Thursday, May 28, 2009

An Interview with Ensafali Hedayat by Sasan Ghahraman


An Interview with Ensafali Hedayat




Government Coercion Holds Iranian Society Together: An Interview with Ensafali Hedayat




February 1st, 2008
 



                                  
           Ensafali Hedayat is a distinguished independent journalist and human rights defender. 
He has long fought for the rights of the people of Iranian Azerbaijan and has contributed regularly to various reformist newspapers and publications. Mr. Hedayat has written on a number of key events these past years, including the 18th of Tir incident at the University of Tehran and a gathering at the tomb of Bagher Khan, leader of the Constitutional Revolution and Azeri hero to the Iranian people. In 2004, in the process of reporting on student protests at Tabriz University, Mr. Hedayat was attacked, severely beaten by the police, and placed in detention. He was accused of spreading propaganda against the regime and spent 18 months in jail in Tabriz. Later, on his way back from the First Gathering of Iranian Republicans (Jomhoorikhahan) in Berlin, Germany, he was arrested and sent to jail again where he went on a hunger strike.





Mr. Hedayat is a two-time winner of the annual Iranian Press Festival award for the best journalism reportand and winner of the prestigious Hellman-Hammett prize. He is a founding member of the Cultural Society of Azerbaijan and Yashil, an organization in support of needy and orphaned children. In this interview, Ensafali Hedayat describes the state of human rights for the people of Iranian Azerbaijan and other minorities in Iran as well as Iran’s current political and social environments.


Mr. Hedayat: You are a journalist, a human rights activist, and an advocate of human rights in Iranian Azerbaijan. As an Azeri journalist, how do you assess the obstacles you are facing?
 

I am a journalist, and I will always be. Naturally, journalists are part of the society they live in. In every society, people are treated unjustly by governments, institutions, organizations, companies, factories, and even individuals. Sometimes a journalist confronts an injustice and, by bringing it to light, takes a stance. This is how a journalist connects with his or her society and its people. I have always been just a journalist who lives in his society and honors his professional duties. Therefore, I was not simply a human rights activist, or an advocate of human rights in Iranian Azerbaijan. I was living among people and wrote about their problems. I care about the short- and long-term welfare of my society. Gradually, I noticed that I had become infected by the virus of self-censorship and became the passive witness to human rights abuses which should have gone public.

 
On the other hand, a journalist is confined to his or her time and place. I lived for a long time in Tehran, and I wrote about its residents. I wrote well and I received an award at the annual Press Festival. I was absorbed by Tehran’s issues and became detached from the problems of other regions. When I was forced to leave Tehran under government pressure and returned to Tabriz, my perspective on Iran widened to include all of Iran. Based on the news I covered about people’s problems, activists in different movements considered me as a compatriot. I earned the role of human rights activist, political activist, and advocate of Azerbaijan. But I always considered myself a journalist. On the other hand, my adversaries in the regime also accused me of “Pan-Turkism,” secessionism, spying, and so forth. But I was only a journalist who witnessed people’s agony and chose not to censor myself. The problem of a journalist like me is that people expect too much and the government expects him to keep quiet. If I become silent, my mind will adjust to the self-censorship virus, and the people who expect me to revolt and reveal government corruption will consider me a government agent and a traitor.
 

One of the demands of political forces during the 1979 Revolution was “self-rule for ethnic minorities in Iran,” in other words, ensuring the cultural, economic, and social development of ethnic minorities. What has remained of that slogan?
 

Today, you cannot even whisper these demands. Both regime officials and political activists condemn them. Those who made these demands either were executed or forced into exile. “Pragmatic” reformists and exiled opposition leaders believe that these issues are secondary and the fate of the “Islamic Republic” must first be determined, and then the government must be handed to them in order to engage in these discussions. But a large part of the minority population does not trust this segment of the opposition. The “reformists” were defeated inside Iran because they did not pay attention to the wishes of all Iranians. They still do not admit that this was a fundamentally flawed policy. Most non-Persian Iranians do not believe that these “politicians” consider them equals and therefore they do not support them. After the early days of the Revolution, participation of non-Persians in elections diminished gradually, and instead they backed their own regional movements. The influence of reformists and the exiled opposition on non-Persians is fading day by day.
 

Azeris are Iran’s largest ethnic minority. Almost thirty years after the 1979 Revolution, can we observe any improvement in their cultural and language situation?
 

No, their situation has gotten worse. In the old days, there were a few media outlets with limited coverage of cities and rural areas. More than half of the population was illiterate. But today, in each province, we have only one or two radio and television stations and Persian language enters every house through religious and entertainment programs. The local radios and newspapers are run by people who have no education in the local language. Though the Islamic Republic’s Constitution recognizes other languages and allows for them to be taught in schools and universities, not a penny has been spent on this effort. Such unjust policies and negligence have resulted in people’s distrust towards both authorities and opposition activists. Persians are the only ethnic group in Iran which enjoys the right to speak and write in its own language. Other ethnic groups must speak and write in Persian, and if they protest and seek equal rights, they will be accused of being secessionists or traitors. How can these people trust politicians who ignore them? How can they support these politicians who do not acknowledge their rights? When they do not care about ethnic rights – even when it jeopardizes their own hold on power – how can they be trusted to do the right thing in the future and not repress people?
 

During the Shah’s regime, Iran’s government accused the Soviet Union of agitating the ethnic minorities, and now they accuse the US of agitating these groups for independence. What is your view?
 

Just like before, the regime tries to paint minorities as collaborating with outside forces. The regime prefers to alienate minorities and to treat them as inferior, rather than grant them their legitimate rights. When Azeris ask for recognition of their Turkish language, they accuse them of being influenced by the Republic of Azerbaijan or Turkey and of secessionism and “Pan-Turkism” tendencies.
 

It is natural that people of each region consider their language, culture, history, music, trades, etc. as important and wanting to elevate them. There is nothing wrong with that. But some consider this a crime. For those who believe Aryans, Fars, and Tehranis are better than other people (which are views articulated by the Pan-Iranist Party), all other ethnic groups should forget their rights otherwise they are traitors. Do not think that you are against dictatorship, because if you support these views you are in fact supporting dictatorship.
 

Is it possible that people’s demands are politically manipulated by foreign powers? 
 
We have seen that it is possible for governments to manipulate others to fulfill their interests. But this cannot be used an excuse to strip people of their human rights, including their minority rights. If a government ignores the natural demands of its citizens, they may seek other advocates and partners to reach their goals. If world powers offer support – even in just their rhetoric – to the downtrodden populations around the world, they will steal the support of these downtrodden away from those who have rejected them. As a result, it is possible for those powers to manipulate these relations. If political forces fail to recognize people or the legitimacy of their rights, people will turn to other sources (internal or external) to gain their rights. Recently, talking with one of the leading advocates of Iran’s separatist movements, I reached the conclusion that savvy political activists can easily disarm these separatists by honoring people’s basic human rights. Even if the Islamic Republic granted these human rights such as the right of education in the ethnic languages, including Turkish, then people would be stripped of their excuses for advocating separatism. But the Islamic Republic is as unwise as part of the opposition in this regard.
 

What risks currently threaten the culture and society of Iranian Azerbaijan?
 
Iranian Azerbaijan’s population is diminishing because of lack of jobs and economic security. There is no investment in the economy or industry. Its public figures are mocked in the media and in private gatherings. Basic rights of the population are ignored. Intellectuals and political activists in Tehran make fun of Turks with insulting jokes. There is no respect for historic Azeri figures who contributed significantly to the development and independence of Iran.


Azerbaijanis are experiencing “cultural invasion.” These dangers threaten the unity of Iran and even interests of the Fars people. If Azeris stopped supporting the unity of Iran, other minorities who have long supported independence would gain more power and the balance of power regretfully would shift in favor of separatist minority activists. If Iranian Azerbaijan were to separate from Iran, Iran could become a small country with many disputed territories. After all, some Turks even argue that Tehran has the second largest Turkish population in the world, after Istanbul.

 
Parliamentary and presidential elections will be held in Iran in the near future and the Azeri vote is important. Can elections address the people’s demands?
 

For a long time, Iranian Azerbaijan has boycotted elections due to a sense of rejection and alienation. Azeris are also disappointed with the reformists inside the regime and with opposition politicians. That is why internal and external political parties and organizations have the fewest supporters in this part of Iran.
 

In President Khatami’s first election in 1997, the people of Azerbaijan invested hope in the reform movement, but they soon became disillusioned. In Mr. Khatami’s second election, participation dropped sharply. For example, in Tabriz, 20 percent fewer people voted in the second election. The people of Azerbaijan have lost hope in the “Tehran-centric” activists.
 

The tendency to pay more attention to the capital Tehran is also evident in Iran’s student movement. In the student movement of 1999, students of Tabriz and Urmia were also actively involved and suppressed accordingly. Are you hopeful for an end to this tendency?
 

In response to pressure by the people, Parliament was forced to investigate the Tehran University dormitory incident and publish a report on it. Although the incident at Tabriz University was graver, nothing was said about it and no document was issued.
 

Unfortunately, opposition forces also kept silent on Azerbaijan’s incidents. I noticed that the Farsi news media paid no attention to important incidents in Azerbaijan. They allocated a tenth of the news coverage they usually allocate to dissidents like Mansour Ossanlou, Akbar Ganji, or myself compared to the time they dedicated to dozens of Azeri dissidents who were jailed for human rights-related activities or to the huge military intervention to suppress Azeri protests against insulting caricatures. Why are these issues not being covered by any media?
 

We are in a vicious circle, here. Events over the years have made the Azeri people lose hope for change from within and by “centralist” activists and politicians, after a series of incidents. These incidents include: demonstrations that were brutally suppressed; a state of emergency declared in their cities; the banning of celebrations of national Iranian figures of Azeri descent such as the Constitutional Revolution heroes Sattar Khan and Baquer Khan; the banning of the annual gathering at the tomb of Babak Khoramdin (an Iranian leader lived in Azerbaijan and fought against the Arab invasion and their ruling Caliphs about 1,000 years ago). At the same time, human rights groups have turned their backs on the Azeri people and the political opposition seeks to distance itself from them. Azeris have been accused of advancing separatism even by the political opposition – which is part of why their media won’t cover their issues.

 
So now, these people are looking for other allies. Some Azeris have called me, and others who think like me, “a traitor to the people of Azerbaijan” because we are trying to bring different sides to the negotiating table. We want to step out of this vicious circle by making people understand that they can negotiate and address the problems and demands of the Azeri people peacefully.          
 

During the Shah’s regime, province boundaries were decided on security considerations, and none of the top provincial authorities were chosen from the local population. There was an expectation that this anti-human rights approach would not continue after the Revolution. Was this the case?
 

Unfortunately, this is not the case. Azeris believe that the Shah purposely included Azeri lands in other provinces. No doubt there are some small Kurdish cities attached to Western Azerbaijan as well. With regard to top civil and military positions, the story is different. Because Turks are the largest ethnic minority in Iran and are Shi’a Muslims, they have played lead roles in Iran’s government and army for hundreds of years. They were well represented in the army and civil positions before and after the Revolution. In the Ahmadinejad cabinet, many governors and high-ranking executives are Azeris. But inside the Azerbaijan provinces, almost 80 percent of the governors and high public positions are held by non-Azeris.
 

As a human rights activist, how do you perceive Iran’s future and in what way can we influence this future?
 

As a journalist, if I do not censor myself here, I must confess a bitter truth. Those of us who recently left Iran prefer not to speak this truth with you who have left Iran long before us for fear of your defensive reaction. The situation is worse than you think. Many people in Iran have lost hope that they can gain their freedom through efforts of the current political opposition and its leaders. Losing this hope that fundamental change can come from inside Iran, they also believe that Iranians living abroad are not willing or ready to face the danger of Iran’s risky internal affairs and are just sitting on the sidelines, waiting for a country ready to rule, as their political muscles atrophy.
 

Current Iranian statesmen, including the legal reformist opposition, who fight amongst themselves for a greater share of power, will not play a part in the reform of Iran’s system either, because they accept the present leadership and the Constitution. Thus, a “reformist” government or Parliament can do nothing except change the lower layers of government posts and positions.
 

Regretfully, many people in Iran have lost hope and are expecting an intervention from outside. Last month the Nehzat-e Azadi-e Iran (Freedom Movement of Iran) recommended that the upcoming elections should be observed by the United Nations or other international observers. Even some reformists within government have supported such interventions from outside. 

 
Unfortunately, the despair of some people does not stop here. I have even heard some say that if bullets were fired towards Iran, and people were confident that the United States and its allies were ready to topple the regime, people would revolt against the regime. I have no doubt that everything would collapse if this path were taken; the country would descend into civil war, chaos, and destruction. Some argue that people witnessing the Iraqi experience cannot possibly feel that this is a viable solution. Yes, they are watching the experience of Iraq, but they also have the burden of everyday life. They are looking for a way to be rescued. An Arabic proverb says: “A person who is drowning will grab anything he can reach, even if it is only a weak, broken branch.” Don’t be surprised if some Iranians who are drowning deep inside the depths of their despair and hopelessness, wish for any kind of intervention, even a military one, just anything that can open a little hole for breathing in their dark lives. 
 

Let’s face it: other than “government coercion,” nothing is holding Iranian society together. The Revolutionary Guard and basij cannot defend the country against a foreign army; Saddam’s army, which was more faithful to him, did not want to sacrifice themselves for him, since he was finished.
 

Throughout the years, the people of Iran have revolted many times against the ruling system. If the rulers really want to have the people on their side, they must act now. They should understand that they cannot lean on Russia or China as their allies. If the government recognizes the Iranian people’s basic human rights, it will give hope and energy to millions of people to defend their country. This is what many of us call “a fundamental change” rather than just shallow changes among rulers. But the Islamic Republic is not that wise and will not grant these rights to millions of people (for example granting education in one’s mother tongue and the preservation of Iran’s historical heritage) to garner support matching the early days of the Revolution. Iranians who enjoy freedom would be completely against any action against their country including a military attack. A spirit of cooperation and unity would eclipse the in-fighting and fear.
 

But unfortunately, some people inside the country do not believe that those of us outside the country are able to play a role in Iran’s political developments. They think that the only positive thing we are doing is advocating against a possible military attack by the US against the Islamic regime … that we are doing nothing else, while we are living our lives in peace and prosperity. It is interesting that some do not appreciate our efforts and believe that, by advocating for peace, we are blocking the way for any change in Iran. They call our efforts “treason.” You see, I am not talking here about good and bad views or consequences. I am just trying to portray a whole picture of our society’s situation, different experiences and views. If we, Iranian activists outside Iran, feel that we should confront such dangerous views, we need to be realistic and find a democratic solution to guarantee peace, democracy, and unity for our country.    
 

By addressing the legitimate concerns of Iran’s citizens and by acknowledging equal rights for all national minorities in Iran, the Iranian Diaspora can improve their standing among people in our country. If the Islamic Republic of Iran holds back on something for the people, why shouldn’t we acknowledge it and attract the admiration of the Iranian people by advocating for it? We can gain the confidence of Iranians, give them hope and strength and reduce the bitterness of their life, today and in future.
 

Are you suggesting that there are in fact some people who might be expecting a military attack from outside the country and do not care about its results? I am asking this because some readers may think that, in your opinion, some Iranians inside the country are hoping for change “at any price.” I know that many people, including activists and political figures, believe strongly that any military intervention by international forces would be the beginning of a long, bloody war, possibly leading to civil war and separation of certain regions. For many, this represents disaster and destruction that is unjustifiable. Earlier, you mentioned a more peaceful intervention by international organizations, for example for observing elections or a possible referendum. Many people deem this role acceptable or even necessary to force the regime to honor the human rights of all Iranians and be held accountable to its international agreements. Can you please clarify your comments?
 

I would be glad to. I am trying to portray the depths of despair and dissatisfaction of people. There is an intensifying hopelessness among ordinary citizens regarding the shallow attempts at reform by the government.
 

Let me be clear: foreign military action would cause Iranians revolt and everything would collapse. Iran would be in danger of a nation-wide civil war and separation of some regions may take place. No one desires, promotes, or supports the war and bloodshed which would follow. But people can only hold on to dreams and unrealistic hopes for so long. Maybe to you or others this seems exaggerated, but activists outside of Iran must open their eyes to the reality and depths of disaster inside the country.
 

Even former President Khatami warned leaders about these problems just a few weeks ago. In a speech, he said, “don’t think that these people are the same people who supported the Revolution, the country, and their government during the Iran-Iraq war. Iranians have lost all hope and energy. Don’t think that they will come out to the streets to defend you if a disastrous foreign attack happens. They would go back to their homes and would lock their doors.” Khatami and many others are getting the point. I am talking about the same problem. Obviously, no one supports war and bloodshed. But that doesn’t mean that everyone understands that an attack would definitely lead to a war. When some become so desperate, they might not see everything, every possibility, and every consequence. Many people, especially among ethnic minorities, are under such enormous hardships and have swallowed so many lies and empty promises by the government that they have lost faith in positive change from within. It is normal, regretfully, that some of the most desperate among them would welcome change from any source. To effectively confront this problem, we need to listen to people and help them in practical ways to gain their human rights. It is not possible to confront these views with shallow optimism and empty “patriotic” slogans. Let’s be realistic.
 




Its source:



آذربایجان ایران و وضعیت حقوق بشر درسالی که گذشت





20 فروردین 1387
برای اولین بار در "گذار" منتشر شد.1



 
در سال 2007 چه بر سر مردم آذربایجان ایران آمده‌است؟


با گذشت چندین هفته از آغاز سال 2008 میلادی و نزدیک شدن به آغاز سال 1387 شمسی، می‌توان نگاهی به پشت سر انداخت و اتفاقات سال گذشته را مرور کرد. مرور اجمالی‌ای که در برابر دارید، تنها رئوس مواردی را در زمینه‌ی حقوق بشر و اوضاع اجتماعی- فرهنگی مردم آذربایجان را در بر خواهد داشت. گزارش زیر، اشاراتی خواهد داشت به مشکلات روزمره‌ی مردم و نارسایی‌های عمدی و غیرعمدی که فرهنگ و هویت آنان را زیر ضرب می‌برد، به فشارها و سرکوب آزادی بیان و نشر، به حبس و پیگرد کنش‌گران و حامیان حقوق بشر و حقوق ملی مردم آذربایجان، و دیگر وقایع مرتبط با سیاست‌های جاری حکومت. این نگاه، البته گزارشی کامل از وضعیت آذربایجان و آذربایجانی‌ها نیست؛ با این‌حال، امید است ما را یاری کند تا تلاش‌ها، رنج‌ها، مشکلات، نیازها و امیدهای مردم را از یاد نبریم و همراه با ثبت آن در این دفتر، در ذهن خود نیز آن‌ها را زنده نگهداریم.


درآخرین لحظه‌های سال میلادی که گذشت، سه زمین لرزه در اطراف تبریز، باعث وحشت مردم شد و آنان را مجبور کرد تا برای چند روز پیاپی در پارک‌ها و کوچه‌ها سر کنند.


زلزله در تبریز و اطراف آن، خسارت زیادی بر جای نگذاشت؛ اما اگر قدرت آن کمی بیشتر می‌شد، هزاران تن در تبریز وشهرهای اطراف آن، جان می‌دادند. چرا که بنا به آمار رسمی منتشره از طرف مقام‌های استان، بیش از 600 هزار تن در حاشیه‌ی تبریز در خانه‌هایی زندگی می‌کنند که شبانه ساخته شده و دارای حداقل مقاومت هستند. مردم تبریز خاطره‌های بسیار تلخی اززمین لرزه‌های گذشته در دل خود دارند. با این حال، نه تنها در تبریز، که در بسیاری از دیگر نقاط ایران، و حتی پایتخت، به نظر نمی‌رسد که مسئولان کوچکترین توجهی به خطراتی که جان و مال مردم را تهدید می‌کند داشته باشند. نتایج فاجعه‌بار زلزله‌ی «بم» و روند کند بازسازی پس از گذشت چندین سال، هراس مردم را در این زمینه دوچندان کرده‌است.


خبر مهم دیگر سال قبل که رسانه‌های ایرانی به آن توجه چندانی نکردند، عدم امکان برگزاری مراسم سالانه‌ی اجتماع در قلعه‌ی بابک خرمدین بود. هیچ خبرنگاری – نه در ایران و نه در خارج- نپرسید که چرا این مراسم سالانه برگزار نشد. حتی بیانیه‌ی سازمان عفو بین‌اللمل نیز که در مورد مراسم قلعه‌ی بابک و سرکوب مردم انتشار یافت بازتابی درخور نیافت.

سال‌ها است که مردم آذربایجان به سوی سمبل‌های تاریخی خود و ایران برگشته و یاد و خاطره‌ی آن‌ها را در مبارزه با ظلم دولت‌های حاکم گرامی می‌دارند. بابک خرمدین یکی از فرزندان این خاک است که آذربایجانی‌ها یاد او را عزیز می‌دارند و در سال روز تولد او، در قلعه‌ی وی، «اوز قلعه‌سی» و اطراف آن، جمع می‌شوند؛ و از کیستی خود و خواست‌های سیاسی و اجتماعی‌شان سخن می‌گویند. این شیوه از توجه و گرامی‌داشت یاد و خاطره‌ی قهرمانان آذربایجان ایران، از اواخر دهه‌ی هفتاد شروع شده‌است. در سال‌های 1380 و 1381، بیش از یکصد هزار تن در قلعه‌ی بابک خرمدین اجتماع کردند و یک هفته در آن کوه‌ها ماندند؛ افکارشان را با یکدیگر مبادله کرده و در پی یافتن راه‌حلی برای مسایل‌شان برآمدند. اما حکومت از چنان اجتماعی که می‌توانست به شهرها هم سرایت کند، ترسید؛ و از سال بعد، به جلوگیری از چنان اجتماعاتی پرداخت. در سال‌های بعد، منطقه‌ی اطراف قلعه‌ی بابک خرمدین را در همان روز و هفته‌ی تولد وی، به منطقه‌ی عملیات نظامی برای مانور بسیج و سپاه پاسداران تبدیل کردند؛ به همان بهانه نیز، صدها تن از طرفداران حقوق مردم آذربایجان را دستگیر کرده و به زندان انداختند. این فشارها در 2007 به اوج خود رسید و مردم به خاطر ترس از خشونت غیرقابل پیش‌بینی و غیرقابل کنترل حکومت، عقب نشستند و مراسم سالروز تولد بابک خرمدین، در سکوت، در خانه‌ها، و در غربت برگزار شد.


خبر مهم بعدی سال 2007 در آذربایجان ایران، ممنوعیت استفاده از زبان ترکی در شهرهای این منطقه‌بود . حکومت به عموم- نه به متخصصان- مردم این منطقه اجازه نداد تا به زبان خود-ترکی- چیزی در ملاء عام، بنویسند. در این سال، مقام‌های دولتی در پست‌های مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، برای ضربه زدن به هویت مردم ایران و به خصوص به هویت مردم آذربایجان، دستورهای زیادی را صادر کرده و به اجرا گذاشتند. تنها یکی از این دستورهای دولتی از دست پنهان کاری‌های دولتی‌ها در رفت و همه متوجه آن شدند؛ آن هم دستوری بود که
 رئیس اداره‌ی بازرگانی استان آذربایجان شرقی صادر کرده و ازمسئولان عموم اتحادیه‌ها و انجمن‌های صنفی و اقتصادی و تعاونی‌ها، خواست تا اعضای آن‌ها از بکاربردن واژه‌های ترکی برای نامگذاری اماکن، محل کار و تجارت و تبلیغات خود، اجتناب کنند. در نتیجه‌ی این دستور اداره کل بازرگانی استان آذربایجان شرقی- وزارت بازرگانی، متخلفان با انواع مجازات روبه‌رو می‌شدند. آش این اقدام حکومت چنان شور شد که اکبر اعلمی، نماینده‌ی مردم تبریز در مجلس، در جلسه‌ی علنی پارلمان، به صدور این دستور اعتراض کرده و خواستار لغو آن شد.

در این سال، نه تنها استفاده‌ی مردم از زبان خود و حضور در قلعه‌ی بابک خرمدین را قدغن کردند، بلکه گامی به پیش گذاشته و خانه‌ی ستارخان، تنها «سردار ملی» ایران را که با استبداد مبارزه کرده و با رهبری قیام آذربایجانی‌های ایران، مشروطه را به ایران بازگردانده‌بود، تخریب کردند تا در این زمینه نیز، به تاریخ و فرهنگ آذربایجان و ایران لطمه بزنند و آن را از محتوا تهی کنند؛ تا از تاریخ و افتخارات آذربایجان، چیزی و بهانه‌ای برای اجتماع و یکپارچگی مردم آن باقی نماند.

زمزمه‌ی اعتراض‌ها آغاز شده‌بود که حکومت، بوی خطر و شورش عمومی را- همچون دوران اعتراض به کاریکاتور روزنامه‌ی «ایران»- حس کرد و دست به کار شد. چنین بود که دولت عقب‌نشینی کرد، خانه‌ی سردارملی ایران را در گزارش‌های شبکه‌های خبری نشان داد، آن را خرید، و قول داد که آن را بازسازی کرده و به موزه تبدیل کند. این در حالی بود که در این سال هم مانند سال‌های قبل، دولت، اجتماع جوانان آذربایجان را که در تهران، بر سر مقبره‌ی ستارخان در زیارت‌گاه«شاه عبد‌العظیم» جمع شده‌ بودند، برهم زد و تعدادی را دستگیر و زندانی ساخت.


با این همه، ستارخان از جهتی خوشبخت است که در تهران کشته و دفن شده است؛ چرا که مقبره‌ی وی در برابر چشم جهانیان و تهرانیان قرار دارد و حکومت نمی‌تواند زیاد به طرفداران وی فشار بیاورد. در مقابل، تنها «سالار ملی ایران»، همراه و یاور ستارخان، یعنی «باقرخان» که در تبریز دفن شده است، محروم از دیدار مردم خود است؛ چرا که امسال نیز مانند سال‌های گذشته، به کسانی را که بر سر مقبره‌ی او جمع شده‌ بودند یورش بردند، آنان را مضروب و دستگیر کردند و به زندان انداختند.


در کنار خانه‌ی ستارخان که بخشی از آن از تخریب جان سالم به‌در برد، هنوز اثر باستانی «ارگ علیشاه» تبریز در خطر است. باقی مانده‌ی آثار تاریخی بزرگترین دانشگاه تاریخ ایران را در تبریز از بین می‌برند، تا گویا به جای «ربع رشیدی»، دانشگاه جدیدی بنا کنند. این در حالی‌است که اگر نیت درست و سالم باشد، می‌توان آن چه را که مانده حفظ و تعمیر کرد؛ و در در کنار آن، دانشگاهی را با همان نام برافراشت. همچنین، بخشی از «بازار سماورسازان» تبریز، «برج دو قلو»ی مراغه و امثال آن در شهرهای دیگر آذربایجان، جزو آن دسته از آثار تاریخی آذربایجان- ایران است که با هدف سیاسی و فرهنگی یا گاه از سرنادانی، ندانم‌کاری و بی‌توجهی تخریب می‌شوند.

در همین راستا، مجله‌ی ماهانه‌ی «دیلماج» به مدیر مسئولی مهندس علیرضا صرافی چاپ تبریز که به سه زبان ترکی، فارسی و انگلیسی منتشر می‌شد، در17/7/86 به دستور هیئت نظارت بر مطبوعات توقیف و امتیاز انتشار آن لغو شد. دیلماج تنها نشریه‌ی جدی‌ ایران بود که زبان آذربایجانی‌های ایران - ترکی- در آن جدی گرفته شده‌بود. در آذربایجان ایران، بیش از یکصد نشریه چاپ و منتشر می‌شود که اغلب، یکی دو صفحه‌ی ترکی هم دارند. ولی در اکثر این نشریه‌ها، ترکی را چنان می‌نویسند که خواننده را از خواندن این زبان متنفر می‌کند؛ چرا که نویسندگان آماتور این نشریات، هیچ آموزش آکادمیک و جدی درباره‌ی زبان خودشان نداشته‌اند. اما «دیلماج» راه نوی در این شوره زار در پیش گرفته‌بود و از نویسندگان حرفه‌ای استفاده می‌کرد که تا حدودی به زبان خود و قواعد نگارشی آن، تسلط داشتند.

همزمان با توقیف «دیلماج»، چندین نشریه‌ی ترکی زبان دانشجویی هم در دانشگاه‌ها بسته شدند. در عین حال، مردم و دوست‌داران فرهنگ و زبان آذربایجان نیز از پا ننشستند و ده‌ها سایت اینترنتی و وبلاگ‌های خبری و تحلیلی، به زبان‌های ترکی و فارسی برای انتشار اخبار مربوط به آذربایجان ایران، زاده شد.

در دخمه‌های سیاست پیشگان ایران، تنها زبان و فرهنگ آذربایجان زندانی نیست؛ بلکه، با توجه به آمارهایی که از تعداد زندانیان سیاسی، فرهنگی، دینی، کارگری و فعالان مدنی در ایران وجود دارد، بخش قابل توجهی از زندانیان در این کشور، از مردم ترک ایران هستند که تقریبا در چهل زندان ایران نگهداری می‌شوند. در میان این زندان‌ها- در مقطعی از 2007 - «اوین» در صدر قرار داشت. اما زندان‌های ارومیه، تبریز، اردبیل، زنجان و ... هم خالی از این زندانیان نبودند و نیستند. در آذربایجان شرقی 10 زندان، در آذربایجان غربی 13 زندان، در اردبیل 5 زندان و در زنجان 4 زندان رسمی و مشخص وجود دارند که زیر نظر«سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی ایران» اداره می‌شوند. در عین حال، زندان‌های زیادی نیز به صورت غیررسمی و ناشناخته، زیر نظر اداره‌های اطلاعات شهرها، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بسیج وامثال آن وجود دارند.

در سال 2007، تعدادی از زنان آذربایجانی مدافع حقوق بشر و حقوق مردم آذربایجان نیز دستگیر شده و نه در زندان‌ها و بندهای عمومی، بلکه در سلول‌های انفرادی نگه داشته شدند. لیلا حیدری از ششم شهریور ۱۳۸۶(وهمسر وی بهروز صفری از بیست و هفت خرداد ۱۳۸۶) تا یکشنبه ۱۲ اسفند ۱٣٨۶ در بازداشت وزارت اطلاعات به سر بردند و سپس هریک به قید وثیقه‌ی سنگین ۸۰۰ میلیون ریالی آزاد شدند. لیلا حیدری در این مدت، تنها یک بار اجازه یافت تا با خانواده اش تماس بگیرد. وی یک نویسنده و فعال حقوق زنان است که آثار خود و دیگران را در کتابفروشی‌اش می‌فروخت.


شهناز غلامی هم جزو زنان آذربایجانی است که در سال 2007 به دلیل فعالیت برای حقوق زن آذربایجانی، دستگیر شده و برای مدتی در سلول انفرادی ماند.غلامی که چندی پیش از دستگیری به همراه تعدادی دیگر از فعالان زن در تبریز سایتی را در مورد مسایل زنان راه‌اندازی کرده بود، روز 29 مرداد ماه تابستان گذشته، توسط نیروهای لباس شخصی در منزلش در تبریز بازداشت شد و تا مدت‌ها هیچ گونه اطلاعی در مورد وضعیت نگهداری وی به نزدیکانش داده نشد. شهناز غلامی که عضو انجمن روزنامه‌نگاران زن ایران- رزا- نیز هست، پیش‌تر در دهه‌ی شصت به مدت 6 سال در زندان به سر برده‌بود.


در این سال، همچنین صالح کامرانی، یکی از وکلای ترک که از فعالان سیاسی و مدنی آذربایجان ایران در دادگاه‌ها دفاع می‌کرد، دستگیر و زندانی شد. او در زندان به‌سر می‌برد که خبر لغو پروانه‌ی وکالتش، از زبان همسر وی، در چند رسانه پیچید. صالح کامرانی از وکلای شناخته شده آذربایجانی است که وکالت چندین نفر از فعالین مطرح حرکت ملی آذربایجان از جمله مهندس امانی و عباس لسانی را به عهده داشته‌است. کامرانی در تاریخ 24/03/1385 پس از خروج از دفتر وکالتش در تهران ناپدید شد و پس از چندین روز و با پیگیری خانوادشان مشخص شد که وی در بازداشت وزارت اطلاعات به سر می‌برد. خانواده و نزدیکان وی تا مدت‌ها از وضعیت او بی‌خبر بودند و حتی وکیل او نیز اجازه‌ی ملاقات با وی را نیافت. سرانجام، وی در آخرین ساعات دوشنبه۲۷ شهریور پس از تحمل بیش از سه ماه حبس در زندان اوین به اتهام تبليغ عليه نظام محاکمه، و به صورت تعلیقی آزاد شد.

منبع:

http://niaz9.org/template1.php?id=1015&language=persian

در این سال، برخی شیعیان متعصب در ایران که در حکومت نیز حضور بسیار پررنگی دارند، به دیگر اقلیت‌های دینی غیرمسلمان و حتی مسلمانان غیرشیعه در گوشه و کنار ایران، حمله کردند. فضا چنان تنگ شد که تعدادی از خانواده‌های یهودی، با هم از ایران خارج شده و به اسرائیل کوچیدند.


گذشته از این، خانقاه‌های صوفیان در قم و بروجرد نیز مورد حمله قرار گرفت و تخریب شد. نکته‌ی قابل توجه اینجاست که در این زمینه، رسانه‌های ایرانی حملات مذکور را محکوم کرده و از صوفیان دفاع کردند و اخبار آن حملات و درگیری‌ها را به طور گسترده‌ای منتشر ساختند. اما وقتی که پای «علی اللهی‌ها»ی آذربایجان به میان آمد، اغلب همان رسانه‌ها به بهانه‌های مختلف سکوت کردند. این در حالی است که «علی‌اللهی»‌های آذربایجان نیز حق دارند مانند پیروان هر دین یا مسلک دیگری، اعتقاد خود را حفظ کنند و به آن عمل نمایند. ترک‌های ایران تنها بخش از مردم این سرزمین‌اند که همه‌ی باورمندان به مذهب در میان آنان، پیرو مذهب تشیع‌اند و مذهب شیعه را نیز اجداد آن‌ها در ایران رسمی و حاکم کرده‌اند. به همین جهت نیز، اعتقادات دینی اقلیت‌های مذهبی در میان ترک‌ها، همچنان و هنوز، رنگ و بوی شیعه دارد و صوفیان «علی‌اللهی» آذربایجان، از شدت عشق به علی- امام اول شیعیان- او را تا حد اعلی بالا برده‌اند و ستایش می‌کنند. ولی این‌ها هم در 2007 از یورش‌های حکومت در امان نماندند؛ و متاسفانه، دیگر ایرانیان از حقوق آن‌ها حمایت درخور به‌ عمل نیاوردند. اکنون ماه‌هاست که چهار تن از پیروان این فرقه‌ (که دارای پیوندهای درونی با اعتقادات شیعی نیز هست) در زندانی دورافتاده در آذربایجان غربی زندانی‌اند؛ بی آن‌که کسی از آنان یاد کند یا خواهان آزادی‌شان شود.


سهندعلی محمدی(فرزند محمد)٬ بخشعلی محمدی(فرزند محمد)٬ عباداله قاسمزاده(فرزند قباد) و مهدی قاسمزاده (فرزند قباد) از پیروان فرقه آتش بیگی و از اهالی روستای “اوچ تپه” (قوشاچای - میاندوآب) هستند. افراد مذکور در پی درگیری‌های مسلحانه مهرماه ۱۳۸۳ بین نیروی انتظامی و جمعی از پیروان این فرقه درمیاندوآب دستگیر شده و همه آنها بعد از محاکمه٬ محکوم به اعدام شدند. علیرضا جوانبخت، سخنگوی «آسمک» (انجمنی که در جهت دفاع از حقوق مردم آذربایجان فعالیت دارد) در مورد وضعیت اسف‌بار آنان در زندان، در بیانیه‌ای می‌نویسد:


"بنا به گزارش‌هایی که از زندان مرکزی اورمیه دریافت کرده‌ایم٬ این چهار زندانی تنها زندانیان علوی نیستند که مورد آزار و اذیت‌های پی در پی مسئولین و مأمورین زندان قرار می‌گیرند. آن دسته از زندانیان اقلیت دینی و مذهبی که به جرم‌های غیرعقیدتی وارد زندان شده‌اند نیز از این فشارها در امان نیستند. آن‌ها همچنین از طرف بعضی از زندانیان شرور که از طرف مأمورین زندان تحریک می‌شوند نیز مورد آزار قرار می‌گیرند.سهندعلی محمدی٬ بخشعلی محمدی٬ عباداله قاسم‌زاده و مهدی قاسم‌زاده، در نهم شهریور ۱۳۸۵صورتجلسه‌ای تنظیم و امضا کرده‌اند٬ که در آن به آزار یک گوران علوی به اسم مولاقلی محمدی از طرف مسئول اندرزگاه شماره‌ی ۳ زندان مرکزی اشاره شده‌است. این چهار تن همچنین روز ۲۸ مهر ۱۳۸۶ با انتشار یک نامه‌ی شش صفحه‌ای به نقض حقوق علوی‌ها (گوران‌ها) از طرف حکومت اشاره کرده‌ و مواردی از کشته شدن علوی‌های آذربایجان را ذکر کرده‌اند."


سرکوب‌ها، آزارها، و نابسامانی‌ها همچنان به جای خود باقیست؛ اما با نزدیک شدن انتخابات، سیاست‌مداران جمهوری اسلامی بار دیگر به یاد مردم آذربایجان افتاده‌اند. در ماه‌های آخر 2007، محمد خاتمی، رئیس جمهوری سابق ایران، برای تبلیغ و یارگیری سیاسی به آذربایجان سفر کرد واو و همراهانش توجه خاصی به آذربایجان نشان دادند. رقبای سیاسی وی نیز برای به دست آوردن رای مردم این منطقه، شیوه‌های مشابهی به‌کار بردند. در همین دوران، در برخی نشریات مطالب ناچیزی هم درباره‌ی شخصیت‌های ترک ایران منتشر شد و از افرادی چون آیت‌الله خویی و آیت‌الله شریعتمداری یاد شد.


آیت‌الله شریعتمداری تنها مرجع دینی بود که در هنگام تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی- در آن روزهای پر از تب و تاب انقلاب- با اختیارات بسیار گسترده‌ی ولی فقیه در اصل 110 قانون اساسی ایران مخالفت کرد. به همان دلیل هم اغلب مراجع دیگر با او مخالفت کرده و با پیگرد و فشار و حبس، او را به سکوت و خانه‌نشینی واداشتند.


اکنون، در حالی که اکثریت فعالان سیاسی و حقوق بشری ایران، در مورد فشارها و ستم‌هایی که به فعالان آذربایجان، به زبان، تاریخ، فرهنگ، موسیقی، هنر و شخصیت‌ها و بناهای تاریخی آن رفته‌است و می‌رود، توجه چندانی نکرده‌اند و نمی‌کنند، در این سفرهای سیاسی، چند جمله‌ی ترکی هم به زبان می‌آورند و یادی از چند شخصیت می‌کنند تا دل مردم را به دست آورده و رای‌شان را برای حکومت بر آن‌ها و تداوم همان فشارها، بربایند.


در 2007، تعدادی از فعالان سیاسی آذربایجان ایران، به اتهام «جاسوسی» برای ترکیه یا جمهوری آذربایجان، دستگیر و زندانی شده‌اند. یکی از این افراد، حسین فروهیده‌است که به اعدام محکوم شده‌است. برای شکنجه‌ی روانی او و نزدیکانش، بارها خبر اعدامش را به خانواده اش داده اند؛ ولی خوشبختانه هنوز حکم وی اجرا نشده‌است. حکومت ایران و مخالفان حقوق مردم آذربایجان، در داخل و خارج از کشور، فعالان آذربایجان را به تجزیه‌طلبی و جاسوسی متهم می‌کنند تا گروه‌های ایرانی مدافع حقوق بشر و آزادی‌های انسانی، در حمایت از آن‌ها تردید کنند و آنان را در مبارزه‌ برای کسب حقوق خود تنها بگذارند.

حکومت ایران فعالان آذربایجان را جاسوس می‌خواند؛ و در عین حال، دستش با سیاست‌مداران حاکم برکشورهای ترکیه و جمهوری آذربایجان برای سرکوبی روشنفکران این دیار در یک کاسه‌است. این دولت‌ها نیز، با آن که به طور طبیعی انتظار می‌رود که از حقوق ملی و فرهنگی مردم آذربایجان ایران دفاع کنند، در پی کسب منافع مالی خود، سکوت پیشه کرده، یا از مواضع حکومت ایران حمایت می‌کنند.


در سال 2007 کشور کانادا در محکومیت ایران در زمینه سرکوب آزادی‌ها و حقوق بشر، پیشنهادی را به کمسیون حقوق بشر سازمان ملل برد. بسیاری از کشورها که اصلا از وجود «آذربایجان»ی در دل ایران خبر ندارند، به محکومیت ایران رای دادند؛ اما دولت‌های جمهوری آذربایجان و جمهوری ترکیه، نه تنها ایران را محکوم نکردند، بلکه یکی از آن دو (آذربایجان) با خروج از جلسه‌ی رای‌گیری، به نفع ایران حرکت کرد؛ و دیگری (ترکیه) نیز، بدون در نظر گرفتن وضعیت اقلیت‌های ملی- قومی ایران، خصوصا مردم آذربایجان و حقوق پایمال شده‌ی آنان، ایران را کشوری اعلام کرد که حقوق اقلیت‌ها را نقض نمی‌کند.


آن‌چه تا کنون خواندیم، تلخ بود و ناگوار؛ با این‌حال، همه‌ی خبرهای مربوط به سال 2007 تلخ نبودند. در آخرین روزهای سال گذشته، پنج تن از زندانیان سیاسی آذربایجان ایران که پیش‌تر از آن‌ها نام برده شد، آزاد شدند و آزادی آن‌ها باعث شیرینی کام مبارزان راه آزادی و حقوق مردم ایران و آذربایجان شد. با آرزوی رهایی زندانیان و از میان رفتن فشارها، مردم آذربایجان ایران، سالی پر از امید و تلاش را آغاز کرده‌اند؛ اگرچه در تنهایی، و با حس دردناک بی‌پناهی.


حق حفظ فرهنگ قومی به معنای تجزیه‌طلبی نیست





تاریخ انتشار: ۲۵ آذر ۱۳۸۶• چاپ کنید


گفت و گوی شهرگان با انصافعلی هدایت، روزنامه‌نگار آذری

«حق حفظ فرهنگ قومی به معنای تجزیه‌طلبی نیست»

خسرو شمیرانی
shemiranie@yahoo.com


فشار به فعالان حقوق قومی به ویژه در آذربایجان، کردستان، بلوچستان و خوزستان همواره به عنوان بخشی از روند فشار بر فعالان حقوق شهروندی در جریان بوده است. هفته‌های گذشته در کنار اوج‌گیری مجدد فشار به گروه‌های مختلف فعالان حقوق مدنی، بگیر و ببند فعالان قومی نیز بالا گرفت.1


دستگیری شیرزاد حاجیلو، دانشجوی دانشگاه آزاد خوی و فعال دانشجویی آذربایجان، از این جمله بود که طی روزهای گذشته در خانه پدری خود بازداشت و جهت اجرای حکم به زندان خوی منتقل شد.1


سعید متین‌پور رونامه‌نگار و فعال حقوق بشری، برادر کوچکتر وی علیرضا متین‌پور، صالح کامرانی وکیل دادگستری آذربایجانی، عبدالله عباسی جوان فعال آذربایجانی و استاد دانشگاه شهید رجایی تهران، ائلیاز یکانی (یئکنلی) روزنامه‌نگار هفته‌نامه توقیف شده صدای اورمیه، هادی حمیدی شفیق و مهدی نوری (ائلمان) - دانشجویان زندانی در اورمیه٬ ابراهیم معینی و رضا پاشایی (روزنامه‌نگار)، عباس لسانی، بهروز صفری فعال سیاسی اهل زنجان و همچنین همسر او لیلا حیدری (که روز ششم شهریور هنگامی که برای ملاقات همسرش مراجعه کرده بود، بازداشت و زندانی شد) تنها نام‌های شناخته‌شده‌تر در میان ده‌ها زندانی آذربایجانی هستند که به خاطر ابراز نظر و یا فعالیت غیرخشونت‌آمیز در جهت خواسته‌های قومی در زندان به سر می‌برند.1۱


یک فعال آذری می‌گوید: «فعالان حقوق مدنی قوم‌های ایرانی در تلاش‌های خود برای احقاق حقوق مصرحه در بیانیه جهانی حقوق بشر با فشاری دو چندان روبه‌رو هستند. یکی همان سرکوبی است که شامل حال کلیه ایرانی‌های تلاش‌گر برای حقوق بشر می‌شود و همه‌ی افراد اعم از زن و مرد و دانشجو و کارگر و معلم و ... را در بر می‌گیرد. چرا که نظام مسلط تنها راه حفظ قدرت خود را در سرکوب حقوق مدنی آحاد جامعه می‌بیند.1


دیگری تنها متوجه فعالان حقوق قومی می‌شود چرا که این‌ها به مجرد ابراز نظر با برچسب جدایی‌طلبی مواجه می‌شوند و در نتیجه علاوه بر سرکوب دستگاه‌های امنیتی و قضایی، باید سکوت دیگر بخش‌های فعال جامعه در مقابل سرکوب خود را نظاره‌گر باشند.1


او در ادامه می‌گوید: «سکوت مطلق اپوزیسیون قانونی اعم از جبهه مشارکت، سازمان مجاهدین انقلاب، حزب آقای کروبی و کلیه اصلاح‌طلبان حکومتی در برابر سرکوب‌های جاری فعالان حقوق قومی، دلیلی بر این ادعاست.1


شهرگان در پیوند با دستگیری‌های اخیر روزنامه‌نگاران و فعالان آذری با انصافعلی هدایت گفت وگو کرد.1


انصافعلی هدایت، روزنامه‌نگار ۴۲ ساله، ۱۵ ماه پیش، در جولای ۲۰۰۶ به تورنتو آمد اما پیش‌تر به اتهام تبلیغ علیه نظام، ۱۸ ماه در آذربایجان در زندان به سر برده بود.1


او در دانشگاه علامه در رشته روزنامه‌نگاری فارغ‌التحصیل شد. تا پیش از دستگیری با روزنامه‌ها و نشریات اصلاح‌طلب کار می‌کرد. دو بار جایزه بهترین گزارش را در جشنواره‌ی مطبوعات ایران از آن خود ساخت. در خارج از ایران نیز دریافت جایزه هلمن همت را در کارنامه خود دارد.1


انصافعلي هدایت

اخیراً موج جدیدی از دستگیری فعالان و روزنامه‌نگاران آذری برخاسته است. شما افزایش این فشارها را چگونه می‌بینید؟


بگذارید این طور آغاز کنم که یک موجی در ایران شروع شده که بر اساس آن قوم‌های ایرانی می‌خواهند حق برابر داشته باشند. آن‌ها می‌گویند اگر تکلم به زبان مادری حق است، پس این حق برای همه است. اگر داشتن باور مذهبی حق است، تمام مذاهب حاضر در ایران حق حیات دارند و ... این موج برای به کرسی نشاندن چنین حقوقی است.1


در مقابل، دولت می‌خواهد هر گونه صدایی را خفه کند و به این ترتیب قدرت خود را به رخ ملت‌ها بکشد و در عین حال به جهان نشان بدهد که در داخل قدرت خارق‌العاده‌ای را داراست و می‌تواند هر صدایی را خاموش کند. در نتیجه شاهد این هستیم که در اوین، زندان بزرگ ایران، از هر گروه و قومی، زندانی وجود دارد و این خاص تهران نیست.1


در تمام استان‌ها همین امر مشاهده می‌شود. در کردستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان و جای جای این کشور، مطالبات مردم را می‌بینیم که انباشته شده و به جای این‌که این مطالبات پاسخی عاقلانه بگیرند و به آن‌ها حقوق قانونی داده شود، مورد سرکوب قرار می‌گیرند.1


آیا شما اطلاعات دست اول از تعداد و ترکیب زندانیان فعال آذری دارید؟


تا مدتی پیش که در ایران بودم و خودم با اخبار از دست اول در تماس بودم، می‌توانستم چنین خبرهایی را تأیید و یا رد کنم. اما الان از راه دور فقط با اتکا به منابع دیگر به این اخبار دسترسی دارم و طبیعتاً نمی‌توانم منبعی برای تأیید و یا رد صحت هر مورد مشخص باشم.1


طبق آمار و اطلاعاتی که من در دست دارم، ۲۱ نفر از ترک‌های ایران در زندان هستند. از این‌ها شش نفر در زندان اوین، دو نفر در اردبیل، چهار نفر در ارومیه، دو نفر در تبریز، دو نفر در نقده، سه نفر در زنجان و دو نفر در ماکو زندانی هستند.1


علاوه بر این زندانیان - که شناسایی شده‌اند - تعداد دیگری هستند که یا تازگی آزاد شده‌اند و یا تحت محاکمه هستند و یا در وضعیت حبس تعلیقی قرار دارند. بخش بزرگتر این زندانیان روزنامه‌نگاران هستند. اما در میان آن‌ها دو استاد دانشگاه و دو آهنگ‌ساز به چشم می‌خورند. تعدادی از این ۲۱ نفر، فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی هستند. معلمان زبان ترکی نیز در میان آن‌ها هستند.1


شما از ۲۱ زندانی فعال آذری می‌گویید در حالی که گزارش بازداشت‌ها بسیار بیش از این است؟


بله. بگذارید یک نمونه را خودم برایتان بگویم. چندی پیش سال‌روز مرگ تنها سردار ملی ملت ایران بود. از ستارخان سخن می‌گویم که لقب سرداری خویش را نه از شاه و نه از رهبران رژیم حاضر، بلکه از نمایندگان ملت ایران گرفت. همان طور که باقرخان نیز به نام سالار ملی ملقب شد. در مراسم بزرگداشت این شهید راه آزادی، ۳۰ نفر در شاه عبدالعظیم دستگیر شدند.1


پیش‌تر به این صورت بود که هم‌زمان در شهرهای دیگری همچون تبریز مراسمی بزرگداشت ستارخان و یا روز زبان مادری و غیره برگزار می‌شد. اما از سال ۱۳۸۲ به این سوی هیچ مراسمی نبوده که با حضور پلیس ضد شورش روبه‌رو و سرکوب نشود. به هر حال بازداشتی‌ها زیاد است. برخی آزاد می‌شوند و از برخی دیگر ما اطلاع دقیق نداریم. 1


یا این‌که سال گذشته در روزی که یونسکو به عنوان روز زبان مادری نام گذاشته، تعدادی هم در آذربایجان برای به دست آوردن حق تکلم به زبان مادری (در کنار زبان فارسی) دست به تظاهرات زدند. تظاهرات سرکوب و تعداد زیادی دستگیر و زندانی شدند. توجه داشته باشید که این مساله نه تنها حقی شناخته شده در اعلامیه جهانی حقوق بشر است، بلکه در قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز تصریح شده است.1


گفته شده که طبق یک بخشنامه، مغازه‌ها در آذربایجان حق داشتن نام ترکی ندارند.1


بله همین طور است. این بخشنامه توسط اداره بازرگانی استان آذربایجان شرقی به همه مؤسساتی که حالت اتحادیه مغازه‌ها را دارند، فرستاده شده است. بر اساس این بخشنامه یا فروشگاه‌ها نام ترکی خود را از روی تابلوهای مغازه‌ها بر می‌دارند و یا آن فروشگاه‌ها بسته می‌شوند. علاوه بر این نام بسیاری از روستاهای آذربایجان با نام عربی جایگزین شده است.1


ما در کانادا زندگی می‌کنیم. آیا چنین چیزی در کانادا قابل تصور است؟ مثلاً این‌که در کبک به عنوان یک استان فرانسه زبان هیچ فروشگاهی حق داشتن تابلوهای فرانسوی نداشته باشد؟


در این‌جا که کاملاً برعکس است. یعنی علاوه بر این‌که کبک با اتکا به قانون برای زبان فرانسه تبعیض مثبت قایل می‌شود. بیشتر این‌که علاوه بر ۱۰ استان در سه ناحیه کانادا که هر یک ۴۰-۳۰ هزار نفر جمعیت دارند، دولت مرکزی برای خود هیچ گونه حق دخالت در مسائل زبانی و کلا امور فرهنگی قائل نمی‌شود.1۲


بگذارید یک گام هم فراتر برویم. من از تورنتو با شما صحبت می‌کنم. در این شهر صد زبان وجود دارد. همه این‌ها حق دارند مدرسه و آموزشگاه و روزنامه و رادیو و تلویزیون به زبان خود داشته باشند. دولت نه تنها مانع نمی‌شود بلکه به آن‌ها امکانات مالی می‌دهد تا فرهنگ و زبان خود را حفظ کنند. مگر ما ایرانی‌ها در این‌جا رادیو و تلویزیون و بیش از ۱۰ مجله‌ی فارسی نداریم؟

شنیدم برخی گروه‌های فرهنگی آذری که در تهران امکان فعالیت دارند، در تبریز ممنوع هستند. آیا این درست است؟


بله. کاملاً. فلان گروه می‌تواند در تهران کنسرت آذری برگزار کند؛ اما در تبریز حق این کار را ندارد.1


اما برخی نشریات آزاد هستند که به زبان آذری منتشر شوند.1


بله برخی نشریات حق دارند صفحاتی هم به زبان آذری داشته باشند اما این صفحات آن قدر بی‌مایه هستند که مردم ترغیب می‌شوند برای کسب اطلاع در زمینه‌های مختلف به نشریات فارسی رو بیاورند.1


یعنی آن چه به طور مجاز منتشر می‌شود، در بسیاری موارد توهینی به فرهنگ و شعور این مردم است. البته ما چند نشریه باکیفیت و به زبان آذری داشتیم که آن‌ها را بستند. این‌ها حتی نشریه دانشجویی سهند را نیز تحمل نکردند. علاوه بر این‌ها حتی نمی‌گذارند مردم دین خود را داشته باشند.1


آذری‌ها که مسلمان هستند. با این وجود شما می‌گویید در اعمال دین خود آزاد نیستند؟


ببینید آیا شما تا به حال نام گوران‌ها را شنیده‌اید؟ بسیاری آن‌ها را نمی‌شناسند. این‌ها فرقه اهل حق و یا دراویش آذربایجان هستند و حق حفظ شعائر خود را ندارند. مثلاً وقتی به دروایش در قم حمله می‌شود، شما خبردار می‌شوید؛ اما وقتی گوران‌ها را محدود می‌کنند، کسی خبردار نمی‌شود.1


بگذارید از همین جا پلی بزنیم به سؤال بعدی. نیروهای اپوزیسیون رسمی که از حداقل امکانات رسانه‌ای برخوردار هستند چگونه با حقوق قوم‌ها برخورد می‌کنند؟ آیا از واکنش آن‌ها به دستگیری‌های فعالان آذری راضی هستید؟


ببینید در این‌جا یک مسأله مهم وجود دارد و آن این‌که دولت برای این‌که بر معترضان خودش فائق بیاید، سیاست «تفرقه بینداز و حکومت کن» را پیش می‌برد. آن‌ها در این راه از حربه‌ی مارک زدن استفاده می‌کنند. به یکی می‌گویند اصلاح‌طلب رادیکال است تا او را از بقیه اصلاح‌طلبان جدا کنند. به یکی دیگر مارک پان‌ترکیست می‌زند و دیگری را با برچسب پان‌آذریست از بخش دیگر دور می‌کند.1


آن‌ها تکه‌تکه می‌کنند تا راحت‌تر مخالفان را بشکنند و متأسفانه برخی از ترس این‌که حمایت آن‌ها از فلان گروه یا جمعیت یا فرد برایشان اتهام حمایت از پان‌ترکیسم، تجزیه‌طلبی و این قبیل را به ارمغان بیاورد خود را کنار می‌کشند و سکوت می‌کنند. البته اخیرا در یک سال گذشته به صورت بسیار کم‌رنگ حمایت‌هایی جانبی را انجام می‌دهند.1


فعالان قومی با اتهام تجزیه‌طلب از دیگران رانده می‌شوند. و عدم حمایت از آن‌ها به اصلاح‌طلبان محدود نمی‌شود. حتی وکلای حقوقی در آذربایجان، کردستان و خوزستان از پذیرفتن موکلان سر باز می‌زنند.1


آیا شما مورد مشخصی از این دست سراغ دارید؟


بله. وقتی من در ایران بودم، تلاش می‌کردم تا برای فعالان آذربایجانی وکیل پیدا کنم. تنها وکیلی که بعد‌ها آماده شد وارد پرونده بشود، آقای دادخواه (محمدعلی دادخواه عضو کانون مدافعان حقوق بشر در ایران) بود. او هم ابراز کرد تنها در حالی پرونده را قبول می‌کند که اتهام تجزیه‌طلبی نباشد. استدلال او این بود که مخالف تجزیه‌طلبی است و به این دلیل چنین پرونده‌هایی را قبول نمی‌کند.1


دیرتر آقای عباس جمالی که تبریزی‌الاصل است، وارد این عرصه شد. آقای صادق کامرانی وکیل بعدی بود، که اهل آذربایجان است؛ اما در تهران تحصیل کرده و در آن‌جا دفتر وکالت دارد. او هم دو پرونده را قبول کرد و خودش راهی زندان شد. الان خود او زندانی است و به وکیل نیاز دارد؛ در حالی که پروانه‌ی وکالت او را باطل کرده‌اند.1


شما سال‌ها در آذربایجان روزنامه‌نگاری کرده‌اید. آیا به نظر شما جو غالب میان فعالان، جو تجزیه‌طلبی است؟


بگذارید صادقانه بگویم که وقتی از ایران خارج شدم، با چندین فعال تجزیه‌طلب در ترکیه بحث داشتم. آن‌ها به من می‌گفتند که چرا مواضع تجزیه‌طلبانه نمی‌گیرم. پاسخ من این بود که منافع آذربایجان و کل ایران با هم گره خورده است. مساله فقط آذربایجان نیست. ممکن است یکی بگوید خوزستان با ثروتی که دارد، می‌تواند به تنهایی بسیار مرفه‌تر و ثروتمندتر باشد و چرا باید ثروت خود را با تهران و تبریز تقسیم کند.1


به نظر من این خیلی کوته‌بینانه است؛ چرا که امنیت بخشی و شاید مهم‌ترین بخش منافع یک جامعه باشد و حالا اگر قرار باشد بخشی از ایران جدا شود، ده‌ها عامل وجود دارد که به بی‌ثباتی منجر شده و به جنگ و چه بسا جنگ‌های خونین و دامنه‌دار بینجامد.1


پس منافع عمومی ما و منافع و امنیت تک‌تک ما ایجاب می‌کند که با هم باشیم و با هم بر اساس احترام متقابل به هم کشور را بسازیم و آباد کنیم.1


شما چه مدلی را برای این کار قبول دارید؟


کشور ما از مناطق و استان‌ها تشکیل شده است که خود می‌تواند پایه خوبی برای یک سیستم فدرال باشد. سیستمی که در آن حکومت مرکزی از منافع عمومی دفاع می‌کند و امور فرهنگی را به استان‌ها و ایالت‌های فدرال می‌سپارد تا همه از حقوق برابر زبانی و فرهنگی برخوردار باشند. خلاصه کلام این‌که حق حفظ فرهنگ، حقوق بشر است.1

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 377

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 377 https://youtube.com/live/_Y1V3NxzvdA