دیلمقان یا سلماس به شاپور ،

قوشاچای به میاندوآب ،

سولدوز به نقده ،

قاراداغ به ارسباران ،

آراز به ارس ،

ساوالان به سبلان ،

ملک کندی به ملکان ،

تیکان تپه به تکاب ،

سایین قالا به شاهین دژ ،

خانا به پیرانشهر ،

ساری داش به سردشت ،

عربلر به پلدشت ،

اوچ نووا به اشنویه ،

قاراعینی به سیه چشمه ،

گروس به بیجار ،

قویون داغی به کبودان ،

ائشک داغی به جزیره اَشک ،

جیغاتای چای به زرینه رود ،

تاتائو چای به سیمینه رود ،

قاسملو دره سی به دره شهدا ،

گادار چای به قادر رود ،

یئددی گؤز به هفت چشمه ،

داش دورگه به درگه سنگ ،

دلمه به اسلام آباد ،

قالالار به قلات ،

خزر دنیزی به دریای مازندران ،

خیاو به مشکین شهر ،

ساووج به ساوه ،

قیزیل اوزن به سفید رود ،

قوچ کندی به پارس آباد (مرکز محال موغان)

قره سو به سیه چشمه ،

گون دوغان به کندوان ،

طارم به آب بر ،

قافلانتی به قافلانکوه ،

قارا آغاج به قدس ،

سرایسکند به هشترود ،

توفارقان به آذرشهر ،

اوجان به بستان آباد ،

آجی چای به تلخه رود ،

ساری قایا به سارقیه ،

میدان چای به مهران رود ،

قارا گؤل به سیاه استخر ،

سو باتان به تازه ده ،

قالاجیک به عزیز آباد ،

باخچاجیق به سردارآباد ،

قاراخاچ به علی آباد ،

تورکان اووا به فرزانه آباد ،

قاراوول داغی به شیرکوه ،

میشو به میشاب ،

آخما قایا به احمقیه ،

جِیرانلی به جاریحانی ،

اسکی شهر به اسک شهر ،

باش بولاق به سرچشمه ،

کیوی به کوثر ،

قره تپه به سیاه کوه ،

کؤشک سارای به کشکسرای ،

داش آتان به دانش آباد ،

یام به پیام ،

هلاکو به هرزند ،

انه مه به انانق ،

گلن بَی به گل انبر ،

قازان خان به غازیان ،

حاجی بَی کندی به حاجی بکنده ،

گؤووز کندی به گاوخُس ،

گؤز آیران به کوزه گران ،

ایراق دهنه به راهدانه ،

خیل خانا به خلخانه ،

شیطان اووا به طالقان

من (انصافعلی هدایت) در باره صحت و سقم این نوشته نمی توانم چیزی بگویم اما اگر همه این نام ها تغییر کرده باشند و ما سکوت کرده باشیم، آیا می توانیم در رابطه با تغییر نام یک دریا که تنها به ایران هم تعلق ندارد، چنان جدی باشیم؟ یا این که به سیاست یک بام و دو هوا معتقدیم؟

* * * * *  * * * * *

https://www.facebook.com/notes/ensafali-hedayat/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%AC%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85/10150091859363882

Like

Human Rights in Iranian Azerbaijan

Human Rights in Iranian Azerbaijan

July 12, 2011 at 3:37am

PublicFriendsFriends except AcquaintancesOnly MeCustomClose FriendsToronto, Ontario AreaSee all lists...FamilyWriterAllameh Tabatabai UniversitytebrizJournalistGunaz TvAcquaintancesGo Back

http://www.gozaar.org/english/articles-en/Human-Rights-in-Iranian-Azerbaijan.html

Pubvlished on Gozaar


14 April 2008 Ensafali Hedayat

After Norouz, one can look back and review the past year’s events. This brief survey focuses on human rights and societal and cultural issues of the Azeri people in Iran. It examines daily predicaments that have plagued the lives of Azeri people and the intentional and unintentional circumstances that undermine their culture and identity. This report also summarizes the pressures and attempts by the Islamic Republic to suppress freedom of expression and the press, and the extent to which Azeri activists and supporters of human and ethnic rights are persecuted. Of course, this report is not a thorough survey of Azerbaijan; nonetheless, I hope it can help us to better understand the crucial significance of this population’s struggles, sufferings, needs, and hopes.

In December, three earthquakes on the outskirts of Tabriz alarmed people and forced them to spend a few days out in parks and streets. The earthquake did not inflict heavy damages, but if it had been a little more powerful, thousands of people would have lost their lives. According to official statistics, more than 600,000 people live on the outskirts of Tabriz in shabbily built houses that are vulnerable to natural disasters. The people of Tabriz have bitter memories of past earthquakes. And yet, Tabriz isn’t alone. In many other parts of Iran, and even the capital, officials do not seem to pay any attention to the dangers that threaten people’s lives and properties. The catastrophic consequences of Bam’s earthquake and the slow process of reconstruction over many years have increased the public’s fear in this regard.
Other important news from the past year, to which the Iranian media paid little attention, was the lack of a yearly gathering at Babak Khorramdin’s fortress. No journalist, in Iran or outside the country, inquired as to why this yearly gathering did not take place. Even Amnesty International’s statement about this event and the suppression of the Azeri people was treated in a rather cursory fashion.

It has been some years since Azeris have turned to their own ethnic symbols and Iran’s historical symbols as a powerful resource to bolster their struggle against the injustices of the current government. Babak Khorramdin is a son of this land, celebrated for his legacy and heroic deeds at a gathering at his fortress (Ouz Ghal-e Si) on his birthday every year. This day also provides people with an opportunity to assert their identity and voice their social and political demands. These celebrations of Azerbaijan’s heroes began at the end of the 1990s. In 2002 and 2003, more than 100,000 people gathered in Babak Khorramdin’s fortress and they continued to linger in the surrounding mountains for a week. They exchanged their thoughts with one another and sought solutions to their problems. This horrified the government, which feared that such gatherings could spread to the cities. That is why the government began to crack down on such gatherings the following year. To discourage them, the government turned the area around Babak Khorramdin’s fortress into a field for military maneuvers by the Revolutionary Guards and the basij on the same day. This strategy became an excuse to arrest and imprison hundreds of supporters of human rights who advocated for the Azeri people. These pressures reached their climax in 2007. People who were intimidated by the government’s unpredictable violence were forced into retreat and the celebration of Babak Khorramdin’s birth was held silently in homes.

Another important development last year was the prohibition of the use of Turkish language in the cities of this region. The government prohibited the people of this region from publicly writing in Turkish. Iranian officials in various social, political, and economic capacities have issued and carried out many directives in recent years to weaken the identity of ethnic groups, especially Azeris. One of these directives, which had been issued by the director of a trade office in Eastern Azerbaijan, exposed the Islamic Republic’s agenda completely. This directive ordered economic associations and unions to avoid using Turkish words in their advertisements and in naming their place of work and trade. Those who violated this directive faced heavy punishments. This affair became so scandalous that Akbar Alami, a Member of Parliament for Tabriz, protested against this directive and demanded its annulment.

Last year, the government also demolished the house of Sataar Khan, the National Commander and the most prominent leader of the Constitutional Revolution who fought against despotism and led the revolts against the Qajar dynasty. The decision to destroy this historical site was part of a systematic plan to downplay and discredit Azerbaijan’s history and culture. This attack against the history and achievements of Azerbaijan intends to erase memories that can unite people and spur collective action. The whispering protests became more resonant when the government felt the danger of a public revolt to a caricature in Iran Newspaper. The government was forced to retreat and promised to reconstruct Sataar Khan’s house and turn it into a museum.

At the same time, the government, just as in former years, interrupted a gathering of Azeri youths in Tehran over the tomb of Sattar Khan in the holy site of Shah Abdol-Azim, with arrests and imprisonment. Nevertheless, Sataar Khan is quite fortunate that he was killed and buried in Tehran because his tomb is becoming more prominent in the worldand the government is more reluctant to pressure his commemorators. In contrast, Baqer Khan (the national leader who has been buried in Tabriz) is deprived of visitors because this year too, the police attacked, beat up, and arrested the people who gathered at his tomb.

Along with Sataar Khan’s house, which was partly saved from demolition, the historical site of Arge Alishah(Alishah’s Castle) is still in danger. The government also plans to demolish some surviving parts of Robe Rshidi, the oldest university in Iran, in order to build a new university in its place. But if the government’s intentions are in fact sincere, it is possible to repair and reconstruct what has remained of the old site and build the new university alongside it under the same name. The government has also engaged in the destruction of parts of Tabriz’s “Samovar-Makers’ Bazaar” and Maraghe’s “Twin Towers,” an action which is either motivated by political and cultural objectives or stems from the officials’ regrettable ignorance and naïveté.

In the same fashion, the permit of the political monthly Dilmaj, which was published in Turkish, Farsi, and English, was revoked by the order of the Press Supervisory Board on October 9, 2007. Dilmaj was the only important publication in Iran which had taken Turkish language seriously. Around 100 newspapers and magazines are printed in the Iranian Azerbaijan, and two pages of each of their editions are normally published in Turkish. But most of these publications use Turkish in a way which is at times insulting to their readers, mainly because the writers of these publications are amateurs without any academic training in Turkish. Dilmaj, however, uses a group of highly professional writers who have strong knowledge of Turkish to publish a magazine which was unique.

Along with the crackdown on Dilmaj, some Turkish-language student publications at universities were also shut down. Supporters of Azerbaijan’s culture and language, however, continued their resistance and dozens of internet sites and weblogs—both engaging in transmitting news and producing analytical pieces—were born in both Turkish and Farsi languages in the Iranian Azerbaijan.

It is not only Azerbaijan’s language and culture that is imprisoned in the dungeons of the Islamic Republic. A number of Azeri political, religious, labor, and civil society activists are held in Iran’s prisons. These prisoners are held in almost 40 different prisons throughout Iran. At a certain point last year, the Evin Prison held the most Azerbaijani prisoners. There are ten prisons in Eastern Azerbaijan, 13 prisons in Western Azerbaijan, five prisons in Ardabil, and four prisons in Zanjan, and these are only the known prisons that are managed by the Organization for Iran’s Prisons and Security and Educational Affairs. Besides, there are many other secret prisons, which are run and supervised by the municipal office of the Ministry of Intelligence and Security, the Revolutionary Guards, the basij, or others.

In 2007, a number of Azeri female human rights activists were arrested. Contrary to normal procedure, they were transferred not to the prisons’ general wards, but rather, were held in solitary confinement. Since August 28, 2007, Leyla Heydari was held in the detention of the Ministry of Information. She was later released on a heavy bail of 85,000 dollars along with her husband who had been in prison since June 17, 2007. During this time, Heydari was permitted to contact her family only once. She is a writer and women’s rights activist who showcased and sold her work alongside other women authors in her bookstore.

Shahnaz Gholami is another Azeri woman who was arrested for her activities to advance women’s rights. She also spent the entire duration of her imprisonment in solitary confinement. Gholami was arrested by plainclothes police in her house last summer for launching an internet site about the problems of women, with the help of other female activists.

Gholami’s family had no inkling of her condition or whereabouts for many weeks. Shahnaz Gholami, who is also a member of the Association of Iran’s Women Journalists (RZA), had been previously imprisoned for six years during the 1980s.
In the same year, Saleh Kamrani, a Turkish lawyer who was defending political and civil society activists in courts, was arrested and detained. He is now in prison and his wife has stated in interviews that her husband’s license to practice law has been revoked by the judiciary. Saleh Kamrani is a well-known Azerbaijani lawyer who has defended some key figures of Azerbaijan’s National Movement, including engineers Amani and Abbass Lesani. Kamrani was arrested on June 14, 2006, after leaving his law office in Tehran. After a few days search by his family, it became clear that he was being detained by the Ministry of Information. For a long time, his family and close friends had no news of his whereabouts, and even his lawyer was not permitted to meet with him. Charged with “propaganda against the system,” he was conditionally released on September 18, after three months of confinement in Evin Prison.

During this year, radical Shi’a conservatives, who have overtaken the government completely, increased their attacks on other religious minorities and non-Shi’a Muslims in various parts of Iran. The atmosphere became so stifling that some Jewish families migrated to Israel.

The temples of the Sufis in Qom and Boroujerd became the objects of perpetual attacks by government agents; these temples were eventually razed to the ground and destroyed completely. The Iranian media condemned these assaults and defended the Sufis by publishing the news about these attacks widely. But when the turn of Azerbaijan’s Ali-Alahis (a branch of Sufism) came, most of these media remained silent, and offered only inadequate explanations. Like the followers of any other religion or belief, the Ali-Alahis of Azerbaijan have a right to their faith and to practice it freely. The population of Azerbaijan consists of the only people in Iran who are entirely Shi’as; indeed, the Safavids, who relentlessly spread Shiism in Iran and turned it into the official religion, were of Azeri origin. That is why the beliefs of religious minorities in Azerbaijan have the color and flavor of Shiism and the Ali-Alahis of this region, in their adoration of Ali (the first Shi’a imam), have elevated him to the status of God. But even these mystics did not remain immune to the government’s onslaughts. Unfortunately, almost all Iranians chose to ignore this encroachment on the rights of Ali-Alahis. It has been many months since four members of this sect (which has close affinities with Shi’a beliefs) were held in a remote prison in Western Azerbaijan. Almost forgotten and wiped from memory, it seems no one even bothers to inquire about these prisoners, let alone demand their freedom.

Shand-Ali Mohammadi, Bakhsh-Ali Mohammadi, and Abdolah Ghasemzadeh, all from the village of Ouch Tapeh (in Qoshachay-Miandoab, Iran) are the members of the Atash-Beygi Sect. After an armed confrontation with military forces in Miandoab in October 2004, some members of this sect were arrested and, after a summary trial, were condemned to death. Alireza Javanbakht, the spokesman of Asmak, an association which actively defends the rights of Azerbaijani people, has issued a statement about the unfortunate condition of these prisoners:

“According to the reports that we have received from Oroumieh’s Central Prison, these four individuals are not the only Ali-Alahis who have become the target of harassments by prison officials. The members of other religious minorities, who have been held in prison for non-ideological crimes, are also subject to these pressures. These prisoners are also ceaselessly harassed by thuggish and criminal inmates who are encouraged and instigated by prison guards. Sahand-Ali Mohammadi, Bakhsh-Ali Mohammadi, Abdolah Ghasemzadeh, and Mehdi Ghasemzadeh have written a letter protesting against the torture of Mola-Gholi Mohamamdi, another Ali-Alahi prisoner, by the guards of Ward 3 of the Central Prison. These individuals also protested against the violation of Ali-Alahis’ rights and some of the murders in Azerbaijan in a six-page letter dated on October 20, 2007.”

Suppression, harassment, and turmoil still abound, but, in the lead up to the elections, the Islamic Republic’s politicians suddenly remembered the people of Azerbaijan. Mohammad Khatami, the former Iranian president, made a trip to Azerbaijan to campaign for his reformist colleagues for the upcoming elections. Throughout this trip, Khatami and his entourage exhibited a special concern for Azerbaijan and its problems. To attract the votes of this region’s population, Khatami’s political rivals also utilized similar methods. During this time, a few articles about Iran’s Turkish personalities also appeared in the press, commemorating prominent figures such as Ayatollah Khoei and Ayatollah Shariatmadari. Ayatollah Shariatmadari was the only religious authority in Iran who in the early turbulent years of the Revolution firmly criticized the ratification of Article 110 of the Constitution, which provided the Velayat-e Faqih with unrestrained powers. For that very reason, other religious authorities denounced Ayatollah Shariatmadari and then forced him into silence through persecution, pressure, and house arrest.

The truth is that most Iranian politicians and reformists do not concern themselves with the pressures and injustices that the Azeri activists experience; they do not care about the damages that are inflicted on Azerbaijan’s language, history, culture, music, art, and heritage. Nonetheless, when election time approaches, these politicians travel to Azerbaijan and utter a few Turkish words and speak of some Azeri historical figures to bring people to their side and secure their votes. However, their promises are as empty as their words and their sole intention is to perpetuate the already existing pressures on people.

In 2007, a number of political activists in Azerbaijan were charged with “espionage” for Turkey and the Republic of Azerbaijan. One of these individuals is Hussein Foruhideh, who has since been condemned to death. As a form of psychological torture, the prison officials have given the news of his execution to his family several times. Fortunately, he is still alive and his execution has not yet been carried out. The Iranian government and the enemies of the rights of Azeri people, inside and outside the country, accuse the Azeri activists of espionage and separatism in order to curtail support from human rights and freedoms defenders in hopes that they abandon them in their struggle for the acquisition of their rights.

The Iranian government calls the Azerbaijani activists “spies,” and yet their policies are perfectly in line with those of Turkey and the Republic of Azerbaijan in suppressing the Azeri intellectuals. Although one naturally expects Turkey and the Republic of Azerbaijan to advocate for the ethnic and cultural rights of people in Iranian Azerbaijan, these governments have remained silent and even supported the position of the Islamic Republic to safeguard their own economic interests.

On November 20, 2007, the Canadian government presented a proposal to the United Nations Human Rights Council regarding the repression of freedoms and human rights in Iran. Many countries, which had not even been aware of the issues inside the region of Azerbaijan in Iran, voted for the condemnation of Iran. Not only did the Republics of Turkey and Azerbaijan refuse to condemn Iran, but the latter—without taking into account the situation of ethnic minorities in Iran, especially the Azeris and their trampled rights—went as far as to claim that Iran is a country that does not violate the rights of minorities.

This account has been so far bleak and disappointing; nonetheless, not all the news was disheartening. In the final days of 2007, five Azerbaijani political prisoners, who have been mentioned previously in this article, were released from prison and their freedom bolsters the hopes of defenders of freedom and human rights in Iran and Azerbaijan. Although abandoned, the people of Azerbaijan have begun a new year full of hope and struggle for the freedom of all prisoners and the elimination of all pressures.

Like

https://www.facebook.com/notes/ensafali-hedayat/human-rights-in-iranian-azerbaijan/10150234903108882

چرا دریاچه ارومیه برای آذربایجانیان، مهمتر از زبان و نان هست؟

چرا دریاچه ارومیه برای آذربایجانیان، مهمتر از زبان و نان هست؟

September 7, 2011 at 7:30pm

PublicFriendsFriends except AcquaintancesOnly MeCustomClose FriendsToronto, Ontario AreaSee all lists...FamilyWriterAllameh Tabatabai UniversitytebrizJournalistGunaz TvAcquaintancesGo Back

سلام دوست خوب من

سال ها اغلب مردم آذربایجان بر این باور بودند که آذربایجان بخشی جدایی ناپذیر از ایران و "سر" یا "قلب" آن است. اغلب مردم به این موضوع ایمان داشتند اما مدت هاست که بر اثر حوادث گوناگون، در این باور، شک های عمیقی ایجاد شده است. این تردیدها با جوک ها و لطیفه ها شروع شد. با بی توجهی به تاریخ و شخصیت های تاریخی و علمی و ادبی آنان پیش رفت. با ممنوعیت حضور بر سر قبر رهبران منطقه ادامه یافت. محدود شدن زبانشان، به زبان کوچه و بازار و نبود حق استفاده اداری و آموزشی از آن زبان و بی توجهی با این خواست عمومی، به آن دامن زد

سال هاست که آنان برای رهایی از چنین تحقیر شدن ها، عکس العمل نشان می دهند. اعتراض می کنند. آخرین بار ، از مشارکت در جنبش سبز پرهیز کردند و مرکز را تنها گذاشتند. همان طور که مرکزنشینان، برای دهه ها، نه تنها حاشیه نشینان را تنها گذاشته بودند بلکه آنان را در صندلی متهم، نشانده بودند و دیدیم که در ایران ما، یک دست، بی صدا بود

گر چه خواست اصلی آذربایجان برسمیت شناخته شدن زبانش در ایران و در مراکز علمی و اداری آن بوده و است و این خواست آن ها از طرف مخالفانشان با اتهام "تجزیه طلبی" روبرو شده است، و آنان را به همین سبب، به حاشیه می رانند اما آنان در اعتراض هایشان برای سیاست هایی که به نظرشان باعث خشکاندن عمدی دریاچه ارومیه می شود، در هیچ شهری، این خواست اساسی را بزبان نیاوردند تا به طبع مخالفت با زبان ترکی، با نجات دریاچه ارومیه هم مخالفت نکنند. در عین حال، مخالف سد سازی ها و ذخیره سازی آب در پشت سدها هم نیستند. می خواهند این دریاچه، نجات یابد

دریاچه ارومیه برای مردم آذربایجان، از زبان و نان هم مهم تر هست. چرا که دریاچه ارومیه، به بود و نابودی وطن آنان متصل است. همان طور که بعضی از مقام های اداری هم اذعان کرده اند: با خشکی این دریاچه، حدود 15 میلیون انسان از کویر سیاست ساخته، مجبور به پناهندگی به دیگر کشورها و استان ها خواهند شد و 18 استان کشور صدمه خواهد دید. این ها، کمترین خسارت ها خواهند بود. آنان می دانند که با خشکی این دریاچه، آذربایجانی که روزگاری مرکز تولیدات کشاورزی و دامی بوده، به کویری نمکی و بلای جان مردم بدل خواهد شد. این بار، آنان نه برای کسب حقوق اولیه انسانی که در اغلب کشورها برسمیت شناخته شده است، بلکه برای زنده ماندن، برای کویر نشدن، برای حیات و زیستن، بپا خواسته اند

چون از مرکز و مرکزگرایان قطع امید کرده اند، تنها به اتحاد در میان همزبانان خودشان می اندیشند و از آنان چشم یاری دارند. در عین حال که عدم همراهی دیگر اقوام ایرانی با آنان، باعث رشد حس تنهایی و رشد اندیشه استقلال خواهی و تجزیه طلبی در میان جوانان خواهد شد و تصور بر آن خواهد بود که اگر خودمان حاکم بر سرنوشت و خاک خودمان بودیم، سرنوشتمان چیز دیگری می بود

در این موضوع، مردم آذربایجان ایران تنهاست و مردم، رسانه ها و سیاستمداران جمهوری ترکیه و جمهوری آذربایجان در کنار آنان نیستند اما طبیعی است که پیشرفت و توسعه در آن طرف مرزها و عقب ماندگی در این طرف، آنان را به تلاش برای زنده ماندن و پیشرفت، حریص تر از گذشته خواهد کرد

انصافعی هدایت

روزنامه نگار مستقل و تحلیلگر مسایل قومی در ایران

Like

https://www.facebook.com/notes/ensafali-hedayat/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B3%D8%AA/10150283566953882