مهندسی جهل 125
https://youtu.be/3Wp8Lac12gAWednesday, July 30, 2025
Tuesday, July 29, 2025
Saturday, July 26, 2025
Friday, July 25, 2025
Thursday, July 24, 2025
مهندسی جهل 121
مهندسی جهل 121
در این جلسه، با کتاب تورکی دست نوشته خطی قدیمی "بنگ و باده" آشنا شدیم. کتاب، از اول تا آخر، کادربندی، نقاشی و رنگ آمیزی شده است.
لذا، کتاب بنگ و باده، در کنار یک اثر ادبی کم نظیر بودن، به کتابی کم نظیر هنری در رشته نقاشی و مینیاتور هم بدل شده است.
نویسنده اصلی کتاب، حضرت مولانا فضولی بغدادی است که بنگ و باده را به تورکی رایج در آزربایجان نوشته است.
فضولی آن را به شاه اسماعیل صفوی تقدیم کرده است. در گذر زمان و بر اساس نیاز افراد، از روی اصل کتاب، صدها نسخه، توسط افراد مختلف رو نویسی شده است که تاریخ، خط، نقاشی و مینیاتورهای داخل آن ها با هم متفاوت هستند. لذا هر کدام از آن ها، یک اثر منحصر به فرد هست.
بر اساس نوشته های تاریخی، شاه اسماعیل صفوی در تاریخ هشتصد و نود و دو قمری به دنیا آمده و در سن سی و شش سالگی، یعنی در سال نهصد و سی دار فانی را ترک کرده است.
اگر فرض بگیریم که مولانا فضولی، “بنگ و باده” اش را در نیمه های سلطنت شاه اسماعیل صفوی (سال نهصد و بیست؟!) تکمیل و به او تقدیم کرده باشد، عمراین کتاب تورکی دست نوشته قدیمی ادبی و هنری، در حدود پانصد و بیست و شش سال خواهد بود.
با این همه، در آخرین سطر این مجلد از کتاب تورکی بنگ و باده، با چنین تاریخی "فی شهور سته ثمان و الف" مواجه هستیم که با یکصد و شصت و هفت سال فاصله از زمان نوشته شدن اصل کتاب توسط مولانا فضولی مواجه می شویم.
این، بدان معنی است که این نسخه ای که ما با آن آشنا شدیم، توسط فردی دیگری و به امر حاکم بغداد که فرزند صدراعظم هم بوده است، نوشته شده است. نام والی بغداد "حسن پاشا" و نام پدر که صدر اعظم و شهید شده یوده هم "محمد پاشا" بوده است.
نام نسخه بردار"مصطفی" فرزند "محمد" است. او هم قریحه شعری داشته است. ولی سبک و سیاق شعری او با مولانا فضولی در بنگ و باده متفاوت است که آن چه بر اصل بنک و باده علاوه کرده را هم مجزا بکند. لذا او، در داخل کادر و رنگی جداگانه، نوشته و در آن خودش، تاریخ و نام سفارش دهنده اثر را ذکر کرده است.
ما، در این جلسه از مهندسی جهل، بار دیگر، درک خود از “زیبایی” و احساس زیبایی به هنگام مطالعه و خواندن بنگ و باده تورکی را تعریف کردیم و بر چگونگی زیبایی خط و اثرهای هنری، از دیدگاه خود انگشت گذاشتیم.
همچنین “بنگ" را به معنی "بانکا" یا همان ظرف شیشه ای که برای نگه داشتن ترشیجات، مربا و امثال آن استفاده می شود گرفتیم که پس از پر کردن بانکا، در آن را می بندند تا مواد داخل آن فاسد نشود. شاید هم اشتباه کرده ایم.
انصافعلی هدایت
بیبست و چهارم جولای 2025
Wednesday, July 23, 2025
مهندسی جهل 120
مهندسی جهل 120
مهندسی جهل 120
در جلسه یکصد و بیستم مهندسی جهل، به تورق کتابی از نوعی دیگر همت گماشتیم. گر چه این کتاب به زبان فارسی است اما برای شناخت خودمان به عنوان تورک، رهبران تورکمان، انقلاب فکری-دینی ما تورک ها بسیار مهم است. مهم نیست که زبان کتاب چیستف مهم آن است که این کتاب را رهبران تورک با روحیه ای و عملگرایی انقلابی و در جهت اتحاد جهان تورک نوشته اند.
از آن مهمتر هم این است که این کتاب را فارس ها در طول تاریخ از دید ما تورکان مخفی کرده اند و از متن آن ها هم سخن نگفته و در مراکز شبهه علمی و شبهه تحقیقاتی هم برای روی آن ها تزها و تحقیق ها انجام نداده اند.
عدم تمرکز ایدئولوژیک فارس ها بر این کتاب، جای شکر دارد. چرا که ما نمی دانیم که فارس ها، درباره محتوای این کتاب، یعنی نامه های نادرشاه افشار به خاقان عثمانی و وزراء و علمای آن در دسترس ایرانیان پانفارس دور بوده است یا نه. اگر آن را چاپ می و منتشر می کردند، در متن آن دست برده، تحریف ایجاد می کردند.
دوست بسیار ارجمندم؛ جناب یوسف کر؛ متخصص تاریخ و علاقه مند به بررسی متون تاریخی مرتبط با تورک ها در ایران کنونی، آدرس اینترنتی کتابی را برایم فرستاده بوده که به دانلود کتابی درباره "نامه های نگاری های نادرشاه افشار و سلطان محمود عثمانی به هم"، در سال 2014 و به دو زبان تورکی (با الفبای لاتین) و فارسی (با الفبای تورکی-عربی) چاپ شده است.
علاقه زیادی به خواندن این کتاب نداشتیم. چون نمی خواستیم در برنامه ای که برای خواندن و آشنایی با کتاب ها و افکار تورک ها پیش می رود، کتاب فارسی بخوانیم و تحت تاثیر افکار ضد انسانی فارسی و فارس ها قرار بگیرم.
اما وقتی کتاب را تورق می کردیم، متوجه شدیم که هر نامه ای که در بین دو رهبر تورک مبادله شده، علاوه بر این که به تورکی با لاتین و فارسی منتشر شده است، در انتهای کتاب، عکس اصل نامه ها را هم منتشر کرده اند.
با دیدن تصویر نامه ها، کنجکاو شدیم که آیا نادرشاه افشار و یا محمودخان عثمانی به کدام زبان و با کدام ادبیاتی نامه هایشان را برای هم نوشته اند؟
در پی پاسخ به این سوال، به خواندن اولین نامه نادرشاه افشار تورکمن به خاقان تورک عثمانی، محمودخان مشغول شدیم. نامه هم به فارسی نوشته شده بود. فارسی بودن آن، ما تشویق کرد تا از خواندن آن صرف نظر بکنیم و به کتاب دیگری در زبان تورکی بپردازیم اما وقتی سه چهار سطر از آن را زمزمه کردیم، با طوفانی از کلمات که بدقت و بعد از مشاوره ها و مباحث زیاد انتخاب شده اند و در کنار هم و به هم دوخته شده اند، و افکار و اعمال انقلابی روبرو شدیم.
انقلابی اجتماعی، سیاسی و مهمتر از همه این ها، با انقلابی دینی رو برو شدیم که با یک تصمیم و اراده سیاسی و از بالا گرفته شده و پیش برده شده است.
برای تصمیمگیری درباره چنین انقلابی، اراده و خواست رهبر کافی نیست و نمی تواند ارزش اجرایی و مقبولیت عامه داشته باشد و صد البته مخالفانی در میان رهبران محلی و علماء و دینداران خواهد داشت.
نادر شاه که رهبری انقلاب بکری، دینی، سیاسی و اجتماعی تاریخی را بر عهده گرفته است، نمایندگان و افراد نامی مشهور را برای شرکت در کنفرانسی در دشت مغان آزربایجان دعوت می کند.
آزربایجانی که در آن تاریخ نه تنها یکپارچه است، بلکه بر یک امپراطوری گسترده ای که ایران امروزی هم بخشی ناچیزی از آن است، برگذار می کند.
او، برای مشارکت در این "قورولتای" یا گردهمایی، جمهور اعیان، سادات، علماء، سیاستمداران، امراء، فرماندهان، سران قبایل و عشایر، همچنین صاحبان تیول و احشام و حیوانات زیاد را هم دعوت می کند. جمهور صاحبان حق رای در آن دوره که می توانستند تصمیم گرفته، اراده جمعی را به اجرا بگذارند، بعد از روزها و هفته ها مباحثه سیاسی، تاریخی، اجتماعی، دینی، مذهبی و حتی تاثیرات نظامی آن، به جمع بندی و نتیجه گیری جدید و انقلابی می رسند که می توانست جنگ و نزاع درون جهان اسلام و تورک ها را از بین برده، به اتحاد جهان تورک و اسلام در مقابل غرب بینجامد.
همچنین نامه اول و دوم که به خلیفه جهان اسلام و سلطان عثمانی و صدراعظم ایشان نوشته شده است، "سلسله صفویه" را عصیانی غیرقانونی و نامشروع بر علیه خلیفه مسلمین و خاقان تورک ها می داند که با سوء تفسیرهای بعضی ها از سخنان شاه اسماعیل صفوی آغاز شده و ادامه یافته است. و نیز نشان می دهد که آن جه که "ممالک و مسالک ایران"، حاکمیتی شورشی و غیر مشروع بوده است که با چشم پوشی عثمانی، برای باز نکردن جبهه ای در درون در مقابل جهان غرب مسیحی، دوام یافته است.
در این نامه ها نشان می دهد که جمهور تورک های حاضر در آن "قورولتای" شیعه را به رسمیت نمی شناسند و شیعه گری را عامل کشتار مسلمانان و تضعیف جهان اسلام و خلافت تورک در مقابل دشمنان خارجی می داند که به نفع تورک ها و مسلمانان برچیده خواهد شد.
ما در این برنامه، دو نامه را خواندیم که خطاب به خاقان تورک و خلیفه مسلمین و صدراعظم وی نوشته شده استو نامه ای مملو از افکار انقلابی که به نظر می رسد به نابودی مراجع مفتخور شیعه می انجامیده که قصد جان وی می کنند و او را به شهادت می رسانند تا دشمنی در بین برادران تورک و مسلمان باقی بماند و ایران به مانند شمشیری از درون بر روی مسلمانان و تورک ها کشیده شده و همدست کافران غربی به حیات سیاسی خود ادامه بدهد.
اهمیت این کتاب در آن است که نویسنده و مترجم، تصویری اصل نامه ها را هم منتشر کرده است که افراد دارای تحصیلات عالی و توانا در خواندن دست خط و املای قدیمی فارسیف می توانند سانسور و تحریف نشده آن نامه های نادرشاه و صدها انقلابی از اقشار مختلف وقت را بطور زنده مشاهده و قضاوت بکنند.
دیدن و خواندن این نامه ها .و آشنایی با افکار انقلابی و انقلاب آن قورولتای در آن مقطع تاریخی بسیار تحیاتی است و به نسل ما ایده ها و افکار جدیدی برای انسجام و وحدت جهان تورک و جهان اسلامی می دهد که بدون از خودگذشتگی و بدون دیدن و مشاهده منافع بلند مدت، نمی توان به اتحادی در سطح کلان دست یافت.
نادر در این نامه ها، خود را مانند ذره ای در مقابل عثمانی می بیند و از او تقاضا می کند که از افکار، اراده و تصمیم انقلابی جمهور تورک های تورکمن حاکم بر ممالک و مسالک ایران پشتیبانی کرده، آن ها را به رسمیت بشناسند تا این اعمال و افکار انقلابی به ثمر بنشینند. او می دانسته که قدرت سیاسی، نظامی، مالی درونی بدون پشتوانه بیرونی و بزرگتر بی نتیجه خواهد بود. این همان نادری است که گفته می شود تا دل دهلی رفته و روسیه را عقب نشانده است اما برای اعمال تفکرات انقلابش، نه تنها به حمایت شخص خلیفه اسلام، دولت تورک عثمانی نیازمند است، بلکه محتاج مقبولیت انقلاب او در نزد افکار علما و اندیشمندان و عامه مسلمانان هم هست.
ما تورک های و تورکمن هایی که سرزمین ها و عقولمان در اشغال و اسارت عوامل غرب مسیحی است که به نمایندگی از غرب مسیحی، اقلیت فارس با حقوق حاکمیتی و ملی ما تورک ها مخالفت می کنند، چه چیزهایی را می توانیم از رفتار سیاسی و انقلابی نادرشاه افشار یادبگیریم و بکار ببندیم.
باید در هر فرصتی، یکی از این نامه ها را خواند. به امید آن که با تاریخ صحیح و دور از تحریف و مهندسی نشده تورک ها آشنا بشویم و یقه عقل خود را از زندان مهندسی جهل حاکم بر تورک و مسلمانان در دویست و پنجاه سال گذشته ازاد بکنیم.
چرا که بدون آزادی عقل ها، آزادی وطن و جسم بی معنی نیست. وقتی عقل انسان در اشغال دشمن است، آیا آزادی و استقلال وطن می تواند معنی درستی داشته باشد؟ بهتر است، در خارج از دیوارهای فکری مهندسی جهل، دوباره بیندیشیم
انصافعلی هدایت
بیست و سوم جولای 2025
Tuesday, July 22, 2025
Monday, July 21, 2025
Sunday, July 20, 2025
مهندسی جهل 116
مهندسی جهل 116
در جلسه یکصد و شانزدهم مهندسی جهل، سه کتاب را تورق کردیم ولی به خاطر بی سوادی در تورکی خوانی و تورکی فهمی، بخصوص کتاب های قدیمی دست نوشته و تخصصی، در خواندن و ادراک مطالب آن ها ناکام ماندیم.
البته هر سه کتاب، به لهجه تورکی خاصی نوشته شده بودند که برای ما ناآشنا دیده می شدند. ولی با این حال، تصور بر این بوده و هست که هر سه کتاب، در لهجه تورکی جغتای یا توکی تورکستان غربی نوشته شده باشند.
در حالی که برای خواندن و ادراک متون آن ها تلاش می کردیم، در درون خویش امواجی از احساس، از عشق و علاقه به خواندن و آشنایی بیشتر با این تورکی رنگین و زنگین مواج می شد.
گر چه در خواندن متون بسیار بی دست و پا می لولیدیم اما می توان ادعا کرد که معنی ها را تا حدودی، شکسته و بسته در می یافتیم.
با این همه، امید که در آینده و بعد از آشنایی با تورکی تورکستان غربی، بتوانیم به باغ ارم تورکی شرقی برگشته و خود را در خواندن و ادراک معانی عمیق ذهنی و مجرد، در زبان تورکی جغتای آموزش بدهیم.
انصافعلی هدایت
بیستم جولای 2025
Saturday, July 19, 2025
مهندسی جهل 115
مهندسی جهل 115 پزشکی و داروسازی شیمیایی در زبان تورکی
در این جلسه از مهندسی جهل، با یک کتاب دیگر بسیار تخصصی در زمینه پزشکی و داروسازی شیمیایی در زبان تورکی، دست نوشته، بدون علایم صدا گذاری (بدون اعراب) آشنا شدیم این کتاب تورکی تخصصی، در حدود چهارصد سال قبل و به خاطر شرایط دارویی مرحوم “ابراهیم پاشا”؛ (صدراعظم دولت عثمانیه) نوشته شده است.
لذا، مدرس مدرسه طب و پزشک مخصوص دربار، مامور شده است تا بگردد، تحقیق کرده و داروهایی را پیدا بکند که با مزاج دارویی ابراهیم پاشا سازگار باشد. دذ نتیجه این ماموریت علمی و تحقیقاتی، این استاد مدرسه طب که با نامش آشنا نشدیم، به ترجمه این کتاب؛ "طب جدید" از زبان لاتین اقدام کرده است. به گفته او، نویسنده کتاب به زبان لاتین، پایهگذار روش جدید داروهای شیمیایی است. همچنین، به گفته نویسنده تورکی کتاب، کتاب لاتین، در قبل از او، از لاتین به زبان عربی ترجمه شده بوده است ولی در آن ترجمه، کم و کسری هایی وجود داشته است اما ترجمه این استاد و نویسنده، از آن اشکالات خالی است. مزیت دیگر کتاب و ترجمه او در آن است که نویسنده، برای درک آسان محتوای تخصصی کتاب، توسط انسان تورک، آن را به زبان تورکی ترجمه کرده است. همین نکته ظریف نشان می دهد که در آن مقطع تاریخی، در میان تورک ها، علاقه شدیدی به کتاب های تخصصی جدید، آن هم کتاب های تخصصی سطح بالا به زبان تورکی وجود داشته است. این علاقه، تنها به مردمان تحصیل کرده یا منورالفکرها محدود نمی شده است، بلکه در میان دولتمردان که در راس هرم دولت، پادشاه تورک عثمانی قرار داشته و در بدنه دولتمردان هم به شدت دیده و ملاحظه می شود. شاهد این ادعا،آشنایی با مجموعه کتاب هایی است که همین صد و پانزده جلسه از مهندسی جهل با آن ها آشنا شدیم که نوشتن آن ها یا توسط خاقان تورک مورد تشویق و حمایت قرار گرفته و یا توسط وزراء و پاشاها مورد تشویق، ماموریت و حمایت مالی-مادی قرار گرفته است. گر چه این کتاب به پزشکی و داروهای شیمیایی و چگونگی ترکیب مواد تشکیل دهنده داروهاي مربوط است و همه این ها جزو مواد و موارد تخصصی، علمی سطح بالا هستند اما زبان تورکی نویسنده در این کتاب بسیار ساده و آسان است. در نتیجه روانی متن در زبان تورکی، انسان هایی که تخصصی و آگاهی به اصطلاحات تخصصی در این زمینه ها را ندارند هم می توانند آن را خوانده و ادراک بکنند. حتی می توانند، با کمی زحمت، به ترکیب داروها و ساخت داروهای لازم برای انواع و اقسام بیماری ها نائل بشوند. کتاب در سال یکهزار و پنجاه هجری قمری نوشته شده است. انصافعلی هدایت نوزدهم جولای 2025
Friday, July 18, 2025
مهندسی جهل 114
مهندسی جهل 114
کتابی تورکی، خطی، قدیمی ضروری برای نویسندگان تورک
مهندسی جهل 114
کتابی تورکی، خطی، قدیمی ضروری برای نویسندگان تورک
هجدهم جولای 2025
Thursday, July 17, 2025
مهندسی جهل 113
مهندسی جهل 113
در برنامه یکصد و سیزدهم "مهندسی جهل" با یک مجلد تورکی آشنا شدیم که بیش از سه صد سال عمر دارد. در این جلو، دو کتاب مختلف گنجانده شده است.نام رساله اول این مجلد را "علم حقایق" نوشته اند. نویسنده می خواهد در این کتاب در رابطه با جهان مادی و هستی، و آن چه در آن زمانه درست می پنداشته اند، سخن بگوید.
رساله دوم، برای اهل تحقیقف جامعه شناسان، روانشناسان اجتماعی، متخصصان ازدواج، طلاق، آداب و رسوم و قوانین ازواج و طلاق، محققانی که در رابطه با مسائل و مشکلات زنان و مردان، علل و اسباب عدم تمایل به ازواج، حساب و کتاب هایی که در ازدواج محاسبه می شودف نقش خانواده ها، و ... جالب خواهد بود. با مراجعه با این کتاب و کتاب هایی از این دست، می توان تغییرات اجتماعی، اقتصادی، فکری، انگیزشی، تمایلات مالی-مادی، قبض و بسط روابط حقوقی زن و شوهرها و روابط آن ها با خانواده هایشان و تمایل افراد به صله رحم و قطع رحم از قامیل ها و دوستان و ... قابل مطالعه است.
این نوع از تحقیقات به ما نشان خواهند داد که جوامع مسلمان و بخصوص جوامع تورک در سه-چهر قرن اخیر در کدام جهت حرکت کرده اند؟
همچنین می توان با مقایسه دو مقطع تاریخی از جوامع تورک، از منظر نگرس و قضاوت انسان ها به روابط خانوادگی و اجتماعی به نتایج علمی جالبی رسید.
همان طور که ضرورری است تا به چنین مظالعه هایی بفهمیم که تاثیرات صادرات فکری و ایدئولوژیکی و حقوقی و اجتماعی و صنعتی و آموزشی و رسانه ای، و سیاسی و حزبی، عرب بر جهان مسلمانی و جهان تورک چه بوده است؟
می توان بررسی کرد که ایدئولوژی ها و دستاوردی هایی چون سوسیالیسم، کمونیسم، انقلاب هایی با ایدئولوژی های چپی در دیگر کشورها و جهان اسلام، کاپیتالیسم، ایندوویدوالیسم،حقوق بشرف حقوق جهانی زن، حقوق کودک و کنوانسیون های مربوز به آنف لغو خرید و فروش انسان، آزادی، احزاب، پارلمانتاریسم، لیبرالیسم، سازمان ها و حقوق بین الملل، پیدایش صنایع و تکنولوژی هاريال توسعه سیسام حمل و نقل، بروز و ظهور پی در پی نمایش و تاتر، تلگراف، تلفن، سینما، رادیو، تلویزیو ن، تلفن سیمی، نوار و ضبط صوت، نوار کاست و ویدئو، ماهواره، کامپیوتر، تلفن جیبی، اینترنت، هوش مصنوعی و ... احزاب، آموزش ها اجباری دولتی و مرکزی کنترل شده و هدفمند، بانک ها و موسسات اداری و ... چه تغییرات در انسان تورک و مسلمان چهار قرن قبل و اکنون ایجاد کرده است؟ اگر تغییراتی صورت گرفته، در جه سمت سویی تغییر یافته است؟ اگر تغییرتی رخ نداده است، چرا؟ تاثیرات مدنی و حقوقی چه تاثیری بر زندگی فردی و جمعی ما داشته است؟ آیا این همه دستاوردهای جدیدی که مدرنیته و پست مدرنیته نامیده ، بحث کرده و به جامعه تزریق کرده ایم، بی تاثیر بوده اند؟
هر دو رساله این کتاب در حدود سال هزار و یکصد و بیست هشت به رشته تحریر درآمده است. احتمالا هر دو کتاب، از روی یک نسخه دیگری نسخه برداری و به زبان تورکی ترجمه شده اند.
انصافعلی هدایت
هفدهم جولای 2025
Wednesday, July 16, 2025
استعمار فرزند اشغالگری است
استعمار فرزند اشغالگری است
دوست من، مفاهیم و کلمات "مستعمره"گی، "استعمار" و "استعمار داخلی"، تلخی زهراگین فاجعه اشغال و اشغالگری را از بین می برند.
این کلمات و مفاهیم را خود اشغالگران و استعمارگران ساختهاند تا تلخی وضعیت سیاسی، اجتماعی، تمدنی، فکری، زبانی، ملت تورک را شیرین نشان بدهند تا بتوانند عکس العمل های ما تورکهای تحت اشغالشان را کنترل و رهبری بکنند.
باید بپذیریم و باور بکنیم که نه تنها وطن، که حتی تمدن فکری و عقل تورکها هم، در یکصد سال گذشته، به اشغال نیابتی های غرب مسیحی (فارسها) در آمده است.
یعنی، ما تورکها و سرزمینهایمان در اشغال یک دشمن خارجی و بیگانه هستیم.
دشمنی که به خاطر حس پیروزی در جنگ بر ضد ملت تورک و اشغالگری وطن و عقل تورکها، هیچ حق و حقوق فردی، اجتماعی، مدنی، سیاسی، اقتصادی، فکری و تمدنی و ... برای تورکها قائل نیست و تمامی حقوق را در انحصار خودش میداند.
باید بپذیریم که استعمار پیآمد اشغال است و تنها ر با اشغالگران و اشغالگری اه رهایی از اشغال وطن و عقل تورکهاجنگ خونین است.
انصافعلی هدایت
جولای 16. 2025
Tuesday, July 15, 2025
مهندسی جهل 100
مهندسی جهل 100
https://youtube.com/live/0URPQ9Zvf_w
قربانیان مهندسی جهل، در جهل مرکب و پیچیده زندانی هستند
در جلسه یکصدمین "مهندسی جهل "، بهانه ای بدست آوردیم تا در باره دیدگاههای سیاسی خود، در مورد وسعت نفوذ قلمرو مهندسی جهل و مهندسان جهالت سخن بگوییم.
لذا، در این بخش، هم نسبت به گذشته تاریخی تورک ها، عرب ها، عثمانیه، مسلمانان، مسیحی ها، غربی ها، جنگ های صلیبی، فراماسونری، نقش فراماسون ها و …، هم در گذشته، هم در حال و روزگاری که ما در جهان جهل آزادانه اسب جهالت خود را می تازانیم و نان این آزادی در جهالت خودمان را می خوریم و هم نسبت به آینده تاریخی تورک ها، جهان تورک، عرب ها، جهان عرب، جهان اسلام و اسلامی و جهان مسلمانان و … نظریاتی را به میانه میدان پرت کردیم.
همچنین در باره تاریخ دشمنی دشمنان،عوامل دشمنان در میان تورکها و مسلمانان، و نیز در باره قدرت، نقش واقعی، اجرایی و تاریخی قدرت، قدرت یابی، بازی با ابزارهای قدرت، اعمال قدرت در جهان واقعی و در جهان خارج از ذهن و علاقه ما، عوامل انسانی، مادی، مالی، پولی، وسعت یا محدودیت سرزمینی قدرت، منابع زیرزمینی قدرت، قدرت فکر، ابتکار و اختراعات، قدرت بازو - کار و قدرت مالیاتی، قدرت نظامی و ... هم نظریاتی را مطرح کردیم.
آرزوهای و نقشههای دور و درازمان، هم برای جهان تورک و تورکها، هم برای جهان عرب و عربها و هم برای جهان اسلام و مسلمانان را هم مطرح کردیم. تا چه شود. شاید تغییر سرنوشت تورک ها، عرب ها، مسلمانان و خاورمیانه و … با تغییر یکی از ماها عوض بشود.
در نهایت، سخن را کوتاه کرده، برای خواندن کتابی قصد قربت کردیم، اما کتابی که باز شد، "دیوان لطفی یا دیوان گدا" نام داشت.
این دیوان، نه تنها تورکی، قدیمی، دست نوشته، خوشنویسی شده (که ما توان خواندن آن را نداشتیم) بود، بلکه این کتاب تورکی "بلسان جغتایی" هم نوشته شده بود که ما در همه این موارد مذکوره، دوران نوزادی خودمان را می گذاریم.
پرواز در اوج کوه قاف، عنقا می خواهد. چنان عنقایی که باید در آتشی که خود می سازد و آتش می زند و خوش هیزم آتش خود ساخته ویرانگر خودش است، باید بسوزد. چنان عنقایی که جرات زنده شدن از خاکستر خودش را هم داشته باشد، می توان در این کوه قاف زبان تورکی بال پرواز بگشاید.
مای نوزاد تورکی که در وطن خودمان، چنان زندانی و بدون حق و حقوق هستیم که توان و حق خواندن و آشنایی علمی و تخصصی با زبان ملی ملت تورک، یعنی خودمان را نداریم. خودمان را در آتشی که خودمان روشن کرده باشیم به آتش عصیان نکشیده ایم و از آن چه هستیم خالی شده و از نو و دوباره جاه و قدرت نگرفته ایم، چنان پرواز بعید است.
در نتیجه این زندانی شدن هایمان در جهان جهل و جهالتی که دیگران ما را در درون آن آزاد گذاشته اند، در خواندن و ادراک کتاب های تورکی تاریخی و دست نوشته قدیمی با لهجه های تورکی بیگانه ایم. انگار، خودمان، با خودمان و داشته ها میراث هایمان بیگانه ایم.
،ما، نه تنها زندانی جهل و جهالت هستیم، بلکه زندانی ناآشنایی با لهجه های غیر از لهجه تورکی تورک های اوغوز مرکزی و غربی هم هستیم.
در نتیجه، ما نتوانستیم کتاب تورکی به لهجه جغتایی را بخوانیم. خواندن و آشنایی با محتوای آن را به روز دیگر موکول کردیم تا اگر بتوانیم و اگر نسخه چاپی آن را آن هم با الفبای تورکی-عربی رایج در آزربایجان جنوبی بدست بیاوریم، خواهیم خواند یا به خواندن آن تشبث خواهیم کرد.
آنگاه و در ادامه همین برنامه، کتاب دیگری را باز کردیم که توسط چند قلم (احتمالا افراد متعددی) نوشته شده بود. با فیزیک این کتاب، تعداد صفحات آن، میزان آسیب دیدگی، و ... بطور کلی با ظاهر کتاب آشنا شدیم.
اما چون این هر دو کتاب، نه تنها برای ما جالب توجه بود، بلکه جزو آثار ارزشمند قدیمی، دست نوشته و خطی تورک ها بود، صلاح در آن دیدیم که در فرصت دیگری به متن و مغزاین دو کتاب بپردازیم.
انصافعلی هدایت
01 جولای 2025
مهندسی جهل 104
مهندسی جهل 104
https://youtube.com/live/9T088InS5WQ
کتاب تورکی قدیمی برای آموزش نویسندگی
در جلسه یکصدمین و چهارم از مهندسی جهل، با کتاب تورکی دستنوشته قدیمی تخصصی در زمینه و رشته نامه نگاری، نوشتار رسمی -اداری و کتابت آشنا شدیم.
گر چه تاریخ و نام نویسنده نامعلوم است و صفحاتی از اول و آخر کتاب هم از بین رفته است و ما نمیتوانیم از طریق مقدمه کتاب، با نام نویسنده یا نام سفارش دهنده و زمانه و تالریخ کتابت آشنا بشویم اما با غور در متن کتاب، با اطلاعات ذی قیمتی در باره سبک و سیاق نامه نگاری، اداری نویسی و همچنین با لغتها و اصطلاحات رایج در سیستم اداری و آموزشی آن زمان و اصطلاحات لازم برای مراعات در نوشتار های رسمی آن زمان روبرومیشویم.
گر چه نام این کتاب تورکی را "علم انشا" گذاشته اند اما در کار آموزش نویسندگی تخصصی و حرفه ای مورد قبول و استاندارد در آن زمان، با آموزش صرف و نحو زبان عربی هم مواجه می شویم.
همچنین در فصل هایی از این کتاب تورکی، در باره اعتقادات دینی و جزئیات اعتقادات مذهبی هم مطالب بسیار متنوعی را سخن رفته است.
هدف ما از بررسی این کتاب های تورکی قدیمی و دست نوشته، جلب توجه و دقت خود و دوستان و علاقه مندان به زبان تورکی بر این نکته است که تورک ها، در طول تاریخ، در زمینه تولید محصولات فکری، فرهنگی، علمی، اداری، سیاسی، فلسفی، پزشکی، داروسازی، بیماری های انسان و حیوان و … تحقیق کرده اند. کتاب تولید کرده اند. تورک ها در طول تاریخ، برای تولید و ارائه تمدن مکتوب و فکری همت بسیاری کرده اند.
در عین حال، با مطالعه این کتاب ها با تلاش های علمی و فکری پدران و مادران تورک خود آشنا می شویم. با خواندن و آشنایی با این نوع از کتاب های قدیمی، اعتماد به نفس تاریخی، ملی، جمعی، سیاسی و رو به سوی کسب حداکثر قدرت سیاسی-نظامی و اقتصادی ملی نژادی را بازیابی می کنیم.
در همان حال می توانیم و البته باید هم، تمامی متون و جملات نوشته شده را از جنبه های مختلف دینی، فلسفی، علمی و عقلی هم مورد نقد قرار بدهیم. ما تورک ها نباید در دام تقلید از گذشتگان بیفتیم و جامد بشویم. نقد آن ها، راه ما به سوی آینده ای باز و روشن تر و با قدرت رهنمون خواهد شد.
هدف ما در این برنامه های "مهندسی جهل"، نقد محتوای مطالب کتاب ها و طاویه دید نویسنده یا نویسندگان و مردم زملانه نبست. فرصت و امکان این را هم نداریم اما ممکن استف هر از گاهی به نقد جمله ای از کتاب هم بنشینیم.
هدف اصلی تلاش ما در این برنامه ها، رهایی از زندان های تو در توی مهندسی جهل جهانی است که آگاهانه برای زندانی کردن ما تورک ها ساخته و. پرداخته و سرمایه گذاری شده است. برای دستیابی به این هدف، باید توجه عموم تورک هاف به خصوص عموم تحصیل کردگان و متخصصان در رشته های مختلف را به تنوع موضوعات و تولیدات فکری و علمی در جهان تورک، آن هم در گذشته و همچنین در آینده را جلب بکنیم.
بخش پایانی کتاب هم به مطلبی در زبان عربی تخصص یافته است.
نوع دست خط کتاب و کتابت، در طول صفحات آن بسیار متغیر است. تا جایی که می توان تغییر در دستنوشته و تغییر در نوع قلم را، بارها، در یک صفحه یا در صفحه های متمادی دید. با این وجود، هر چه از آغاز و از صفحه های اولیه کتاب جلوتر می رویم، دست خطها حرفه ای تر می شوند و تنه به تن دست خط رایج دیوانی و اداری زمانه می زنند.
با این که دست خط ها دایما تغییر می کنند اما با مطالعه در محتوای و مفهوممطالب، و دقت در نوع و شیوه حرکت دست و قلم برای تصویر حروف و چسباندن حروف به هم و تشکیل کلمات، با دست خط منحصر بفرد نویسنده آشنا شده، در خواندن آن موفق خواهیم شد.
انصافعلی هدایت
هفتم جولای 2025
Monday, July 14, 2025
مهندسی جهل 108
مهندسی جهل 108
کتاب هفتصد و شش ساله تورکی، دست نوشته، تخصصی با تعاریف سیستماتیک
امروز و در برنامه “مهندسی جهل 108”، افتخار آشنایی با یک کتاب تورکی بسیار قدیمی، تخصصی، صداگذاری شدهای و دستنوشته، با خطی قابل خواندن و با بیش از هفتصد سال عمر را داشتیم.
اين کتاب تورکی مهم، از صدها حوادث طبیعی و انسان ساخته در طول تاریخ، عبور کرده و بدست نسل ما و آیندگان رسیده است. تکنولوژی های جدید به یاری ما آمده و امکان داده اند تا بتوانیم، عکسی از این نوع کتاب ها را برای آیندگان و با کیفیت فعلی و گاها با کیفیتی بسیار بهتر، برای نسل های آینده بشر نگهداری بکنیم.
متاسفانه، اوراق این کتاب تورکی قدیمی دست نوشته صداگذاری شده تخصصی و دینی، در گذر زمان، بخش هایی از اول و آخرش، آسیب های جدی دیده اند. لذا تعدادی از صفحات کتاب، از بین رفته و بعضی از اوراق هم با نقص هایی، به عنوان ارث معنوی پدران تورک ما، به بشریت، به ارمغان رسیده است.
در آدرس، پی.دی.اف کتاب، نام آن را "علم فرض عین" معرفی کرده اند اما وقتی کتاب را تورق زدیم، متوجه شدیم که این کتاب، "مقدمه"ای چهارصد و نود صفحه ای بر یک سری کتاب ها و رساله های دیگر بوده است که متاسفانه فرصت خواندن تمامی مطالب آن را نیافته ایم تا متوجه بشویم که چه کتاب هایی بعد از این مقدمه یا قبل از آن نوشته شده است.
در همین چند صفحه ای که برای خواندن آنها، در برنامه مهندسی جهل یکصد و هشتم تلاش کردیم، در دو جا، با نامی که نویسنده کتاب برای این اثر انتخاب کرده است، روبرو شدیم.
نویسنده در ابتدای کتاب، آن را با عنوان "مقدمه" و در صفحه ماقبل آخر کتاب هم آن را "المقدمة الاوراق" معرفی کرده است.
گر چه تعدادی از صفحات اولیه این کتاب تورکی خطی از بین رفته است اما متن کلمات و حروف کتاب با زبانی ساده و تورکی نوشته شده است. نوع قلم و زبانی که در آن رفته است، آن را برای خواندن ساده تر کرده است.
نویسنده کتاب در رفتاری کاملا علمی، با تعریف مفاهیم کلیدی و بیان تعاریف مکاتب مختلف در باره آن مفاهیم، کتاب را آغاز کرده و پیش می برد. در هر صفحه، چندین مفهوم را با توضیحات و مثال هایی روشن می کند که بدون درک آن ها، ادراک مفاهیمی که در صفحات بعدی مطرح می شود، بسیار دشوار خواهد بود.
نویسنده، ابتدا "علم" را به دو بخش "علم عین" و "علم کفایت" تقسیم می کند و از همین جا، علم، و انواع آن را هم تعریف می کند و هم تعاریف مکاتب چهارگاانه فکری-عملی و اندیشندان مطرح در آن زمان در نزد مسلمانان، در باره مفاهیم "علم عین" و "علم کفایته" را توضیح می دهد.
یکی از مزایای کتاب، ترجمه اکثر کلمات و مفاهیم مجرد عربی به تورکی است. مزیت دوم کتاب، صداگذاری بر روی تصویر صداها است که به شکل الفبا خود را نشان می دهند. می دانیم که الفبا، تصویری قراردادی برای نقاشی کردن اصواتی است که از سیستم صوتی انسان تورک خارج می شود، هستند.
مزیت سوم آن، رعایت فاصله در میان سطرها و کلمات است. مزیت بعدی، استفاده از قلمی با نوک معین در نوشتن کل کتاب است.
همچنین برای معین کردن اول و آخر هر بندی (پاراگراف ها)، از نوشتن کلماتی با رنگ سرخ خود داری نمی کند. البته احادیث و آیات قرآنی را هم با همین رنگ نوشته و مانند متن تورکی، اعراب گذاری می کند. در عین حالی که بر روی کلمات کلیدی مورد نظر نویسنده هم خط می کشد تا آن را در متن برجسته کرده و نشان بدهد که در ادامه به توضیح آن اقدام خواهد کرد.
تصور می کنیم که حادثه ای برای نویسنده اولیه رخ داده و از نوشتن کتاب محروم شده است. لذا در ادامه، با نوعی دیگر از ادبیات، سبک نوشتار و “کلمات ترکیبی” به جای استفاده از “تک فعل ها” و لهجه تورکی خاصی مواجه می شویم که اندکی برای خواننده بی تجربه ای چون ما مشکل ایجاد می کند اما هیچ مشکلی وجود ندارد که نتوان با صبر و تلاش از عهده حل آن برآمد.
می توان به طور خلاصه گفت که کتاب با تعاریف و مفاهیم کلی و اساسی آغاز می شود اما به تدریج وارد جزئیات می شود. همین سبک هم از ذهنیت سیستماتیک نویسنده حکایت می کند.
گر چه صفحات پایانی کتاب آسیب های جدی دیده اند و بخشی از اطلاعات بسیار مهمی که نویسنده درباره کیستی خود و سفارش دهنده کتاب و تاریخ تدوین آن می دهد، از بین رفته است اما می توان اطلاعات ذی قیمتی، گر چه ناقصی، درباره نام نویسنده، تاریخ و سلطان زمانه او بدست آورد.
برعکس تمامی کتاب، سخنان پایانی نویسنده، همانند سخنان اولیه او، به زبان عربی نوشته شده است. نویسنده، خود را "علی فرزند عبدالله ع...(؟)" معرفی می کند که گویا (؟) یکی از فرزندان "مملوک هیان" از مملوک های "پادشاه عثمانی سلطان سلی...(؟)" بوده است. ما حدث می زنیم که او یکی نزدیکان مملوک های سلطان سلیم اول عثمانی بوده باشد
او در باره تاریخ کتابت هم چنین نوشته است: "قد فرغه من هذه نسخه الشریف من شهور شهر ذی الحجه فی اواسط یوم الشعبد فی ساعه ضحایء کبرآ فی سنه اربعین تسعمائه من". تمام.
یعنی؛ نویسنده، نوشتن کتاب را در اواسط روز بخصوصی که "روز شعبد" نامیده می شده و در سال هفتصد و چهل تمام کرده است. بر این اساس عمر کتاب، هفتصد و شش سال قمری است.
انصافعلی هدایت
چهاردهم جولای 2025
Sunday, July 13, 2025
Subscribe to:
Comments (Atom)
بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 292
بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 292 https://youtube.com/live/3iyA9DZwBYs
-
مهندسی جهل 006 راه خروج از دنیای مهندسی شده جهل چیست؟ در ششمین بخش از سری برنامه " مهندسی جهل" در ایران، درباره چند کتاب که در آ...
-
انصافعلی هدایت؛ روزنامه نگار آزد و مستقل آذربایجانی کانادا – تورنتو hedayat222@yahoo.com 001 – 647 – 740 – 8070 ... -
ان باشدا عاغیللار سیلاحلانمالی اگر کوردلر بیر خاریجی دوولتدن سیلاح آلئرلارسا، بیز نییه آلمایالئم؟ دونیادا، بیر چون میللتلر، دوولتلر حاضی...
