Monday, December 1, 2025

جهالت موهندیسلیگینه غلبه 230

 جهالت موهندیسلیگینه غلبه 230

https://youtube.com/live/BoQEHO8Mu2w

I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ

  1. Sıra nömrəsi: 230 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 230)

  2. Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 230

  3. YouTube URL-si: [https://youtube.com/live/BoQEHO8Mu2w?feature=share](https://youtube.com/live/BoQEHO8Mu2w?feature=share)

  4. Video ID: BoQEHO8Mu2w

  5. Yayım/yüklənmə tarixi: 2025-12-02

  6. Video müddəti: PT1H54M20S (1 saat 54 dəqiqə 20 saniyə)

  7. Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: "Tərtib-i Məsdər dər Zaban-i Farsi ve Türki" (ترتیب مصدر در زبان فارسی و ترکی — Dörd risalədən ibarət olan, fars və türk dillərinin məsdərləri, qanun-qaydaları, şeir vəznləri və musiqi məqamları/avazlarına həsr olunmuş osmanlıca çoxmətnli məcmuə) [02:49, 02:33:36].

  8. Müəllif/müəlliflər: Naməlum müəllif / katib [09:09].

  9. Dil/dillər: Klassik osmanlı türk dili, fars dili, ərəb dili [02:58, 02:33:36].

  10. Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Sultan I. Mahmud dövrü (təqribən 305 il öncə / XVIII əsr) [02:33:25].

  11. Kitabxana/arxiv: Rəqəmsal əlyazma arxivi [01:41].

  12. Shelfmark/kataloq nömrəsi: MƏLUM DEYİL.

  13. Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 230-cu bölümü; ötən dərslərdə müzakirə edilən Tarix-i Belqrad əsərinin xatırladılması, dörd risalədən ibarət olan Tərtib-i Məsdər dər Zaban-i Farsi ve Türki adlı osmanlıca məcmuənin təhlili, farsi və türkcə məsdərlər, şeir vəznləri, musiqi məqamları (rast, büzrük, hicaz, novruz, zəngilə, isfəhan, çargah, segah, dögəh, yekgah, tatari və s.) və ünsürlər (nar, turab, bad, ab) [01:09, 02:49, 02:28:31, 02:31:39].

  14. Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda XVIII əsrə (Sultan I. Mahmud dövrünə) aid edilən, dörd ayrı risalədən ibarət, qırmızı çərçivəli, musiqi və dil qaydalarını əks etdirən osmanlıca məcmuə nüsxəsinin səhifələri, məsdər bölümləri və musiqi məqamları cədvəlləri araşdırılmışdır [01:28, 02:49, 02:33:36].

  15. XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: ORTA (XVIII əsrə aid əlyazma nüsxəsidir).

II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / MƏCMUƏ VAR?

  • Fiziki sənəd/codex sayı: 1 (Dörd ayrı risaləni özündə birləşdirən osmanlıca çoxmətnli məcmuə nüsxəsi) [01:28].

  • MƏCMUƏ A:

    • kitabxana: Rəqəmsal əlyazma arxivi [01:41]

    • shelfmark: MƏLUM DEYİL

    • səhifə/vərəq sayı: 69 vərəq / 138 səhifə (plus əlavə bölümlər) [04:40]

    • ölçü: MƏLUM DEYİL

    • xətt: Zərif və səliqəli osmanlı əlyazma xətti (hərəkəli, qırmızı və qara mürəkkəbli) [02:37, 03:42]

    • kağız: Cildi zamanla zədələnmiş, lakin səhifələri yaxşı qorunmuş arxiv kağızı [01:37, 04:05]

    • cədvəl/çərçivə: Qızıl rəngli və qalın haşiyəli çərçivə xətləri [07:21]

    • mürəkkəb: Qara mətn mürəkkəbi, türkcə sözlər və vurğular üçün qırmızı mürəkkəb [03:42]

    • təzhib: Səhifə başlığında klassik osmanlı naxış motivləri [03:03]

    • katib / müəllif: Naməlum [09:09]

    • köçürülmə tarixi: Sultan I. Mahmud dövrü / təqribən 305 il öncə (XVIII əsr) [02:33:25]

    • köçürülmə yeri: Osmanlı mühiti [02:37]

    • provenance/vəqf/mülkiyyət qeydləri: Sultan Mahmud vəqf qeydləri və imza damğaları [08:51]

    • timestamp: [01:19] - [02:34:20]

III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ

  • MƏCMUƏ A — ÇOXMƏTNLİ RİSALƏLƏR TOPLUSU (Dörd Risalə)

    • Mətn vahidi / Risalə A1

      • Əsərin başlığı: Tərtib-i Məsdər dər Zaban-i Farsi ve Türki / ترتیب مصدر در زبان فارسی و ترکی [02:49]

      • Müəllif: Naməlum [09:09]

      • Dil: Fars dili və türk dili (farsca mətnlər qara, türkcə sözlər qırmızı) [03:42]

      • Mövzu: Fars və türk dillərinin məsdərləri, qrammatik müqayisələr və lüğət [02:49, 05:24]

      • Timestamp-lar: [02:49] - [05:34]

    • Mətn vahidi / Risalə A2

      • Əsərin başlığı: İkinci Risalə (Qanun-qaydalar və müxtəlif misallar) [05:34]

      • Müəllif: Naməlum [09:09]

      • Dil: Klassik osmanlı türk dili [05:34]

      • Mövzu: Qrammatik qaydalar, misallar və izahatlar [05:34]

    • Mətn vahidi / Risalə A3

      • Əsərin başlığı: Üçüncü Risalə (Şeir vəznləri və elmi) [06:25]

      • Müəllif: Naməlum [09:09]

      • Dil: Klassik osmanlı türk dili [06:25]

      • Mövzu: Ərəb, fars və türk şeirinin vəznləri və bəhirləri [06:25]

    • Mətn vahidi / Risalə A4

      • Əsərin başlığı: Dördüncü Risalə (Musiqi məqamları, avazlar və ünsürlər) [06:45, 02:28:31]

      • Müəllif: Naməlum [09:09]

      • Dil: Klassik osmanlı türk dili [06:45]

      • Mövzu: Türk musiqisinin məqamları (rast, büzrük, şəhnaz, hicaz, novruz, zəngilə, isfəhan və s.), şöbələr, çargah, segah, yekgah və ünsürlər nəzəriyyəsi (nar, turab, bad, ab) [02:28:31, 02:31:39]

      • Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK

IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI

TarixMiladi qarşılığı yalnız videoda deyilirsəHansı səhifədəHansı mətn vahidinə aiddirTarixin funksiyasıTimestampƏminlik
Sultan I. Mahmud dövrüTəqribən 305 il öncə (XVIII əsr)Vəqf / İmza qeydiMəcmuə AƏlyazmanın tərtib edildiyi dövr[02:33:25]YÜKSƏK

V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR

AdRolHansı mətn vahidindəSübut növüTimestamp
Sultan I. MahmudHÖKMDAR / HİMAYƏÇİMəcmuə AVəqf imzasında adı keçir[08:51]
Əhməd ŞeyhzadəKATİB / SAHİBMəcmuə Aİmza qeydində adı keçir[09:25]

VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI

  1. Mətn vahidləri: Dörd Risalədən İbarət Məcmuə (Dil, Vəzn və Musiqi nəzəriyyəsi)

    • türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Dilin qrammatikasını, şeir vəznlərini və musiqi məqamlarını bütün incəlikləri ilə əks etdirən klassik osmanlı türk dili.

    • nəsr/nəzm: Qarışıq (nəsr izahatlar və musiqi/şeir misraları).

    • hərəkəli/hərəkəsiz: Hərəkələnmiş zərif osmanlı xətti.

    • təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətnlərin tədris və izahat bölümləri türkdillidir.

    • XIV–XVI əsr layihəsi üçün potensialı: Orta (XVIII əsr nüsxəsidir).

    • timestamp: [02:49]

VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM

  • Məcmuə A: PARK (XVIII əsrə — Sultan I. Mahmud dövrünə aid əlyazma məcmuəsi olması səbəbilə birbaşa XIV–XVI əsr əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün əsas namizəd deyil).

VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ

  1. Danışan 230-cu bölümü başladaraq türk dilinin yazı və dil uyğarlığına həsr olunmuş dərin bir əsərlə tanış olmaqdan duyduğu sevinci ifadə edir [00:05, 00:32].

  2. Ötən dərslərdə müzakirə edilən Tarix-i Belqrad əsərini qısaca xatırladır [01:09].

  3. Dörd ayrı risalədən ibarət olan, fars və türk dillərinin məsdərlərinə, qrammatikasına, şeir vəznlərinə və musiqi nəzəriyyəsinə həsr edilmiş osmanlıca məcmuəni masaya yatırır [02:49, 02:33:36].

  4. Əsərin fiziki xüsusiyyətlərini təsvir edir: dəri cildinin zamanla zədələndiyini, səhifələrin ətrafının qızıl rəngli qalın haşiyəli çərçivələrlə bəzədildiyini, farsca sözlərin qara, türkcə sözlərin isə qırmızı mürəkkəblə yazıldığını göstərir [01:37, 03:42, 07:21].

  5. Birinci risalənin fars və türk dillərinin məsdərlərini müqayisə edən lüğət-qrammatika bölməsi olduğunu qeyd edir [05:24].

  6. İkinci və üçüncü risalələrdə qrammatik qaydalar ilə yanaşı ərəb, fars və türk şeirinin vəznləri (bəhirlər) üzərində dayandığını izah edir [05:34, 06:25].

  7. Dördüncü risalənin musiqi elminə həsr olunduğunu, türk musiqisinin məqamlarını (rast, büzrük, şəhnaz, hicaz, novruz, zəngilə, isfəhan, çargah, segah, dögəh, yekgah, tatari) və onların bir-biri ilə əlaqələrini oxuyub təhlil edir [06:45, 02:28:31, 15:59].

  8. Musiqi məqamlarının təbiət ünsürləri (nar, turab, bad, ab) ilə əlaqələndirildiyi nəzəri bölümləri oxuyur [02:31:39].

  9. Məcmuənin Sultan I. Mahmud dövründə (təqribən 305 il öncə / XVIII əsr) hazırlandığını, vəqf imza qeydlərində Əhməd Şeyhzadənin adının keçdiyini bildirir [08:51, 09:25, 02:33:25].

  10. Türk intellektual irsinin təkcə dildə deyil, musiqi və sənət nəzəriyyəsində də nə qədər dərinə işlədiyini vurğulayaraq proqramı yekunlaşdırır [02:33:36].

IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ

BAŞLIQ: Dil, Vəzn və Musiqi Nəzəriyyəsi: XVIII Əsr Osmanlı Məcmuəsi və Türk Məqamları

GİRİŞ:

Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 230-cu bölümü türk dilinin qrammatik quruluşuna, şeir vəznlərinə və klassik türk musiqisi nəzəriyyəsinə həsr olunmuşdur [00:05, 02:49]. Sultan I. Mahmud dövrünə aid edilən və dörd ayrı risaləni özündə birləşdirən osmanlıca çoxmətnli məcmuə üzərindən aparılan təhlillər türk intellektual irsinin hərtərəfli xarakterini bir daha gözlər önünə sərir [02:33:25].

MƏCMUƏNİN FİZİKİ VƏ TƏRTİBAT XÜSUSİYYƏTLƏRİ:

Zamanla dəri cildi zədələnmiş olsa da, iç səhifələri mükəmməl şəkildə qorunub saxlanmış bu məcmuə 69 vərəqdən (138 səhifədən) ibarətdir [01:37, 04:40]. Səhifələrin ətrafı qızıl rəngli qalın haşiyəli çərçivələrlə bəzədilmişdir [07:21]. Mətnin tərtibatında elmi və estetik bir nizam diqqət çəkir: farsca sözlər və izahatlar qara mürəkkəblə, türkcə sözlər və lüğət maddələri isə diqqət çəkmək üçün qırmızı mürəkkəblə yazılmışdır [03:42].

DÖRD RİSALƏNİN MƏZMUNU:

Məcmuə bir-birini tamamlayan dörd əsas elmi risalədən ibarətdir:

  1. Birinci Risalə (Tərtib-i Məsdər): Fars və türk dillərinin məsdərlərini, qrammatik quruluşunu və lüğəvi qarşılıqlarını müqayisəli şəkildə təqdim edən bölümdür [02:49, 05:24].

  2. İkinci Risalə: Dilin qrammatik qaydalarını və tətbiqi misallarını ehtiva edir [05:34].

  3. Üçüncü Risalə: Ərəb, fars və türk şeirinin vəznlərini (bəhirlər) və ritmik strukturlarını izah edən poeziya nəzəriyyəsidir [06:25].

  4. Dördüncü Risalə: Türk musiqisinin nəzəriyyəsinə — məqamlar (rast, büzrük, şəhnaz, hicaz, novruz, zəngilə, isfəhan, çargah, segah, dögəh, yekgah), şöbələrə və onların təbiət ünsürləri (nar, turab, bad, ab) ilə olan əlaqələrinə həsr olunmuş sənətdir [06:45, 02:28:31, 02:31:39].

TARİXİ VƏ MƏDƏNİ ƏHƏMİYYƏTİ:

Sultan I. Mahmud dövründə (XVIII əsrdə) tərtib edildiyi anlaşılan bu məcmuə [02:33:25] türk aydınlarının təkcə ədəbiyyat və dilçiliklə deyil, eyni zamanda sənət, musiqi və estetika elmləri ilə də dərindən məşğul olduğunu sübut edir [02:49, 06:45]. Vəqf qeydlərində Əhməd Şeyhzadənin adının keçməsi əsərin rəsmi kitabxana və ya təhsil mühitində qorunduğunu göstərir [09:25].

NƏTİCƏ:

Tərtib-i Məsdər dər Zaban-i Farsi ve Türki və digər risalələri ehtiva edən bu məcmuə türk irfani və elmi irsinin şah əsəridir [02:49]. Bu nüsxənin öyrənilməsi türk dilinin və musiqisinin əsrlər boyu qorunub saxlanmış elmi dərinliyini bütün əzəməti ilə nümayiş etdirir [02:33:36].

X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ

  • VIDEO: BoQEHO8Mu2w

  • PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 1 (Composite manuscript codex containing 4 treatises)

  • TEXT_UNITS: 4

  • TURKISH_TEXT_UNITS: 4

  • COMPOSITE_CODEX: YES

  • EXPLICIT_COPY_DATES: Reign of Sultan Mahmud I (approx. 305 years ago / 18th century)

  • EXPLICIT_COPYING_PLACES: Ottoman context

  • HOLDING_INSTITUTIONS: DIGITAL ARCHIVES

  • SHELFMARKS: UNKNOWN

  • CORE_CANDIDATES: NONE

  • CONTROL_CANDIDATES: NONE

  • DISCOVERY_CANDIDATES: NONE

  • NEEDS_DEDUPLICATION: NO

  • HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE

  • TIMESTAMP_QC: PASS











-

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 499

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 499 https://youtube.com/live/vBPLenXlRwA