جهالت موهندیسلیگینه غلبه 229
https://youtube.com/live/e2nPUGkpZfUI. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi: 229 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 229)
Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 229
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/e2nPUGkpZfU?feature=share](https://youtube.com/live/e2nPUGkpZfU?feature=share)Video ID:
e2nPUGkpZfUYayım/yüklənmə tarixi: 2025-12-01
Video müddəti: PT1H22M3S (1 saat 22 dəqiqə 3 saniyə)
Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: "Tarix-i Belqrad" (və ya Siyasi Atlas / Coğrafi və Tarixi Ətlas - Tuhfetü’l-Kibər / Belqrad Tarixi nüsxəsi) (تاریخ بلگراد — Prinston Universitetində saxlanan, Osmanlı dövrünə aid coğrafi, tarixi və siyasi atlas / Belqrad tarixi nüsxəsi) [
01:08 08:18 Müəllif/müəlliflər: Naməlum müəllif / katib [
09:01 Dil/dillər: Klassik osmanlı türk dili [
00:24 Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Hicri 1144 / miladi 1731-1732-ci illər [
08:58 01:17:56 Kitabxana/arxiv: Prinston Universiteti Kitabxanası (Princeton University Library) [
08:18 Shelfmark/kataloq nömrəsi: MƏLUM DEYİL.
Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 229-cu bölümü; cəhalət mühəndisliyinə qarşı mübarizədə ana dilində oxumağın və türk mədəniyyətinin dərinliklərinə enməyin əhəmiyyəti, Türkiyə Prezidenti Ərdoğanın Papa ilə görüşü və arxa fondakı qədim türk tarixi kitabları, Tarix-i Belqrad (Siyasi və Tarixi Ətlas) əsərinin təhlili, Belqradın coğrafi və tarixi xüsusiyyətləri, Balkan coğrafi adları və Osmanlı dövrü xəritəçilik ənənəsi [
00:15 02:51 08:18 01:18:40 Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda Prinston Universitetindən əldə edilən, hicri 1144-cü ilə (miladi 1731-1732) aid edilən, Belqradın tarixi və siyasi coğrafiyasını əks etdirən osmanlıca Tarix-i Belqrad / Siyasi Ətlas nüsxəsinin səhifələri, coğrafi təsvirləri və kolofon qeydləri araşdırılmışdır [
08:18 08:58 01:17:56 XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: ORTA (XVIII əsrə — hicri 1144 / miladi 1731-1732-ci illərə aid əlyazma nüsxəsidir).
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?
Fiziki sənəd/codex sayı: 1 (Prinston Universitetində qorunan osmanlıca Tarix-i Belqrad / Siyasi Ətlas nüsxəsi) [
08:18 NÜSXƏ A:
kitabxana: Princeton University Library [
08:18 shelfmark: MƏLUM DEYİL
səhifə/vərəq sayı: 32 vərəq / səhifə [
08:22 ölçü: Eni 21 sm, boyu 113-119 mm [
08:31 xətt: Osmanlı əlyazma xətti (divan xəttindən fərqli, oxunaqlı nəsr xətti) [
01:20:51 kağız: Rəqəmsal surət / fotokopi nüsxə [
09:15 cədvəl/çərçivə: Səhifələrin ətrafında çərçivə xətləri [
10:03 mürəkkəb: Qara mətn mürəkkəbi, başlıqlarda qırmızı rəng [
09:15 təzhib: MƏLUM DEYİL
katib / müəllif: Naməlum [
09:01 köçürülmə tarixi: Hicri 1144 / miladi 1731-1732 (və ya tərtib dövrü 1697-ci il hadisələrini əhatə edən dövr) [
08:58 01:17:56 köçürülmə yeri: Osmanlı mühiti [
09:59 provenance/vəqf/mülkiyyət qeydləri: Prinston Universiteti rəqəmsal arxiv qeydləri [
08:18
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ
NÜSXƏ A — TARİXİ VE COĞRAFİ ATLAS (Tarix-i Belqrad)
Mətn vahidi / Risalə A1
Əsərin başlığı: Tarix-i Belqrad / تاریخ بلگراد (və ya Siyasi və Tarixi Ətlas) [
01:08 01:20:12 Başlıq sənəddə açıq yazılıb, yoxsa videodakı danışanın identifikasiyasıdır?: Sənəddə və təqdimatda qeyd olunur [
01:08 Müəllif: Naməlum [
09:01 Dil: Klassik osmanlı türk dili [
00:24 Nəsr / nəzm / qarışıq: Nəsr (tarixi və coğrafi təsvirlər) [
09:01 Mövzu: Belqradın tarixi, coğrafi mövqeyi, Balkanlardakı siyasi hadisələr, şahlar və qərar qəbul edən hökmdarlar dövrü [
01:17:32 01:18:40 Başladığı folio/səhifə: 1-ci vərəq / Müqəddimə [
08:22 Bitdiyi folio/səhifə: 32-ci vərəq / Kolofon və hicri 1144 tarixi [
08:22 01:17:56 Başlanğıc sözləri (incipit), oxunursa: MƏLUM DEYİL
Son sözləri (explicit), oxunursa: ...1144 [
01:17:56 Tarixin funksiyası: Əlyazmanın tamamlandığı il
Əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: Osmanlı coğrafi və tarixi terminologiyası, Balkan adları.
Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI
| Tarix | Miladi qarşılığı yalnız videoda deyilirsə | Hansı səhifədə | Hansı mətn vahidinə aiddir | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 1144 | Miladi 1731-1732 | Kolofon / Səhifə sonu | Nüsxə A | Əlyazmanın köçürüldüyü il | [ | YÜKSƏK |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Rəcəb Tayyib Ərdoğan | SİLASİ / DÖVLƏT XADİMİ | Xatırlatma | Papa ilə görüşündəki kitabxana fondu ilə əlaqəli xatırladılır | [ |
| Papa | DİNİ LİDƏR / QONAQ | Xatırlatma | Ərdoğanla görüş səhnəsindən xatırladılır | [ |
| Sultan Mehmed Fatih | TARİXİ HÖKMDAR | Xatırlatma | İstanbulun fəthi və fərmanları kontekstində xatırladılır | [ |
VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Tarix-i Belqrad (Siyasi Ətlas)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Coğrafi, tarixi və siyasi hadisələri dəqiq terminlərlə ifadə edən osmanlı türk dili.
nəsr/nəzm: Nəsr.
hərəkəli/hərəkəsiz: Səliqəli osmanlı nəsr xətti.
təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətn tamamilə türkdillidir.
XIV–XVI əsr layihəsi üçün potensialı: Orta (XVIII əsr nüsxəsidir).
timestamp: [
08:18
VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM
Nüsxə A: PARK (XVIII əsrə — hicri 1144 / miladi 1731-1732-ci illərə aid əlyazma nüsxəsi olması səbəbilə birbaşa XIV–XVI əsr əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün əsas namizəd deyil).
VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 229-cu bölümü başladaraq cəhalət mühəndisliyinə qarşı mübarizənin tək yolunun xarici düşmənlərlə savaşmaq deyil, birbaşa öz ana dilində, mədəniyyətində və uyğarlığında dərinləşmək olduğunu vurğulayır [
00:54 01:23 Türkiyə Prezidenti Ərdoğanın Papa ilə görüşü zamanı arxa fondakı qədim türk kitabxanalarını və qırmızı türk rəngli qarşılama mərasimlərini gördükdə duyduğu qüruru ifadə edir [
02:51 03:26 Sultan Mehmed Fatihin İstanbul fəthindən sonrakı fərmanlarının və qədim arxiv kitablarının dövlət səviyyəsində sərgilənməsinin tarixi əhəmiyyətini qeyd edir [
05:04 Prinston Universitetindən əldə edilən və hicri 1144-cü ilə (miladi 1731-1732) aid edilən Tarix-i Belqrad (Siyasi və Tarixi Ətlas) əlyazmasını araşdırmağa başlayır [
08:18 01:17:56 32 vərəqdən ibarət olan bu əsərin ölçülərini, səhifə quruluşunu, qara mətn və qırmızı başlıq xətlərini təsvir edir [
08:22 09:15 Əsərin məzmununu təhlil edir: Balkanlardakı siyasi dəyişiklikləri, Belqradın coğrafi və strateji mövqeyini, qala strukturunu, su kanallarını və adasını geniş şəkildə izah edir [
01:17:32 01:19:32 Kitabın sadəcə quru tarix deyil, eyni zamanda coğrafi və siyasi bir "ətləs" xarakteri daşıdığını, buna görə də adının Siyasi və Tarixi Ətlas olaraq da dəyərləndirilə biləcəyini qeyd edir [
01:20:12 Mətndə keçən bəzi balkan və slavyan mənşəli xüsusi adları oxumaqda çətinlik çəkdiyini, çünki bu coğrafi adların əvvəlcədən zehniyyətində olmadığını səmimi şəkildə etiraf edir [
01:21:01 Türk xalqının tarix boyu təkcə ədəbiyyat deyil, coğrafiya, siyasət və xəritəçilik sahəsində də böyük əsərlər yaratdığını vurğulayır [
01:20:37 Türk intellektual irsini öyrənməyə davam edəcəyini qeyd edərək proqramı yekunlaşdırır [
01:22:03
IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: Osmanlı Xəritəçilik və Coğrafi Ədəbiyyatı: Prinston Arxivindən "Tarix-i Belqrad" və Siyasi Ətlas Nüsxəsi
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 229-cu bölümü türk intellektual irsinin coğrafi, tarixi və siyasi qollarına işıq salır [
CƏHALƏTLƏ MÜBARİZƏ VƏ ANA DİLİ:
Proqramın giriş hissəsində danışan, cəhalət mühəndisliyinə qarşı qələbə çalmağın ən təsirli yolunun xarici düşmənlərlə mübahisə etmək deyil, birbaşa öz ana dilinin, mədəniyyətinin və elmi irsinin dərinliklərinə enmək olduğunu vurğulayır [
"TARİX-İ BELQRAD" ƏLYAZMASININ FİZİKİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ:
Prinston Universitetinin rəqəmsal arxivində qorunan və hicri 1144-cü ildə (miladi 1731-1732) tamamlanan bu əsər 32 vərəqdən ibarət qiymətli bir coğrafi-tarixi mətn nüsxəsidir [
MƏZMUN VƏ COĞRAFİ TƏHLİL:
Əsər sadəcə xronikadan ibarət deyil; o, Belqradın strateji mövqeyini, qala quruluşunu, ətrafındakı su yollarını, ada formasiyalarını və Balkanlardakı siyasi sərhədləri ətraflı şəkildə təsvir edən coğrafi bir ətlas xüsusiyyəti daşıyır [
NƏTİCƏ:
Tarix-i Belqrad nüsxəsi türk coğrafiyaşünaslığının və tarixi yazıçılığının XVIII əsrdə çatdığı yüksək səviyyəni sübut edən nadir sənəddir [
X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO: e2nPUGkpZfU
PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 1 (Digital archive copy of a manuscript atlas/chronicle)
TEXT_UNITS: 1
TURKISH_TEXT_UNITS: 1
COMPOSITE_CODEX: NO
EXPLICIT_COPY_DATES: 1144 AH (1731-1732 AD)
EXPLICIT_COPYING_PLACES: Ottoman context
HOLDING_INSTITUTIONS: Princeton University Library
SHELFMARKS: UNKNOWN
CORE_CANDIDATES: NONE
CONTROL_CANDIDATES: NONE
DISCOVERY_CANDIDATES: NONE
NEEDS_DEDUPLICATION: NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE
TIMESTAMP_QC: PASS
No comments:
Post a Comment