جهالت موهندیسلیگینه غلبه 227

 جهالت موهندیسلیگینه غلبه 227

https://youtube.com/live/QKTCBMHQ6kM

I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ

1. Sıra nömrəsi: 227 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 227)

2. Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 227

3. YouTube URL-si: [https://youtube.com/live/QKTCBMHQ6kM?feature=share](https://youtube.com/live/QKTCBMHQ6kM?feature=share)

4. Video ID: QKTCBMHQ6kM

5. Yayım/yüklənmə tarixi: 2025-11-29

6. Video müddəti: PT2H58M7S (2 saat 58 dəqiqə 7 saniyə)

7. Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: "Töhfətü’l-Uşşaq" (və ya Məğribi Risaləsi) / "Risale-i Məşriq-i Ənqa" (تحفة العشاق / رساله مشریق عنقا — Məğribi və Üsküdarlı Haşim Babanın əsərlərini ehtiva edən osmanlıca çoxmətnli əlyazma və çap məcmuəsi) [01:42, 11:18].

8. Müəllif/müəlliflər: Məğribi, Üsküdarlı Haşim Baba [01:42, 11:18].

9. Dil/dillər: Klassik osmanlı türk dili [01:42].

10. Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Hicri 1255 və 1283 / miladi 1839 və 1866-cı illər [09:30, 04:14:04].

11. Kitabxana/arxiv: İran İslam Şurası Məclisi Kitabxanası [02:58].

12. Shelfmark/kataloq nömrəsi: 779 (və ya 571) [02:58, 03:14].

13. Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 227-ci bölümü; ötən dərslərdə müzakirə edilən Əfqanistan türk əlifbası dərsliyi və Yusif Nabi kitablarının xatırladılması, Məclis Kitabxanasında qorunan və Məğribi ilə Üsküdarlı Haşim Babanın risalələrini ehtiva edən Töhfətü’l-Uşşaq məcmuəsinin təhlili, Məhəmməd Mürtəza Qulu və Müzəlləfzadə Riza Əfəndi nüsxə/çap qeydləri [00:25, 01:13, 01:42, 02:58, 08:45, 04:13:48].

14. Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda İran Məclis Kitabxanasında qorunan, daxilində birdən çox risaləni (Töhfətü’l-Uşşaq və Risale-i Məşriq-i Ənqa) daşıyan, qırmızı çərçivəli, gümbəz naxışlı, zərif osmanlı xətti ilə yazılmış və 1255–1283 hicri tarixlərini ehtiva edən məcmuə ətraflı araşdırılmışdır [02:58, 05:07, 09:30, 11:18, 04:14:04].

15. XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: ORTA (XIX əsrə aid əlyazma və çap məcmuəsidir).

II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / MƏCMUƏ VAR?

• Fiziki sənəd/codex sayı: 1 (Məclis Kitabxanasında qorunan çoxmətnli osmanlıca məcmuə nüsxəsi) [02:58].

• MƏCMUƏ A:

  • kitabxana: İran İslam Şurası Məclisi Kitabxanası [02:58]

  • shelfmark: 779 (və ya 571) [02:58, 03:14]

  • səhifə/vərəq sayı: 128 vərəq / 256 səhifə [04:43]

  • ölçü: Boyu 25-28 sm, eni 24 sm (hər səhifə 12 sm) [03:36]

  • xətt: Zərif və səliqəli osmanlı əlyazma xətti (hərəkəli/tənzimlənmiş) [06:08]

  • kağız: Kənarlarına su dəymiş, lakin yaxşı qorunmuş arxiv kağızı [05:31]

  • cədvəl/çərçivə: Qırmızı rəngli ikiqat çərçivə xətləri [05:07]

  • mürəkkəb: Qara və qırmızı mətn mürəkkəbi [05:44]

  • təzhib: Səhifə başlığında gümbəz və çiçək motivli naxışlar [05:07]

  • katib / müəllif: Məğribi, Üsküdarlı Haşim Baba, Məhəmməd Mürtəza Qulu (katib), Müzəlləfzadə Riza Əfəndi (naşir) [01:42, 08:45, 11:18, 04:13:48]

  • köçürülmə / çap tarixi: Hicri 1255 (miladi 1839) və Hicri 1283 (miladi 1866) [09:30, 04:14:04]

  • köçürülmə yeri: Osmanlı mühiti [05:31]

  • provenance/vəqf/mülkiyyət qeydləri: Məhəmməd Əli Kərimzadənin hədiyyə qeydləri və Məclis Kitabxanası möhürləri [02:58, 03:14, 03:49]

  • timestamp: [01:04] - [04:18:07]

III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ

• MƏCMUƏ A — ÇOXMƏTNLİ RİSALƏLƏR TOPLUSU

  • Mətn vahidi / Risalə A1

    • Əsərin başlığı: Töhfətü’l-Uşşaq / تحفة العشاق (Məğribi risaləsi) [01:42]

    • Müəllif: Məğribi [01:42]

    • Dil: Klassik osmanlı türk dili [01:42]

    • Mövzu: Təsəvvüfi, əxlaqi və eşq mövzulu risalə [01:42]

    • Tarix: Hicri 1255 (miladi 1839) [09:30]

    • Katib: Məhəmməd Mürtəza Qulu [08:45]

    • Timestamp-lar: [01:42] - [09:30]

  • Mətn vahidi / Risalə A2

    • Əsərin başlığı: Risale-i Məşriq-i Ənqa / رساله مشریق عنقا [11:18]

    • Müəllif: Üsküdarlı Haşim Baba [11:18]

    • Dil: Klassik osmanlı türk dili [11:18]

    • Mövzu: Təsəvvüfi və irfani risalə [11:18]

    • Tarix / Çap məlumatı: Hicri 1283 (miladi 1866) - Müzəlləfzadə Riza Əfəndi tərəfindən nəşr edilmişdir [04:14:04]

    • Timestamp-lar: [11:18] - [04:14:04]

    • Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK

IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI

Tarix	Miladi qarşılığı yalnız videoda deyilirsə	Hansı səhifədə	Hansı mətn vahidinə aiddir	Tarixin funksiyası	Timestamp	Əminlik
Hicri 1255	Miladi 1839	1-ci risalənin sonu	Risalə A1	Katibliyin başa çatdığı tarix	[09:30]	YÜKSƏK
Hicri 1283	Miladi 1866	2-ci risalənin sonu	Risalə A2	Çap / nəşr tarixi	[04:14:04]	YÜKSƏK

V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR

Ad	Rol	Hansı mətn vahidində	Sübut növü	Timestamp
Məğribi	MÜƏLLİF (Töhfətü’l-Uşşaq)	A1	Mətndə adı keçir	[01:42]
Üsküdarlı Haşim Baba	MÜƏLLİF (Risale-i Məşriq-i Ənqa)	A2	Mətndə adı keçir	[11:18]
Məhəmməd Mürtəza Qulu	KATİB / KÖÇÜRƏN	A1	Kolofon qeydində adı keçir	[08:45]
Müzəlləfzadə Riza Əfəndi	NAŞİR / TƏRTİB EDƏN	A2	Çap qeydində adı keçir	[04:14:04]
Məhəmməd Əli Kərimzadə	HƏDİYYƏ EDƏN / EHDA EDƏN	Məcmuə	Kitabxana qeydində adı keçir	[03:14]

VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI

1. Mətn vahidləri: Töhfətü’l-Uşşaq və Risale-i Məşriq-i Ənqa

   • türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Təsəvvüfi, irfani və fəlsəfi dərinlikləri osmanlı türkçəsinin zərif üslubu ilə ifadə edən elmi-ədəbi dil.

   • nəsr/nəzm: Qarışıq (nəsr və şeir parçaları).

   • hərəkəli/hərəkəsiz: Hərəkəli və çox səliqəli osmanlı xətti.

   • təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətnlər tamamilə türkdillidir.

   • XIV–XVI əsr layihəsi üçün potensialı: Orta (XIX əsr nüsxə və nəşridir).

   • timestamp: [01:42]

VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM

• Məcmuə A: PARK (XIX əsrə — hicri 1255 və 1283-cü illərə aid əlyazma və çap məcmuəsi olması səbəbilə birbaşa XIV–XVI əsr əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün əsas namizəd deyil).

VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ

1. Danışan 227-ci bölümü başladaraq türk kitablarından və əlyazmalardan oxumağın düşmənin yaratdığı cəhalət atmosferindən xilas olmaq və öz gücünə inanmaq üçün ən güclü vasitə olduğunu vurğulayır [00:25].

2. Ötən dərslərdə müzakirə edilən Əfqanistan türk əlifbası dərsliyini və Yusif Nəbinin risalələrini qısaca xatırladır [01:13].

3. İran İslam Şurası Məclisi Kitabxanasında 779 kataloq nömrəsi ilə qorunan, Məhəmməd Əli Kərimzadə tərəfindən hədiyyə edilmiş çoxmətnli osmanlıca məcmuəni masaya yatırır [02:58, 03:14].

4. Əsərin fiziki xüsusiyyətlərini təsvir edir: boyu 25-28 sm, eni 24 sm olan, daxilində gümbəz və çiçək motivli naxışlar, qırmızı ikiqat çərçivə xətləri olan zərif bir nüsxədir [03:36, 05:07].

5. Məcmuənin içindəki ilk əsərin Məğribiyə aid Töhfətü’l-Uşşaq risaləsi olduğunu, katib Məhəmməd Mürtəza Qulu tərəfindən hicri 1255-ci ildə (miladi 1839) Məhərrəm ayının 3-də (salı günü) tamamlandığını göstərir [01:42, 08:45, 09:30].

6. Məcmuənin ikinci yarısında isə Üsküdarlı Haşim Babanın Risale-i Məşriq-i Ənqa əsərinin yer aldığını, bu hissənin Müzəlləfzadə Riza Əfəndi tərəfindən hicri 1283-cü ildə (miladi 1866) çap və təmsil olunduğunu qeyd edir [11:18, 04:14:04].

7. Mətnlərin qırağındakı haşiyə qeydlərini, sual-cavab şəklində yazılmış təsəvvüfi izahatları və sözlərin üzərinə qoyulan hərəkələri şərh edir [05:44, 06:08].

8. XIX əsrdə osmanlı mühitində həm əlyazma köçürmə ənənəsinin, həm də mətbəx çap texnologiyasının paralel şəkildə inkişaf etdiyini vurğulayır [04:16:06].

9. Telegram və sosial media vasitəsilə bu nadir rəqəmsal kitabları paylaşıb özünə uzaqdan dəstək olan Azərbaycanlı dostuna və izləyicilərinə dərin minnətdarlığını bildirir [04:17:13].

10. Türk dilinin zəngin mədəni irsini öyrənməyə və yaymağa davam edəcəyini qeyd edərək proqramı yekunlaşdırır [04:17:59].

IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ

BAŞLIQ: Təsəvvüf və İrfan Məcmuəsi: Məğribinin "Töhfətü’l-Uşşaq" və Üsküdarlı Haşim Babanın "Məşriq-i Ənqa" Risalələri

GİRİŞ:

Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 227-ci bölümü türk-islam təsəvvüf ədəbiyyatına, osmanlıca məcmuələrə və XIX əsr əlyazma/mətbəx mədəniyyətinə işıq salır [00:25, 01:42]. İran Məclis Kitabxanasının fondlarında qorunan və daxilində birdən çox irfani risaləni daşıyan nadir bir məcmuə üzərindən aparılan təhlillər türk intellektual irsinin dərinliyini bir daha gözlər önünə sərir [02:58].

MƏCMUƏNİN FİZİKİ VƏ ARXİV XÜSUSİYYƏTLƏRİ:

İran İslam Şurası Məclisi Kitabxanasında 779 kataloq nömrəsi ilə qeydiyyata alınan və Məhəmməd Əli Kərimzadə tərəfindən kitabxanaya ehda edilən bu məcmuə 128 vərəqdən (256 səhifə) ibarətdir [02:58, 03:14, 04:43]. Kitabın səhifələri qırmızı ikiqat çərçivə xətləri ilə bəzədilmiş, başlanğıc hissələrində gümbəz və nəbati motivli naxışlar yer almışdır [05:07]. Kənarlarına zamanla su dəymiş olsa da, mətnlər çox zərif və oxunaqlı osmanlı xətti ilə qorunub saxlanmışdır [05:31, 06:08].

MƏZMUN VƏ RİSALƏLƏR:

Məcmuənin tərkibində iki əsas irfani-təsəvvüfi əsər diqqət çəkir:

1. Töhfətü’l-Uşşaq (Məğribi Risaləsi): Məğribi qələmə aldığı bu əsərdə eşq və təsəvvüf fəlsəfəsini işıqlandırır [01:42]. Kolofon qeydlərindən məlum olur ki, bu nüsxə katib Məhəmməd Mürtəza Qulu tərəfindən hicri 1255-ci ildə (miladi 1839) Məhərrəm ayının 3-də tamamlanmışdır [08:45, 09:30].

2. Risale-i Məşriq-i Ənqa (Üsküdarlı Haşim Baba): Üsküdarlı Haşim Babanın qələmə aldığı bu risalə təsəvvüfi düşüncələri və irfani həqiqətləri ehtiva edir [11:18]. Bu bölmə Müzəlləfzadə Riza Əfəndi tərəfindən hicri 1283-cü ildə (miladi 1866) çap və təmsil olunmuşdur [04:14:04].

TARİXİ VƏ MƏDƏNİ ƏHƏMİYYƏTİ:

XIX əsrdə osmanlı coğrafiyasında təsəvvüfi əsərlərin həm əl ilə köçürülərək məcmuə halına gətirildiyini, həm də mətbəələrdə çap edilərək yayıldığını göstərən bu sənəd türk dilinin irfani düşüncəni ifadə etməkdə nə qədər zəngin olduğunu sübut edir [04:16:06]. Haşiyələrdəki sual-cavab qeydləri və hərəkələmə üsulları oxucuların bu mətnləri dərindən mənimsədiyini göstərir [05:44].

NƏTİCƏ:

Məğribi və Üsküdarlı Haşim Babanın əsərlərini birləşdirən bu məcmuə türk irfani irsinin ölməz abidələrindən biridir [01:42, 11:18]. Məclis Kitabxanasında qorunan bu nüsxə əsrlər boyu davam edən təsəvvüf ənənəsinin qiymətli sənədidir [02:58].

X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ

• VIDEO: QKTCBMHQ6kM

• PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 1 (Composite manuscript/print codex)

• TEXT_UNITS: 2

• TURKISH_TEXT_UNITS: 2

• COMPOSITE_CODEX: YES

• EXPLICIT_COPY_DATES: 1255 AH (1839 AD) & 1283 AH (1866 AD)

• EXPLICIT_COPYING_PLACES: Ottoman context

• HOLDING_INSTITUTIONS: Islamic Consultative Assembly Library (Majlis Library, Tehran)

• SHELFMARKS: 779 (or 571)

• CORE_CANDIDATES: NONE

• CONTROL_CANDIDATES: NONE

• DISCOVERY_CANDIDATES: NONE

• NEEDS_DEDUPLICATION: NO

• HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE

• TIMESTAMP_QC: PASS