مهندسی جهل 015: زبان فارسی در مقابل زبان تورکی آب می شود
امروز دو کتاب تورکی را معرفی کردیم. کتاب اول در رابطه با حقوق است. موضوع حقوقی این کتاب "ازدواج" و "طلاق" بود. چون خواندن خط این کتاب کمی دشوار بود، در معرفی آن کتاهی کردیم ولی با توجه با متن کتاب، می توان بهمید که این "دفتر" جلد سوم از این سری نوشته های حقوقی است. احتمالا مجلدات دیگری هم خواهد داشت. یعنی نویسنده، بعد از پایان این کتاب ازواج و طلاق، در باره دیگر موضوعات حقوقی هم به نوشتن متون حقوقی به زبان تورکی ادامه خواهد داد.
کتاب دوم ترجمه یا شرح توری به دیوان حافط است. نویسنده این ترجمه یا شرح، انسان تورکی به نام "شمعی" است که این کتاب را در حدود 721 هجری قمری و در هزار و هفتاد و هفت صفحه نوشته است.
به عقیده ما، نویسنده دست کمی از حافظ نداشته است و چنان در تورکی و فارسی قدرت و استادی داشته است که به جزئیات و دقائق معنایی هر کلمه و منظور عرفانی نویسنده و مترجم هم، از آن کلمه پرداخته است.
از طرف دیگر، در متن ترجمه ملاحظه می کنیم که زبان تورکی در مقابل فراسی چنان پر قدرت می نماید که زبان فارسی مثل یخ در زبان تورکی ذوب می شود و گاهی خواننده ای مثل ما تصور می کند که فارسی بخش چسبیده و جدایی ناپذیر از تورکی است.
در عین حالی که اشغار حافظ پر از کلمات عربی است و با بیرون کشیدن الفاظ عربی، نمی توان حافظ را درک کرد و اشعار او بی معنی خواهد شد، اما در زبان فارسی، بسیاری از آن معانی عربی، دارای معادل است و ظرایف معنیی افعال تورکی، عمیق تر، احساسی تر، شیرین تر و تاثیرگذارتر از همان معنا در زبان فراسی است.
این جنبه از کتاب هم به توانایی مترجم و هم به توانایی و قدرت و آفرینندگی خیال در زبان تورکی مرتبط است.
به عقیده ما، زبان ها یا توانایی آفرینندگی خیال و مفاهیم مجرد خارج از ماده و طبیعت را دارند و یا فاقد توانایی زایندگی و توصیف تخیلات بدون ماده هستند.
زبان فارسی در بیان مفاهیم مجرد از ماده، بیسار ناتوان، حتی عاجز است. همان طور که خود فارسی هم توانایی زایش در زمینه های مادی و فیزیکی و احساسی را هم ندارد و مجبور است برای استفاده از مفاهیم علمی، حقوقی، سیاسی، تکنولوژیک و ... از زبان ها غربی یا تورکی و عربی وارم بگیرد. در غیر این صورت نمی تواند به درک و ادرام مفاهیم مادی هم یاری برساند. لذا یکی از دلایل عقب ماندگی در همه زمینه های صنعتی، اجتماعی، حقوقی، علمی، فلسفی، و ... مللی که با زبان فارسی آموزش دیده اند، نازایی و جامد بودن زبان فارسی است.
در مقابل با زبان های عربی و تورکی مواجه هستیم که بسیار زاینده هستند و می توانند نه تنها مادیات را بلکه مفاهیم غیر مادی را هم به سهولت توضیح بدهند.
انصافعلی هدایت
24 مارچ 2025
