جهالت موهندیسلیگینه غلبه 258
https://youtube.com/live/xarusrXYeWgTuesday, December 30, 2025
Monday, December 29, 2025
Sunday, December 28, 2025
Saturday, December 27, 2025
Friday, December 26, 2025
Thursday, December 25, 2025
Tuesday, December 23, 2025
Monday, December 22, 2025
Thursday, December 18, 2025
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 247
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 247
https://youtube.com/live/oOEt0uMlQoMجهالت موهندیسلیگینه غلبه 247
https://youtube.com/live/oOEt0uMlQoM
بیتیک آدی: المجمع (جاحی مراد بغدادی)
یازار: ویسی
قونو: سیاست، دولتچیلیک، عوثمانلی سولطان احمدخان ایله اسکندر ذوالقرنین آراسیندا خیالی موناظیره
چاغ: عوثمانلی سولطان محمد خان اوغلو سولطان احمد خان چاغی
یازی ایلی: 1109 هیجری قمری ایلی
دیل: تورکجه
الیفباء: تورکو - عربی
یازی طورو: دوزیازی - الیازما
ساخلانئلان یئر: فرانسه
بو بیتیکین قونوسو، خواجه نظام الملک-ون یازدیقی "سیاست نامه" یادا "کلیله دمنه" حیکایه لریندن چوخ اونه گئچه رک، گونده لیک سیاستله رین تنقیدیندن باشلایئر.
بونون ائوچون، یازار، حیکایه ینین باشلانقئچ یئرین، چوخ اوزت اولاراق، یوخو یادا خیال عآلمینده توتور.
اصلینده، بو، حیکایه دئییل. بلکه یازار، بیر علمسل، تاریخسل آراشدیرمانین چارچیوه لرین جیزیر تا اونو عوثمانلی خلیفه سینه صونسون.
یازارین آماجی بودور کی بو آراشدیرمانی عوثمانلی خلیفه سی محمدخان اوغلو احمدخان حضرتله رینین حوضورونا گوتورسون. اوندان بیر بودجاف همیده سیاسال، ادبی، ایداری حیمایت آلاراق، آراشدیرما قونوسونو حیاتا گئچیرسین.
آمما یازار، بو اوزت آراشدیرما خریطه سینی، توم آراشدیرمالار خریطه سی کیمی، بیر فرض اوزه رینه قورقولور. اونادا حیکایه لرده اولدوقو کیمی، چکیجی بیر اوسلوب وئریر. آراشدیرمانین قونوسون یوخو یورقانئنا بورور همیده اونو بیر سیاسال رویا گوسته ریر.
اوندان دولایی، بیتیکین ایکینجی جومله سینده ن، بو سوزله ری یئرلشدیره رک یازیر: " جویبار شمشیر سلاطین، عدل آیین ایله روی زمینی لاله زار امن و امان ایلدی و شبچراغ شکر و سباس اول تاج بخش شاهان جهان اولان سلطان غبیدان جنابنک پیرایهء اکلیل تمجیدی اولا کی جوهر تیغ جهانگیر ملوک ایله همیشه اصلاج مزاج کاینات ایتدّی ... لمعان شمشیر شریعتی ایله عالمدن ظلمت کفر و فساد کیدوب گوراهان اصحاب شقاوت انکله راه مستقیمه مهتدی اولدیلر ... ویسی یعنی عبدالفقیر بو حوادث عالم فسادی ملاحظه قلدقجه و اثنای تفکرده دریای مال خولیایه طالدیقجه بویله گوهرکش سلک عنا اولوب فکر ایدردمکی بو ایّامده آیا پادشاهمز شهنشاه فلک بارگاهمز ... السلطان بن السلطان السلطان احمد خان ابن محمدخان ابّدلله تعالی عزّه و شدّد اساس سلطنته و شید حضرتلرینک رکابنه یوز سوروب بلا واسطه سعادت مکالمه لرینه نایل اولیدم یاخود گاهی تفقّد احوال فقرا ایجون تغییر طور پادشاهی اتمکله گشت و گذار شهر و بازار ایدرکن باری راست کلیدم و متغافلانه خطاب ایدوب احوال پریشان اولدی و اشقیا تعدّیسی کمالین بولدی دیییدیم و زعم فاسدم اورزه تدبیر اصلاح مملکته متعلق نیچه مقدمات عرض ایدیدم دیو بو افکار پریشان بر گیجه گوشه نسین زاویهء محنت ایدم و خسته حال غموم عزلته ناگاه دریچهء چشم جهان بینیمه پرده غفلت اصلوب کبی دم دیدهء غم دیده غنودهء مهد راحت اولوب سیّاح جهان کبی روح تماشای شهرستان خیال ایدرکن ناگهان بر طایفهء جلیل القدر و الشانه راست گلدمکی ... دولت احمد خانی ... ظهور ایدوب ... دایرهء مجلسدن خارج اسکندر ذوالقرنین طرفنه مقابل بر مرصّع تخت و زربفت سایبانه جلوس ایلدی و حضرت ذئوالقرنین ایله مکالمیه باشلدی بو بنده ناجیز دخی ذوالقرنین کبی مطلع خاوران مشرقدن قروان مغربه وارنجه عالمی مسخر شمشیر فرمان ایلمش بر پادشاه حکیم مشر بکلمات حکمت آمیزین ... گیده رک جواهر کلام بو سمته ایثار اولیندیکی بادشاهلر عالمک قلبیدر قلب کی مستقیم الاحوال المیوب حد اعتدالدن منحرف اوله بهر حال احوال بدن اختلال پذیر اولور ایمدی بادشاهلره عدل و داد سرمایه سداد در و مرحمت و انصاف سبب جمعیت رعایا در و جور و اعتساف باعث پریشانیء برایا در دینلدیکده بادشاهمز ظل الله خضرتلری بر مدّ آه چکدی آز قلدیکی گلبرگ رخسارلاله رنگ سنبل بوینه ژاله سرشک پریشان اوله ...
یازار، بو سیرلرده، بیر جیددی سیاسال دانیشیقلارین شراییطی ایله زمینین حاضیرلیر تا شاهلا ذوالقرنین کی یازارین کندیسی دیر برابر بیر شراییطده دانیشابیلسینلر تا سیاستی ایکی یوندن آچئقلایابیلسینلر. آنلاسینلار، آنلاتسینلار. سیتستین باغلی قاپیلاین سوکوب آتسینلار یادا یئنی یوللار آچسینلار.
گوروندوگو کیمی، یازار شمشیر، عدل، سولطان، ظل الله، قلب سلیم ... کیمی اونملی قاوراملارا ال باسیر. سونرا دا شاهی توپلومون قلبی بیلیر کی اگر توپلومون قلبی خسته اولورسا، توپلوم خسته اولور.
یعنی، یازارین بو سیناریوسوندا، بیر دونیا گورموش، اوزون ایللر یاشامیش، اونلار دوله تین قورولماسین همیده یئخئلنماسین گورموش، بیر نئچه دووله تین قورولماسیندا یئر آلمیش کیشی ایله، اونا قارشی بیر عوثمانلی گئنج، ان چوخ ایگیرمی سکگیز یاشلی، تجروبه سیز، خلیفه نی قارشی قارشییا اوتورموشدور.
یازار، اونلاری، دین، سیاست، دوولت، رعایا گوزو قانشاریندا، دانیشقا، بحث و جدله گتیرمیش دیر.
کیتابین اون بیر اینجی صحیفه سیندن 67 اینجی صحیفه سینین ان چوخون، ذوالقرنین یا تاریخین آلچاقلارین، اوستونلوکله رین، آشاغالارین، یوخاریلارین گورموش اسکندر ذوالقرنین دانیشیر.
ذوالقرنین بو دانیشیقلاردا، آدم حضرتله ریندن سوئلطان احمئخان-ین چاغئنا دک گئدن سیاستلردن، عوصیانلاردان، پیغمبرلردن، صالحلردن، ظالیملردن، ساواسلاردان، قتل لردن، جینایت لردن و ... آد چکیر.
یازارین سون جومله له ریندن بللی اولور کی بو آراشدیرما، بیر یادا نئچه کیتاب خریطه سی اولاراق خاضئرلایئب آمما سولطان احمد خان حضرتلرینه وئرمگه ماجال بولمامیش، اویله بیر فوصت اونا ال وئرمه میش. نییه کی سولطان احمد قتله یئتیریلیب.
سون صحیفه نین سون جومله له رینه بیرلیکده باخالیم:
بنده زلف ویسی سرمایهء عمر عزیزینی تحصیل معارفه صرف اتمیش قولکندر ذکر اولنان قصص پر عبرک اصلینی و فصلینی بیلور فرمان اولنورسه مفصّلا بو جواهر حکایاتی سلک تحریره جکوب سریر اعلایه ایثار اتمک جاننه منتدر بلکی کندویه سعادتدر درایکن گلبانگ خروس صبح عالمی بیدار ایدوب بو مرتبه ده قالدی.
قلم اینجا رسید و سر بشکست.
بو سیاسی یازیشمادان سونرا، بیتیکین سونوندا یدّی صحیفه لیک فارسجا تورکجه قوشمالار وار دیر. اما بیتیکین ان سون جومله سی عربجه بئله دیر: قد وقع الفراغ من تسوید هذا المجمع فی اواخر شهر صفر المبارک سنه مائه و تسعه و الف.
یعنی 1109 هیجری قمری ایلینده بو کیتابین یازماسینا سون نوقطه نی قویموش.
انصافعلی هدایت
27 جمادی الثانیه ١٤٤٧
Wednesday, December 17, 2025
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 246
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 246
https://youtube.com/live/8z1cKTH-CUIبیتیک آدی: دقایق الحقایق
یازار: کمال پاشازاده
یازی چاغی: 1468 میلادی (873 هیجری قمری)، بو بیتیک 873 ایل ائونجه یازیلمیش دیر.
قونو: دیل فرضیه سی، دیلچیلیک، فارس دیلینین قورولوشو
یازی طورو: الیازما- دوزیازما
نوسخه: بو نوسخه 1159 هیجیری قمری ده یازیلمیش و "حسین تابع راقم افندی" (یازیدا بئله یازیلیب دیر) سونولوب دور.
یارپاق سایی: 221 صحیفه
ساخلانئلان یئر: هاروارد بیلیم یوردو بیتیک ائوی - آمریکا
Tuesday, December 16, 2025
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 245
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 245
https://youtube.com/live/baR5LDZdNkMبیتیک آدی: حلیم گرای کلیاتی
کلیات نه دئمک دیر: بو بیتیک، ایکی بولوم دور. بیریاینجی سی شعرلری، ایکینجیسی تاریخ
یازار: شهباز گرای خان زاده - حلیم
تاریخ چاغی: 1226 هیجیری قمری
شعر بولومو چاغی: 1243 هیجری قمری
قوشمالارین قونوسو: عشق، عیرفان،
تاریخ بولمونون آدی: گلبن خانان
تاریخین قونوسو: چنگیزخانا چاتان سیلسیله نین آدلاری - سانلاری، فتح لری، حاکمیتلری، اولوملری
نوسخه یازان: محمدرضا بخاری
یاپراق سایی: 231 صحیفه
ساخلانئلان یئر: بللی دئییل
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 244
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 244
https://youtube.com/live/kHEyhtjZsIwبیتیک آدی: ققوشمالار تولولوقو (اینجی خانیم دیوانی - رجایی دیوانی)
توپلایئجی: بللی دئییل
چاغ: بوللی دئییل
دیل: تورکجه - قوشما
یازی طورو: الیازما
قوشما توپلوسو: اونلار قوشمانجی نین قوشمالاریندان بیر خئسما
ساخلانئلان یئر: پرنییستون بیلیم یوردو - آمریکا
یاپراق سایی: 238 صحیفه
Sunday, December 14, 2025
دیدار یار
دیدار یار
در یکی از عصر های نزدیک به آغاز فصل بارش برف در کانادا، در تنها "...و..لز" شهر "…ن" در استان "اونتاریو"، در محل کارم بودم.
در آن وقت از اواخر روز کاری، مشتری زیادی در مغازه نبود. چون ساعت از هفت عصر گذشته بود. خیلی خلوت بود. هر از گاهی فرصتی برای استراحت و گپ داشتیم.
مانند اغلب روزها و شب های یکی - دو سال گذشته، داشتم فکر می کردم که کیفیت وحی به حضرت محمد صل الله چطور بوده است؟
آیا موجودی با جسم خاصی، به نزد آن حضرت می آمده و سخنانی را به زبانی که حضرت محمد به آن زبان آشنا بوده را برایش می گفته و آن حضرت آن کلمه ها یکی یکی را ازبر می کرده است تا فراموش نکند و آن ها را تغییر ندهد؟
آیا آن حضرت، طنین صدایی را می شنیده است؟
آیا آن حضرت، در خیال خود، چنان سخنانی را به طور ناگهانی متصور می شده است؟
آیا احساسی خاصی در درون خود آن حضرت، با کلمات مشخصی بوجود می آمده و آن حضرت آن را حس می کرده و به کلمه ای که در ذهن داشت تبدیل می کرده است؟
آیا از میان میلیون ها کلمه ای که در ذهن او بودند، تعدادی، در جلو چشمان آن حضرت به شکل خاصی رژه می رفته اند؟
آیا آن حضرت، در خواب خود، احساسات، سخنان، کلمات، صداها یا موجود خاصی را می دیده است که با بقیه احساساتش، سخنان، کلمات، صدها، و .. فرق داشته اند و او آن ها را وحی نامیده است؟
آیا در لحظات خاصی، کلمات یا صداها، در قلب و مغز ایشان به رقص درمی آمده و خودشان را به حضرتش نمایش می داده اند؟
کیفیت وحی چگونه بوده و چگونه با حضرتش، با منبع وحی یا خود کلامی که وحی می نامیم، ارتباط احساسی عاطفی، کلامی و … برقرار می کرده است؟
با چنین سوالاتی وقت خود را در چند سال اخیر پر می کردم تا آن که در آن روز ....
آن روز، ادامه روزهای تکراری چند روز قبل بود. در هنگام کار، خالی بودن اطراف محل کار، اگر مشتری نبود، در خیال خود، به دور کعبه طواف می کردم. اگر کعبه بهانه است و در درون ماست، اگر هر کجا کعبه است، چرا نتوانم محل کارم را به کعبه خود تبدیل بکنم.
خیلی دلم می خواست و می خواهد، به شرق برگردم. به جایی که به آن جا تعلیق دارم و از آن جا آمده ام. دلم می خواست و می خواهد تا در مکه و مدینه زندگی بکنم. هر از گاهی، مکه مکرمه و مسجد النبی را زیارت کرده، در جوار حرم مقدسش، درس بخوانم. عربی یاد بگیرم.
تا بتوانم کتاب های عربی دست نویس قدیمی که تحت اشغال عقلی مسلمانان نوشته نشده اند را بخوانم.
تا پدران و نسل های قبلی مسلمانان را ادراک بکنم. آن هایی که در چنان ازمنه، با چنان کمبودهای تکنولوژیکی امروزی، جهان را تسخیر کرده، اداره کرده بودند. صلح و آرامش را مدیریت کرده بودند. علم و دانش در دوران آن ها و با توجه با شرایط آن زمان، رشد کرده بود. تمدن هایی با ده ها جلوه گری در ده ها زمینه های مختلف ایجاد کرده بوده اند.
آن روز عصر هم، به نیت طواف مکه، در اطراف "کش ماشین"ی که من آن روز در روی آن کار می کردم، می چرخیدم. مثل این که در اطراف کعبه معظمه طواف می کردم. دعاهایی را که در عمرم یاد گرفته بودم، درست و غلط، با ربط و بی ربط زمزه می کردم و "لبیک، اللهم لبیک، اللهم لک لبیک و …" می گفتم.
هر آنچه را که در رابطه با طواف شنیده یا خوانده بودم را تکرار می کردم: الله، الله، الله، الله اکبر… الحمدلله الله اکبر، یا الله یا الله يا الله الله اکبر، لانعبد الا ایاه، الله اکبر، إن الحمد والنعمة ولك والملك لا شريك لك لبیک. اللهم لک لبیک. الله اكبر، لااله الا الله، الله اکبر."
ذکر گویان، از سمت راست ماشین، انگار که دور کعبه را از راست دوز می زنند، دور خانه خدا می چرخیدم. ناگهان خودم را با همان یونیفورم سیاه کار، در میان انبوه مسلمانانی یافتم که با لباس احرام سفید، دور کعبه طواف می کردند. صورت آن ها را نمی دیدم. آن ها سفید پوشیده بودند. من نقطه سیاهی در میان آن ها و مشخص بودم. خودم را از بالا می دیدم. من هم جزوی از موجی شده بودم که در دل و جان مسلمانان ایجاد شده و آن ها را در دور خانه آلله، به حرکت در می آورد.
در حالی که ذکر می گفتم و می چرخیدم، هنوز آن سوال در ذهنم بود که کیفیت وحی چگونه بوده است.
ناگهان، خودم را در صحرایی، در دامنه تپه ای یافتم. خودم را نمی دیدم. در آن جا مردی با قدی بلندتر از من بود. فقط او را می دیدم. صحرا در او و او در صحرا حل شده بود. او صحرا بود. چشمان، حواس و آگاهی من در صحرا و تپه نبود. همه چیز او بود و گوییا چیزی جز او در آن جا، برای دیدن من وجود نداشت.
در دامنه آن تپه، با چند متر فاصله از من، مردی لاغر و استخوانی، با قدی بلندتر از من، با گیسوانی که انگار در زیر تابش آفتاب سوخته باشد که به سرخی -حنایی می زد و البته صاف و بلند هم بودند و تا چانه اش افتاده بودند، با ریشی کوتاه که به زردی می زد، چمباتمه زده و نشسته بود.
گردن، دست ها، آرنج، ساق پاها پوشیده نبودند و دیده یم شدند. ساق لخت پاهایش استخوانی و مودار بودند. تلاش می کردم به چشمانش دقت بکنم اما نمی شد. انگار اجازه دیدن رنگ چشمانش را نداشتم. لذا کاملا متوجه رنگ چشمانش نمی شدم.
ابروهایش هم مانند ریشش در زیر آفتاب داغ صحرا سوخته و حنایی شده بودند.
من و او، با هم هیچ حرفی نمی زدیم. با این حال، ارتباطمان بسیار عمیق بود.
نمی دانم در آن جا، کی و چگونه، به چه زبانی، با کدام کلمات، به من الهام شد که او "محمد" است.
در اینجا، هیچ زبانی در میان من و او وجود نداشت. کلمه و زبان در میان من و او هیچ جایگاهی نداشتند. زبانی در بی زبانی. در آنجا، درکی در بیرون از دایره زبان، مکان و زمان در جریان بود.
انگار که سال ها بود او را می شناختم و می شناسم. با هم گفتگو نمی کردیم. کلمات و زبان ها از ما دو غریبه بودند. آن ها به این جهان ما هیچ ربطی نداشتند. آن ها غریبه بی زبان بودند که مهمان این ارتباط نبودند. با این حال، من او را می فهمیدم. او هم من را درک می کرد.
نمی دانم چه شد؟ چه گذشت؟ زمان چه شد و کجا رفت؟
در لحظه ای خیلی طولانی در همانجا، در عین حال بسیار کوتاه و سریع، بدون این که راه بروم، خودم را در مقابلش یافتم.
دلم پر از لرزش و هوس بوسیدن دستش بود. اما نشد. بی اختیار به زانو افتادم. یک زانو به زمین، یک زانو نیم خیز. دلم می خواست دستش را ببوسم. لاکن نتوانستم. گویا این اجازه را نداشتم. سرم و چشمانم به پایین بودند و به ایشان نگاه نمی کردم. جرات نگاهش را ندااشتم.
اما می دیدم که دست مبارکش را به آرامی بالا آورد و بر روی سر من گذاشت. یک نرمی، گرمی، و آرامشی در تمامی وجود من خزید. خود را در امنیت دیدم. امن امین.
از دل من هرچه به تصور آید گذشت اما چیزی در باره مال دنیا به عقل و ذهنم خطور نکرد. لذا از حضرتش هیچ تقاضایی نکردم.
در دلم عشق به او، زندگی در جوارش، دانش اندوزی، استقلال آزربایجان از ایران و هزاران فکر دیگر، به طور گمنامنی می چرخیدند. همه آن افکار، در پس پرده بودند. در آن لحظه ها، هیچکدام از آن ها شفاف نبودند. تنها چیزی که شفاف بود، در حضور او بودن و لذت بردن از آن لحظه بود و بس.
اما انگار می فهمیدم و احساس می کردم که "وحی" یعنی این نوع از تجربه. یعنی این احساس. وحی یعنی نوعی از آگاهی درونی میان دو وجود جدا از هم که در هم تنیده شده باشند. نوعی ارتباط که ارتباط با بیرون و جدای از خود نیست اما شفاف و روشن است.
مدتی، سر من رو به پایین، در حالی که روی یک پایم چمباتمه زده بودم، قرار داشتم. زمان کجا بود، بر سر زمان چه آمده بود، چه شد، چقدر طول کشید و … نمی دانم.
این بار، حضرتش خم شد و بوسه ای بر سر من کاشت. لبخند رضایت در وجودش بود که نثارم کرد. حس می کردم، برگزیده او شده ام. چرا که هم دستش را بر سرم گذاشته بود و هم بوسه بر سرم زده بود. در افتخاری عجیب غرقه گشته بودم.
انگار، همه دنیا را به من داده باشند، خوشحال بودم. تمامی سلول های بدنم به حرکت افتادند. گرم شدند. هنوز، جای لب مبارکش، در جلوی سرم، بالاتر از پیشانیم گرم است.
دوباره زمان به کجا رفت؟ چه شد؟ نمی دانم و نتوانستم درک بکنم. اما آن حضرت، کمی بالاتر از دفعه قبل، در دامنه همان تپه، با عصایی در دست چپ ایستاده بود. انگار که من از ایشان التماس می کردم که چکار بکنم؟
ایشان دست راست را بالا برده، تا عرض شانه مبارک بلند کرده، آنگاه به طرف شرق برده، شرق را نشانم دادند. هیچ نگفتند. انگار به من فرموده باشند "به مشرق برگرد." من به آن سمت نگاه می کردم که دست مبارکش نشانم می داد.
به نظرم می آمد و حس می کردم که معراج آن حضرت هم همین معنی را داشته است.
دوباره، خودم را در همان لباس سیاه، در میان مسلمانان سفید پوش دور کعبه، در حال طواف دیدم. با جمعیت، لبیک گویان می چرخیدیم.
آیا این جواب سوال من بود. آیا مشرق و شرق هدف من است؟
انصافعلی هدایت
٢٤ جمادی الثانیه ١٤٤٧
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 243
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 243
بیتیک آدی: رساله نوریه
بیتیکین ریساله لری: بیتیکده 4-5 ریساله یئر توتموش
بیتیک کامیل می: بیتیک کامیل دئییل. داوامی باشقا مجللدده اولمالی دیر
بیتیکیت یازیلما چاغی: 1162 هیجری قمری و داها ایره لی اولابیلیر
یازار: فرقیلی شخصیتلر
نوسخه چی: محمد طاهرافندی قاضی زاده؛ قادریه آنلایئشئنا باغلی یدر
نوسخه چی نین چاغی: یاشامی (1747 ایله 1838 ایللر آراسی یاشامیش) 1307 هیجری قمری ده آللهین جوارینا کوچموش.
بیتیکین قونوسو: عیرفان، عیرفان قاتلاری، آنلاملاری، دوشونجه لری
یازی طورو: الیازما - دوزیازما
دیل: تورکجه (تورکجه نین اونه مین بیر نئچه یئرده یازمیش)
الیفباء: تورکو - عربی
یاپراق سایی: 194
ساخلانیلان یئر: پچرینستون بیلیم یوردو - آمریکا
Saturday, December 13, 2025
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 242
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 242
https://youtube.com/live/hHITZYoHaZoبیتیک آدی: رونق البوستان
یازار: عنایت خواجه (حسن تحسین موهورله میش)
قونو: اکینچیلیک - باغدارلیق، حاصئل ساغلاماق
دیل: تورکجه
الیفباء: تورکو - عربی
بیتیکین یازیلما چاغی: 1009 هیجری قمری (438 اسل ائونجه یازیلمیش)
یاپراق سایی: 91 صحیفه
سازی طورو: الیازما - دوزیازما
ساخلانئلان یئر: پرینیستون بیلیم یوردو - آمریکا
Friday, December 12, 2025
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 02 - 241
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 01-241
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 241
بیتیک آدی: مجموعه طب و نجوم ترکی
یازار: بللی دئییل
چاغ: بللی دئییل
دیل: تورکجه - لهجه جغتای لهجه سینه یاخین
الیفباء: تورکو - عربی
قونو: مرضلر، مریضلیغین علاییمی، داوالار، داوالارین قاتئشلماسی
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 01-241
بیتیک آدی: مطالع السعاده
یازار: سید محمد بن امیرحسن السعودی (مدرس مدرسه ثمانیه)
ببیتیکین یازیلما چاغی: 990 هیجری قمری ایلینده
کیمین چاغیندا: اوچونجو سولطان موراد، سولطان سلیم اوغلو، یولطام سولیمان قانونی نه وه سی (تورونو)
بیتیکین اوزللیگی: یئتمیشدن قاضلا اوزل-گوزل مینیاتورلارلا بزنمیش
چوخ گوزل خط- الیازما ایله سازسلمیش
جدول لر ایله دولموش
سون یاپراتقلارین فالا وئرمیش.
Thursday, December 11, 2025
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 240
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 240
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 240
بیرینجی بیتیک:
بیتیک آدی: مقالات (دیوان) نورالدین الشهید بگ زاده نورالدین
یازار: چوخ احتیماللا نورالدین الشهید بگ زاده نورالدین (نوری و روحی آدی ایله قوشمالاریندا کندیسین تانیدیر)
چاغ: 1204 هیجری قمری ( 243 ایل ائونجه)
دیل: تورکجه
الیفباء: تورکو - عربی
یازی طورو: دوزیازی - الیازما
یاپراق سایی: 112 صحیفه
ساخلانئلان یئر: پرینیستون بیلیم یوردو - آمریکا
ایکینجی بیتیک:
بیتیک آدی:
الف- امثال و نصایح ترکی
ب- دیوان میرزا علینقی مراغی
یازار: مرحوم جعفر سولطان القرائی
یازی طورو: الیازما: دوزیازما - قوشما
ساخلانئلان یئر: ایران ایسلامی شورا مجلیس کیتابخاناسی (بیتیک ائوی)
Wednesday, December 10, 2025
Tuesday, December 9, 2025
Monday, December 8, 2025
Sunday, December 7, 2025
Tuesday, December 2, 2025
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 231
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 231
جهالت موهندیسلیگینه غلبه 231
بیک آدی: فهرست شاهان عثمانی
یازار: همدی، لبیب آلامدی، سعید الآمدی
دیل: تورکجه
الیفباء: تورکو - عربی
قونو: عوثمانلی سولطانلارینین اوزت تاریخی
یازی شکلی: قوشما، الیازما
چاغ: سون یازیلمیش چاغ: بللی دئییل
ساخلانئلان یئر: سولئیمانیّه کتابخاناسی - ایستانبول- تورکیّهبیتیکین یاپراق سایی: 140 یاپراق
بو گونکو "جهالت موهندیسلیگینه غلبه 231" ده -تورکله رین یاراتدیقی دیل ایله یازی اویقارلیقلاریندان داها بیر تاریخ اوزه ره یازیلمیش بیتیکله تانیش اولدوق.
بیر اینجی کره اولاراق، بو اوتورومدا، بیر کیتابی، باشدان باشا اوخودوق.
سبب بو اولدو کی کیتابدا عوثمانلی سولطانلارین، قوشما ایله همیده بیر نئچه بئیت ده، چوخ اوزت اولاراق، تانئتمیشلار. بیتیکین یاپراقلاری چوخدا گورونسه، یازیسی چوخ آز دیر.
ان اونملیسی بو دور کی بو بیتیکده، بیر چوخ ال ایله جیزئلمئش بویالارلا توزه نیب، به زنمیش دیر.
لاکین بو بیتیکین یازیلماسی چوخ اوزون ایللر سورموش ائله کی بیرینجی قوشماجی مرحوم اولاندان سونرا ایکینجیسی قوشمالارا داوام اتمیش. اودا مرحوم اولارکن، اوچونجوسو داوام اتمیش.
سونوندا دا، بیر نئچه عوثمانلی سولطانینین شکلی وار آمما اونلار حاقدا یازی، اوزللیک له ده قوشما یوخ دور. بللی دیر کی سون طامانلاردا، اوزللیکله ده عوثمانلییه قارشی دئوریمدن سونرا، بو بیتیکین تکمیلی اوچون بیر سیاسال- ادبی ایراده اورتایا چئخمامیش دیر.
بیتیکین آلنئنا "صفوی سلاطین تصویرلری" دییه داغ باسمیشلار. او ایسه، بیتیکین بیرینجی یارپاقینین باشیندا یوغون بیر یازی ایله "فهرست شاهان" یازمیشلار. بلکم "شاهان" سوزو، پی.دی.اف-ی یازان کیشیله ری یانلیشا سوروکله میش. نییه کی "شاه" سوزو، “صفویلر” اوچون همیده درویشلیکدن آلئنمیش سوز دور، عرفانی ایله درویشلیگی سومبولیزه اده ر. "سولطان" سوزو ایسه "عوثمانلیلار” اوچون ایشله نن سیاسی قاوراملار دیر.
لاکین "فهرست شاهان" باشلیقلی قوشمادا، بللی اولور کی قونو؛ اوزت اولاراق، عوثمانلی سولطانلارینین یاشام، سیاسال یاشاملاری همیده دیندن آیری توتماق شرطی ایله ایمیش.
بو بیتیکده ده، باشقا عوثمانلی سولطانلارلا خلیفه لر حاقدا یازیلمیش بیتیکله ره تای، بللی اولور کی تورکلر مین ایل ائونجه دن بویانا، سیایت ایله دین موسّیسه له رینین آیری توتماسینی باجارمیشلار.
بو دوشونجه، اولابیلر کی تورکلرین دینله سیاست باخیشلارینین آیری اولوب، آیری دورماسی قونوسو، تورکلردن آوروپا ائولکه له رینه داشئنئب.
چوخ سونرالاردا، اورادا "سوکولاریسم" (دینله سیاسه تین آیریلیشماسی) دییه آد قویولموش. اوندان دولایی دا، دین موسّیسه سی ایله سیاست موسّیسه سین بیربیرله ریندن آیئرمیشلار.
تورکله رین سئکولاریسمدن تجروبه له ریندن مین ایل گئچدیکدن سونرا، بعضی ایصلاحچی فارس-ایرانلی سیاستچیلر، دینچی لر، عالیملر، فیله سوفلار، پوروفوسورلار دینله سیاست آیریلیق دوشونجه سین باتیلی ائولکه لردن آلمیشلار. آمّا هله ده اونو، دوغرو دوزگون آنلامامیش، ایشه توتامامیشلار گورونور.
بو بیتیکین یازدیقلاریندان بللی اولور کی، تورکلر سیاست قونوسو حاقدا یازارکن، حوکومه تین باشیندا دوران ان اوستون گوج صاحیبینه "سولطان" دییه یازیرلار.
او زاماندا کی عاینی گوج صاحیبینه دین، دینچیلیک، دینین آپاران همیده بیرلشدیرن گوجون اله آلارکن، اونا خلیفه دییرلرمیش.
بوندان دولایی دا، عوثمانلیا قارشی دئوریمدن سونرا، قورولان مجلیسده، بیرکره 1922 اینجی ایلین نووامبر آیینین بیرینده (1922.11.01)، ایکینجی کره ده، سلطنت موسّیسه سینین لغوینه اون یئددی آی (17) سونرا، یانی 1923 ایلین مارس آینین اوچونده (1924.03.03) سس وئریلمیش دیر.
تورکلر سئکولاریسمی یاشامانی باشاریبلار، هابئله بیلیبلر کی بیر کیشینین توپلومدا، همیده عاینی آندا، بیردن چوخ توپلومسال قاوراملاری، مسئولیّتلهری یاشایابیلیر، یاشادابیلیر. لاکین عاغئللی اینسانلار بو باشقا باشقا توپلومسال مسئولیّتلرله قاوراملاری بیربیریندن آیری توتماقی باشارمالیلار. اونلاری بیربیری ایله قاریشدیرمامالئلار.
بوندان دولایی دا بیر کیشی سولطان اولارکن، سیاست موسّسیه سین، خلیفه اولارکنده دین موسّیسه سینین ایشله رین ایره لی آپارابیلر. همیده او قاوراملارلا مسئولیّتله ری اونلاری بیربیرینه سوخمامالئلار.
بیتیک، قوروجو عوثمانلا باشلیر. عوثمان 699 هیجری قمری ایلینده، سولطانلیق فرمانین، سلجوق دووله تینین سون سولطانی ایله خلیفه سی اولان "سلجوقلو علاء الدین" افندیمیزدن آلمیش. بودا اونو گوسته ریر کی عوثمانلینین قورولوشوندان بوگونه دک یددی یوز قرخ سکگیز ایل گئچمیش.
بیتیکده، هر سولطانین باشئنا گه لنلر، نئجه تخته اوتورموش، هانکی اونملی ایشله ری آپارمیش، هانکی ساواشلارا گیرمیش، نئجه یاشامیش، عجبا رقیبله ری ایله ساواشا گیرمیش می، نئچه ایل - نئچه آی سولطانلیقی سورموش، سیاسال ایچ ایله دئش بوحرانلاردا نئجهه داورانمیش، میللتلهرله باغلی دوولتله ری نئجه ایداره اتمیش، سولطانلیق کیمدن کیمه هابئله نئجه گئچمیش کیمی یوزلر سورولارا بیتیکین باشیندان سونونا دک جاواب وئریلیر.
عثمانلی سولطانلارینین – اوزت جدولی:
عثمان غازی – 699–726 هـ (27 ایل)
اورخان غازی – 726–761 هـ (35 ایل)
بیرینجی مراد – 761–791 هـ (30 ایل)
یلدریم بایزید – 791–805 هـ (14 ایل)
چلبی محمد – 805–824 هـ (19 ایل)
ایکینجی مراد – 824–855 هـ (1. دور: 824–848 //// 2. دور: 850–855) – (29 ایل)
محمد فاتح – 855–886 هـ (31 ایل)
ایکینجی بایزید – 886–918 هـ (32 ایل)
بیرینجی سلطان سلیم – 918–926 هـ (8 ایل)
سلطان سلیمان قانونی – 926–974 هـ (48 ایل)
ایکینجی سلطان سلیم – 974–982 هـ (8 ایل)
اوچونجو مراد – 982–1003 هـ (21 ایل)
اوچونجو محمد – 1003–1012 هـ (9 ایل)
بیرینجی احمد – 1012–1026 هـ (14 ایل)
بیرینجی مصطفی – 1026–1027 هـ هابئله 1031–1032 هـ (2 دور) - (2 ایل)
ایکینجی عثمان – 1027–1031 هـ (4 ایل)
دورداونچو مراد – 1032–1049 هـ (17 ایل)
ابراهیم – 1049–1058 هـ 9 ایل)
دورد اونجو محمد – 1058–1099 هـ (41 ایل)
ایکینجی سلیمان – 1099–1102 هـ (3 ایل)
ایکینجی احمد – 1102–1106 هـ (4 ایل)
ایکینجی مصطفی – 1106–1115 هـ (9 ایل)
اوچونجو احمد – 1115–1143 هـ (28 ایل)
بیراینجی محمود – 1143–1168 هـ (25 ایل)
اوچونجو عثمان – 1168–1171 هـ (3 ایل)
اوچونجو مصطفی – 1171–1187 هـ (16 ایل)
بیرینجی عبدالحمید – 1187–1203 هـ (16 ایل)
اوچونجو سلیم – 1203–1222 هـ (19 ایل)
دورداونجو مصطفی – 1222–1223 هـ (1 ایل)
ایکینجی محمود – 1223–1255 هـ (32 ایل)
عبدالمجید – 1255–1277 هـ (22 ایل)
عبدالعزیز – 1277–1293 هـ (16 ایل)
بئش اینجی مراد – 1293 هـ (93 گون)
ایکینجی عبدالحمید – 1293–1327 هـ (34 ایل)
محمد رشاد (بئش اینجی محمد) – 1327–1336 هـ (9 ایل)
محمد وحیدالدین (آلتینجی محمد) – 1336–1341 هـ (5 ایل)
بیتیک، ان سون عوثمانلی سولطانی مرحوم محمود خانین سلطنتنین باشلانقئجی ایله بیتیر. بیتیکده، قوشمالاردا، هئش بیر تاریخ یوخ دور، بللی اتسین، بیتیکین یازیلماسی ایله بیتیشینین تاریخی هانکی زاماندا اولموش.
لاکئن، بیتیکین یئتمیش یئددینجی صحیفه سینده کی قوشمادان بللی اولور کی "همدمی" آدلی قوشمانج آللاهین رحمتینه قوشولموش.
اوندان دولایی، بیتیکین داوامی بیر اوزون زامان دایانمیش. سونرا "لبیب الآمدی" آدلی بیر شاعیر، قلمی اله آلاراق، چالئشمیش تا همدمی نین قوشمالاری کیمی قوشمالارلا داوام اتمسین. لاکئن اوقه درده اولمامیش.
هر حالدا، او بیر نئچه عوثمانلی سولطانینین حیاتین قوشموش آمما یوز بیرینجی صحیفه ده، قوشمادان بللی اولور کی "لبیب الآمدی"ده آللاهین جوارینا کوچموش. اوندان دولایی، "سعید الآمدی" (بلکه اوئنجه کی قوشمانجین ائولادی) شعرله رین تکمیلینه چالیشمیش گورونور.
بونون قوشمالاری داها درین، همیده گئنیش اولموش. اونوندا سوزله ری، بئش اینجی سولطان محموددا بیتمیش. سونرالار، بو بیتیکه قالان سولطانلارین نقاشی لریه ایله رسیمله رین آرتیرمیشلار. لاکن الیازی، قوشما اولسون یادا دوز یازیلاردان خبر یوخ دور.
انصافعلی هدایت
١٢ جمادی الثانیه ١٤٤٧
Subscribe to:
Comments (Atom)
-
مهندسی جهل 006 راه خروج از دنیای مهندسی شده جهل چیست؟ در ششمین بخش از سری برنامه " مهندسی جهل" در ایران، درباره چند کتاب که در آ...
-
انصافعلی هدایت؛ روزنامه نگار آزد و مستقل آذربایجانی کانادا – تورنتو hedayat222@yahoo.com 001 – 647 – 740 – 8070 ... -
مهندسی جهل 099 https://youtube.com/live/ozQ3bgfDIkg در این برنامه، با کتاب تورکی دست نوشته قدیمی خطی حقوقی تخصصی آشنا شدیم که خود نویسنده،...
