Tərk qıl bu eşqi bu sevdanı

Tərk qıl bu eşqi bu sevdanı

Tərk qıl bu eşqi bi sevdanı

bu dədri alma boynuna bu mevlanı

Azad et kəndini misli geçmişin dedim kəndi kəndimə

bu eşqidən qaç özünü

əlac verməz sənə bu təbib

təbibim özü aşiqdir düşüb mənim dərdimə dedim kəndi kəndimə

gəl kafir eşq ol kafiri xuda kimi

qurani, toratı, incili at tut kəndi nəfsini

azad et hər dinidən kitabidən eşqidən  bu gün dedim kəndi kəndimə

Məhəmməd, İsa ya ki Musa allah adamları

heç bu atəşi eşqi cəhimin dadını danmışlar

heç eşqə inanmışlar aflatunlar, ərəstular

sənə tay aşiq olmuşlar mahi pəriyə dəfələrcə dedim kəndi kəndimə

qaçmaq istərəm bu suzan eşq cəhimidur mollalar demiş

azad istəməm kəndimi bu cəhimidən bu dinidən bu küfrüdən

eşq cəhənnəmin bir parçasıdır düşüb canimə qaçabilməm dedim kəndi kəndimə

dedim görməsəm səni ey nazlı nigarım, yarım

tərk qıllam bu sevdanı eşqi ey nov bəharım

ataram səni,  gedər ruhum tutaram zindegiyi heyvanı dedim kəndi kəndimə

sən amma ruhi xalissən, eşqi nabisən, susan susuza

mən sədən ruhi nab o şirin su istərəm ey saqi

qorxur, inanmır, yanmır sənə bu ruh bu su qaç burdan dedim kəndi kəndimə

intizar çəkirəm zəncirini gərdənimə atasan

mən olam qul sənə aram tapam ey can

raziyəm həlqə beguş olam sənə uzun zaman dedim kəndi kəndimə

yalvarıram sənə, nazilə cavab verib çəkirsan darə

yaxırsan cani ruhimi asmırsan qurtaram bu dərddən dedim kəndi kəndimə

sən və eşqin bir bəlasız bilirəm

düşmüsüz cismimə canimə bu yaşda bilirəm

gülür mənə hər kim bilsə aşiqəm, baxma gelənlər sözünə dedim kəndi kəndimə

Şeyxi Sənan da sən yanan dərdələ yanıb

o nəxoşbəxtimiş ki yari sənə tay müsəlman deyilmiş dedim kəndi kəndimə

bu allahsız müslümdır çəkər atəşi fətvanı

hər an ki istər ürəyi çəkər meyli bu ona eyni diyvandır dedim kəndi kəndimə

o busə verərmiş naləyi Sənani dinləyər kən

mən almıram bir nigahi kəc çeşmi nərgisindən bu müsəlmanın

yanıram kəbabi tək eşq odun közləndirirəm

bilir hətmən o nazənin eşqin atəş dərdini bilirəm dedim kəndi kəndimə

nə olar busənə mehman olam edə dərdimə çarə

necə razı qalasan olam bitab, avarə

həm ağuş olasan mənlə verə cani dubarə mənə dedim kəndi kəndimə

 eşq bir parça oddur bilməz yanmayan kimsə

bu iş əfasanə dir bilməz dastanın yazmayan kimsə

mən bu felidə ustadam şəmidən pərvanədən bilmir o dedim kəndi kəndimə

məndə gər alavlanan eşqi dərdi deyil deyil

həvəs olsa tök suyu söndür, xar et məni

qoy atəşfişanım, əfsanəm, dastanım əyan olsun sənə dedim kəndi kəndimə

bu acıyı çəkdirmə mənə bəsdir ölürəm

ölərəm əfsus edərsən xalis eşqimə

riza verməsən eşqimə sər götürrəm biyabanə dedim kəndi kəndimə

görməsəm səni bir gün ğəm basır bağrına

qossəndən izrayilə can verməyə hazıram

nə olar yalvarıram, razi ol, ver dərmani eşqimi dedim kəndi kəndimə

gəlmirsən əyər görəm səni çağır mən gəlim

gedax gizlinlərə pönhana, bağa bostana

xalqın, yoldaşın sözündən qaçırsan bilirəm dərdini dedim kəndi kəndimə

bu dostların düşmənlərin dayim olacaq sözləri

olmaz verəsən həyatın ipini ğeyr əlinə

gəl, otur, üsyan et bu əfkarə, ətrafə. yara xiyalımda dedim kəndi kəndimə

xalqa baxıb avarə qalıb məni avarə edirsən

qəsd qılma canına səndə əgər var zərrə qədər

eşqinlə yaşa hər dəm o an baxma əğyarə nazlım dedim kəndi kəndimə

aşiq bilir kəbirə günah dir aşiqi

salasan eşq cürmünə qır qazanına

bir busə və ağuş nədir qılasan həzər verməkdən yarə dedim kəndi kəndimə

gəl dəvayi dərdimi ver hətta aşiq olmasan

o gözlər aşiqdir mənə, danışır mənə baxanda

gəl gedax büt xaniyə allahdan uzaq olax, sevişax sənlə dedim kəndi kəndimə

İnsaf yazırsan demirsən qəlbi istəyin yarinə sən

od vurursan ona, vermirsən bir bir yol bir çarə sən

Istə ondan, o hatəmdir, verər iltimasın cəvabını hər gün dedim kəndi kəndimə

tərk qıl bu eşqi ey binəva insafi aşiq

Bu məşuq elə zalımdir ki baxmaz çəşmin əşginə dedim kəndi kəndimə

Sənin məşuqən İnsaf aqıllıdır yalvar şəb o ruz

Bir gün nazila çağırar səni xatirati eşqilə gər çi dir ola dedim kəndi kəndimə

 gözlə, açma eşqin rismanın boynundan

Insanda eşq lazim sənə bu risman yaraşır gərdən bəndi kimi dedim kəndi kəndimə 

Ensafali Hedayat

Toronto-Canada

March 21. 2012

 First edit: 23:49

* *  **   ***    ****

Gözlərim pencərədə

Gözlərim pencərədə

“Gəlmirəm!”

Dedin “gəlmirəm”

qəbul etdim mən

amma inanmadı

sənin üçün təpən

ürəyim, mənim.

Nə çoxumuş pencərələr burda

mavi qapı bağlanmış

səni axtarır gözlərim

qəlbim fərmanilə

pencərədən pencərəyə

pencərədən pencərəyə həyəcanla

içim, ürəyim dolu dua

axtarır gözlərim səni pencərədə

deyirəm:

“dedi gəlmirəm

gəlmiyəcaq inan ona

axtarma böş camları

dəmir qapiyi.”

Deyir:

“get …

ötür məni

tək qalım

yanım oduma.”

Bir başsız quşdur

gözlərim mənim

pencərədən pencərəyə …

pencərədən pencərəyə …

pencərədən pencərəyə

ordan dəmir mavi qapiyə

həyəcanla

pencərədən pencərəyə …

pencərədən pencərəyə …

pencərədən pencərəyə …

və yenə mavi dəmir qapi bağlı ...

 həyəcanla

səni axtarır 

darıxmış gözlərim

camların arxasında

pencərədən pencəriyə hızla gedərkən

min xiyal gəlir

“olmaya digərində intiuzar çəkir

əl

sallır mənə və fəryad edir ismimi

gəl qapıyı aç!

 diyə.

Və hər an

tənhalığım

dərinləşir

və tək qalıram

bu həyəcanda, mən

sənin üçün

min bir şer yazıram

zehnimdə və sənə tohfə.

O yaxında

iki göyərçin

su mocu içində

təbli, Lərzan, sıcaq və həyəcanlı

dodaqlar

uzun uzun busələrdən doymurlar

və …

atəşlə məni yaxır,

yanıram.

Yanıram,

suyun içindəyəm

amma ətəşi söndürmək için

so yox

isti, canlı, lərzan, təbli, həyəcanlı, qurumuş …

ləblərin  atəşi lazim.

Gözlərim hələdə

pencərədən pencərəyə qaçır

amma sən gəlmirsən pencərənin camına

və mən təkliyimdə

cumuram

dərin

tənhalığımın uqyanusuna 

odlanmış halda.

Üzgüçü bilmir mən yanıram

heç kim atəşimi görmür

və birisi bilirsə,

“Bilir!

demişəm kəndinə”

əlacsız dərdimə

  dərman verməkdən korkiyor,

çəkiniyor məndən

səbr və intizarilə

alavlarda yanmağıma rızadır.

Ay … !

ay … insanlar!

ay aşiqlər …

təkəm!

 inanın.

Tınhalığıma inanın

aşıq olmuşam bu yaşımda

heş kimsə inanmır məndə eşq ola …

İstəmirəm …

busə verməyin mənə

dərdimə dərman busədisə

hər busə deyil, deyim.

Bu dərdə

yarın ləbləri,

aram verir

və atəşi söndürür

və tənhaliğıma əlac .

Ensafali Hedayat

Toronto- Canda

March 21. 2012

20:57 first edit 

* * * * * * 

Məstlıq istərəm

Məstlıq istərəm

Birdə şərabi sifid-o sorx

içmən diyirəm sənə söz verirəm

həmişə içərəm, məst olaram

ləbləründən aldığım şərabilə mən

bundan dır məni həmişə məst görürsən

yoxsa bir qədəhlə məst olmam ey yar bülüsən.

piyalə dolu ya boş, bəhanə dir

çəkirəm başıma ta ətraf şad ola,

bunu sən ey yar bülüsən.

əğyarın çişmi sənilə mənim əlaqəmdədir

məsti şərab olub, xumar olub,

sənə baxmaq istirəm, ey yar bülüsən.

əğyari yozmaq, ortadan qovmaq gərəkir

səndə çək başa, məst olaq,

cəmidə tək olaq, ey yar bülüsən.

sənilə tək olmaq istərəm, hər sübhü şam

istərəm səni məst-o

aqil olam müdam ey ayr bülüsən.

cami şərabı əldən qoyub

uzaqlaşma məndən ey nazənin

məst ol, qaçaq cəmidən mənə tay, ey yar bülüsən.

məst olmasam bu dərdimi necə daşıram

demə bəsdir, məst olma,

xoşdur mənə, dərmanimdür ey yar bülüsən.

gər çi sən sevirsən mənilə hicranı, fasiləni, ayrılığı

mənisə məst olam ya aqil

yalvarıram sənə “getmə!” diyə ey yar bülüsən.

məst olduqca dərindən sevirəm səni

sənin eşqin dəryasına dalıram

sənilə birləşirəm ey yar bülüsən.

şərab bəhanədir sənilə olan əlaqəyə, atəşə

qoy içim şərabı hey

sevirəm bu atəşi ey yar bülüsən.

şərabın əsərin dərinlədər ləbivin atəşin busələri

ver busə hey, qoy ziyarət edim

kəbeyi ləbivi ey yar bülüsən.

iç mənə tay məst ol, qoy çeşmin daha xumar olsun

məni bitab, bitablaşım, əfasanə olum

sənə ey yar bülüsən.

şərəfim yoxdur içməsəm hər gün çeşmindən şərab

təlxü şirinin içəm içmiyəm

sənin çəşmi şərabından məstəm ey yar bülüsən.

zindana salma İnsafi qoy məst olsun dayıma

məstlik ona bəhanədir

sənin üçün səcdəyə ibadətə ey yar bülüsən.

Ensafali Hedayat

Toronto – Canada

Saturday, March 10, 2012

Written on paper: 11:24

First edit: 12:53

***     ***     ***

Közərirəm atəş kimi eşqındən

Közərirəm atəş kimi eşqındən

Salam ey canıma məna vərən dilbər o dildar

yeni anlam gətirən vucuduma ey güli bi xar

dunən tokülən gözyaşımı saxlamasaydım

əyər cari olsaydı çeşmeyi rəvan kimi

həbibim, ey təbibim yanseydik birlikdə

ənqayi eşq olsaydıq, pərvaz etsəydik birlikdə

uzaqlara, kəndi lanəmizə köçseydik birlikdə

sabahdan qaçırdım, axşam görəm səni

yaxından olur olsun ya uzaqdan görəm səni

eşidəm səsivi tutam sıcaq əllərivi

olsa opəm ləblərini gizlincə, dadlı atəş tutam genə

olmasa, ey hicran sənə lənət deyib oturam baxam sənə

məstidim bilirəm saxlırdım yenə ozümü

bəhanə axtarırdım hiss edəm kənarımda səni

ölmüşdüm gütrənim yoxudur dünən gecə

çəşmin zində edirdi məni dünən gecə

abi həyət içirdim sənə baxdıqca dünən gecə

ey mənim dəniz pərim uzaq dolanma məndən

uzaq olduqca atəş çəkirəm səni görəndə

qaçma gəl bu atəşə abi tök gizlincə

sənin ləbindən tökülən nar busələri

xamuş edə tənimdə qaladığın odları

təbibim dərman et, atəşimə damən yandırır məni

mən dayana bilmirəm, sən dayandırma məni

qaçın mənilə, dərin hicranilə dəryayi ğəmə salma məni

qörsəm səni ey naz, tez tez, dərdim azala bəlkəm

görməsəm bilirəm tufani atəş olacaq zavallı atəşim

milyonları dünyada gizlicə sevişir hər gün

gizlinlik niyə həram mənə olub bilmirəm ey nazlı quşum

gəl gizlində daldada atəşi hicana su tökək

opüşək dişləyək, bu hicrana son qoyaq ey çəxmi nərgisim

kim biləcək biz daldada sündürdük atəşi

bəlki aram o ram oldu dəlilik, ağıl dündü mənə ey yar

məndə adam kimi yazdım heç olmasa çeşmim giryan olmadı

sevdim sevişdim qadanlandım pəri pərvazilə

uçdum sərd zəminidən sən verən pəri pərvazilə ey quş

çoxları yaxın dost, əqrəba dir gizlində sevişənlərin

qorxma gəl sevişək bir ər arvad kimi ey dost

bizdə dost u bir ciyər kimi sevişaq, dil alax verax

salmayaq həbsə dilləri polis kimi ey dost

zinciridən azad edax can u tənimizi ey dost

söz verirəm yeyib qurtarmiyəm səni

hərdən bir diş vurub, çöx öpərəm, sorram səni ey nar

bu qara kömür nəqədər qızarsa atəş qabağında ey dost

əl tutuşun, busələrün bəlkə xamuş edə zoğali vöcudimi atəşi

dəli olub İnsaf, nəbilir ətrafində nə geçir

bu qədər ki fəryad etmir, özü bir əfsanədir ey dost

Ensafali Hedayat

Toronto- Canada

Saturday. March 10. 2012

 Second edit: 11:58






***   ***   ***   ***

Yeni həyatım getdi əldən

Yeni həyatım getdi əldən

Mən

istəmədən

yeni bir həyat gövərmiş

içimdə ki kəvirimdə

minlər bəhar nişanı

kurur kurur əlvan gül açmış

mənim zimistanım da

yenı şirin meyvələrlə zəngin olmuş

uzaq geçmişim kimi

gənc olmuşdum  

bir uşaq kimi dalmışdım

dadlı nazlı xəyallara,

yar xiyalına

dolanırdım saçlarda

gəzənək barmaqlarım miki

birdən amma …

gəldi tufan həyatıma

əsdi qış yeli və

qaranlıq qasırqalar

apardı mənim əlvan həyatımı, xiyalımı, yarımı

ey … 

bir çarə bilən varmı dərdimə

ey dad … fəryad olsun!

getdı yarım uzaqlara

ayrıldı sevgilim, düşdüm tufanlara

mən …

mən tək qaldım

içimdə

və qavuşdum ən dərin qaranlıqlara

gəncliyim

ah … ah … ah … hey …

əfsus!

göz açdım, kəndimi qocalmış

umudsuz

yarsız gördüm

yeni səhifəmi bağladı bir əl

öldürdü məni …

bu eşqı içimdə ki eşq qəbristanımda

dəfn etməm gərək

nə zaman daşıram mənilə yaşayan quristanı

qara topraqlara

daha,

mənim yerim qara topraq

eşqsiz insan qara topraqdır

qara töpraq

İnsafın yeri qara topra dır nazlım qara topraq.

Ensaf

Toronto- Canada

Friday. March 09. 2012

Sahat: 09:43

Ikinci cızma qaram

* * *   **   ***    ****  ***  **    * * *

Dan ulduzum darıxıram

Dan ulduzum

Qaranlıq gecələrim uzun olur ay Dan Ulduzum

sən bulut arxasında qalarkən

məni bimarın, yanıram, gizlin təbilə

hicranım uzun olduqca səndən dan ulduzum.

Ey …

Hardasan … ay mənim dan ulduzum

bilirsən …

doğuram

hər zaman fərağında

analar necə döğan kimi

ərkəkliyim gedir uzaqlara

həvəsim ölür

və təkcə bir ruhi xalıs

 bir eşq,

bir tufanım qalır, ay dan ulduzum.

və mən,

 sənə,

hamilə qalıram

mənə tay dəli ərkək olmasan,

nə bilərsən bunu ay dan ulduzum.

aşiq həmişə

hər zaman

gizlicəsinə,

xəfada

hamilə dir

və mən

sənin uzaqlığından

hər gün varım

min bir zayimanım ay dan ulduzum.

Məni hər gün

minlər kərə döğdurur

döğmusan mı biləsən döğma dərdimi

hər gün döquram fərağında ay dan ulduzum.

Mən sənə hər gün açıram sirri dərdimi

ya ki gündərirəm hər gün elçimi

o zam,

 toxmi cəninim içimdə boylanır

umud qanadlarım can alır,

havalanır

həvəslənir

uçur şoqi eşqindən

və

hər gün, sən gələndə

zayımanım başlayır, həm sən gedəndə dan ay ulduzum.

Sən,

Sən hardasan ay …

gecəm … gündüzüm

 qaranlıqdır, hicranım kimi ay dan ulduzum.

indisə burdan

baxıram iki pencərəmdən dışarı,

hər yan

bulanlıq

qaranlıq bulut dur

heç bir sitarəm

belə yuxdur asımanı pişimdə

dəmir başında əlovlanır

kiçik lampalar, xiyabanda

xəlvətdə əmma

atəşi eşqi pünhan

çəkir əlov  mənə ay dan ulduzum.

Nə zaman, sənlə mən

iki bikəran fasilədən

qaçıb əl ələ verib

bərabər bir ulduz mu olacayıq ay dan ulduzum?

Baxıram bu şəbi fərağımda

pencərəmdən dışarı

hər kimsə öz munisilə

 qol boyun,

mənisə lakin

hicrınlə həm ağuşəm ay dan ulduzum.

Kimsəyə bu hicranidən

həmən atəşi suzanidən

bu şirin dərdi ponhanidən

söz açmaqmı olar

kimsımi inanar bu hicranıma ay dan ulduzum?

Yatmıram

dərdi hican yandırır,

yaxır məni

hətta sən belə …

 sən mənə inanmırsan ay dan ulduzum.

Hər gün sənə

dərdimi əyan edirsəm əyər

bir an

belə inanırsan mənə ay dan ulduzum?

Canimdə həm də ruhum da

minlər təəssüb küfrü var

min qorxu

min bəla

min ordu

qaçmaq mümkün deyil ay dan ulduzum.

Dayana bilmirəm ki hiç

qaçıb getməyi

uzaqlarda kəndimi

topraqa təslim etməyi bacarmıram ay dan ulduzum.

Nə üsyan aləmi vardır məndə

üsyangərlik pişə qılam

nə bir arif var içimdə

nə məcnun aləmi var məndə

nə həllac kimi dədrə dözüb, vəsli qazanma

nə xösrov  kübrası var məndə

yoxdur asımanımdə səndən sevay sitarəm ay dan ulduzum.

Etiraf etsəm əgər

bir zaman

şahi vucudidim özümə

gəl gedim, fikri xiyalım varidi

 indisə əzizim bir zəlil

bi xaniman

divanə

dəli

ağıl məndə qaçıb, qalmayıb əsəri

olmuşam bir sərsəri

dərdimi süylürəm

hey …

 sabahdan bəri

sən amma qaçırsan mandən ay dan ulduzum.

Bu səmada görəsən bir nuri umid

bir çirağı nuri sifid

bir həkimi təbib

dərdimə dərman taparmı ay dan ulduzum?

Çıx pərdeyi inkarıdən,

danma məni

gəl ver əlini eşqım əlimə

gəl qaçaq burdan

mənə tay ol dəli ay dan ulduzum.

Bilirəm

mən özüm təbibi həkiməm

həkim, lazim deyil mənə

dərdi bidərmanimə dərman

bir busəndir

lakin bilirəm

busə xiyalı

 bir vəsvəsə dir

busən girandır bilirəm

mənə bir tələdir ay dan ulduzum.

Qoy

ay baharın nişanəsi

ay canimın nəfəsi

ay novruzun gəlmə səsi

bax o xumar gözün güşeyi çəşmindən mənə

 baxışın dəvadır, dərdimi kəsədir

gəl, kəsmə bu nazi nəməti məndən ay dan ulduzum.

Ətraf dolu xarilə … bilirəm

sən, dolu iftixarilə … bilirəm

məni divaniyə yox çarə … bilirəm

etməliyəm dərdimi kəndimlə avarə … bilirəm ay dan ulduzum.

Əlim üzülsə əlindən dan ulduzum

ləbim ayrılsa ləbindən can ulduzum

gözlərim baxmasa bir an roxi siminivə

həyatım payanə çatar ay dan ulduzum.

Ləbi xəndanın dan ulduzum

çeşmi asımanın dan ulduzum

qulqun quneyi qulüzarın

qaçmır bir an xiyalımdan ay dan ulduzum.

Təbində …

giriftar olmayan varmı

ləbində …

çeşmi zarı olmayan varmı

yözləri fəda olub

o şuxi nərgisə

mənə tay divanə olmayanın varmı ay dan ulduzum.

Sən, bi-payan bəhr-sən

mənis, bir kiçik damla

sən,  asimani bi-kəransan

mənisə bir zərrə

sinisə xorşidsən

mənisə bir gərdə

qoy dolanım başına sənin mənzumeyi şəmsində ay dan ulduzum.

Nazlı mənzumədə

dolanır ətrafına

həddən şumarə heyranların

səndən ruzi alan iltimaslə baxanlarin

mənisə batmışam xaki rəhində toza

əcəba, şansım oyanırsa,

öpərsən məni bir gün ay dan ulduzum?

Qorxuram şəhpər açıb

uçasan, qaçasan

yoxsa fəryad çəkib

divanələr içində səs açardım

bir zərrəyi ahən olub

ahəni rubayan çatmağa nə var ay dan ulduzum.

Yiyərəm hər dəm ləbini

əmirəm cismindən tərini

şəhdi şəhvətlə

xiyalımda

tuturam hər iki əllərini ay dan ulduzum.

March  04. 2012

Sahat: 04:25

Ensafali Hedayat

Toronto- Canada

* * * *

گفتگوی من با عباس لسانی پس از آزادی از سلول انفرادی

این ها اعضای خانواده جناب عباس لسانی هستند که در زندان و از پشت شیشه با او (پدر بچه ها و همسر خانم رقیه) ملاقات می کنند.

 عباس لسانی بارها دستگیر و زندانی شده اما هنوز به عنوان جوانی که مردم آذربایجان ایران را از هر جهت برابر با فارس ها می داند که از حقوق انسانی، قانونی و اجتماعیشان محروم شده اند و روشنفکران ایران در قبال آن سکوت کرده اند، فعالیت می کند.

 وی در 12 آبان و با وثیقه 100000 دلاری (100 میلیون تومانی) آزاد شد. او در 55 روزی که در سلول انفرادی اداره اطلاعات اردبیل و تحت بازجویی بود، دو بار اعتصاب غذا کرده و از اعتراض های مردمی آذربایجان ایران برای جلوگیری از خشکاندن دریاچه ارومیه حمایت کرده است. او می گوید: "اعتصاب غذا، تنها وسیله ای بود که من داشتم و می توانستم از آن استفاده کرده و به اداره اطلاعات و قضات دادگاه ها بفهمانم که من مخالف خشکاندن دریاچه ارومیه هستم."

او همزمان با اوجگیری اعتراض های مردمی به سیاست هایی که موجب خشکاندن دریاچه ارومیه شده است و در سراسر آذربایجان ایران گسترده شده بود، در شهر اردبیل دستگیر شد.

 در همان ابتدای دستگیریش،  18 روز اعتصاب غذا کرد. سپس و در آخرین روزهای قبل از آزادی موقتش، دوباره و به مدت 4 روز اعتصاب غذای خشک و تر کرد و بر عکس دور اول اعتصاب غذایش که آب می نوشید، این بار از نوشیدن آب هم خودداری کرد تا آزاد شد.

 در این حال، اخباری از شکنجه شدن برخی از فعالان آذربایجانی در اداره اطلاعات یا اطلاعات پلیس می رسد ولی او در گفتگوی تلفنی که با من داشت، گفت: در اداره اطلاعات اردبیل شکنجه فیزیکی نشده ام  از حال و روز دیگر زندانیان هم خبر ندارم

خلاصه گفتگوی تلفنی من و او 

انصافعلی هدایت - تورنتو

*    *    *   *

چرا دریاچه ارومیه برای آذربایجانیان، مهمتر از زبان و نان هست؟

سلام دوست خوب من

سال ها اغلب مردم آذربایجان بر این باور بودند که آذربایجان بخشی جدایی ناپذیر از ایران و "سر" یا "قلب" آن است. اغلب مردم به این موضوع ایمان داشتند اما مدت هاست که بر اثر حوادث گوناگون، در این باور، شک های عمیقی ایجاد شده است. این تردیدها با جوک ها و لطیفه ها شروع شد. با بی توجهی به تاریخ و شخصیت های تاریخی و علمی و ادبی آنان پیش رفت. با ممنوعیت حضور بر سر قبر رهبران منطقه ادامه یافت. محدود شدن زبانشان، به زبان کوچه و بازار و نبود حق استفاده اداری و آموزشی از آن زبان و بی توجهی با این خواست عمومی، به آن دامن زد

سال هاست که آنان برای رهایی از چنین تحقیر شدن ها، عکس العمل نشان می دهند. اعتراض می کنند. آخرین بار ، از مشارکت در جنبش سبز پرهیز کردند و مرکز را تنها گذاشتند. همان طور که مرکزنشینان، برای دهه ها، نه تنها حاشیه نشینان را تنها گذاشته بودند بلکه آنان را در صندلی متهم، نشانده بودند و دیدیم که در ایران ما، یک دست، بی صدا بود

گر چه خواست اصلی آذربایجان برسمیت شناخته شدن زبانش در ایران و در مراکز علمی و اداری آن بوده و است و این خواست آن ها از طرف مخالفانشان با اتهام "تجزیه طلبی" روبرو شده است، و آنان را به همین سبب، به حاشیه می رانند اما آنان در اعتراض هایشان برای سیاست هایی که به نظرشان باعث خشکاندن عمدی دریاچه ارومیه می شود، در هیچ شهری، این خواست اساسی را بزبان نیاوردند تا به طبع مخالفت با زبان ترکی، با نجات دریاچه ارومیه هم مخالفت نکنند. در عین حال، مخالف سد سازی ها و ذخیره سازی آب در پشت سدها هم نیستند. می خواهند این دریاچه، نجات یابد

دریاچه ارومیه برای مردم آذربایجان، از زبان و نان هم مهم تر هست. چرا که دریاچه ارومیه، به بود و نابودی وطن آنان متصل است. همان طور که بعضی از مقام های اداری هم اذعان کرده اند: با خشکی این دریاچه، حدود 15 میلیون انسان از کویر سیاست ساخته، مجبور به پناهندگی به دیگر کشورها و استان ها خواهند شد و 18 استان کشور صدمه خواهد دید. این ها، کمترین خسارت ها خواهند بود. آنان می دانند که با خشکی این دریاچه، آذربایجانی که روزگاری مرکز تولیدات کشاورزی و دامی بوده، به کویری نمکی و بلای جان مردم بدل خواهد شد. این بار، آنان نه برای کسب حقوق اولیه انسانی که در اغلب کشورها برسمیت شناخته شده است، بلکه برای زنده ماندن، برای کویر نشدن، برای حیات و زیستن، بپا خواسته اند

چون از مرکز و مرکزگرایان قطع امید کرده اند، تنها به اتحاد در میان همزبانان خودشان می اندیشند و از آنان چشم یاری دارند. در عین حال که عدم همراهی دیگر اقوام ایرانی با آنان، باعث رشد حس تنهایی و رشد اندیشه استقلال خواهی و تجزیه طلبی در میان جوانان خواهد شد و تصور بر آن خواهد بود که اگر خودمان حاکم بر سرنوشت و خاک خودمان بودیم، سرنوشتمان چیز دیگری می بود

در این موضوع، مردم آذربایجان ایران تنهاست و مردم، رسانه ها و سیاستمداران جمهوری ترکیه و جمهوری آذربایجان در کنار آنان نیستند اما طبیعی است که پیشرفت و توسعه در آن طرف مرزها و عقب ماندگی در این طرف، آنان را به تلاش برای زنده ماندن و پیشرفت، حریص تر از گذشته خواهد کرد

انصافعی هدایت

روزنامه نگار مستقل و تحلیلگر مسایل قومی در ایران

* ** *** ** *