جهالت موهندیسلیگینه غلبه 257
https://youtube.com/live/T660N0DQ4fEI. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 257 [
00:12 Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 257 [Video Title]
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/T660N0DQ4fE?feature=share](https://youtube.com/live/T660N0DQ4fE?feature=share)[Video URL]Video ID:
T660N0DQ4fE[Video ID]Yayım/yüklənmə tarixi: 2025-12-30 [YouTube Publish Date]
Videonun dəqiq müddəti: PT1H40M35S (1 saat 40 dəqiqə 35 saniyə) [Video Length]
Videoda göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Divânü Lügâti't-Türk" (Mahmud Kaşğarinin məşhur əsərinin Osmanlı matbaası nəşri - Dar üt-Xilafetil-Aliyyə, Matbaa-i Amire, 1333 h. / 1915-ci il basması) [
03:06 04:46 07:16 Müəllif/müəlliflər: Mahmud b. Hüseyn b. Məhəmməd Kaşğari [
05:04 Dil/dillər: Ərəb dili (türkcə sözlərin izahı və təqdimatı ilə) [
08:35 Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 466 (əsərin yazılma tarixi — miladi ~1072–1074; həmçinin hicri 1333 / miladi 1915 Osmanlı matbaası nəşr tarixi) [
06:36 07:16 Kitabxana/arxiv: Osmanlı matbaası nəşri / Rəqəmsal arxiv nüsxəsi [
04:46 Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi və ya başqa identifikator: Matbaa-i Amire nüsxəsi (1333 h.) [
04:46 07:16 Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 257-ci bölümü; Mahmud Kaşğarinin Divânü Lügâti't-Türk əsərinin Osmanlı dövründə Matbaa-i Amire-də çap edilmiş 1125 səhifəlik nəhəng nüsxəsinin (və dairəvi qədim türk dünya xəritəsinin) səhifə-səhifə incələnməsi, Kaşğarinin səyahətləri və türk dilinin əhəmiyyəti üzərindən aparılan fəlsəfi və elmi müzakirələr [
00:12 04:46 09:34 10:38 Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Qismən (Əlyazma deyil, Osmanlı dövrünün ilk mühüm mətbəə nəşri olan Matbaa-i Amire basması Divânü Lügâti't-Türk nüsxəsidir) [
04:46 10:03 XIV–XVI əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK (XI əsrə aid Kaşğari əsərinin Osmanlı matbaası nəşri olaraq leksikqrafik və müqayisəli dilçilik korpusu üçün əsaslı mənbədir) [
06:36
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?
Fiziki codex / əlyazma sayı: 1 (Matbaa nəşri Divânü Lügâti't-Türk nüsxəsi) [
03:06 NÜSXƏ A:
kitabxana: Dar üt-Xilafetil-Aliyyə / Matbaa-i Amire (Osmanlı dövlət mətbəəsi) [
04:46 shelfmark: Matbaa-i Amire Nüsxəsi (1333 h. / 1915) [
04:46 07:16 vərəq/səhifə sayı: 1125 səhifə [
09:34 cild və tərtibat: Osmanlı matbaası cildi, dairəvi qədim türk dünya xəritəsi, ərəb hərfləri və türk söz izahatları [
04:09 10:38 müəllif: Mahmud b. Hüseyn b. Məhəmməd Kaşğari [
05:04 tarix: Hicri 466 (yazılma) / Hicri 1333 (çap — miladi 1915) [
06:36 07:16 məzmun: Divânü Lügâti't-Türk (Türk dili leksikqrafiyası, qədim türkdilli lüğət, xalq ədəbiyyatı və qədim türk dünya xəritəsi) [
05:57 10:38
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR
NÜSXƏ A — DİVÂNÜ LÜGÂTİ'T-TÜRK (MATBAA-İ AMİRE NƏŞRİ)
A1
əsərin başlığı: Divânü Lügâti't-Türk / ديوان لغات الترك [
05:57 müəllif: Mahmud b. Hüseyn b. Məhəmməd Kaşğari [
05:04 dil: Ərəb dili (türkcə sözlərin və qrammatikanın izahı) [
08:35 nəsr/nəzm/qarışıq: Qarışıq (türkcə şeir nümunələri, atalar sözləri və ərəb dilində nəsr izahatlar) [
16:57 mövzu: Türk dillərinin lüğəti, qrammatikası, tayfaları, qədim türklərin coğrafiyası və dünya xəritəsi [
10:38 16:57 başladığı folio/səhifə: 1-ci səhifə [
08:22 bitdiyi folio/səhifə: 1125-ci səhifə [
09:34 tarix: Hicri 466 (miladi ~1072) / Hicri 1333 (miladi 1915) [
06:36 07:16 tarixin funksiyası: COMPOSITION & PUBLICATION DATE [A]
əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XI əsr qədim türk leksikası, oğuz, qıpçaq, çigil və digər türk boylarının dil xüsusiyyətləri [
16:57 əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL
| Tarix | Miladi qarşılığı | Harada görünür | Hansı text unit | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 466 | Miladi ~1072–1074 | Mahmud Kaşğarinin əsəri yazdığı tarix | Nüsxə A (A1) | COMPOSITION DATE | [ | YÜKSƏK [A] |
| Hicri 1333 | Miladi 1915 | Matbaa-i Amire (İstanbul) çap tarixi | Nüsxə A (A1) | PUBLICATION DATE | [ | YÜKSƏK [A] |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Mahmud b. Hüseyn b. Məhəmməd Kaşğari | AUTHOR / MÜƏLLİF | Nüsxə A (A1) | [A] Əsərin (Divânü Lügâti't-Türk) yazarı | [ |
VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR
Mətndə Abbasi / Qaraxanlı dövrü siyasi və elmi mühiti, həmçinin Osmanlı imperatorluğunun son dövrü (1915 matbaa basması) konteksti yer alır [
04:46 16:30
VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Divânü Lügâti't-Türk (A1)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: XI əsrdə bütün türk boylarını, otaqlarını, atalar sözlərini və zəngin lüğət xəzinəsini əhatə edən ulu türk dili [
16:57 nəsr/nəzm: Qarışıq (şeir, atalar sözü və nəsr izahat) [
16:57 hərəkəli/hərəkəsiz: Hərəkəli ərəb qrafikalı türk-ərəb mətni [
08:22 təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Əsər türkcə sözlər, misralar və izahatlarla zəngindir [
16:57 XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK (Qədim türkdilli leksikoqrafiyanın əsas təməl daşı olaraq bütün dövrlər üçün müqayisəli mənbədir) [
06:36 Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: LOW [C] (Lala İsmail 32 osmanlı elmi nəsridir; bu isə XI əsr türk leksikoqrafiyasıdır).
timestamp: [
03:06
VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM
Nüsxə A (A1): COMPARATIVE / REFERENCE (XI əsrə aid Kaşğari əsərinin Osmanlı matbaası nəşri olması səbəbilə bütün türk dilçiliyi və tarixləndirmə korpusları üçün əsaslı istinad mənbəyidir) [
06:36
IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI
LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW [C]
Səbəb: Lala İsmail 32 osmanlı dövlət nəsridir; Divânü Lügâti't-Türk isə XI əsr leksikoqrafik abidəsidir [
16:57
X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ
METALINGUISTIC_VALUE = EXTREMELY HIGH [A]
Səbəb: Əsər dünya miqyasında türk dilçiliyinin, qrammatikanın və leksikoqrafiyanın ən böyük təməl abidəsidir [
05:57 [E] HISTORICAL AUTHOR'S EXPLICIT METALINGUISTIC TESTIMONY: Mahmud Kaşğarinin türk dilinin üstünlüyü, boyları, ləhcələri və öyrənilməsinin vacibliyi haqqındakı elmi və tarixi bəyanatları [
16:30
XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS
SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Mahmud Kaşğarinin Divânü Lügâti't-Türk əsərinin 1333 h. Matbaa-i Amire nəşri seriyada ətraflı şəkildə təqdim olunmuşdur [
04:46 POSSIBLE DUPLICATE: Bəli, danışan bu kitabı daha əvvəl də xatırladığını, lakin bu dəfə geniş şəkildə nəzərdən keçirdiyini bildirir [
03:06
XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR
[A] PRINTED BOOK / MANUSCRIPT EVIDENCE: Matbaa-i Amire (Dar üt-Xilafetil-Aliyyə, 1333 h. / 1915) basmasının 1125 səhifəlik həcmi, məşhur dairəvi qədim türk dünya xəritəsi və ərəb-türk qrafik tərtibatı [
04:46 09:34 10:38 [B] CATALOGUE EVIDENCE: Osmanlı matbaası nəşr kataloq qeydləri [
04:46 [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın əsərin müəllifini (Mahmud Kaşğari), yazılma tarixini (hicri 466), çap tarixini (hicri 1333 / miladi 1915) və əsərin türk dünyası üçün əhəmiyyətini şərh etməsi [
05:04 06:36 07:16 16:30
XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 257-ci bölümü başladaraq ötən dərslərdə oxunan qədim lüğətlər və Prinston universitetində saxlanan nüsxələr haqqında qısa xülasə verir [
00:12 01:47 Mahmud Kaşğarinin məşhur şah əsəri Divânü Lügâti't-Türk əsərinin Osmanlı dövründə Matbaa-i Amire-də (Dar üt-Xilafetil-Aliyyə, 1333 h. / 1915) çap edilmiş 1125 səhifəlik nəhəng nüsxəsini araşdırmağa başlayır [
03:06 04:46 09:34 Əsərin tarixi xronologiyasını hesablayır: Mahmud Kaşğari tərəfindən hicri 466-cı ildə (miladi ~1072–1074) qələmə alındığını, 1915-ci ildə (hicri 1333) isə Osmanlıda ilk dəfə kitab şəklində nəşr edildiyini qeyd edir [
06:36 07:16 Nüsxənin fiziki xüsusiyyətlərini təsvir edir: 1125 səhifədən ibarət olduğunu, aydın mətbəə şrifti ilə ərəb qrafikasında hazırlandığını bildirir [
09:34 Əsərin əvvəlində yerləşən, türk dünyasının qədim coğrafi təsəvvürünü əks etdirən məşhur dairəvi qədim türk dünya xəritəsini heyranlıqla göstərir və şərh edir [
10:38 Kaşğarinin əsəri yazmaq məqsədini izah edir: XI əsrdə türk dilinin nə qədər zəngin olduğunu, bütün oba-oba, kənd-kənd dolanaraq türk sözlərini, atalar sözlərini, şeirləri və hərbi/mədəni terminləri topladığını vurğulayır [
16:30 Kaşğarinin türk dilinin öyrənilməsinin vacibliyinə dair hədis və əqllə əsaslandırılmış fikirlərini oxuyur [
16:30 İslam dünyasının keçmişdə elm, təhqiq, səyahət və araşdırma mərkəzi olduğunu, lakin son əsrlərdə bu elmi ruhun gerilədiyini, lakin Kaşğari kimi alimlərin əsərlərinin bu şanlı irsi sübut etdiyini bildirir [
17:25 Bu nəhəng əsəri dərindən oxumaq, ərəb və türk dilinin incəliklərini qavramaq arzusunu dilə gətirir [
19:46 Türk dili, mədəniyyəti və elmi irsi ilə yola davam etmək arzusu ilə proqramı yekunlaşdırır [
20:29
XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: Mahmud Kaşğarinin "Divânü Lügâti't-Türk" Əsəri və 1915 Matbaa-i Amire Nüsxəsi
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 257-ci bölümü türk dilçiliyinin və leksikoqrafiyasının şah əsəri olan Divânü Lügâti't-Türk nüsxəsinin təhlilinə həsr olunmuşdur [
MATBAA-İ AMİRE NƏŞRİ VƏ XRONOLOGİYA:
Mahmud b. Hüseyn b. Məhəmməd Kaşğari tərəfindən hicri 466-cı ildə (miladi ~1072) tamamlanan əsər türk dilinin ilk və ən əhatəli ensiklopedik lüğətidir [
MƏZMUN: DÜNYA XƏRİTƏSİ VƏ KAŞĞARİNİN SƏYAHƏTLƏRİ:
Əsərin əvvəlində yer alan məşhur dairəvi qədim türk dünya xəritəsi XI əsr türk coğrafi təsəvvürünün zirvəsini təşkil edir [
NƏTİCƏ:
Mahmud Kaşğarinin Divânü Lügâti't-Türk əsərinin Matbaa-i Amire nəşri türk mədəniyyət tarixinin qızıl səhifəsidir [
XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI
Divânü Lügâti't-Türk nüsxələrinin müqayisəsi: Kaşğarinin yeganə əlyazma nüsxəsi ilə 1915 Matbaa-i Amire basmasının mətn uyğunluqları [
04:46 XI əsr türk dünya xəritəsinin təhlili: Divânü Lügâti't-Türk xəritəsindəki coğrafi adların tarixi-müqayisəli araşdırması [
10:38
XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL
Video ümumi müddəti: PT1H40M35S (1 saat 40 dəqiqə 35 saniyə)
İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 01:20:29
TIMESTAMP_QC = PASS
XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO = T660N0DQ4fE
VIDEO_DURATION = PT1H40M35S
PHYSICAL_OBJECTS = 1
PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 1 (Printed/Matbaa book)
PRINTED_BOOKS = 1
TEXT_UNITS = 1
TURKISH_TEXT_UNITS = 1
COMPOSITE_CODEX = NO
MAIN_TITLE = Divânü Lügâti't-Türk (Matbaa-i Amire Nəşri, 1333 h. / 1915)
HOLDING_INSTITUTION = Matbaa-i Amire / Dar üt-Xilafetil-Aliyyə
SHELFMARK = Matbaa-i Amire Basması (1915)
EXPLICIT_COPY_DATES = 1333 AH (1915 AD) - Publication date
COMPOSITION_DATES = 466 AH (~1072 AD) - Mahmud al-Kashgari's original work
OTHER_DATES = UNKNOWN
EXPLICIT_COPYING_PLACES = Istanbul (Matbaa-i Amire)
SCRIBES = UNKNOWN
AUTHORS = Mahmud al-Kashgari
RULERS = UNKNOWN
RULER_RELATION = UNKNOWN
CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)
EARLY_CONTROLS = NONE
LATE_CONTROLS = NONE
COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)
DISCOVERY_CANDIDATES = NONE
METALINGUISTIC_VALUE = EXTREMELY HIGH
LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW
NEEDS_DEDUPLICATION = YES (Previously referenced work)
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Comparative study of Kashgari's original manuscript text with the 1915 Matbaa-i Amire edition
TIMESTAMP_QC = PASS
