کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 26

 کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 26

یازار : آلبرت مئمی 

03.06.2011

بار دیگر یک صفحه در رابطه با "استعمارگری و مستعمرگی" بخوانیم و آگاه شویم که بدون رهایی از سیستم شستشوی مغزی، نمی توان از استعمار  و مستعمره شدگی فکری و مغزی خلاص شد.

انصافعلی هدایت

https://www.instagram.com/tv/CeWvUtEFMtV/?igshid=YmMyMTA2M2Y=

یازاز دئدی: "سیاسال ده یرلرینی تمللرین ترک اتمه لی ایدی. احتیمال داخیلینده گوردویونوز قیسمن اوتوپیک شئیلردن ده واز گئچمه لی ایدی. آیدین یادا ایرلیجی بورژوازی کندیسی ایله سومورگه لشتیریلن آراسیندا کی انگللرین اونمینی ایتیرمه سینی آرزولایابیلیر."

یازار بورادا بیر سولچو دوشونجه لینی میثال ووراراق گوستریر؛ اگر بیر کیمسه کندی ایدئولوزیسیندن سومورگه میللتینه طرف قایئرسا، ان باشدا سیاسال تمللرینی ترک اتمه لی دیر. بو میثالی گئنیشله درسک، دئمه لی اولار، اگر بیر پانفارس پان ایرانچی سومورگه لردن بیرینده سومورگه اینسانلارینا یاخینلاشئرسا، اونلاری ده یرلرین قبول ادیرسه، اونلارلا یول بیر اولورسا، بو بیرئی بیئنینی یئخانمایئنا بیر درجه یه دک آنلامیش. او سیستیمین اتکیسی آلتیندان قورتارماق یولونا دوشموش. بونون ائوچون، ان اونملی دئییشمه اونون سیاسال باخیشلارینین تمه لی دیر.

بو سوزون اونمین دانماق اولماز. چون بئیین یئخانمانین توم ائتکیلریندن قورتارماق اولومسوز گورونور. بئیین یئخانما هر بیر بیرئیین و توپلومون ائوزرینده چوخ اوزون ایللر و چوخ درین لرده، ایچین قارانلیقلاریندا همده چوخ گیزلین اتکی لر بوراخمیش. کندی تجروبه مه دایاناراق بیلیرم کی بلکه بیر عومور بویو بئله بئیین یئخامانین درین اتکیلریندن قورتارماغا یئتیشمز. آمما سیاسال، توپلومسل، دیلسل، دینسل، گولتورل و توم باشقا ساحه لرده بئیین یئخایان سیستیمین تمل دوشونجه لری ایله قارشی دورماق ان اونملی باشلانقیج دیر. اونملی باشلانقیجلا باشلارسا، هر گون بیر آز بئیین یئخاما سیستیمینین اتکیلرین چورودر. هر گون بیر آز کندینه ائوزگورلوک قازانار. بلکه او گون گله یا گلمییه کی توم ائوزگورلویون قازانسین لاکین بو یونده یورومک ائونملی دیر. 

نییه کی بئیین یئخاماق سیستیمی تکجه بیلگیلره دایاناراق ایشلرین ایرلی آپارمامیش. بلکه بیلگیلر ایله دویقولاری، سئوینجلری، کدرلری، قم قوصصه لری، عاشقی، نیفرتی، دوشمانلیقلاری، دوستلوقلاری، گولوشلری، آغلایئشلاری، گوز یاشلارین، زورلوقلاری، قولایلئقلاری، ائوپوجوکلری، یارالاری، قانلارین آخماسین، آیریلیقلاری،  یاخینلاشمالاری، ائورک بیرلیکلرین، باریشیقلاری، کوسوکلوکلولیلری ب بئیین یاخاما ایله قورئشدیرمیشلار. چون اونلار بیلیرمیش لر کی "مئقدیلا" دئدیکلری بئیین پارچاسی، بئیینین ان تملی دیر. مئقدیلا آنا قارنئندان دورد-بئش یاشئنا دک توم دویقولارین یئغیلمیش مرکزی دیر. بو دویقوئلار هر بیرئیین عومور بویو کیشیلیگین شکیللندیریر. بو یاشدا، اوشاق بیلکی ابله یاخجی، پیس، آجی، دادلی و ... آراسیندا فرق قویابیلمز. اونلاری بیربیریندن آیئرت اده بیلمز. دیل، دوشونجه گلیشمه میش. بوندان دولایی، ساده جه دویغولاری آلار. بوندان دولایی دیر کی اینسانین تملی، عاغیللیلیق دئییل. دویغوساللیق دیر. عاغیل، هر زامان ایکینجی، ائوچونجو روتبه ده اورتایا چیخابیلیر. آن باشدا گلن سه، دویقولار دیرلار.

بو یاحه نین بیلکینلرینین وئردیکلری بیلگیلره دایاناراق، اگر بیرئی بیر حادیثه یه معروض قالا، عاغلین یادا توم حافیظه سین ایتیره یا عاغلی گئده گله، او بیرئی دورد -بئش یاشیندان آشاغایا دونر و او زامانی یاشار.مثلا، آلزایمیر خسته لری، آغلییلارین الدن وئررکن، ان اوشاقلیق دئورینه دونر. بئله گورونور کی او بیرئی التمیش، یئتمیشف سکسن، دوخسا، حتتا یوز ایل ائونجه یه دونور. نه دن؟ چون بئیین ده اولان بیلگیلر، دئنئییملر، تجروبه لر ایترکن، مئقدیلا آپ آیدین اورتایا پیخار. بونا بنزر میثال، بیلگیسایارلاردا اولان ان کیچیک حافیظه دیر. او زامان کی "بک تو فاکتوری" ادیرسینیز، بیلگیلرین تومو اوندان سیلینیر آمما بیلگیسایاردا بیر چوخ کوچوک حافیظه وار کی اونو یئنیدن یولا سالئر و اینترنتده، کندی یازئلیمینی بولارا، یئنی دن بیلگیلری الاراق، کندینی دولدورور.

 اوزون سئوزون قئسساسی، بئیین یئخاما سیستیمی بیلگیلری خالیص بیلگی اولاراق وئرمز. ایستدیگی بیلگیلری، دویقولارا بوکرک، مئقدیلاداکی تاتلی تاتسیز دویقولاری آیئلدار. ائوزلرین اونلارا باغلایاراق، قالارقیلیق قازانیرلار. بونون ائوچون، بیرئیلرین بئیین یئخانمایا بلگین اولمالاری، اونلاری بو سیستیمین چاتاللاریندان بوراخاماز. چون اونلار دویقولارا بورونموشلر. سیز بیلگیلر ایله اوغراشئرکن، دویغولار ایشلرین یاپار. لازیم اولان آندا اورتایا چیخار. حایئف اولسون کی اینسانلار، بیلگیلرین دئییشمه یادا سیلمه، یئنیله مه قودرتینه صاحیبلر آمما گیزلین دویقولارینا زورلاری چاتماز. دویقولاردا، بیرئیلرین دوشونجه لرینه، یول تونتملرینه، ایشلرینه، یاپاجاقلارینا، یاپمایاجاقلارینا، خیاللارینا، اتیستکلرینه، ایراده لرینه کندی بویالارینی وورارلار. حتتا بیر چوخ زاما بئله، عاغیل دئدیکلری گوجو بئله اسیر آلارلار. بوندان دولای دیر کی بیر پارا یاپاجاقلار، یاپمیه جکلردن سونرا پئشمان اولاریز. بونون ائوچون دور کی سومورگه چیلیک دوشونجه سیندن قاچان بیرئی، ساده جه تمل دوشونجه لری ترک ادیرسه، میللتچیلیگه دونوش یاپار و هر گون بو یولدا ایرلیلر.

یازار، بورادا "آیدن"لاردان سئوز ائدیر. آیدین، آیدینلیق، آیدینلاشماق،، هابئله آیدینا قارشی قاوراملارین هره سی بیر تیپ یا دسته بیرئیلردندن سئوز ائدیر کی توپلومدا یاشیرلار. بونلان بئله کی بیرئیلرین هره سی ائوزونه بیر موتشخخیص و توم بیرئیلردن فرقیلی دیر آمما بیر پاره دوشونجه لرده، تاوئرلاردا، داورانئشلاردا، یاناشمالاردا، اوزاقلاشمالاردا، سئومکلرده، آجیقلانمالاردا، کندینه اینانماقدا، کندینه اینانماماقدا، باشقالارینا اینانماقدا، باشقالارینا اینانماماقدا، عوصیانچیلیقدا، باشی آشاغالیقدا، یول یونتم بیلمکده، تقلید ائدیجی، آزادلیقچی، بئیین یئخانمیشس، بئیین یئخایان، بئیین یئخاماغا عوصیان ائدن، توپلوما باغلی اولان، توپلومدان سربست اولان، فورصتچی، یالتاق، مانقورد، ساتقین، دوشونمز، دوشونور، فایداچی، شر، کندینی دوشونن، توپلومو دوشونن، لیدر یا ائونجول، ساوادلی، ساوادسیز، خیین، خادیم، وطنچی، میللتچی، ائلچی، اوباچی، هورهورو مذهب، یئلچی، اوستوراقچی، فارسچی، تورکچو، ایرانچی، آزربایجانچی، تورانچی، بیلگین، بیلگیچی، بیلگیسیز، ائویرتمن، خوجا، اویرنجی، ایرلیجی، گئریجی، دینچی، تاریخچی، تغللوبچو، صاف-ساده، قورخاق، جسور، قاچقئن، سئغئنماجی، سئغئناق، چکیجی، ایتیجی، خیالچیلیق، رویاچیلیق، ایشلک، تنبل، تنقیدچی، یارادیجی، اوحوجولوق، ایناناللیق-قبوللایئجیلیق، شاعیرچیلیک، اویناقچیلیق، قازانچیلیق، هاواچیلیق (هاوا توتارسا، بیر ایشه قالخار)، خبرچیلیق، کوشکولوقچولوق، سورقوچولوق، بیلیجیچیلیق (فاضیللیک، هر شوییه بیر دلیل گتیرن، بیله رک، بیلمییه رک دانیشان)، تای قاوراملاردا بیرئیلر بیر بیرلرینه آز چوخ بنزرلری وار.

باتئلئلارین "آیدین" قاورامی وهابئله بو قاوراما یاخین آمما فراقیلی سئوزلری وار. بورادا اونلاری گوستریب، سونرا ائوز توپلوموموزدا یایقین اولان بیرئیسل یادا توپلومسال، هابئله کیتله سل تیپلری آچیقلامایا چالیشئرام.

آیدین، فارسجادا "روشنفکر" سوزونه چئوریلیر. اینگیلیسجه ده بو قاورامی بیر سئوز ایله آنلاشدیرماق ایسته مزلر. بلکه بو قاورامین درجه لرینه و ایشله کلیگینه باغلی سئوزلر تیکیبن، قاوراملار یارادیبلار. بیرده بو قاوراملارین ترس یونلری وار.

 Enlightened; having or showing a rational, modern, and well-informed outlook. :آیدین

Understanding; the ability to understand something; comprehension. آنلایئش

Insight; the capacity to gain an accurate and deep intuitive understanding of a person or thing. ایچ ائوزونو آنلاماق، ایچ گورو، سئزمه، کاوراما، فراست، عیرفان، ووقوف

Education; the process of receiving or giving systematic instruction, especially at a school or university. ائیتیم، ائویرتیم، تربیه، تحصیل، یئتیشتیرمک، یئداقوژی، عیرفان، عیلیم، معاریف، تدریس

Learning; the acquisition of knowledge or skills through experience, study, or by being taught ائویرنمک، بیلگی، عیلیم، معاریف، ائیتیم، عیرفان

 knowledge; facts, information, and skills acquired by a person through experience or education; the theoretical or practical understanding of a subject  بیلگی، بیلیم، تجروبه، معلومات، خبر، آنلایئیش، قاوراما، ووقوف

Awareness; knowledge or perception of a situation or fact, concern about and well-informed interest in a particular situation or development. فارقیندالیق، بیلینچلنمک، بیلینیرلیک، بیلینچ، اویانیقلیق، خبردار، فرقینه وارماق، وارلیغینی فرق اتمک،  آیریمساما

Information; facts provided or learned about something or someone, what is conveyed or represented by a particular arrangement or sequence of things  عیلمی ووقوف، بیلگی، بیلدیریشیم، ایددیعا، معلومات، خبر

Erudition; the quality of having or showing great knowledge or learning; scholarship بویوک ووقوف، عالیملیک، چوخ گئنیش و چئشیتلی بیلگی، بیلگینلیک، بیلگه لیک

Wisdom; the quality of having experience, knowledge, and good judgment; the quality of being wise, the soundness of an action or decision with regard to the application of experience, knowledge, and good judgment, the body of knowledge and principles that develops within a specified society or period. آکیل، عقل، عاغیل، بیلگه لیک، حیکمت، عاغیللیلیق، دیرایت، 

Instruction; teaching; education, detailed information telling how something should be done, operated, or assembled. اویرتمک، یورنگه، اویرتیم، تعلیمات، آچیکلاما، بیلگی، درس، تعلیم، یونلندیرمک، امیر، ایضاحات، ایشلم، کوموت، 

Teaching; the occupation, profession, or work of a teacher, ideas or principles taught by an authority. ائویرتمنلیک،  ائویرتمک، ائورتیم، ایلکه، تلقین، ائورتیلن شئی، تعلیم، درس، ائیتیم

Illumination; lighting or light, the art of illuminating a manuscript, clarification. آیدنلاتماق، ذهین آچماق، آیدینلیق، تنویر، آچیقلاما، ائشیکلاندیرماق، 

Edification; the instruction or improvement of a person morally or intellectually. اخلاقینی دئوزلتمک، اخلاقینی یوکسلتمک، بیلگی وئرمک، آیدینلاتماق، ائیرتمک، یئتیشدیرمک،  تربیه اتمک

Awakening; an act or moment of becoming suddenly aware of something. اویانیش، اویاندیریجی، اویانماق، فرقینه وراماق، اویاندیران، دیریلیش، یئنیدن جانلانماق، ایکاز

Culture; the arts and other manifestations of human intellectual achievement regarded collectively, the customs, arts, social institutions, and achievements of a particular nation, people, or other social group. کولتور، مدنیت، حارث، ائورتمک، یئایشدتیرمک، گلیشتیرمک، مدنیلیک، بیرئیین قازاندیغی بیلگی

Refinement; the improvement or clarification of something by the making of small changes, cultured elegance in behavior or manner, sophisticated and superior good taste.  تصفیه، نزاکت، نازیکلیک، ظریفلیک، کیبارلیق، اینجه لیک، آرئتیم، آرئتماق،گلیشتیرمک، 

Cultivation; the process of trying to acquire or develop a quality or skill. refinement and good education.  کولتور، توپراغی ایشلمک، ایشله مک، یئایشمک، گلیشتیرمک، گئورگو، یئتیشدیریجیلیک، بئویوتمک ایشله می، تاریم، ائورتمک، 

 Civilization; the process by which a society or place reaches an advanced stage of social and cultural development and organization, اویقالیق، اویقارلاشماق، اویقارلاشتیرماق، مدنییت، مدنییتلیک، 

Sophistication; of a machine, system, or technique) developed to a high degree of complexity. دوشونجه لیلیک، کاپساملیق، بیلمیشلیک، ایرلیلیک، اینجه داورانیش، یاپماجیلیق، اینجلمیشلیک،چوخ بیلمیشلیک.

Advancement; development or improvement. ایرلیله مک، یوکسملک، گلیشمک، ترفی، ترقی، تکامل، گلیشیم

Development; the process of developing or being developed. گلیشمک، اولاشماق، قالخیشماق، ادینمک، اینکیشاف، گئنیشله مک، ایرلیله مک، بویومک.

Liberalism; willingness to respect or accept behaviour or opinions different from one's own; openness to new ideas, a political and social philosophy that promotes individual rights, civil liberties, democracy, and free enterprise. ائوزلورچولوک، سربست فیکیرلیلیک

 Open-mindedness; willing to consider new ideas; unprejudiced. آچیق فیکیرلیلیک، ائون یارقیسیز.

Broad-mindedness; tolerant or liberal in one's views and reactions; not easily offended.  گئنیش گووروشلولوک، گئنیش فیکیرلیلیک، گئنیش مذهبلیلیک.

ایندیسه تورک توپلومونا دونه لیم. بوراداکی بیرئیسل و توپلومسال دوروملاری ده‌یرلندیره‌لیم. اوندان ائونجه یازمالییم کی هر بیر کیشی، بو سئوزون آنلامین سئوزجوکلرده اولدوغونو بیلیر، آختاریب، تاپابیلیر. منیم آماجیم، او آنلاملار دیر کی گونئی آزربایجان تورکلوگو توپلومو ایچینده، قوللانماقدا دیر یادا ائوزللیکله، اونلارا تورکچو و میللتچی بیر آنلاملار میندیرمه‌یه چالئشیرام. هر کیمین فارقیلی دوشونجه لری اولابیلر.

هر بیر قاورام، توپلومدا کی بیر دسته، تیپ یا بیرئیلرین دوشونجه‌لرین، داورانئشلارین، تاوئرلارین، یول یونتملرین،  یاناشمالارین، اوزاقلاشمالارین، سئومکلرین، آجیقلانمالارین، کندیلرینه اینانماقلارین، کندیلرینه اینانماماقلارین، باشقالارینا اینانماقلارین، باشقالارینا اینانماماقلارین، عوصیانچیلیقلارین، باشی آشاغالیقلارین، تقلیدچیلیکلرین، آزادچیلیقلارین و ... تانیدیر. بو قاوراملارین ترس یونوده  وار. بونلان بئله کی بیرئیلرین هره سی ائوزونه بیر موتشخخیص و توم بیرئیلردن فرقیلی دیر آمما بیر پارا اورتاق یونلری، اونلاری هر بیر ائوزللیک، باشقا ائوزللیکلردن و قاوراملاردان آیئرت ادیر. 

البت، هر بیرئیین، اونلار بلکه ده یوزلر، ائوزللیکلری وار. بونون ائوچون ده، هر بیرئی، اونلار تیپ یا دسته‌ده یئر آلابیلرلر. یادا زامان زامان تیپلری دئییشه بیلیر. بیر اوستون گورونون ائوزللیگی ائوتورور، یئنی بیرینه اوستونلوک وئریر. مثلا، توم ایرانلی تانینان یا کندلرین ایرانلی تانیدان بیرئیلرین بئیین‌لری یئخانمیش. هر شئیی، قاورام، تاوئرلار، دوشونجه‌لری ترسه و فارسچی ایرانچیلیق اوستونه قورولموش دور. هر کیشی عومورونون بیر چوخون، بو سیستیمین ایچینده گئچیرمیش. اونا خیدمت اتمیش. اونون ائوچون چالئشمیش. اونلارین تیپلری، فارسچی ایرانچی تیپی ایمیش آمما اونلارین بیر چوخو، آیدینلاشاراق، کندی اولوسو جیبهه‌سینه قوشولموش. ایندیسه، اونلارین ان گورکملی ائوزللیکلری، میللتچیلیک دیر.

آیدن یادا آیدنلار کیم دیرلر؟

آیدن او بیرئی یا بیرئیلر دیر کی ایرانداکی تورکلرین، قوم یوخ، میللت اولدوغونا اینانیرلار. تورکلرین موستقیل بیر اولوس اولدوقلارینا ایمان گتیرمیشلر. تورکلری، باشقا میللت یا باشقا اولوسلاردان بیلمز. تورکلری، فارس، آذری یادا ایرانلی تانیمازلار. بیلیر کی تورکلرین توم بئش نسلی، گئچمیش یوز ایلده، فارس بئیین یئخاما سیستیمی الی ایله، تورکچولوکدن، میللتچیلیکدن و توم کیملیکلردن سویوندورولماق و فارسچی ایرانچی اولماقا دوشونجه‌سینه، یاشامینا معروض توتولموشلار. آیدینلار بیلیرلر، تورکلر و اونلارین یورتلاری، فارسچی ایرانچیلارین اوردولارینین هوجوملاری قارشیسیندا یئنیلمیش، میللی حاکیمییتلرین ایتیرمیش، فارسچی ایرانچیلارین ایشغالیندا یاشاماق زوروندا قالمیشلار. ایرانچی فارسچیلار، تورکلرین توم حاقلارین، او جومله دن ان باشدا گلن "اولوسال حاکیمییت" حاقلارین داناراق، اونلارین بئیینلرین، ثروتلرین، قول گوجلرین هابئله توپراقلارین فارسچی ایرانچیلارین سومورگه سینه چئویرمیشلر. بو تیپ بیربیرلر بیایم یوردو بیتیرمیش‌ اولابیلر‌ یادا ساوادلاری‌ آز اولابیلیر. چوخ حاییف‌ اولمالی دیر کی هر نه قدر داها یوکسک‌ ائونیویرسیته‌ده اییتیم‌ آلمیش اولسالار، داها درین بئیینلری‌ ییخانمیش اولور. چون داها اوزون زامان،بئیین‌ یئخانما سیسمیمینین‌ بئیین‌ ییخاما‌ فوریتی اولموش. هابئله، هر نه قدر دیوان آبشینه گیرمیسلر، معاشلاری دئولتدن، یا فارسلاردان یادا فارسلارا باغلی اؤلان ایش یئرلریندن‌ گلیرسه، او قدر داها بیزیم‌ یئخامایا‌ مجبور قالمیشلار و کندیلرینی‌ او سبستیمی یاشامایا زورونلو‌ گورموشلر.

  آیدینلیق نه دیر؟

آیدینلیق، فارسچی ایرانچیلیق بئیین یئخاما سیستیمیندن قورتارمیش آیدینلار، بئیین یئخانمیش تورکلری آیئلتماغا چالئشیرلار. اونلار یازیلاری ایله، دانئشیقلاری ایله، توم هیپونوز حالینه گتیریلمیش توپلوملاری، بیرئیلری کندیلرینه گتیرمه نی ائوزلرینه توپلومسال بیر قوتلو آماج سئچمیشلر. تورکلرین باشلارینا گلنلری، اونلارین صاحیب اولدوقولاری موستقیل کیملیکلری، وطنلرینین دورومون، حاقلارینین نه اولدوقلارین، دیللرین، تاریخ لرین، موسیقیلرین، اونلارا تانیدیرلار. تورکلرین توم توپلوملارنین باشاباشیندا، توم یاشام ساحه لرینده و صئنئفلاریندا کونوللو اولاراق چالئشیر و بیر ایدینلیق حرکتینی ایرلی گوتورورلر. بو یولدا، ان آغیر جزالارا بویون ایرک، آیدینلیقی داها ایرلی داشیرلار. آیدنلیق، گونوللویه دایانان بیر سورو ، گئجه سیز، گوندوزسوز ایشلردیر. مینلر تورکجه کیتابلار یازمیشلار. یوزلرمین مقاله لر یازمیشلار. یوزلر توپلومسار ایجلاسلار قورموشلار. دیل کورسلارین یایقین حالینه گتیرمیشلر. تورک اینجه صنتلرین توم ساحه لرینده مینلرجه اویرنجیلر یئتیشدیرمیشلر. آزربایجانچیلیق، تورکچولوک، میللتچیلیک توپلومون هر یانیندا گول چیچکلر آچمیش. بیلگینلرین سایی حسابی یوخ دور. تورکلوگو، یوز ایله یاخین چکدیگی توهیندن، آشاغالیلیق آتموسفئریندن چیخاراراق، فخره چئویرمیشلر. گیزلی تورکچولوک انمکدن چکیننلر، ایندیسه، فوتبال مئیدانلاریندان، تورکچولویون اسلوقانلارین (شوعارلارین) یوکسک سسله باغئریرلار. اینسانلارین بیر چوخونون فارسچی ایرانچی سیستیمینین جزالاریندان قورخوسو توکولموش. "آزربایجان، ایران دئییل" دییه پیلاکارتلار آچمیشلار. بو آیدینلیق حرکتی دیر کی هر گون داها ایرلیلیر.

 آیدینلاشماق نه دئمک دیر؟

ایراندا یاشایان پئچمیش بئش نسیل، بویین یئخامانین قوربانی اولموشلار. توم بیرئیلرین، توپلوملارین، هابئله توپلولوقلارین بئیینلری یئخانمیش. هر بیر قاورامی، سئوزو، دوشونجه نی اونلارا، فارسچی ایرانچیلیق اساسیندا اویرتمیشلر. بونلارین اساسیندا، اونلارا ایش وئرمیش یادا ایشلردن آتمیشلار. یاشاملارین قولایلاتمیش یادا زورا سورموشلر. آیدن بیرئیلر، بئیینلری یئخانمیش، دریندن و کونولدن فارسچی ایرانچیلیقا ایناندیریلمیشلاری ایله دوستلوق قوراراق، اونلارلا دانیشاراق، یازی، دانیشیقلارلا، اونلاری ایدینلاشدیرماغا یئلکن آچمیشلار. اونلارین ایچینده کی گیزلری جوهرلری بولاراق، اونلاری، همن ساحه ده اوزمانلاشمیش آیدنلارا یونتمیشلر. اونلارا، بئداوا درسلر وئریلمیش. اونلاری یاواش یاواش، ایناندیقلاریندا کوشکویا سالمیشلار. سورقولار سورموشلار. جاوابلار ایسته میشلر. کیتابلار یایمیشلار. اوزون و سئجاق دوستلوقلار قورموشلار. اونلاری بئیین یئخاما سیستیمینین الیرندن قوپاریب، تورک میللتینه قازاندیرمیشلار. همن یونی قازانیلمیشلار ایسه، کندی عاییله، دوستلارین آیدنلاتمایا جهد ادیرلر. کونوللو و کونول باغی اساسیندا، بو داییره لر، بیر بیرینین ایچیندن، چیخاراق، گئنیشله نیرلر. بیر باشقا سئوزله، آیدنلار، بئیین لری یئخانمیشلاری، آیئلدیرلار. یئنی آیئلانلاردا، باضقا بئیینلری یئخانمیشلاری آیئلدیرلار. آیدینلاشما اتکیلری بیر بیرلرینه دایاناراق، گئنیشله مک ده دیر.

بئیین یئخاماق نه دیر؟

ایراندا، فارسچیلیق اوستونه قورولان سیاسال، یاساسل، یونتیم سال، اویرتیم سل، میدباسال بیر چوخ گئنیش و بویوک سیستیم وار. بونلار، یوزلر ایل دیر کی ایراندا یاشایان میللتلرین کیملیکلریندن خبردارلار. آمما ایراده اتمیشلر تا فارسچیلیق اساسینا بیر دئولت-میللت یاراتسینلار. بونون مئیدانا گتیرمک آماجی ایله، توم فارس اولمایان توپلوملاری و بیرئیلری فارسلاتماق ایستیرلر. حتتا فارسلارین ائوزونده ایستاندارد بیر فارس توپلومونا چئویرمک دالیسیجان دیرلار. بو آماجا اولاشماق ائوچون تاریخی، قانونلاری، دوشونجه لری، کیتابلاری، دینی، مذهبی، عئرقیلاری، قانلاری، میللتلرین کیملیکلرین، میللتلیکلرین، وطنلرین، فارسا و ایرانا دئییشدیریرلار. هر شئی ایستاندارد اولونموش. هر بیرئی، مدرسه لر ده، ائونیوئرسیته لرده، ائورلرده، ایش یئرلرینده بئینی همن آماجلارا یونه لیک یئخانمالی. او ایستاندارد سوزلر، کیتابلاردا، قازتلرده، درگیلرده، رادیولاردا، تیلیوزیونلاردا، فیلیملرده، دیزیلرده، تاترلاردا، موسیقیلرده، میلیونلار کره تیکرار اولمالی. اونلاری قبول ادن لر تشویق اولمالی، رد ادنلرسه، موجازات اولمالیلار. بونلاری اویرتمنلر، خوجالار، مدرسه لرده، بیلیم یوردلاریندا، مچیرلرده، تیکرار اتمه لی. اونلارلا موخالیف اولار هر بیر بیلگیلری اینکار اتمه لیلر. بونون ائوچون، دئولت سیستیمی چوخ گئنیش توتولوب. آلتی میلیون دئولت ایشچیسی وار. هر عاییله بئش بلکه ده چوخ عوضودن عبارت اولاندا، اوتوز میلیون موستقیم اولاراق دئولتین ایشچیسی لر. هر عاییله نین بیر نئچه آتا، آنا، باجی، قارداش، و یاخین اقربالاری وار. بونلاری حسابا سالارساق، سکسن میلیونلوق نوفوسون یارئسیندان چوخو، موستقیم دئولتدن موعاش آلیرلار. دئولتین ایستانداردلارینین هامیسینی تمام کمال قبوللانمالی گورونمه لی لر. دئولتین بوتون وئردیگی ایستاندارد بیلگیلره اینانمالی و او بیلگیلره گورا یاشامالی، داورانمالی و تاویرلارین سرگیله مه لیلر. بو سیستیمه گورا، دئولت بیر فابریکا دیر. اونون خام مادده سی، بیرئیلر (چوجوقدان تا یاشلیلارادک) دیر. دئولت اونلاری فابریکایا آلاجاق. اونلارین بئیین لرینین اوزرینده چالیشاجاق، تشویق و موجازات سیتیمی ایله اونلارین دوشونجه لرین، تاوئرلارین، یاپما (مصنوعی) چیخارلارین، ایسته دیگی یونه یونلته‌جک. توم بیرئیلر، هر نه قدر اوزون سوره دئولتین فابریکالاریندا قالیرسا، او قدر ایستانداردلیقا اویاجاقلار. بوندان دولایی دا، دئولت اونلارین دوشونجه لرین، عمللرین، عکس العمللرین کنترول اده بیله جک. دئولتین اونلارین ائوزرینده اون گوروسو اولاجاق. بیلگیسی اولاجاق کی اونلار، هانکی دوشنجه و تاویرلارین قارشیسیندا، هانکی ایشه ال قویاجاقلار.

ایران دئولتی، چئشیتلی میللتلری، دینلری، دیللری، توپراقلاری، دوشونجه لری قبول اتمیر. چئشیتلیلیگی آرادان قالدئراراق، غیر عئرقچیلیک و فارسچیلیق و شیعه‌لیکه دایاناراق ایستاندارد فارس ایرانچی یاراتماق ایستیر. بو یالانلارین اوستونده، یالان بیرئیلر، یالان توپلوملار، یالان تاریخ، یالان دین، یالان یاسالار، یالان ایراده سیستیمی، یالان اویرتیم و بیلگیلر ایله توم اینسانلارین بئینین دئییشمه یه چالیشیر. 

بو سیاستلرین هامیسی بیرلیکده، بئیین یئخاماق سیستیمی دیر. بو سیستیم ده، بیرئیلر، ایچه‌جک قابی کیمی گورونور. اونلارین بئیینین، بللی بیر ایچه‌جک کیمی بیلگیلر ایله دولدورماق ایستیر. بازاری ایسه، فارسچیلیق سومورگه‌چیلیگه خیدمت دیر.

اینانماق: بئیین‌ یئخاما سیستیمی، بیرئیلرین هر بیر آنینا، برنامه‌لر توکموشلر. بو برنامه‌لر، ساحات کیمی ایشلیرلر. آماج ایسه، ساواش ساواش، زامان ایچینده، رئآکسیا‌ (عکس العمل) یاراتماداناونلارین بئینین یئخاماق دیر. بئیین‌ یئخاماقدان آماج‌ ایسه، اونلارین بئیینلرین کندی ماراقلاری، ایستکلری، برنامه لری ایله دولدورماق دیر. آمما‌ بئیین‌آری دولدورماق‌ بیر ایشه یاراماز، اگر بیرئی‌لر و توپلوملار یادا توپلودوقلارا‌ اونلارا‌ اینانمازسا. بئیین یئخامانی تمل‌آماجی اینسانلار وئردیم بیلگیلره‌ ایناندیرماق دیر. اینانج‌ اورتایا‌ چیخارسا، اینسانلار آلدیقلاری‌ بیلگیلره‌ اینانیرلارسا، اینانجلاری یولدا، جاندان، باشدان گئچیر. ائولدوررلر‌ و ائولرلر.

اگر بیرئیلر، جریانلار، دوشونجه‌لر، ایسترلرسه‌ بئیین‌ بیر میللتی یئخاما سیستیمینین‌ اتکیلریندن‌ قورتارسینلار، بیرئیلره، توپلوملارا یئنی‌ بیلگیلر‌ یوکله مه‌لی دیر. بو بیلگیلر، گوجلو، ایناندیریجی، باغ را باتان، و اونلارئن ایچینده و دوشونجه، اینانجلاریمدا‌ کوشکو‌ یاراتماق دیر. 

یوکلمک سئوزو چلیشکی‌ یارادار. چون اینسانلار هیچی بوش بیلگیسایار دئییل‌لر تا سیز ایسه دییینیز بیلگی‌آری اونلارا‌ یوکلییه‌سینیز. بلکه اولارمی بئیین‌آری یئخانمیش. اما بیانی آری اونلارا یوکلمیش‌لر. بو متل یوکلنمیش بیلگی‌لر، اونلاری ساوونما‌ حالینه‌ اتمیش. هر زامان کی اونلارئن بئیینلری، ائونجه‌دن آلدیقلاری بیلمزلر و دویقولارلا‌ فارسی قارشییه‌ گلیرسه‌لر، همن و اتوماتیک اولاراق ایچلرینده‌ کی یوکلنمیش دویقو و بیلگیلردن، هابئله اونلارا‌ دایانان چیخارلاردان دیفاع‌ اتمه‌یه باشلار. سیزین‌ بیلگیلری‌ آتار. قبول اتمز. چون بئیین یئخایان بیلگی‌لر و دویقولار، اونلارین‌ تمل‌ کیشیلیکلرین‌ شکیللندیرمیش. و کیشیلیکلرین، سورقو و سورویا‌ بوراخمازلار.

اگر اونلارئن بئیین‌لرینده شک و کوشند یارادا‌بیل‌سنیز، اونلارین‌ تحمل یوخ، اوست بیلگیلری‌ دئییشمه‌یه باشلار. هر باشلانقیج، داها‌ یئنی‌ بیر دیییشیمه‌ یول آچار. اونلار، یئنی بیلگیلره‌ اینانماغی‌ باشلارلار و کندیلرینین‌ تمل بیلگی‌ و دویقولارینی‌ دئییشدیررلر. اونلاردا‌ یئنی‌ بیر اینانج‌ اویانار. بو زامان، توپلومون‌ یانلیشلیقلارین‌ دئییشدیرنم‌ زمانی دیر. یئنی سیستیم بو زامان‌ یئرینه‌ اوخورلار. بو زامان، ایصلاحلارا و دئییشیملرره‌ هئز وئرمه‌لی. چون بئیینلرین‌ بیر چوخو دئییشیمه‌ حاضیر دیرلر و دئییشیمین‌ قارشیسیندا‌ بوراخمازلار. دئییشمک‌ ایسترلر‌. تازالیق‌ ایسترلر. بو همان اینانماق یا اینانجی دیر. بیر میللتین تاریخین، دوشونجه‌لرین، بو زامان‌ دئییشدیرمک‌ مومکون‌ دور.

گوجونوز، لئیینلری‌ یئخانمیش، ایللر بویو او سیستیمدن‌ قازانجلار الده‌ ائدن‌ کسیمین‌ اوستونده‌ قویمایئن. اونلار دونموش، داش اولموشلار. 

عوصیانچی

تقلیدچیلر

یاناشماچیلار

اوزاق دورانلار

سئونلر

آجیقلیلار

اهماللار

باشی آشاغیلار

آزادلیق چیلار

توپلوما باغلیلیق

توپلومدان کنار گزنلر

فورصتچی،

 یالتاق، 

مانقورد، 

ساتقین، 

دوشونمز، 

دوشونور، 

فایداچی، 

شر، 

کندینی دوشونن، 

توپلومو دوشونن، 

لیدر یا ائونجول، 

ساوادلی، 

ساوادسیز، 

خایین، 

خادیم، 

وطنچی، 

میللتچی، 

ائلچی، 

اوباچی، 

هورهورو مذهب، 

یئلچی، 

اوستوراقچی، 

فارسچی، 

تورکچو، 

ایرانچی،

 آزربایجانچی، 

تورانچی، 

بیلگین، 

بیلگیچی،

 بیلگیسیز، 

ائویرتمن، 

خوجا، 

اویرنجی، 

ایرلیجی، 

گئریجی، 

دینچی، 

تاریخچی، 

تغللوبچو،

 صاف-ساده، 

قورخاق، 

جسور، 

قاچقئن، 

سئغئنماجی، 

سئغئناق، 

چکیجی،

 ایتیجی، 

خیالچیلیق، 

رویاچیلیق، 

ایشلک، 

تنبل، 

تنقیدچی، 

یارادیجی، 

اوخوجولوق، 

ایناناللیق-قبوللایئجیلیق، 

شاعیرچیلیک،

 اویناقچیلیق، 

قازانچیلیق، 

هاواچیلیق (هاوا توتارسا، بیر ایشه قالخار)، 

خبرچیلیق، 

کوشکولوقچولوق،

 سورقوچولوق،

 بیلیجیچیلیق (فاضیللیک، هر شوییه بیر دلیل گتیرن، بیله رک، بیلمییه رک دانیشان)، 

آیا شخصیت من و تو، بر اساس دروغ‌های شبهه علمی شکل نگرفته است؟

آیا شخصیت من و تو، بر اساس دروغ‌های شبهه علمی شکل نگرفته است؟

اگر این‌ واقعیت را بپذیریم که دولت‌های پانفارس پان‌ایرانیست، در صد سال گذشته، به همه افراد دروغ گفته و‌ شخصیت همه افراد چند نسل را بر اساس دروغ شکل داده‌اند، به نوعی از خودآگاهی واقعی رسیده ایم.

یعنی، اگر ما در چند مورد، دروغ‌های پانفارس‌های پان‌ایرانیست‌ مشهور را کشف کردیم، باید در همه گفته‌ها و نوشته‌های آن‌ها شک بکنیم و باید بپذیریم که دروغ بافی یکی از جنبه‌های اصلی شخصیت آن ها بوده است.

از این مرحله به بعد است که نه تنها باید، گفته‌ها و نوشته‌های پانفارس‌های پان ایرانیست را قبول نکنیم، بلکه باید آن‌ها را رد بکنیم.

چرا که باید بپذیریم که آن نویسندگان، نظریه پردازان و ... عمدا دروغ می گویند و می گفته‌اند.

حال باید بپرسیم، چرا به همه ملت و حتی به خود فارس‌ها هم دروغ می گویند و گفته‌اند؟

پاسخ آن است که آن ها می خواسته‌اند بر روی خیال‌های دروغین، ملتی دروغین و ساختگی بسازند و مجموعه آن دروغ‌ها را «ایران» و «ایرانیان» بنامند.

چون شخصیت آن‌ها بر اساس دروغ شکل گرفته بوده، آن ها هم می خواسته‌اند، شخصیت همه ما را هم بر اساس همان دروغ‌ها شکل بدهند و شکل داده اند.

متاسفانه، ما انسان‌ها، نمی توانیم از شخصیت  خود براحتی جدا بشویم و آن را تغییر بدهیم. چرا که ما انسان ها از تغییر خود می هراسیم.

اگر جسارت تغییر خودمان را داشته باشیم، ابتدا باید بر علیه خودمان، افکارمان، دانش خودمان، مدرک‌های علمی-دانشگاهی خودمان انقلاب بکنیم و همه آن ها را به زباله دان تاریخ دروغ‌های سیستماتیک بریزیم و از نو، شخصیت خود را بسازیم.

آیا من و تو، آمادگی داریم تا نتیجه ده‌ها سال عمر خود را دروغ بدانیم و بر علیه خود دروغینمان‌ انقلاب بکنیم؟

آیا آمادگی داریم تا هر روز انقلابی بیدار شویم و در تغییر فکر و نگاهمان به جهان و پیرامون خودمان انقلابی عمل بکنیم؟

آیا آمادگی داریم تا شب، انقلابی بمانیم و روز بعد هم انقلابی بیدار شده و در جهت تغییر ذهنمان عمل بکنیم؟

رهایی از شخصیت های کاذب خودمان، ابدا ساده نیست.

پذیرفتن این که شخصیت من، بر اساس دروغ شکل گرفته است، بسیار مشکل و سخت‌ترین مرحله خودآگاهی و زیست انقلابی است.

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

04.06.2022

کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر‌ - 25

کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر‌ - 25

یازار: آلبرت مئمی 

31.05.2022

دونک 

دونه کین آنلامی دونموش بیر آدام دئمک دیر. دین قاورامینددان گلن بیر سوزه بنزیر. یانی بیر دیندن چیخیب، باشقا بیر دینه گریمک. آنلامیندا دیر. گئچمیش بئش نسیلده، تورکلرین یوزده دوخسان دوققوزونون بئیینلری یئخانمیش، تورکولوکدن چیخمیش، فارسچی ایرانچی اولموشلار. ایندیسه، یئنی بیر دوشونجه باشلانمیش و داوام ادیر. بو دوشونجه ده، فارسچیلیقا گیرمیش تورکلر، کندی کیملیکلرین آختاریب، تاپیر. سونرادا، فارسچی ایرانچلیق دوشونجه سینده دونوک یاپاراق، تورکچولشمک یولونا گیریشیر. دینچی بیر سوزکه دئسک، فارسچی ایرانچی دوشونجه سینه قارشی چیخیار. فارسلار اونو مورتد بیلیرلر. اونو موجازات ادیرلر. بو دونمک، چوخ آغیر سونوجلار وئریر. البتته بیر گون اولاجاق کی داها فارسلار بونلاری مورتد گوروبن، جزالاندیرابیلمه سینلر. او گون، فارسچی ایرانچی بئیین لرین بیر چوخو، مورتد اولاجاقلار. یئنی دن تورکلویه، ایمان گتیرجکلر. بو "حبل المتین"ی، قوجاقلایاجاقلار. اوندان آیریلمادیقلاری سوره جه، هر بیر ساحه ده، چوخ گوجلو بیر میللت اولاجاقلار. ریفاهلاری دونیانین ریفاهیلای توم اولوسلارین ان باشیندا گلجک دیر.

گئچمیش تاریخده ده او گونه دک کی تورکلوک ائوزرینده بیرلشمیش دیر، باش اولموش دور. ائ کئن دن کی باشقا میللتلرین، باخیشلارین، اینانجلارین، دینلری، مذهبلرین، ایدئولوژیلری، بئیین یئخامالارین قبول اتدیک و منیمسه دیک، او گون دن بیرلیگیمیز داعئلدی. تیکه پارچا اولدوم. توپراقلامیزی ایشغال اولدو. هر قولوموز، بیرینین اولوسال منفعتلرینه چالیشدیق، اونلاری ریفاها، گوجه، امنییته، چاتدیردیق. کندی کلملیکلریمیزی، تورکلویوموزو، دین، مذهب، ایدئولوژی و ایشغال آدینا اونوتدوق. هر دینه، هر ایدولوزییه، هر اولوسون ایسته دیگی رنگی بیزه وئردیلرسه، بیزده اولارا ان دریندن بویاندیق. بویاقچیلاری بویادیقجا، بیز داها چوخ رنگ آلاراق بویاندیق. زرتوشت اولدوق، مانوی اوئلدوق، کریستیان اولدوق، ارمنی اولدوق، یهودی اولدوق، موسلمان اولدوق، سوننو اولدوق، شیعه اولدوق، حنفی اولدوق، شافعی اولدوق، حنبلی اولدوق، بابی اولدوق، بهایی اولدوق، شیخی اولدوق، فارسچی اولدوق، ایرانچی اولدوق، روسجو اولدوق، اولدوق ها اولدوق. هز شئی الدوق، هر شئیین رنگی آلدیق، هر بویایا بویاندیق و تورکلویوموزو، کندی میللی و اولوسال حتتا ائورنجیللییمیزی اونوت دوق.

نه اولدو؟ هانکی خئییرلری الده اتدیک؟ هانکی ایشغال قارشیسیندا دایانابیلدیک؟ هانکی هوجوم قارشیسیندا تسلیم اولاراق، آز جان غایبین یاشادیقی دئورانیمیز اولدو کی؟ هانکی دینه، اینانجا، اولوسا، ایدئولوژییه ایناندیقدا، بویاندیقدا بیرلشدیک؟ گوجلشدیک؟ ریفاهیمیز یوکسلدی؟ دونیا بیزه سایقی ایله یاناش دی؟ هانکی ریفاهی الده اتدیک می؟ دونیادا هانکی یئریمیز وار؟ ان چوخ ایشغال التیندا اولان اولوس دئییلمی ایک ؟ ان چوخ مانقورتلاشان اولوس دئییلیک می؟ ان درین بئیین لری یئخانان میللت دئییلمی یئز؟ ان گئری قالان میللتلر آراسیندا دئییلمی ییز؟ عجبا، بو صافلیق، دوشمنه، ایشغالچییه، دوشمنلرین وئردیکلری اینانجا، دینه، ایدولوژییه اینانماق بیزیم گئری قالمیشلیقیمیزین گوسترگه سی می دیر؟ نه دن بیزیم اولوسوموز بیر دین، اینانج، ایدئولوژی یاراتاراق، بیرلشمه میشیک و باشقا میللتلری چوخ اوزون سوره، کندیمیزین گولگه میز آلتیندا توتمامیشیق؟ نه دن گوجوموز اولارکن، اوردوسا و عسگری گوج اولموشوق، اینانج گوجو اولمامیشیق کی اینسانلارری، باشقا اولوسلارین اینانجلارین قازاناراق، کندیمیزه باغلییک؟ نه دن، باشقالارینین بئیین یئخالاماق سیستیملرینین قولو اولاراق، باغلیلیقی سئومیشیک؟

طبیعی کی  تورکلوک، بیر دین یادا ایدئولوزی دئییل کی توم توپلوملاری و توپلولوقلاری کندینه چکسین. اونلاری تورکلشدیرسین و بیزیم اولوسا باغلاسین آمما بیز تورکلری بیرلشدیرمک گوجه صاحیب. اسگیدن آتا آنالاریمیزین اینانچینا گورا، "بیرلیک، دیریلیک دیر." اگر بیرله شیبن دیریلرسک، ائورنسل بیر گوجه و پرستیژه دونوشرسک، هم باشقالاریندا اینانجلار یاراداریق، همده بیر پرستیزلی اولوسون کیملیگین قازانماق، اونلارا بنزه یه رک، ریفاهدا اولماق، هابئله باریشدا یاشاماقی توم اینسانلیق ایستر. بیزیم ائوچون، ان فورسماژور گرکلیلیک بیرلشمک و ائورنسل تورک بیرلیگی قورماق دیر.

یازار "گله جه یی" و اونون حاققیندا سیاسال گوروشلرین آچیقلانماسین، گله جه یه بوراخاراق یازیر: "گله جه یه گلینجه، بونو دوشونمه گه چوخ واخت اولاجاق دیر." موخالیفلرین آغزیندان اک اده رک یازاریر: "ایصرار ادر، قورتولوش سونراسی ایندیدن بللی دیر."

من یازارلا موخالیفم. طبیعی کی توم قورتولوش ساواشچیلار بیرئیلرینین گله جه یه گورا آیدن بیر یول خایطه لری اوماسی گرکمز. اونلار ساواشجی دیرلار. سیهستین هر یول یونتمین، آل اوستون دوشنمه مه لری گرکیر. آمما سیاسال، دوشونجه سل، ییازارلار، پارتیلر، پارتی باشقانلاری، هابئله لیدرلرین دورومو فراقیلی دیر. اونلارین اولدوغو یئر و دوروم، توم قونولاردا آیدین دوشونجه لری و خریطه لری اولمالی دیر.

لیدرلر، دوشونجه صاحیبلری، ایدئولوقلار بو قونولاری گله چه یه بوراخامازلار، بوراخمامالی. چون ساواشچیلار، طرفسیزلر، حتتا طرفلیلر بئله، گله جک حاقدا توم لیدرلرین دوشونجه لری ایله تانیش اولماق ایسترلر تا اونلاری بیر بیرلر ایله و هابئله ایش اوسته اولان حاکمی سیاست و دوشونجه لرله قییاسلاسینلار.قرارا وئرسینلر کی اونلار لیدرلیک ائدن حرکته قوشولوب، قوشولماسینلار. لیدرلر، ایده اللارین، یوتوپیالارین، میللتلره ۀچیقلامالی. اونلارین سورولارینا، ایستکلرینه، آرزولارینا جاواب وئرمه لی دیرلر. حاقلاری یوخ دور کیللتی قارانلیقدا بوراخسینلار و قونولارین آیدنلاشماسین گله جه یه حواله اتسینلر.

چوخ حایئف، ایران آدینا، موخالیف و اوپوزیسیون آدینا چالیشان سیاسال، یاساسال ایرانلیلار "گله جه یی خالق بللندیرجک" دییه، ائوزلرینین آماجلارین، سیاسال، یاساسل، دین سل، دیلسل، قورومسال و توم باشقا ساحه لرده دوشونجه لرین آچیقلامازلار. کندیلرین قارانلیقدا توتارلار. آمما بونلار، بیلگیسیزلیک و اولوسلا دوغرو دوزگون اولماماق نیشانه سی دیر. او حالدا کی بیر سیاسال و یاساسال سیستیمین گئتمه سین ایستیرلر، کندی سیاسال، حوقوقسال ایستکلرین، آلتیرناتیو اولاراق مئیدانا قویمالی دیرلار. چون میللتلر بیر سیستم ایله یاخجی پیس یونتیلیرلر. هر کیمسه ایستیر بیر سیستیمی باشقا سیستیم ایله دئییشسین، کندی سیستیمین آچیقلامالی تا میللت او لیدرین دوشونجه لری ایله کندی ایستکلرین دارتسین. اگر لیدرلر، دوشونجه لرین دارتییا و قاپانا قویمازلارسا، میللت اونلارین دوشنجه لرین نئجه الده ادربیلر تا وار اولان سیستیمله قارشئلاتسینلار. بیر طرف، قارانلیقدا گیزلنمیش. میللتی تاوراماق یوللاری اونون ائوزونه آچیق دیر.

بیر پارتی، بیر لیدر، هر کیم اولور اولسون، هر هانکی دوشونجه یه صاحیب اولور اولسون، کندی دوشونجه لرین و سیاسال، یاساسل، قورولوشسال، ائکونومیسل، کولتورل، میللتلر قا قوملار، اونلارین حاقلاری، دین، دیل، و توم باشقا توپلومسال و بیرئی سل قونولاردا بللی و آپا آچیق پلانی اولمالی و اونودا توپلوملاردان گیزلتمه مهلی دیر. یوخسا اونون ایستکلرینین گیزلی اولماسینا، کووشکولانمالی دیر.

ایران آدینا چالئشان لیدر قونوموندا اولان بیرئیلر، پارتی لرین بیر چوخونون گله جک ائوچون آچیق بیر پیلانلاری یوخ دور. کندی لری ده بیلمیرلر نه ایستیرلر. هئش بیر قونو حاقلا، آچیق بیر تعریفلریده یوخ دور. یادا، "اگر من، ایدنی دوشونجه می اورتایا قویارسام، بیر چوخ اینسانلار مندن ائوز چئویرر. آمما اگر کندی دوشونجه لریمی رئزیم دئییشندن سونرا، دوروما باخاراق اورتایا قویورسام، توپلومون قارقاشا ایچینده اولدوقوندان، یارارلاناراق، هابدله زامان هیجان و دویقولارین پارتلایش زامانی اولدوقدان دولایی، خالقین اویونو آلارام و ایشی الیمه گئچیره رک، کندی دیکتاتورلوغومو یا شاهلیغیمی یارادارام." دییه دوشوننلرین چوخ اولدوغونا اینانیرام.

بو جور آداملاری و پارتی لری خومئینی ایله قییاس ادیرم. خومئینی بئله اونلاردان چوخ کندی دوشونجه لرین آچیقلامئش دی. بونلان بئله، هامئنی تورا سالدی، تاولادی. بوندان دولایی، هر بیر ساساا بیرئی یا پارتینین گلجک ائوچون آچیق سئچیق پئلانلاری میز اوستونه و خالقین گوزو ائونونده اولمالی دیر تا اوزون اوزون دوشونسونلر و سئچسینلر.

ایرانچیلار ایش اوسته کی رئژیمین کئتمه سین دستکلیرلر. تامام. قبول. بو رئژیمین یئرنه هانکی سیاسال رئژیمی گتیرمک ایستیرسینیز؟ لیبرالیسم می؟ سوسیالیسم می؟ کاپیتالیسم می؟ دینچی می؟ سئکولار می؟ دین قارشئتی می؟ کومونیسم می؟ فاشیسم می؟ ایرانچی می؟ فارسچی می؟ ایران آدی آلتیندا می؟ باشقا آد آلتیندا می؟ فئدرال می؟ کونفدرال می؟ مرکزچی یا سئنتیرال می؟ شاهچی می؟ پهلویچی می؟ پارلیمانچی می؟ کارچ پارلیمان می؟ بونلارین آنلامی نه دیر؟ نئجه و هانکی سیاسال سوزلرله آچیقلانیر؟ ایشلملرینین ضمانتی نه لر دیر؟ میللت می؟ ملل می؟ گوجون قایناقی نه دیر؟ میللتین حاقلاری نه لر دیر؟ بو حاقلار نئجه قورونمالی؟ حاقلاری کیم قورومالی؟ مشروعییت نه دیر و نئجه الده ادیلیر؟ آنا یاسا نئجه یازیلیر؟ اونو یازماق ائوچون کیملر سئچیلیر؟ نه زامان آنا یاسانین یازماسی باشلانیر؟کاندیدلیگه کیملر قوشولور؟ کیملرسئچمن اولور؟ پارتینین آنلامی نه دیر؟ پارتیلرایذین سیزمی قورولار یوخسا ایذین آلاجاقلار؟ کیملر پارتی قورابیلیرلر؟ قوم نه دئمک دیر؟ حاقلاری نه دیر؟ دیل نه دئمک دیر؟ هانکی دیللر رسمی اولاجاق و هانکیلاری رسمی اولمییه جاقلار؟  دئموکراسی نه دیر؟ نئجه ایشله مه آلینیر؟ میدیا نه دیر؟ نئجه قورولمالی؟ کیملر میدیا قورابیلیر؟ و یوزلر باشقا قونولار کی سیاسال اکتیویست لر، پارتی لر، لیدر قونوموندا اولانلار یا کندیلرینی لیدر قونوموندا گورنلر، اونلاری آچیقلامالی و خریطه لرین میدانا قویمالیلار.

منیم (انصافعلی هدایت) دوشونجم آیدین دیر. کیمی منیم دوشونجه لریمی قبول ادر. کیمیسه قبول اتمز آمما میللت ایله ایون اوینامارام. من گونئی آزربایجان سئکولار تورک جومهوریتینین قورولماسین ایستیرم. بو باغیمسیز جومهورلوق، ایچینده فئدرال اولاجاق. توم دیللر، دین لر، آزادی اولمالی. هر کیمین پارتی قورما و میدیا یولا سالماق حاققی وار. دئولتین، پارتیلر، میدیالارین هئش بیر ایشینه گیریشه مزلر. تورک اولمایان آزلیقلاردا، هر نه قدر اولورلار اولسونلار، سایلاری اونم داشیمادان، میللت حساب اولمالی و میللت حاقلارین داشیمالیلار. سئکولار اولماسی بو آنلامی داشیر کی دین باخیشلی قانونلار، فتوالار، جزالار، یاسایا، یونه تیمه، ائورگوتلنمه یه، قورولوشلارین قورولماسیندا یئری اولمییه جک دیر. آمما دینچی لرده باشقا دوشونجه و ایدئولوژیلره تای، دین اساسلی دوشونجه لری اوستونده پارتی قورابیلرلر. سس گتیریرلرسه، دینلرین، اینانجلارین یونه تیمه، یاسایا، قورولوشلارا داشیامازلار. خانیملی آغالی هامینین برابر حاقلاری وار. کبین و جاهاز اورتادان قالدیریلمالی. بوشانماق دا ائولنمه یه تای، ایکی طرفین ایراده سینه باغلی اولمالی. هئش بیر کیمسه نین، هر نه ایشی و دورومو اولور اولسون، باشقالارینا اوستونلوگو اولمامالی دیر. جورملرین سایی ان آزا اینمه لی. توم ایشلر، آل وئرلر، سربست اولمالی. اینسانلارین جانینا صرر وئریجی ایشلرین صاحیبلری، هم ایشلرین، ایشچیلرین همده اونلارین خیدمتلریندن و ائورتیملریندن فایدالانانلاری سیغورتا اتمه لی. بیرئیلرده کندیلرینه سیغورتا آلمالی. توپلوم، بیرئیلرین سئچه نکلرینین خسارتلرین ائوده مه مه لی دیر. اوشاقلارا هر جوره باسقی، آزار اذیت جورم حسال اولمالی. مدرسه لرده اون بئش یاشینادک، اویناماق سیستیمی حاکیم اولمالی، نومره سیستیمی ایسته اولمامالی. اویرتمنلر، اوشاقلارلا اوینایاراق، اونلارین دوشنجه لرین، سورو سورماق گوجلرین، تنقید گوجلرین، ایختیراع گوجلرین اویاندیرمالی و هئش بیر بیرئیین، پارتی نین، دینین دوشونجه و فیکیرلرین اوشاقلارین بئینینه سوخمامالی دیرلار. دئولت ایشچیلری هر هانکی بیر سوییه ده ایشلیرلر ایشله سینلر، ایشچی حساب اولورلار. اگر روشوت آلیرسالار، همن ایشدن آلینیر آمما ایش یئرینده کی روتبه لرینه باخاراق، زیندان و پول جزاسینا محکوم اولمالی. ایش یئرینده کی دورومونا و رولونا باخارال، آلدیغی روشوتین دورد قاتیندان تا اون قاتینا دک پارا جزاسی و بیر ایلدن تا ایگیرمی ایله دک جبس جزاسینا محکوم اولمالی دیرلار. چون میللتین گوونینه ضربه وورموشلار. پولیس لر، مامورلار، هر دورومدا اولورلار اولسونلار، امیرلر، قانون و میللت حاقلاری ایله قارشی اولورسالار، میدیایا یئتیرمه لی و اونلارین ایشله مه گیرمه سینین قارشیسیندا دورمالی دیرو دورماز ایسه، امیر وئرن قدر اودا موجروم حساب اولمالی دیر. هر بیرائولت  ایشینه آتیلان بیریسی هئش بیر کوشوللار آلتیندا، یاخین یا اوزاق اقربالارین یا دوستلارین ایشه آلامازلار. اگر بللی اولورسا کی دئولت قرارلاریندان موستقیم یا دولاییسی ایله کندینه، یاخین یا اوزاق اقرابالارینا، دوستلارینا، مادی قازانجلار یونتمیشلر یا قازان الده اتمیشلر، ایشدن آلینمالی و ان آغیر جزالارا محکوم اولمالی. ان اوست مقام، ان یوخاری جزانی آلار. توم ایشلر، رانت اولماسین دییه، قازئتلرده اعلان اولمالی و هامی اوندا ایشتیراک اتمه یه برابر حاققا صاحیبلر. هر کیمسه و قورومون گلیری، گلیر قایناقلاری بللی اولمالی. اگر بیر مقامین و دئولت ایشچیسینین و یاخینلاری نین توم واری - مالی، گلیری ایله توتمازسا، موجازات اولمالی و الیندن آلینمالی دیر. هر کیم اونلا ال بیر اولموشسا، اونلاردا عاینی موجازاتی چکمه لی. مجلیس ایله دئولت برابر ایشله مه لی. دئولت یا مجلیسین ایچیندن سئچیلیر یادا هر دئولت مقامی، باشقان، وزیرلر، موعاوینلر، ایالت باشقانلاری، بدلدیه لر و توم اونملی قوروملار باشقانی سئچیملر ایله ایش اوستونه گلیر. سئچیمله گلنرلرین هامیسینین برابر حاقلاری وار. عدلییه باشقانی و یاردیمجیلاری دا سئجیمله گلمه لی و ایستیقلاللارین قورومالی. توم سئچیلنلر و قویولانلار، فئشقاچی اولماق حاقلاری وار و عدلیه انلارین جانلارین، ماللارین، ایشلرین قوروماقلا موکللف دیر. هر کیم بیر دئولت، پارلیمان یا عدلییه یه باغلی اولان بیرئیی یا قورملارین خیلاف ایشلرین افشا ادرسه، میللی قهرمان کیمی حئورمت گورمه لی و عدلییه طرفیندن، قوروما آلتینا آلینمالی دی. دئولت ایشینه گرنلرین گلیری، بیر عمله دک اولمالیو ان باشداکی مقاملارین گلیرلری بیر عمله نین گلیرینین ایکی قاتیندان چوخ اولمامالی دیر. بونا گورادا وئرگیسی چوخ اولمالی دیر. آمما ایشلری، دوروما باغلی ان آزی سگگیز ساحاتدان باشلار، هفته لر بئله سئوره بیلر و بو ایش ائوچون فاضلا پارا، هئش بیر آد آلتیندا حاق اتمز. دئولت ایشی سایسیز حاتلی و سایسیز گونلوک دور. اولابیلر دوروملاردان آسئلی هئش تعطیلی ده اولماسین یادا آز اولسون. دئولت ایشین سئومزسه، همن ترک اده مز. یئرینه بیریسی تاپیلینجایادک دوزمه لی و ایکی ایلده، دولتده کی ایشی ایله ایلگیلی ایشلر ساحه سینده بوله ایش قورابیلمز یادا باشقا قورولموش ایشلرله یاخیندان اوزاقدان امکداشلیق ادیب، چالیشابیلمز. بشر حاقلاری، اولوسلار آراسی حاقلار، کندی پارلیمان قانونلاریمیز کیمی گئچرلی و اونلارا قاشی چیخان قانونلار اولمامالی دیر. بیز هئش بیر میللتی، کندیمیزه دوشمان بیلمیریک. طبیعی کی تورک ائولکه لری بیزیم ائوچون هر ساحه دهف باشقا میللتلردن اونده گلیرلر. آمما هر هانکی بیر میللت یا دئولت کی بیزیم اولوسال حاکیمییتیمیزی، وطنیمیزین سرحدلرین قبول اتمز و توپراقلاریمیزدا طاماحی اولور ایسه، بیزده اونو دوشمان بلیرلریک. توم دئولتلر ایله، هر ساحه ده، برابر و عاینی حاقلارلا و حئورمتله، ایکی طرفلی چئخارلار ائوزره امکداشلیق اتمه یه چالیشیریق. یوردوموزو و وطنداشلاریمیزی قوروماق آماجی ایله، ایسته دیگیمیز، دوست دئولتلردن، سیلاحلی قووه دستگی ایسته ریک. وطنداشلاریمیزدن ریفاهی ائوچون، توم دوست ائولکه لرین توپراقلارمیزین ایچینده یاتیریم یاتیرماقلارین وئرگی آزلیقی ایله یا بیر نئچه ایل ایچینده وئرگی باغیشی ایله دستکله ریک.

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

13.06.2022

 

 

کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 24

 کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر‌ - 24

یازار: آلبرت مئمی 

31.05.2022

https://www.instagram.com/tv/CeO-OGKlO9P/?igshid=YmMyMTA2M2Y=

یازار دئدی: سولچو سومورگه چی میللته اینانمیر ... گوزون ایره لییه تیکیر. وارسایئملارین ائوزه رینده دورور. داها ایرهلی ده، بو اینسانلارین آراسیندان دا لیدرلر موطلقا دوغاجاق دیر.

سومورگه اولوسونون اونجوللری اولمازسا، ایدئولوژیسی اولمازسا او میللت، یولون بولاماز. گوزون باشقا گوجلره تیکر کی اونلارین یئرینه سومورگه چی ایله ساواشسین و اونلاری ائوزگولویه بوراخسین. چوخ حایدف اولسون کی بو دوشونجه، فارس شیعه چیلیگینین ان باشدا گلن ائوزللیگی دیر. ایرانلیلار (فارس اولوسو، فارسلیق ایدئولوژیسی، فارسچیلیق، ایرانچیلیق، فارسچی-ایرانچیلیق)، تاریخ بویو ساواشمامیش. ساواشدان قاچمیش. تسلیم و سئغیناقچی روحو ایله یاشامیش. بونون ائوچون ده ال آلتی اولموش. حوکومتلر هر نه ادیرلر اتسینلر، آیاغا قالخمامیش. دئوریم یاراتمامیش. ظولوم نه قدر اولور اولسون، دوزموش. ظولومدن قورتارماغا کندیسی اصلا چالئشمامیش. باشقا دئولتلرین گیریشینه، ساواشینا و اونلارا حاکیم اولان حوکومتی یئخماسینا اومودلارین باغلامیش. 

اگر رسمی، فارسلاشمیش تاریخی باخارساق کی چوخونلوقلا یالانلاردان عیبارت دیر، عاینی یاشامی گوروروز. دئییشله ره گورا، ساسانیلر چاغیندا، هم دئولت همده دینچی لر فارسلارین و باشقا میللتلرین نفس یولون بئله کسمیشلر ایمیش. ظولوملر، دوزمدن آشیب داشمیشمیش. بیرئیلر ایله توپلوملار جانا گلمیشلر. پیچاق، گمیکه دایانمیش ایمیش. آمما میللت مال کیمی دوزورلرمیش. هامی دئولتله، دینله، دینچی لرله، موخالیفلرمیش. زورون، طوولومون آلتیندان چیخماغی گوزلرمیش آمما بیر کیمسه آیا قالخیب، عوصیان اتسین دییه آیاغا قالخمازلارمیش. هپ باشقاسی قالخسین دییه گوزلرمیشلر.

بو آرادا، ساسانیلرین سومورگه سی اولونموش عربرده، بیر دوشونجه دئییشیمی اولور. بئیین لرده دئوریم ائوز وئریر. دونیایا، ائولومه، یاشاما، یاتماغا، دورماغا، ساواشا، ائولدورمه یه، ائولمه یه فارقیلی و یئنی بیر آنلاملار یوکله نیر. الی یالین، کاسیب، آج، سوسوز، ساسانیلرین سومورگه سی اولموش بیر توپلولوقلار، ایچدن ایچه دئییشیمه گئدیرلر. دوشونجه لری دئییشدیکجه، تاوئرلاری، ایشلری، گوروشلری، ایستکلری، ایراده لریده دئییشیر. سومورگه لشمه دن قورتارماغا و ساسانیلرین ظولوملریندن قورتولوش ائوچون آیاغا قالخیرلار. الی یالین، یالین قات سیلاحلاری ایله، وار یوخ جانلاری ایله، یولا دوشورلر. ائولرین ساسانیلرین و دینچیلرینین حاکیملیگیندن قورتاریرلار. آمما بو دوشونجه ده "عدالت" دییه، "قارداشلیق" دییه، "برابرلیک" دییه و بونلارا تای یئنی قاوراملار وار. باشقا توپلوملارین ظولومدن قورتارماسین و بونلارین دوشونجه سین منیمسه مه سینده ایستیرلر. کندیلریندن سورورلار؛ نه دن باشقا توپلوملاریدا، ساسانی دینچی لریندن قورتاراراق، همی اونلارین فیکیرین ائدوزوموزه ساری چئویرمییک، همده بو ساواشلارین سونوندا ساسانیلرین یئرینه، بیزحاکیم اولاراق  داها چوخ قازانجلار الده اتمییک؟

ساسانیلرین ائوزرینه گلمه دن، ساسانیلر و دینچی لری قاچماغا باشلار. توپلوملار، گوزله دیکلری آزادلیق وئرین ساواشچی گوجلرین گورونجه، ایچه ریده ده عوصیان ادرلر. دینچی لری و حاکیمییته باغلی اولانلاری، هر یئرده تاپارلارسا، سون بیرئیه دک ائولدورورلر. یئنی دوشونجه نی، آزادلیق، قورتولوشون موشتولوقو گورور، تسلیم اولورلار. اونلارین گوروشون منیمسه یه رک، اونلارا عسگر اولور و ساواشارلار.

بیر اوزون سوره دن سونرا، گئنه ظولوملر یئره گویه سغاماز. هئش ککیمسه، یئنی بیر دوشونجه گتیریب، ظولومو اورتادان قالدئراماز. گوزلر گئنه کندی توپلومونا یوخ، دئشاری تیکیلر. تورکلر کلیر. تورکلرین بایراغی آلتینا گیررلر. غزنوریلر گلیر، سلجولقلار گلیر، موغوللار گلیر، عدالتی، برابرلیگی، موساواتی، راحاتلیقی، ظولومسولویو، آزادلیقی اورادا آختاریرلار. اجنبی لر،خومئینی نی گتیریریرلر، بو توپلوملار اونو آی ائوزونه بئله گورور کیمی دانئشار، یاشار. اونا قوشولارلار. قئرقین یاشادارلار. قئرقین یاشاتمانین قئرخ ایل داوامی اولار. ائولرینه بئله رحم و شفقت گوسترمزلر. هر کیمین الی چاتار، ساسانی دئوری کیمی، دئولت مامورو اولسون، دینچی سی اولور اولسون، دئولته یادا دینچیلره یاخین اولانلار اولسون، یئتر تاکی توپلوملاری چال چاپ اتسین لر.

توم اهالی، ظولومدن، چال چاپدان، آیرئ سئچگینلیکدن، اوغورلوقدان، روشوتدن، خیانتدن، ائولومله قارشیلاشماقدان، توتولماقدان، زیندانلاردا چورومکدن، آدام سایئلماماقدان جانا گلمیشلر آمما ایاغا قالخمازلار. دئوریم اتمزلر. دوز ها دوز، گوزلرلر. بلکه بیر اجنبی گوج، اونلارا حاکیم اولان گوج له ساواشار. اونلاری ظولومدن آزاد ادر. هر کیم اولور اولسون آمما ائوزلری اولماسین دییه بکلرلر.

ظولوم اوقیانوسوندا یاشارکن، آمریکایا گوز تیکیبلر. آمریکا گلسین بیزی قورتارسین. بو دورومدان قارتارماق ائوچون، دینلرین دئییشدیرمه گه باشلامیشلار. هر آی مین لر ایرانلی، قونشو ائولکه لره قاچاراق، اونلارا سئغنارلار. دین دئییشدیررلر. باشقا بیر ائوکه یه گئتمک ایسترلر.

بونلاریا اک اولاراق، میلیونلار کیشی وار کی ائورکلری ایراندان قاچماق ایستر آمما قورخودان، باشارئسیزلیقدان، یول یونتم بیلمه دن، پولسوزلوقدان، "وطن" دییه اورادا یاشارلار. اگر اونلارا بیر فورصت وئریلیرسه، یوزده دوخسانی بو توپراقلاری آرخاسیندا بوراخاراق، یئنی توپراقلارا، یئنی دئولتلر بایراغی آلتینا، یئنی دینه قوللوق اتمک ائوچون یوللانارلار.

آمما بو ظولوملره دوزورلر. اینقیلاب اتمیرلر. او گونو بکلیرلر کی دئش گئجلر ایرانا سالدئرسین تا بونلارا دئولتی، دئولت مامورلارین، دینچی موللالاری، حوکومه ته باغلی اولانلارین غارتی، چکدیکلری و دوزدوکلری آجیلیقلارین اینتیقامین آلماق ائوچون بیر فورصت توتسونلار.

بو میللتلر، مینلر ایل دیر عاینی بو دورومو یاشامیش و حالادا یاشار. بو بیر دوشونجه سیزلیک داییره سی دیر کی ایران آدلانان سیستیمین توپلوملاری، هر نئچه نسیلدن بیر اونو یاشار و بو یاشامی و داییره نی فئرلانار. اورادان چیخما یولونو ائوز ایچینده آختارماز. دوشونمز. دوشونه مزده. چون بئیین گوجلری لیغلیغا باتئب.

یازارین جومله لریندن بللی اولور کی ایشغال اولونموش، بئینی، دوشونجه سی سومورگه لشمیش بیر اولوسلارین هامیسیندا بونا تای خسته لیکلر وار. آمما اونلار، ان آزیندان، کندی ایچلرینه اومود باغلارلار. اونلارف گوزلرین سئنر دئشئنا تیکمه میشلر کی اورادا، بیر سیلاحلی گوج گلیبن، توپراقلارین ایشغال اده رک، بونلاری حتکملریندنف دینچی لریندن، مامورلاریندان خیلاص اتسین. اونلار، کندیلریندن بیر کاچ بیرئیین، یئتیشمه سین، لیدرلیگه یوکسلمه سین، گوزلرلر.

بیزده ایسه، لیدرلیک له  و یئنی دوشونجه لرله، ایدئولوژی لرله، دوشمانلیق وار. هر کیم ایستیر کندیسی لیدر اولسون. اولادا بیلمیر. باشقاسیدا باش قالدیریرسا، اونلا یولا گئتمیر کی هئش، اونون قبرین قازیر. دقیقا حاکیملر ایسته دیگی یول یونتمی توتولار. نئجه کی ظالیم حاکیملر باشقالدیرانلارین باشلارین قئریرلار تا رقیب اولماسین و میللتین اومودو کسیلسین، بیرئیلر ائوزلریده عاینی ایشی گورورلر. بلکه چالئشیرلار، ایچده کی باش قالدیرانلاری توتدورماقلا، ظالیم حوکومته یاخینلاشئبان، چال چاپدان پای آلسینلار دییه، ایچله رینده کی باشقالدیرانلارلا دوشمانلیق ادیرلر. عاینی حالدا، گوزلریده دیشاریدان گلن و اونلاری قورتاران بیر گوجو بکلیر.

لیدر یا ائوجلوللر کیم دیرلر؟

ان باشدا، اونلارین دوشونجه لری فارقیلی چالیشیر. دونیایا فارقیلی باخیرلار. اینسانلاری، انسانلیقی، فارقیلی گورورلر. ایچلرینده بیر یئنی دوشونجه، ایدئولوژی یاشار و قورتولوش یوللارین آختارارلار. قورخوسوز اولمالی. ائولومدن، توتولماقدان، ائولدورمکدن، قاندان، قان تورکمکدن، قانلاری توکولمکدن چکینمزلر. اونلارین بئینینده، ان اونملی قونولارین باشیندا قورتولوش و یئنی حاکیمییت قورماق گلیر. اونلار، قورتولوش چاغیندا، بیرئیلرین ائوزگورلوکلرینه، حاقلارینا، دئموکراسییه، اینسان حاقلارینا چوخ اونم وئرنمزلر. اونم قورتولوش، ظالیم و سومورگه چی حاکیمییتی یئخماق و یئنی اولوسال بیر حاکیمییت قورماق دیر. بو سئورجده، بیرئیلرین حاقلاری، ائوزگورلوکلری، ائموکراسی، حاقلار، حوقوقلار، قورتولوشون ال آیاقلارین باغلار.

 هر بیر ائونجول، اولوسونون قورتولوشو ائوپون، اینسانلاری، توپلوملاری بیرلشدیرمه لی. اونلاری باشقا باشقا دوشنجه لرین اسیری اولاراق، قورتولوشون چتین اولاراق، زورا دوشمه سینه یول وئرمه مه لی. بیرئیلری، توپلوملاری دوشونجه اولاراق بیرلشدیرمه لی. داغینیق، بیرئیلردن، توپلوملاردان، یئنی بیر توملوک حالیندا بیرلیک یاراتمالیو بو بیرلیگی هر جور قارماشادان، دوشونجه لرین آیرئمجیلیقیندان، بولونمه دن اوزاق ساخلامالی دیر.

دیققت ایله باخارساق، بورادا بیر دیکتاتورلوق اورتایا چیخار. عجبا، بیر اولوس، سومورگه لشمکدن چئخئبان، دیکتاتورلوقا گیرمک عاغیللی یول یونتم می دیر؟ قورتولوشون، دیکتاتورلوقدان باشقا یول یونتمی یوخ مو دور؟

جاوابا پئچمه میشدن یو سورونواورتایا قویمالی یدر کی بیر اولوسون، سومورگه لشه رک، توم اولوسال کیملیکلری، ائوزللیکلری، سومورگه چیلیکده ارییب آرادان گتئمه سی اونملی دیر یوخسا، قورتولوش ائوچون، یئنی اولوسال حاکیمییت قورماق و بو حاکیمییتی قوروماق ائوچون، بیر سوره لیک دیکتاتورلوق اونملی دیر؟

بیریلری سومورگه لشمه نی داها قولای یول سئچه بیلیرلر. آمما سومورگه لشمه نین کندیسی بئله، دیکتاتورلوقو یاشاماق دئمک دیر. سومورگه، سومورگه چیلیک سه، دیکتاتور و دیکتاتورلوق دئمک دیر. دیکتاتورلوقدان دولایی دیر کی سومورگه اولونموش اولوسون، سومورگه چیلرین اولان حاقلاری یوخ دور. بو حاقلارین باشیندا اولوسال حاکیمییت گلیر کی سومورگه چینین وار آمما سومورگه نین یوخو دور و سومورگه حاکیمییتین سیاسال اولاراق یاشاماق زوروندا دیر. دیکتاتورلوقلا، سومورگه نین ائوزگورلویون، حاقلارین، قانونلارین، دیلین، تاریخین، ادبیاتین، گلنکلرین، دوشونجه سیستیمین، تعلیم سیستیمین، ایداره سیستیمین، پولیس و امنیت سیستیملرین، عدلیه سیستیملرین،  بازارین، خام مادده لرین، بئیین گوجون، مال و ثروتین، قول و ایش گوجون، بانکلارین، وئرگیلرین، میدیالارین، اینجه صنعتلرین و... سومورگه لشتیریلن لرین اللریندن آلمیش. اونلاری قول دورومونا گتیرمیش. سومورگه اهالیسینین، توپلوم، بیرئی اولاراق، سومورگه لشمکدن باشقا حاقلاری و سئچه نکلری یوخ دور کی.

او زامان کی سوز گلیر بیر اولوسون ان اونملی توپلومسال حاقلارینا، اولوسال حاکیمییت ان تمل حاق دیر. بونو قورماق ائوچون ده، ائونجوللرف ایدئولوژی، بیرلشمک، ال بیر، فیکیر بیر اولماق گرکیر. او زامانا دک کی میللی حاکیمیت یئنره اوتورمامیش، توم قوروملاری قورولمامیش، کندیسینی تهلوکه لردن دئشاریدا ساخلامامیش، دیکتاتورلوق لازیم بیر کئچیش دیر. طبیعی کی بو گئچیشین بیر سونودا وار. سونودا بیرئیسل حاقلار، دئموکراسی، چوخونلوقلار و چئشیتلی دوشونجه لر، ائورگوتلرله ائورگوتلنمه لر، فئرقالار، اولمالی دیر.

بو دوشونجه، اوخوجویا چوخ عجیبه گله بیلیر. حتتا قبول بئله اتمه یه بیلیر. نیه کی اوخوجونون یئینین یئخامیشلار و هر قونویا تای بو قونونودا یاریمچیق و ترسه گوسترمیشلر.

دونیادا ان دئموکراتیک ائولکه لر بئله، بو سورجی گئچیرمیشلر. دئموکراسی بیر گئجه ده و بیر اولوسون کندی اولوسال حاکیمییتین یاراتماقلا اورتایا چئخابیلمز. چئخئرسا، همن دئموکراسی دوشمانلاری الی ایله داغئدیلار. دوشمنلر، هر فورصتدن، اولوسال حاکیمییتی یخماغا چالئشاجاقلار. بو فورصتی، دئموکراسی آدی آلتیندا الده اده بیلرلر. بونون ائوچون دور کی بیر سورو، دیکتاتورلوق سیستیمی قورولمالی دیر تا هر او ائیلملر کی میللی حاکیمییتی تهلوکییه سالابیلری اورتادان قالدئرسینلار. هابئله دوشمانلار قارشئسئندا، بیر یوموروق اولماق گرکیر.

بو دوشونجه یه ائورنک اولارا، آزربایجان تورکلرینین گئچمیش ان سون میللی حاکیمییتینین دورومونا باتخماقیمیز گرکیر. قاجارلی ناصیر الدین شاهدان باشلانان ایصلاحلارین سونوچو، مشروطه، دئمورکاسی، قانون، اینسان حاقلاری اولاجاقمیش. چون ایشلرین بوتونو بو یونده پروقراملانمیشمیش. رحمتلیک شاجارلی موظفرالدین شاه "مجلیس" قورولسون دییه فرمان ایمضالامیش. اونون فرمانیندا ایسه "مشروطه دن بیر سوز اولمامیش. بیر اینجی سیاسال بیرئی کی "مظوطه" سوزونه رسمییت وئرمیش، محمدعلی شاه دیر کی آتاسی ائولندن سونرا، تبریزدن طهرانا کوچموش و شاهلیق تاختینه ایلشمیش.

بو شاه، توم پروپاگاندالارین ترسینه، مشروطه قانونلارین ان اوست سوییه ده ایشلک اتمیش و اونلارادا تسلیم اولموش. آمما فارسچی، اینگیلیسه باغلی اولانلار، اینگیلیس الی ایله سیلاحلانان و مالی دستکلنن تیروریستلر، شهرلرده، ایالتلرده، ویلایتلرده عوصیان پیخارمیشلار. امنییتی پوزموشلار. آزوقه لری آلیب، یاپای قحطلیق بئله سالمیشلار. ایشه او قدر ایرلی گوتورموشلر کی مجلیسین دیبینده و شاه آدلی مچیدده بئله ایکی یوزدن فاصلا تیرورچو ائورگوتلری واریمیش. بو ائورگوتلرین بیر چوخودا مجلیس دکی دئموکراسی آدی آلتیندا چالیشان نوماینده لره باغلی ایمیش. بونلار، بیر نئچه سی دئولت منصوبلارینین و هابئیه شاهین تیرورونا سیلاح چکمیشلر.

ان سونوندا، مشزوطه و مملکت، میللی حاکیمییت تهلوکییه گیرمیش. شاه حضرتلری، توم اونملی سیاسال ائورگوتلر ایله گوروشلر یاپمیش و مملکتین دورومون آنلاتمیش آمما اونلار تورکون میللی حاکیمییتین یئخماقا قرالی ایمیشلر. ایش اورا چاتیر کی شاهین مشورتچیلری بو سونوجا چاتیرلار کی مجلیس باغلانیرسا، تیرور قوروپلارینین قایناقلاردا قاپانار دییه دوشونولموش.

بو گئدیشاتین سونوجو بللی دیر. ئیشاری و دوشمان گوجلر، خایین لری دستکله یرک، مشروطه نین توم الده ادینمیشله لرینه قارشی کودئتا اتمیشلر. دورد ایل سونرادا، تورکلرین و دونیانین ان دئموکراتیک میللی حاکیمییتین یئخمئشلار. نه دن؟ چون، میللی حاکیمییتی، دوشمانلارین قارشیسیندا سیغورتا ادن توم قوروملار قورولمامیش. اگر ده قورولموشلارسا بئله، اوزمانلاشمامیشلار.

تورکلرین دئموکراتیک سیبستیملری داغئلاراق، فارسلارین یوز ایل سورن دیکتاتورلوق دئوری باشلامیش و هله ده کی وار سونا گلمک ایستنیلمیر. عجبا، قاجار تورکلری، مشروطه نی ده ناصرالدین شاه کیمی یاواش یاواش و قوروملاری قوراراق یولا سالسایدیلار، بو ان گوزل تاریخسل ده نه ییم یاریمچیلیق دوشر می دیر؟

او زامانا دک کی تورکلر ایش اوسته دیر، اینگیلیسین فارسچی مامورلاری "دئموکراسی"دن، قانوندان، آزادلیقدان، ائورگوتلشمه لردن، ائوزگور میدیادان سوز آچیرلار. یازئرلار. دانئشیرلار. آمما ریضا پالانی نی ایشه گتیرمک سورجینه یاخینلاشدیقجا، "دیکتاتورلوق،" ، صالح دیکتاتور"، " دوشونجه لی دیکتاتورلوق"، "امیین یارادان دیکتاتورلوق"، " کیمی دیکتاتورلوقلاردان سور ادیر و اینسانلارین بئینین یئخاراق، اونلاری بیر دیکتاتور شاهین گرکلیگینه ایقنا ادیرلر. سونرادا، مشروطه نین بوقچاسین بوکه رک، بیر یانا آتیرلار و دیکتاتورلوقلا، فارسلیق دیکتاتورلوقون توم اولوسلارین باشی اوستونه تیکیرلر.

بو بئولگه دن دئشاری چئخالیم، آمریکا، کانادا، اروپا ائولکه لرینده دئموکراسییه گدئن یوللاری گئوز ائونونده توتالیم. آمریکانین ایچ ساواشلاری نئچه ایل سوردور؟ آمریکاداکی آغ خانیملارین اوی صاحیبی اولماقلاری نئچه ایل سوردو. قار تانینان توپلوملارین بیرئیسی حاقلاری توم تانینمیش می یا هانکی زامان قارالار ایله برابر حاقلارین صاحیبی اولموشلار؟

اینگیلیس، فرانسه، و باشقا ائولکه لرین دیکتاتور شاهلیقدان، دئموکراتیک شاعلیقا یا جومهورلوقا گئچیشلری نئچه یوز ایللر سورموشموش؟

میللی حاکیمییت ان اونملی اولدوقدان دولایی، اونو قوروماقدا ان اونملی دیر. چون توم توپلومسال، اولوسال، بیرئیسل حاقلار اوندان دوغار. او حاق اولمازسا، یا آرادان گئدیرسه کی بیزیم میللی حاکیمییتیمیز یوز ایل ائونجه، تجروبه سیزلیگیمیزدن دولایی الیمیزدن قایدی، گئتدی، الدن گئدرسه باشقا و اونا باغلی و اوندان قایناقلانان حاقلاردا اوچار گئدر. بونون ائوچون دور کی میللی حاکیمییتی کامیل شکیلده قورمامئش، دئموکراسیدن دانیشماق، بویوک تهلوکه اولابیلیر.

سوز بورایا چادی ایسه، بونودا آرتیرمالییم کی امریکا، کانادا حتتی اوروپا ائولکه لرینین دئموکراسیسین قوروماق ائوچون ایکی ایستیثنا وار. بیر اینجیسی، دئموکراسینین تمللرین داغئتماق ائوچون، دئموکراسیدن فایدالانماق قاداغان دیر. ایکینجی سی ایسه، ساواش یا میللی تهلوکه اورتامی گورونورسه، دئموکراسی تعطیل اولار و گئچیجی اولاراق، دیکتاتورلوق حاکیم اولار. او بیری توپلومسال هابئله بیرئیسل حاقلارین کامیل حالدا اوتورماماسیندان سوز آچمییه لیم کی اوزونا چکر.

بو دورومدا بئله، حوکومتین شکلینه باخمایاراق، ائوجلوللر (لیدرلر) لازیم دیر. یوخسا، آماجلاری بللی ادیب، توم گوجلری اونلارا یورومک یولوندا سفربر اتمک اولماز. بئلکی یول یانلیش اولار. بلکی دوغرو اولار. آمما رهبر اولمازسا، نه یول اولار، نه ده دوغروسو اولار. ایندی کی لیدریمیز یوخ دور، حرکت اتمیریک بئله. لیدرین اولماسی،، مینلر پای اولماماسیندان اونملی دیر.

او اولوسلار، میللتلر کی لیدرله موخالیفت ادیرلر، اونلارین میللی حاکیمییتی قورولموش. توم قوروملاری آیاق اوسته، یوللاری بللی، عاینی حالدا هامیسینین لیدری وار. بعضی ائولکه لرده اونا یاشقان، بعضی لرده، لیدر، بعضیلرده ایسه پرئزیدنت، بعضیلرده ده شاه یا بونلارا بنزر آدلار آلتیندا گورونورلر. یانی، لیدرسیز بیر ائولکه و سیاسال سیستیم اولماز، اولامازدا. بونلار بئیین یئخاما سیستیملرینین عاوامچی و پوپولیست یایئملاری دیر. سادجه ده، سومورگه لشتیریلمیش توپلوملارین اراسیندا یایئلار. آماج بللیث دیر. سومورگه لر لیدرسیز اولورلارسا، سومورگه یه بیر ضرر وئره بیلمزلر. آمما لیدر و ایدئولوژیلری اولورسا، سومورگه چوکمه یه زورلانار. رهبرسیز بیر اولوس یا توپلوم، محو اولماقا، اریمه یه، یوخلاشمایا محکوم دور. بونون ترسیه، بیر رهبر و ایدئولوژی، بیر داغیلمیش توپلولوقو توپلار، او ضعیف و یوخ کیمی اولان توپلولوقلاردان بیر گوجلو اولوس یارادار. منه بئیله گلیر کی "تورکچولوک" بیزیم ائوچون ان ائیقئن ایدئولوژی اولابیلر. توم داغلیلمیش، ایریلمیش، صایئفلانمیش، سومورگه لنمیش تورکلری، بو ایدئولوژی اوستونده بیرلشدیمک اولار. اونلاردان بیر گوجلو اولوس یاراتماق اولار. دونیادا یئنی بیر قوطوب اورتایا چئخار. یئنی بیر عسگری گوج، یئنی اکونومیک گوج، یئنی سیاسال گوج، یونی دونیا باخیش گوجونه تای بیر قودرت اورتایا چیخار. ریفا، امنییت، گلیشمه نین یوللارین ائوزوموزه آچار.

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

11.06.2022

کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 23

 کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 23

یازار: آلبرت مئمی 

30.05.2022

کتابخوانی در باره «استعمارگری و مستعمره شدگی» 

https://www.instagram.com/tv/CeMdloQFacN/?igshid=YmMyMTA2M2Y=

یازارین باخئشینا گورا، "سومورگه اهالیسی، قورتولوش ساواشیندان سونرا، دینچی یا تئوکرات بیر ائولکه قورار یادا بیرئی لرین حاقلارین قبول اتمه ین بیر گله جه یه گئده بیلر. توم آغیللی باشلی، سوروملولوق صاحیبی  آصلا تئوکراتیک دئییل دیر."

بو جومله ده، یازار سوموگه نین گله جه ییندن دانیشئر. اونا گورا، ان باشدا، سومورگه قورتولوش ائوچون ساواشمالی دیر. سومورگه چیلیک ایله سومورگه لشتیریلمک دن قورتارماقین یولون ساواشدان باشقا یول گورمور. چون سومورگه چی، گوجلو دور. سومورگه دن چوخلو قازانجلار الده ادیر. بو قازانجلارین ائونم چوخ اولدوقوندان وف هابئله سومورگه چیلرین ریفاهین تامین اتدیگیندن، اونو الدن وئرمک ایسته میر. او بیری طرفدن دهف سومورگهلشتیریلن لرده باغیمسیزلیقایستیرلر. ایستیرلر ائوز وطنلریندن، وطن صاحیبی اولسونلار. اونلارلا وطنسیزلر کیکی موعامیله اولونماسین. میللی حاقلارین صاحیبی اولسونلار. عاینی حالدا کی بعضی سومورگه چیلر مئتروپولدا (سومورگه چینین توپراقلاریندا) دئموکراسییه، آزادلیقا، اینسان حاقلارینا دا ائونم وئریر آمما سومورگه اهالیسی ایله عاینی چرچیوه لرده یولا گئتمیر. یانی، سومورگه چیلیک او زامان داوام تاپار کی دیکتاتورلوقا، سیلاحلارا، زورا، قورخویا، سویقیرملارا، حاقسیزلیقا، قانونسوزلوقا، اوستونلویه، آیری سئچگیلیکلره تای قاوراملارلا سیاستلره دایانار.

طبیعی کی اگر سومورگه چیلر بو یول یونتملردن ال اورلرسه، دئموکراتیک، یاساسال، حووقوقسل، ائوزگورچو بیر سیستیم قورارسالار، سومورگه چیلیک اولاسئلیقی (ایمکانی) آرادان کوچر. سومورگه چیلیک محو اولار.

البتته سومورگه چیلیک سیستیملریندن بیر ایستیثنا وار. اودا، اینگیلستان سومورگه چیلیگی دیر. اینگیلیستان، چوخ عاغیللیجا سیاسال بیر توتوم توتموش. بو تجروبه نی ده اوزون ساواشلاردان سونرا الده اتمیش. اینگیلیس حوکومتی، اویرنیب: سومورگه لر سربست اولماق ایستیرلر. ایر ده بو یولا چیخمیشسالار، گئجی یئزی سربست بیر ائولکه نی قوراجاقلار. بو سورجده، یوزلرمین کیشی هر ایکی طرفدن ائوله بیلر. اورتادا بیر بویوک دوشمانلیق گئچیلمز دره قالابیلر. عاینی حالدا، توم کارلاردا بوتونلوکده الدن چیخار. سومورگه نین خام مادده لری ایله بازاریدا باشقالارا ائوز چئویرر. بوندان دولایی، اینگیلیسلر، یا یوز یا صئفئر سیاستیندن ال چکرک، بولوشمه و امکداشلیق سیاستینه دوندولر. بوندان دولایی، کانادا، اوستورالیا، هیندیستان، ایرلند کیمی سومورگه لره سربستلیک وئرمه نی سئچدیلر. عاینی زاماندا، اونلاریایکی طرفلی دوستلوق و امکداشلیق سیاستلری ایله اینگیلیستانا یاغلادیلار. اصلینده، اونلارا بیر فئدرال سیستیمه بنزر بیر سیستیمده، یئر وئرمیشلر و اونلاری اینگیلیس چئخارلارینا باخاراق ایداره ادیرلر. بئیله گورونور کی او ائولکه لراینگیلیستاندان ائوزگورلر آمما میللی دئولتلری، پارلئمانلاری، قانونلاری، قوروملاری، اوردولاری، سربست سیاستلری، اکونومیلری، دونیا ایله آل وئرلری وار آمما درینلیکلرده، اینگیلیس کراللیقینا، سیاستلرینه، جیبهه سینه باغلی دیرلار. لندن ده کی ملکه، اونلاریندا ملکه سی دیر.

عاینی حالدا، او میللتلر، ائوزگو درگیلر، قازتلر، رادیولار، تیلویزیالار، ائورگوتلر، پارتی لر، صاحیبی دیرلر. حتتا اینگیلیس دن توم باغلارین گسه رک، سربست اولماق ائوچون "بولوجو" قاورامی آلتیندا پالیشان سیاسال پارتیلروار. ائورنک ائوچون، بو پارتیلردن بیری ایرلندین قورتولوشو ائوچون اوزون ایللر سیلاحلی ساواش آپاردی. اینگیلیسلردن بیر چوخ ایش باشیندا اوتورانلاری تیرور اتدی. ایرلند اهالیسیندن ده بیر چوخو ائولدولر. اینگیلیس شاعلیقی بو سیاسال قارقاشایا سون وئرمک ائوچون، بولوجو پارتینین توم چالیشمالارینا، پارلیماندا سیاسال ساواشئنا بویون ایرک، اونلاری سیلاحسیزلی ساواشی بوراخماغا سوردو. سیلاحلی قورتولوش ساواشی یئرینه، ریفراندومو قبول اتدیلر. بیر نئچه کره، ریفراندوما گئدیبلر آمما ایستیقلالچیلار ائدوزوبلار.

بو سیاست، دوغرو گورونورسه ده، دوغو ائولکه لرده، قبول گورونمور. ایرانلا چین بو سیاسته بویون ایمیرلر. اونلار، سومورگهلرین ساخلاماق ائوچون، ان سون ثانییه دک، سیلاحلار، قورخو ایله، قانونسوزلوقلالارلا او میللتلری سوسدورماغا، هابئله بئیین لرین یئخاماغا، اونلاری دئوشیرمه یه چالیشیرلار. او میللتلرین حاقلارین، کیملیکلرین رسمییته تانیمیرلار. اونلارین کیملیکلرین، سومورگه چیلرین ایسته دیگی توردن آنلاتیرلار. بودا، ایکی طرفین آراسیندا اولان کسینتینی و قئریقلیقی هم گئنیش همده درینلشدیریر.

یازارا گورا، گئجی تئزی سومورگه اینسانی کندینی تانیمالی، فرقلیکلری دوشونملی، ائوزونه حاقلار و کیملیکلر تعریف اتمهلی، سومورگه چیلرین تعریفلرندن قوپمالی، کندینه ائوزل تعریفلری یازیب، یایمالی و اونلارا اویقون داورانمالی دیرلار. بو گئدیشاتین سونوجو ایسه، قورتولوش ساواشلاری، ائولدوروب، ائلمه لر اولاجاق. ساواشین سونوندا، سومورگه قورتولاجاق. میللتلر کندی ایراده، ایستک لری ائوزره، میللی حاکیمیتلرین قوراجاقلار. بو زامان دیر کی قورتولوش ساواشا یارارلی اولان ایدئولوزی، ائولکه نین سیاسال حاکیمییتینه رنگین وورابیلر. اودا دینچیلیک اولابیلر. دین ایدئولوژیسی، بوتون میللتی دوشمان و سومورگه چی قارشئسیندا بیرلشدیمیش ادی. اینسانلار، دینه سارئلاراق، شهید اولورلاردی. هر گون، کی ایرلی گئدیردی، دینه و دینچیلره داها چوخ اینانیرلاردی. نه دن، دینچیلیک حکومتی الینه آلماسین؟

او گونه دک کی قورتولوش ساواشلاری ایرلیر، دین، دینچیلیک، هابئله دینچیلر پرابلم یاراتمازلار. یادا پرابلملر گوز ائونونه چیخمازلار. چون ساواشلا ایلگیلی اینسانلارین دوشونجه لری بیر نئجه یئرده بیر بیرلری ایله اوست اوسته دوشوشورموش. ان اونملی ایستیراتئژی ائوچون، ایختیلاف یئرلرینده، دالی اوتورورموشلار. بویوک مصلحت ائوچون، کیچیک قارشیلیقلاری گوز آردی ادیرلرمیش. باشقا بیر یوندن باخارساق، توپلومون یا توپلولوقلارین بیر چوخ دولوملری هر نه دن دولایی قورتولوش ساواشلارینا قوشولمامیشلار. آمما سربستلیک زامانیندا، هم قورتولوش ساواشیندا ایختیلافلاری گیزلدنلرین ایختیلافلاری همده توپلوملاردا و توپلولوقلاردا اولان بوتون دوشونجه لر، باخیشلار، ایدئوولوژیلر ده اورتایا چیخار. سواراوش زامانی بیر بوتون گورونن توپلوم یا توپلولوق، بیردن بیره بیر چوخ رنگلی، دوشونجه لری، یول یونتملی دوروملا قارشیلانیر.

طبیعی کی ساوشچی و سیلاحلی تجروبه لری دینچی لرین (هر هانکی ایدئولوژی صاحیبلری) گوجو اوستونلوک قازانار. همن ایدئولوژییه اولان دویقولار و علاقه لردن دولایی، اونلار، یئنی حاکیمییتی، قانونلاری و قوروملاری دینچیلییه زورلارلار. بو زامان، دئموکراتیک دوشونجه لر، سولچولار و باشقا باشقا دوشونجه لر، چوخ آجی و دوزولمز بیر دئورانی گئچیره بیلیرلر. اینسانلارین بیرئیسل و توپلومسال دئموکراتیک حاقلاری اورتادان قالدیریلار. بیر چوخ فرقیلی دوشونجه صاحیبلری ائولدورولر، حبسه آلئنار.

بورادا دیر کی "آغیللی باشلی، سوروملولوق صاحیبی آصلا تئوکراتیک اولاماز." یازار دئدی. بو سور دوغرو گورونسه ده، عجبا، سومورگه چی و سومورگه لشتیرمک ایشلملری آغیللی باشلی آداملارا یاشاما ایذنی وئرمیش می؟ عجبا، اینسانلارین باشلارین عاغیل قویموشلار می؟ عاغیللیلیق نه دئمک دیر؟ عاغیل نه دن عیبارت دیر می؟ سومورگه اینسانیندا ساغلام عاغیل بوراخیلیب می دیر؟

بو جور سورورلارین آچیقلاماسی لازیم دیر. آن اونملیسی ده "عاغیل" قاوراملی یدر.عاغیل سئوزجویو، بیر قاورام دیر کی اینسانلار، بیر سورو بیلگییه، دئنه ییمه (تجروبه یه) وهر بیرئیین آلدقلاری یئنی سونوجلارین بوتونونه، آد اولاراق وئریلیر. آمما بو بیلگیلر، یئنی سونوجلار و حتتا تجروبه لر هاردان گلیر؟ قایناقلاری نه لر دیر؟ یانی عاغیل دئدیگلری وارلیقین کوکو هارایا دایانیر؟

بیلگی لر، بیر سورو سوزلر، اینیانجلار، دوشونجه لر و یایقین جومله لر، دویقولار، حوکملردن و حتتا تکنولوژی دئورینده فئرلانان بیلگیلردن عیبارت دیرلر. اینسانلار بو بیلگیلرله بیر بیرلر ایله ایلگی قورار و آل وئر ادر، بیربیرلرین آنلارلار. بیلگیلرسه عاینی اولمازسا، آنلاشامازلار. اورتادا موشکول چیخار. بوندان دولایی دیر کی بیلگیلر، توپلوملاردا و احتیاجلارا گوره ائورتیلر. بوندا دولایی دیر کی اینسانلار او بیلگیلری دوغوشلا گتیرمزلر. بلکی دوغوشدا اللرینده اولدوغو بیلگیلرین سایی بئله چوخ آز اولور. توپلومدا، بعضی بیلگین، چالئشقان، تجروبه لی، جسور، ریسک آلان اینسانلار، یئنیلیکلر یارادار و اونلاری بیلگییه چئویریر. توپلومدا اونون منیمسه یه رک، یایقین حاله گتیریر. اگر بیلگی ساحه لری چوخ اولورسا و اینسانلارین اونلاری تجروبه ایله ادینمک واراولوشو آز اولوریسه، بیر سورو اینسانلار او بیلگیلری اویرتیرلر. بیلگی، بیلگینلشمک و بیلیسیزلشدیرمک توپلوملار آراسی بیرگوجه چئوریلیر. سیلاح کیمی ایشلر. هر بیرئی یا هر هانکی بیر توپلوم داها چوخ بیلگی صاحیبی اولورسا، یا داها کی چوخ بیلگی ائورتیرسه، او بیرئی یا توپلوم داها چوخ گوجلو اولور. گئجلو اولدوقوندان، باشقا بیرئی لری یادا توپلوملاری قولایجا یئنه بیلیر. اوندان دیر کی بیلگی بیر کسگین سیلاح دیر و قازانج یارادیر.

بورادا دیر کی دئولتلر بیلگینین توم آلانلارین، یونه تملرینه آلماق ایسترلر. بو بیلگیلره دایاناراق، باشقا اولوسلاری یئنرلر و اونلارین بیلگیلرینده ایسته دیگلری دئییشیملری وئریب، اونلاری کندی یونه تیملرینده ساخلاماغا چالئشیرلار. بوردا دیر کی دئولتلر، بیر پارا بیلگیلری سئر دییه، باشقا بیرئیلردن و دئولتلردن گیزلی توتارلار. نیه کی بیلگینلیک گوجسه، بیلگیسیزلیک ده گوجسوزلوک دور.

ایندی، بیر بیلگین دئولت، بیلگیسیز دئوللتلری و اولوسلاری یئخار. اونلارین توپراقلارین غصب ادر. آمما او گونه دک کی یئنیلمیش اینسانلارین بئینین ایشغال اتمهع میشسه، یئنمیشلر عوصیان ادر و تهلوکه یارادار. بوندان دولایی، ظفر قازانمیش و بیلگین دئولت، بیلگیسیزلرین بیلگیلری و بیلگی آلانلاری ایله اوینار. بیلگیسیزلره یاریم یامالاق، ایری بویرو بیلگی وئریرسه، نه اولور؟ باخیشدا، اونلارین اوکوللاری وار، ائونیوئرسیته لری وار. اویرتمن لری، خوجالاری وار، دیللری، دین لری وار. تکنولوژیلری وار. اونملی ائونیوئرسیته لردن لیسانسلاری، دوکتورالیقلاری دا وار. هامی ساوادلانیب، بیلگیله نیب دیر. آمما ایر بو بیلگیلر ائوزل بیر آماجلا دئییشمیش اولورسا نه اولور؟

سومورگه دئولتی، ائوزل آماجلاری ائوزه ره، بیلگیلری دئییشدیرمک ایله، بئله گورونور کی اینسانلاری بیلگیلندیریر آمما آصلیندا، اونلارا بیر بیلگیلر وئریر کی اونلارین عاغیل گوجون، پوزسون. نییه کی عاغیل گوجو، بئیین ده اولان بیلگیلردن سونوج آلماق گوجو دور. اگر بیر کیمسه یا دئولت بو سونوجلاری کندی آماجلارینا یونه تیرسه، او بیرئیلرین و توپلوملارین بیلگیلرین و عاغیللارین یونه تیر. بیلگی و عاغیللار یونه تیلیرسه ده، اینسانلارین ایلملری، دوشونجه لری، داورانیشلاری و تاوئرلاری کونتورول آلتینا آلینار. اونلارا او یاپای بیلگیلری وئریرلر کی اونلارین ایشلرین، دوشونجه لرین، رئاکسیالارین (عکس العمللرین) ائوز خئییرلرنه چئویررلر. اونلار بیلگی صاحیبی اولدوقلارین دوشونرکن، آصلیندا اونلاری، یاریم یامالاق، ایری بویرو بیلگیلر ایله دولدورموشلار و النلارین فرمانلارین اللرینه آلمیش و ایستدیکلری یونه یونه تیرلر. اونلار داها ائوزگور دئییرلر. اونلارین بئیین لری و بئیین لرینده کی دوغان "عاغیل" دئدیکلری گوج، سومورگه لشمیش دیر. سومورگه له شن ویونه تیلن بیر بئیین گوجو و عاغیلدان، دوغرو و خالیص بیر عاغیل گوجو گوزلمک دوغرو دور مو؟

ائوزتله دئسک، اگر بیلگیلرده ال آپارمیشلارسا، اونلاری بیر آماجلارا گوره قورقولامیشلارسا، همن بیلگیلنن بیرئی یادا توپلومون عاغیل گوجو کندی اللرینده دئییل. بیلگی ائورتنلرین اللرینده دیر. بیلگی ایله اونلارین بئیین لرین یئخامیشلار و ایسته دیکلری یول یونتمه دولایلامیشلار. بورادا خالیص عاغیل یوخ دور. خالیص عاغیل اینسان، بیرئی و توپلومدان دئشاریدا بیر وارلیق دئییل کی گئدیب، آختاریب، آلاسانیز یا اله گتیره سنیز. بلکی عاغیل بیرئیلرده و توپلوملاردا الده اولان بیلگیلردن فارقیلی سونوجلار آلماق گوجودور. آمما سونوجلاری الده اتمک اوچون، بئیینده کی توپلولوقلارا بنزر بیلگی لره دایانمالی دیر. نئجه هر بیر توخومدان، همن توخومخون گولو چیچیگی فیلیزله نر، عاینان ده بئیین ده توپلانمیش بیلگیلردن ده، اونلارا بنزر سونوجلار فیلیزله نر. بوندان دیر کی هر کیمسه بیلگیلری یونه تیرسه، عاغیللاری و توپلوملاری دا یونه تیر.

سومورگه چیلر، توپراق ایشغالیندان سونرا، توپلوملاری یونتمه یه چالیشیرلار. بو.نون ائوچونت، اونلار گرک توپلومدا کی بیرئیلرین بئیین ده کی بیلگیلری یونتسینلر. بیلکیلرین یونتیمی ایله توپلوملاریندا یونتیمین اللرینه آلابیلرلر. بونو دئمک ایسته دیم کی سومورگه لشتیریلمیش اینسانلاردا و توپلوملاردا عاغیل گوجوده ایشغال اولموش دور.

اورنک ائوچون، ایرانلیلارین ایسلامچی دئوریمین الده توتالیم. بو میللتلر نه دن ایسلامچی اولدولار کی؟ بونلار بیر سومورگه گوجو ایله می قورتولوش ائوچون ساواشا گیرمیشلر می؟ بللی. سورمورگه ایله سالواشدا دئییلردی. اوندا، نه دن ایسلاما و دینچی بیر حاکیمییته دوندولر؟ نه دن، دئوریمدن سونرا توم سیاسال قوروپلاری، غیری فارس میللتلرین ایستکلرین و ایراده لرینین قارشیسیندا دوردولار؟ نه دن یوزلر مین خانیملاری و ارکک لری اعدام اتدیلر؟

چون، مین ایکی یوز دوخسان دوققوز (اسفند 1299 یا 1921 مارچ آیندا) کودئتاسیندا سونرا، تورکلره قارشی بیر سیاسال سیستیم یاراتمالی اولدولار کی تورکلره قارشیدا قالئجی اولسون. بونون ائوچونده شوعوبییه لیک و فارس دیلی ائوزه ره بیر سیاسال سیستیم قوردولار. اوکوللاردا ردس اوخومانی زور اتدیلر. رادیولار، تیلویزیالار، مینلرجه قازئتلر، درگیلر یولا سالدیلار. میلیاردلار صحیفه یازئلار تورتدیلر. میلیونلار کیشینی دئولت سیستیمینده ایشه آلدیلار. یوزلر مین اوکول آچدیلار. میلیونلار اویرتمن تعلیم اتدیلر. یوزلر مین ائونیوئرسیته خوجالاری و دین خوجالاری اورتدیلر. فیلیملر، دیزی لر، موسیقی لر، تاترلار، کیتابلار، درکی لر، قازتلر، خوجالار، اویرتمن لر، و  ... فارسدان، فارچیلیقدان، شیعه دن و شیعه چیلیکدن باشقا بیر شئیلر، دیللر و شعوبییه لیکدن باشقا، دینلر تجرید اولدولار. قاچاق دوروموندا یاشامایا زورلاندیلار. بو گئنیشلیکده بیر سیستیم، بیرئیلرین و توپلوملارین، بئش نسیل بویوجا، بئیین لرین یئخاماغا باشلادیلار. یوز ایل ایچینده، بئش نسیل، فارس، ایرانچی و فارس شیعه چیلیگی اساسینا بیلگیلندیریلدیلر. اونلارین بئیینلرینه دوغرو بیلگیلر وئریلمه دی. عاغیللاری ایله اوینادیلار. عاغیللاری یانی بئیین لرین یئخایاراق، یئنی و ایسته دیکلری بیلگیلر ایله دولدوردولار.

همن بیلگیلر ائوزه ره، نه دن سیزلیکدن دولایی، دئوریمه قالخدیلار. ایسلام، موسلمان، شیعه اولمادیقلاری ائچون مو دئوریم اتدیلر؟ یوخسا یالان، یاریمچیق و ایری بویرو بیلگیلردن دولایی آیاغا قالخدیلار می؟ سونرا، فارسلیق و شعوبییه لیک ائوزرینه یئنی بیر تاجسیز شاه آمما داها دیکتاتور، داها گوجلو حاکیم ایشه گتیردیلر. نه دن؟ اونلاردان قاچمامیشلار دی؟ اونلارا قارشی دئوریم اتمه میشلر دی؟

یوز ایلده، بئش نسلین بئیین یئخاماسینی و یالانلارلا، یاریمچیلیق بیلگیلرله بیلگیلندیرمه نین سونوجو ایمیش همن دئوریم. شاهین تاجلی رئژیمین قالدیردیلارسا، تاجسیز، آممامالی شاهی ایشه اوستونه گتیردیلر. او گوندن بویانا، هئش بیر فرقیلی دوشونجه، قبول ادیلمه دی. یوزلر می گنجلر اعدام اولدولار. فارسلیق داها گوجلن دی. آنا یاسادا رسمی و تکجه دیل اولاراق، یئر آلدی. باشقا دیللرین آدی بئله گلمه دی. نئجه کی ایران و ایرنچیلیق، شیعه لیگه تای، فارس میللتچیلیگی اطرافیندا دوردو دولاندی. تورک شیعه لیگی، تورکلوک، عربچیلیک، و ... آغیر جزالارلا قارشیلاندی. توم پارتلیلرین آداملاری یا توتولاراق، ایشکنجه یه معروض قالدیلار، ائولدولر یادا قاچاراق، باشقا ائولکه لره سئغین یدلار. هئش بیر کیمسه، باشقاسینا رحم اتمه دی. آتا بالایا، بالا آتایا جاسوسلوق اتدیلر. توتدوردولار. اعدام اتدیلر. اعدام اولونانلارین عاییله عوضولرین شادلیغا و تاتلی پایلامایا زورلادیلار.

حتتا باشقا اولوسلارین ایچینده دئوریم یاراتماق ائوچون، اورتام یاراتماغا چالیش دیلار. عراقا هوجوم اتدیلرو سگگیز ایل، هر ایکی طرفدن یوزلر مین آداملاری ائولدوردولر.

بو دئوریمچی نسیل، بیر ساواشدان چیخمامیشلارو قورتولوش ساواشی آپارمامیشلار. آمما عاغیل گوجلری، بئیین لرینده دی ایر یالان بیلگیلره دایاناراق، اونلاری بورایا چکیب گتیردی.

ایندی ایسه، ایراندا بیر چوخ اولوسال حرکتلر جریان ادیرلر. اونلاردان بیریسی ده تورکلر و تورکچولوک حرکتی دیر. بارادا، منه تای بیرئیلر اینانیرلار کی بیزلره، بئش نسیل بویو وئریلن بیلگیلرین هامیسی یالان، یاریمچیق و ایری ایمیش. آمالاری ایسه، عاغلیمیزی ایسته دیکلری یولا تونتمک ایمیش. بیزم بیلگیله ریمیزین تومو، بیزلری یالان و یانلیش قرارلارا، توتوملارا، یوللارا، دوشونجه لره یونتن بیلگیلر ایمیش. بونلاردان قورتارماق لازیم دیر. او گونه دک کی بیز همن یوز ایلده کی بیلگیلره دایاناراق یولا چئخساق، فارسلار گئتدیگی یوللاردان باشقا بیر یولا گئتمه ییز. بو.نون ائوچون، فارقیلی بیلگیلر الده اتمه میز گرکیر تا عاغیل گوجوموزدهف فارقیلی سونوجلار آلسین. یوخسا، فارسلار گئتدیگی یول، یونتم، یونه تیملر، دوروملار، سونوجلار بللی یدرلر.

دئولتلر توپلوملاری،بیر فابریکا (کرخانا)، بیرئلری ده ائورن توتورلار. مثلا، توپلومو، بیر ایچگی فابریکاسی دوشونون. بیرئیلری او قاب، جان یا پیلاستیک دوشونون کی فابریکا اونو بیر بللی رنگلی، دادلی ایچگی ایله دولدوراجاق دیر. دئولتلر، ائوزللیکله ده فارس دئولتچیلیگی توپلومدا کی اینسانلاری کندیسینین ائورتیمیش اولدوقو ائورنلر گورولردیر. اونلارین ایچین، بئینین، دویقولارین عاغیللارین هانکی یولدا یونتمده ایستر، او جوره دولدولار. آمما اینسانلاردا بیر عوصیان، قارشی دورماق، دئییشمک سیستیمی ده وار. دوغرو دور کی بئیین یئخانمانین اتکیسی چوخ زورلار آزالیر بلکه ده هئش بیر زامان آرادان گئتمز آمما دئییشمک اولار. بیز تورکلرده دئییشیمه دوغرو یولا چیخمیشیق. آمما او گونه دک کی فارس میدیاسیندان، فیلیملریندن، دیزیلریندن، درگیلریندن، قازئتلریندن، موسیقیسیندن، اویونلاریندان، حتتا فارسلار ائورتدیکلری ماللاردان آلئرساق، ائورتیرسک، اونلارین بئیین یئخاما سیستیمینین اتکیلریندن قورتولوشوموز اولاناقسیز گورونور.

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

10.06.2022

یئخانما» و «اوردو یاشام‌ ایدئولوژی‌سی» ایله ایرانداکی‌ سس‌سیزلیگین‌ آچیقلانماسی

 بئیین‌ یئخانما» و «اوردو یاشام‌ ایدئولوژی‌سی» ایله ایرانداکی‌ سس‌سیزلیگین‌ آچیقلانماسی

انصافعلی هدایت

28.05.2022

تحلیل جامعه شناختی از سکوت حاکم بر ملل در ایران، با استفاده از دو تئوری «شستشوی مغزی» و «زیست ایدئولوژیک پادگانی» 

 

https://www.instagram.com/tv/CeHUpygl1OL/?igshid=YmMyMTA2M2Y=

Kırım sərbəst olacaq

 

Kırım sərbəst olacaq

Məncə Ziliniskinin "Kırım sərbəst olacaq" sözü ap açıqdır.
Ziliniski, bu sözlerlə, Türklərin dəstəyin axtarır.
O "bağimsız" dediyində, Okrayna yada başqa bir ölkənin Kırımı işğal etmesine işarət etmir.
Ziliniski demir ki Kırım Okraynaya qaytarılacaq.
Məncə Ərdoğan cənabları, Rus- Okrayna savaşından Kırımın sərbəstliyini bir qazanc olarak əldə etmiş.

İnsafəli Hidayət
Toronto, Kanada
28.05.2022

فرهنگ پادگانی چه ها که نمی کند

فرهنگ پادگانی چه ها که نمی کند

نوشت:

این نسل پادگانی ترسو نیست. متاسفانه در آن فضا چنان قالب بندی شده‌اند که توان تغییر ندارند چون فرهنگ پادگانی از آن‌ها افرادی خشک و متعصب ساخته که اصلا انعطاف ندارند!

نوشتم:

فرهنگ پادگانی عبارت است از: 

فرهنگ تحقیر انسان، 

فرهنگ تسلیم به قدرت قوی، 

فرهنگ تقلید، 

فرهنگ فرمان‌بری، 

فرهنگ حق با قویست و ضعیف حقی ندارد،

فرهنگ پرهیز از عقل و تعقل، 

فرهنگ احساسات، 

فرهنگ افتخار به مردگان و دشمنی با زنده ها،

فرهنگ قهرمانان قاتل، فرهنگ جعل، فرهنگ تخریب، 

فرهنگ ضد فرهنگ، 

فرهنگ تخریب تمدن‌ها، 

فرهنگ لذت بردن از کشتار و شکنجه و زندانی کردن انسان ها، 

فرهنگ تعطیلی عقل،

فرهنگ‌ اختلاس، 

فرهنگ هزینه کردن‌های بی حد و حصر، 

فرهنگ مسابقات تسلیحاتی و نظامی،

فرهنگ قهرمان سازی ها،

فرهنگی که پاسخگو نیست،

فرهنگی که همه چیز را مهندسی می کند،

فرهنگی که برای ماندن در قدرت و قبظه قدرت هر جنایت و‌تغلبی را طبیعی می شمارد. و ...

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

28.05.2022

زیست ایدئولوژیک نسل‌های پادگانی

        زیست ایدئولوژیک نسل‌های پادگانی

از رضاشاه کودتاچی تا انقلاب پنجاه و هفت، بخش مهمی از معلم ها در مدارس، نظامی و «سپاهی دانش» بودند و می‌خواستند، جامعه را به پادگان، مردم را به سربازان فرمانبر بدون جرات سوال کردن تبدیل بکنند.

آن‌ها، آموزش‌های پادگانی برای بزرگسالان را در مدارس هم بکار می گرفتند.

شستشوی مغزی، تحقیر، توهین، ترس، اطاعت مطلق، شکنجه‌های فیزیکی و اعمال خشونت، از راهکارهای تربیتی نظامی بود.

برای‌ همین هم، آن نسل پادگانی، بعد از انقلاب، به دموکراسی، آزادی، حقوق بشر و محاکمات حقوقی اعتقاد نداشتند. اوامر را دریافت کرده، اجرا می کردند. چیزی به نام وجدان و حقوق انسانی بی‌معنی بود و است.

در نتیجه آن ایدیولوژی و سیستم شستشوی مغزی، ایران، به پادگان، مردم، به فرمانبران خمینی بدل شدند.

نه تنها ده‌ها هزار تن را در ایران شکنجه و اعدام‌ کردند که در اطراف ایران هم، ده‌ها جنگ براه انداختند.

زیست ایدئولوژیک نسل‌های‌پادگانی، زیست دایمی در جنگ، کشتار، شکنجه، خونریزی، ترساندن و شستشوی مغزی پادگانی است!

ما نسل پادگانی‌ها، هم از تماشای جنایات، هم از انجام جنایات و هم از نقض حقوق ملل و افراد، در هر سطحی، در خاورمیانه، شهر و خانواده و .‌‌.. لذت می‌بریم .

و این نسل پادگانی چنان ترسو است که جرات انقلاب علیه معلم‌ها، شکنجه‌گران و فرماندهان نظامیش را ندارد.

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

28.05.2022

 

خاین‌ها و نفوذی‌های حاکمیت و پانفارسیسم را بشناسید

خاین‌ها و نفوذی‌های حاکمیت و پانفارسیسم را بشناسید

پیج‌ها و افرادی، به جای تشویق ملل برای انقلاب بر ضد حاکمیت فارس‌ها، 

انقلاب بر ضد تبعیض و حاکمیت،

و استفاده از فرصت تاریخی برای تعیین سرنوشت ملل، مردم را به سکوت دعوت می کنند، اگر خائن نیستند، فاقد شعور ملی هستند.

 آن‌ها، در این روزهای سرنوشت‌ساز، با موسیقی، شعر، رقص و ویدئوهای قدیمی مسابقات تراکتور، رفتار ملل را کنترل و مهندسی می کنند. 

اگر می ترسید، چیزی منتشر نکنید. خودتان و پیجتان را خاموش کنید.

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

27.05.2022