İranda edamların bazarı ətəklənir

Keçən 6-7 gönön ərzində İranda ən azi12 Adam dara asıldı və bir nəfərində bir əli və ir ayaqı kısildi. Bu xəbəri HARANA; İranın Bəşər Haqlarının xəbər Ağentiliği verdi.

Bu xəbərə əsasən, "İran" qazeti yazır ki Xuzistanın "Mahşəhər" şəhərində, məhkəmə bir 28 yaşlı ərəbi "Moharibə" ya allahın ziddinə çalışmağ ittihamına və silahlı oğorloğa gora edam etdi. İranda "Moharibə" sozo, silahli siyası vı moxalif olanlara itlaq olor. Eynı göndə və eyni şəhərdə, bir başqa insanı oğorlox cormonə mocazata yetirdilər. Məhkəmənin əmrinə əsasən, onon bir əlin və bir ayağın kəsdilər. Gərçi bu hokm islamda var və İran qanonlarındada qeyd olonob amma İranda az icra olan qanunlardan biridır.

Aprilin 8 də İranın "Xuzistan" mahalının iki digər şəhərində, iki edama məhkom olonmoş adamı, şəhərin ortasında ki meydanlarda, xalqın gozo qabağında, dara asıblar. Bu xəbər eddia edir ki məhkəmə onların cormon "narkotik" ya "məxəddirə" maddələrin qaçaqçılıği elam edib amma həmən sors elavə edir ki edam olanların, "siyasi olmaları" zənn olor.

HARANA bir ayrı xəbərdə yazır: Aprılin 11də, İranaın Fars bolgəsinin mərkəzi şəhəri: "İsfahan"dada 3 məhbös dara asıldilar. İsfahan şəhərinin Ədliyyəsi oların ittihamların narkotik maddələri alıb satmaq və silah saxlamaq elan edibdi. Edam olanlarin 32, 38 və 40 yaşlı olmalari bəllidi.

Həmən Mənbə, Fars xəbər ağentiliğinə ki İranın Parsdarlarına bağlıdi, istinadən yazır ki Aprilin 14də sabah tezden, Şomal ya Xəzər bolgəsinin 3 şəhərində 3 adamı dara asıblar. Dara asılanların 24, 25 və 30 yaşları varımış və "Babolsər", "Qayimşəhər" və "Firiydunkənar" sakinləriymişlər. Boları Babolsər şəhərinin İmam Əli meydanında və xalqın gozo onondə dara çəkdilər.

HARANA "Koçə Radiyosu"na istinadən, elan etdi ki Əfğanistan perezidentinin sozçoso, 3 Əfğanlının İranda edam olmasından xəbər verdi. İran ölənləri məxəddirə maddələri qaçağa ittihamlamışdı. Bu xəbərə əsasən, Əfğanistanın xarici işlər nazieliği, İranın elçisin çağırıb və ondan izahat tələb edib.

HARANA qeyd edir ki "Əbdossəlam Qazi"; Əfğanistanın bir millət vəkili elan etmişdi ki İran 45 Əfğanistanlını edam edib və oların cəsədlərin ayilələrinə vermək öçön, çoxlo miqdar pul tələb edibdir.

Almaniyanın Doyçevele radiyosu elan edib ki Əfğanistan millət vəkilləri təsdiqləməmiş 45 Əfğanlının edam xəbərindən narahat oloblar və İran devlətindən izahat tələb ediblər.

Azlıqlarin dillərin lağa qoymaq, İran parlımanında qınandı

İranın parlımanında olan bəzi Körd və Lor millətlərin vəkilləri, oların dillərin, İran tilvizyasında lağa qoymaği qınadılar və bu hiqarət işin ziddinə bir rəsmi etiraz məktübü yazıb və parlımana təslim etdilər. Bu məktob, Mahmıd Əhmədinejad; İran perezidentinə xitab yazılıb və oxondo. Bu məktobo Dr. Heşmətollah Fəlahətpişə; İranın Kord millət vəkili yazəb.

Fars xəbər ağentiliği ki İranın Parsdarlarina bağlıdi bu xəbəri yayıb. Xəbərə əsasən, o məktobda, İran perezidentindən isteyiblər ki izin verməsin ta İranda və donyanın hər yerində olan dillər və millətlərə töhin və təhqir olson və bu tohinlər, orfə çevirilsinlər. Həmən məktöbda, perezidentdən istənilir ki Əsasi Qanunun 19 və 20 maddələrinə icra olonson. Bu iki maddələr İranda azlıqların dillərin, Far dilinin kanarında, Üniversitetlərdə və məktəblərdə oğrətilmə izini verir amma geçən 31 ildə ica olmayıb və onon icrası üçon çalışanları tutub və zindana veriblır.

Bu o haldadı ki illərdir ki İranın radiyo və Tilviziyalarinda, İran Türkləri və Oların dilləri gölməcə formasında gostərilir amma indiyə dək sabiqəsizdir ki İran Turklərinin millət vəkillərindən biri o Nov gölməcələrə və hiqarətlərə etiraz yazmış ola və parlımanda oxona.

Kordlərin millət vəkilləri təkcə bu movzoya etiraz etmeyıblər bəlkə Kordostanın silahlı mobarəzlərinin edamınada etirazən, etiraz məktobo yazıb və İran hakimiyyətinə basqı basıblar ta edamları dayandırılsın.

Parlımandaki bu etiraz, o zaman öz verdi ki Bayram tətillərinin zamanında, gölməli filimlər İran Tvsindən yayıldı və bəzi dillərə o comlədən; Kord və Lorrarın dilləriylən tamaşaçıları goldorməyə çalışdılar. Məktob Parlıman və devlətdən istəyir ki bir para tədbirlərlən, tilvizyada olan tohin və təhqirləre son qoyolson..

Aclıq aksiyası Urumu həbsxanasında

HƏRANA; İranin Bəşər Haqları Xəbər Ağentiliği elan etdi ki Urumu şəhərinin zindanında 17 məhbus aclıq aksiyasına əl vormuşlar. Bu xəbər ajansı elan etmir ki xıbırin mınbyi kim ya haradır amma qeyd edir ki acliqda olanlar, moxəddirə ya narkotik maddələrin, zindanda azad olaraq satılmasına və paylanmasına dayir etiraz ediblər. Bu xəbər, məhbusların adlarin demir amma işarə edir ki oların hamısı siyasi məhbosdolar.

Xəbər əlavə edir ki aclıqda olanların hamısın ümümi zindandan çıxarıb və tək hocrəli sellərdə yerləşdiriblər. Xəber demir ki aclıq aksiyası nə zamandan başlayıb amma xəbər verir ki umumi məhbüslar ki zindanın 1, 2, 3, və 4 nəmrəli binalarında məbusdular bu aclıq aksiyasına qoşolmaqa hazırlanirlar.

İran hakimiyyətinin moxalitəti və millətləri daha çox basqı altında qalacaq

İran hakimiyyətinin moxalitəti və millətləri daha çox basqı altında qalacaq

İranın prezident sekgilərindən 9 ay geçir. Mahmıd Əhmədinəjad; moxalifət təsdiq edə - etmiyə, İran prezisentliğinin movqeyində otorob və yavaş yavaş, işləri oz əlinə keçirir. Moxalifət liderləri; Mir Hoseyn Musəvi, Seyyid Məhəmməd Xatəmi və Mehdi kərrubi həmən həqiqəti qəbul etmək məcburiyyətindədilər. Buna gorada, yavaş yavaş Onon perizident olmasın təsdiq edirlər.

Uzun zamanda, nomayışçi etirazçılar yorororlar və oz gondılik yaşayışlarına geri donorlər və daha olo və məhbus verməyi doz yol gormorlər. Buda bayis olor ki Əhmədinejad və Pasdarlar ki İranı bu dalğalı dənizdən keçirsinlər, ozlərinə daha dərindən gərraqlansınlar və gövənsinlər.

Bu gövəndən gəlir ki Növruz Bayramında bir iddə parti ozvoləri və siyasi tutulanları həbsidən evlərinə gondərir və bi tedad qazetəçi və siyası fəaalı tutub və zindanlara verir ta xalq və moxalifətə gostərsinlər ki həqiqi qodrət kimin əlindədir və kimə baş əyməlidilər. Siyasi və qazetiçılərə verilən uzun həbsilər, bu govənin bir əlamtidir.

Amma hakimiyyətdə tapılan yeni govəni, sadəcə etiraz nomayişlərində iştirak edənlərin onondə deyil. Bəlkə o govəni İranda olan azlıq xalqlarada gostərməyə başlayıb. Bəluçlarin xaricdə olan liderin tutur və İrana gətirir və edamlari daha şiddətli sörör. Kördlər və Ərəblərədə həmən basqını gətirir. İran-Azərbaycanı bu davranışdan salım can çıxara bılməz.

Gərçi, Həmən 9 ayda İran-Azərbaycanlılarına (deyilməmiş) izin vermişdi ki Farsların etirazlarına qoşulmasalar, Tıraxtor Sazi tim ya komandasının zəhmətkeşi olob və 10 lar min tedadda, Tıraxtoro alqışlamağa getsinlər və bir novei, siyasətdən və hakimiyyətin qarşısında dormaqdan üzaqlansınlar. Amma indiki ozonon zəfərin mıxalifətə kəskin görör, Azərbaycana basqı basır. Tiraxtoron fotbol yarışlarına gedən zəhmətkeşləri təhəmmol etmirş İstəmir ki Tiraxtor siyasi və milli bir oyanışa, dayanaq olsun. Ondan dolayı, o komandanın zəhmətkəşlərin vorob, tutmağa başlayıb. 10 lar nəfəri tutub və həbsə saləblar ki hələ onlardan bir neçəsi həbsidədilər.

İş ora çatıb ki Azərbaycanlılara izin verlmir ki novruz Bayramının 13 və təbiət gonondə Urmu gölönön ətrafında toplansınlar və siyasətdən uzaq olan “mohit” movzusuna oz maraqların vı nagiranlıqların gostərsinlər. Xəbərlərdə gəldiyi kimi, Təbiət gonondə, Urmu gölön qoromaqdan nəcat vermək fikri və bir səmbölik hərəkəti belə təhəmmol etmir və bu gölön ətrafında toplananları ordan qovor, bir tedadı tutur və həbsə salır. Gərçi tutulanlardan bir neçə adam həbsidədilər və çoxo azadlığa boraxılıblar.

Məhkəmələrdə və zindanlardada Azərbaycanlılara basqı çoxalıb. Təbrizdə və bəzi şəhərlərdə, bir tedadı mohakimə edib və həbsə məhkom ediblər. Ərdəbil zindanındakı məhbuslara daha ağır basqı başlanıb. Basqılar o qədər ağır olob ki 3 Azərbaycanlı və bir Kord məhbus, yenidən açlıq aksıyasına əl voroblar və zindanda qatil və qaçaqçılara verilən haqları tələb etmək üçün aclıq aksiyası aparırlar.

Miyandabli mədəni fəal İnqilab mıhkımısinə çağırıldı

Miyandab ya Qoşaçaylı Behbud Qolizadə; İran-Azərbaycanlı “Yaşıl Azərbaycan Dağ Qoropo”non modoro və bir mədəni fəaaldır ki Mahabad şəhərinin inqilab məhkəməsinə çağırıldı. Bu xəbəri Bir soro Fars və Turk xəbər sitələri yayıblar. Onon məhkəmiyə çağırılış hokmonon şəkilidə bəzi sitələrdə yayələb.

Qolizadiyə vorolan ittihamdan, həmən hokmodə “Nizam zidinə təbliğat aparmaq” qeyd olob və ondan istənilib ki bir ay sonar ozon məhkəmiyə təslim etsin. O iki ay əvvəl, məhkəmənin sorğo bolomonə çağırılıb və ittihamlanmışdi ki “Yaşıl Azərbaycan Dağçılar Qoropon” təşkil verib və onon təbliğatında, bəzi rənglərdən faydalanəb ki Azərbaycan simbolo tanınır. Ondan əlavə ki oz işyerinin tablovo və kartlarında “etnikliği” və “Pan Türküsmü” yayır.

Bu xəbərlərə əsasən, Yaşıl Azərbaycan Dağçılar Qoropo, 10 il əvvəl, Gərbi Azərbaycanın dagçılıq fedrasiyonondan fəaaliyyət izini almışdı. Bu qorop, Qoşaçay (Miyandab) çalışırdi və gənc nəsili Azərbaycanın kültürüylən tanış edirdi və dağçılıqdan əlavə, mohiti ya çevrənin saxlamasında oğrədirdi. Amma 5 ay əvvəl, Miyandabın Təhlokəsizlik Şurası əmrinə, onon işlərinin qabağı alındı

İranın moxalifət lideri: İran, ördu kimi idarə olor

Mir Hoseyn Musəvi; İranın moxalifıtinin liderlərindan biri, İran devlətin ittiham etdi ki məmləkəti ördu kimi idarə edirlər. Sonra Bayramın 13 dəki Urmu Golonon ətrafındaki İran-Azərbaycanlıların toplanmasına işarət edib və orda olan basqını, ördu hakimiyyətindən bit əlamət sayıb dedi: Bu əciybə davranış o adamlarınan ki Urmu Golon hifz etməyə getmişdilərdə ördu hakimiyyətindən bir işarətdi. Mir Hoseyn sonra bayramın 12 hakimiyyətin Tehranın Behişti Zəhra qəbiristanındaki hədə hərbəsinə işarə edib davam verdi: Bayramın 12 sində Behişti Zəhranı Ördu hakimiyyətinə çevirməğinən, olar ki hər şeyi əmniyyət və ördu gozoylən baxmağınan həll etmək momkonmodor? Deyə sordu və əlavə etdi ki məmləkəti bir firqənin hakimiyyətilən idarə etmək momkon deyil.

Musəvi İranın əsası qanunun icra olmamasına da işarə etdi və dedi: Mən əsasi qanunun kamil icra olmasın, yaşıl hərəkətının əsil istəyi bilirəm. O dedi: bu qanunun moxtəlif maddələri, xalqın haqlarina şamildir ki onotolobdor.

Mir Hoseyin Musəvi, Təbrizin yaxınlığından olan “Xaminə” şəhərindəndir və Ayətollah Khameneyiləndə famildir. Bünlan belə, o İranın 9 ay oncəki pirezident seçgilərinin kampaniyasından indiyə dək İran-Azərbaycanlılarının istəklərinə o qədərdə yaxınlaşmadığına gora, İran-Azərbaycanlılarından o qədərdə dəstək gormeyıb. Amma onon bu sohbıti və İran-Azərbaycanlılarının təbiyətə olan hormətlərinə Bayramın 13 verilən cavabi, İranın siyasi səhnəsinə və midyasına çığadır.

Novruz Bayramının 13 İranda təbiyət gonodor və İran-Azərbaycanlılarının bir tedadi qərar vermişdilər ta o gondə Urmu Golonon ətrafında toplansınlar və ono qurumaqdan savınmaği istəsinlər. Amma İrandan gələn ğeyri rəsmi xəbərlər gostərir ki İranın məxsus polisi Azərbaycanlılara hocom aparıb və nə tək o goldə ki moxtəlif şəhərlərdə, sayı bəlli olmiyan qədər adam tutub. Tutulanlardan 30dan əlavəsinin azad olmaları tayid olob və 3-4 nəfərin həbsidə qalmasından soz aparılır.

Ərdəbil həbsxanasında aclıq aksiyası gedir

Ərdəbil həbsxanasında aclıq aksiyası gedir

Üç ərdəbilli siyasi fəaal və bir Kürd, Ərdəbil şəhərinin əsli zindanında aclıq aksiyası ya etisabi ğəziyə əl voroblar. Bu xəbər İranlıların moxtəlif dillərdə olan xəbər və Bəşər Haqlrı sitələrində nəşr olob.

HƏRANA; İranın Bəşər Haqlarının Xəbər Agentiliği, Savalan Səsi vı digər xəbər sitələri bu xəbəri və aclıq aksiyasına əl qoyanların açıq məktubon kamil çəkildə nəşr ediblər. Xəbərə əsasən, Behruz Əlizadə, Vədud Səadəti və Rəhim Ğolami üç Ərdəbilli Türk və Ömər Çapraz; bir Kürddor ki açlıq aksiyasına giriblər.

Üç Əedəbilli siyasi fəaal, Bayramdan əvvəldə aclıq aksiyasına əl vormoşdolar amma ayilələrinin istəklərinə əsasən və zindan məqamlarının vədələrinə gora ki oların istəklərinin bir parasın yerinə yetirəcəklər, aclıqı başa vermişdilər amma onların istəklərinin goyərmədiyi üçün və zindandakı basqıların daha ağır olmasına dayir, Novruz Bayramının 12 dən yedidən, açlıqa başlıyıblər.

Məktob deyir ki olar saxlanılan bina ya 7 inci Bənd, zindan deyil, Bəlkə siyasi və fikir məhbüslarına cismi və rohi işkəncə yeridi. Məktobon davamında gəlir ki məhbüsların insane haqları, onlardan alınıb. Sonrada 7 bəndidə o haqlari sayir.

Məktoba əsasən, 7 inci Bəndin televizyasın gotoroblər və geri vermirlər. Telefondan istifadəni qatillərin əksinə, olara damcı damcı ediblər. zindanda, ayilələrilən ziyarət imkani verilmir və evlərinə izinli getməyə qoymorlar. İspor ya vərziş imkanı yoxdo. Onlara zindan məqamları tohin edirlər və Vədud Səadətini ki bir qatil yaralayıb, dava dərman etmirlər.

Məktob elan edir ki aclıq aksiyasına girənlər, istəklərinə çatıncan, aclıqa davam verəcəklər ki o comlədən, Fikir məhbüsları, məmuli cinayətkarlardan ayırmaqdır.

Üç Ərdəbillinin hərəsi bir il həbsə məhkum oloblar və ittihamları “nizam ziddinə təbliğat” qeyd olobdor. Amma Omər Çaprazın ittihamı PKKnın (Kürd Karigərlərinin Partisi) ozvo olmaq və ğeyri qanuni halda İrana girmax ittihamına 13 il həbsə məhkum olobdor.

Shortwave Radio Broadcasting

Hi all dear friends !!!

I am thinking of a shortwave radio station for Iran. I am sure some of you know many companies how provide vary services all over the world but not so expansive. May you help me and let me connect with such companies. I am sure we will do it by ourselves.

سلام دوستان محترم

من در اندیشه تاسیس یک ایستگاه رادیوی موج کوتاه برای پخش برنامه به ایران هستم. مطمئن هستم که شماها تعدادی از از این گونه شرکت هایی که امواج کوتاه و دیگر سرویس هایشان را می فروشند را می شناسید و می توانید آن ها را در هر کشوری که باشد، به من معرفی کنید. البته که شرط اصلی، کیفیت خوب و ارزان بودن آن است. بیایید تا برای خودمان یک رادیو داشته باشیم

salamlar əziz və hormətli dostlar

mən bu filirdiyəm ki bir Qıssa Dalğalı radiyo qoram. Əminəm ki sizlər bir çox companiyalar və

şirkətlər tanırsiz ki bocor sevisləri moştərilərə satırlar. Donyanın harasında olması onəm daşımır, təkcə koalitisi və ucuzolması onəmlidir. Hanki olkədə olor olson. Əziz dostlar, gəlin ozomozon bir radiyomoz olsun.

دیکتاتورگرایی ایرانیان: ساختار سیاسی ایران و نقش ولی فقیه

دیکتاتورگرایی ایرانیان:

ساختار سیاسی ایران و نقش ولی فقیه

By: Ensafali Hedayat

درک ساختار و چگونگی تصمیم گیری سیاسی در ایران، طبق قانون اساسی که آن را آرمان گرایان انقلابی تدوین کردند، موضوع مهم و قابل بحثی است. طبق همان قانون اساسی (1357- 1978 نوشته شد) در راس هرم قدرت در ایران، ولی فقیه قرار دارد. این مقام در حال حاضر در اختیار آیت الله سید علی خامنه ای قرار دارد. تمامی قوای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و حتی جان، مال، ناموس و روابط خصوصی ایرانیان در دستان قدرتمند اوست.

در قانون اساسی، قدرتی که به او داده شده، به قدری زیاد است که ولی فقیه، می تواند انجام اصول و اعمال واجب دینی را هم متوقف سازد. او می تواند، زن و شوهران را به هم حرام کند. بر اساس همین توان نامحدود، آیت الله روح الله موسوی (خمینی که اولین ولی فقیه در جمهوری اسلامی بود) اولین رئیس جمهور انتخابی مردم (دکتر ابوالحسن بنی صدر) را از قدرت بر کنار کرد و محمدعلی رجایی را به جای او گذاشت که مطیع و مقلد آیت الله بود.

این قدرت که در قانون اساسی 31 سال قبل، به "ولی فقیه" داده شده، در تاریخ سیاسی ایران، به هیچ پادشاهی هم داده نشده بود و بی سابقه است. منشاء اندیشه اعطای چنین قدرت مطلقی، از آن جا ریشه می گیرد که در اسلام و به خصوص در مذهب شیعه؛ جان، مال و دارایی مردم و حکومت، به خداوند تعلق دارد. این خداست که بخشی از اختیارات خودش را به پیامبرانش هدیه می کند. بعد از آن ها هم، حکومت در اختیار 12 امام شیعه است.

شیعه بر این باور است که تا این روز، یازده امام آمده و رفته اند و امام دوازدهم غایب است. به اعتقاد شیعه، در دوران غیبت او، نمی توان در اجتماع، حکومتی بر پا کرد. هر حکومتی هم که تاسیس شود، باطل و غیر شرعی است.

آیت الله روح الله موسوی (خمینی) به حل این معضل سیاسی، همت گماشت و تئوری "ولایت فقیه" را در کتابی با همین عنوان، عرضه کرد. طبق این تئوری؛ در زمان غیبت امام دوازدهم، آیت الله ها که خودشان را جانشین امام دوازدهم می دانند، می توانند، به نام او و از طرف او، حکومت سیاسی بوجود بیاورند. این نوع حکومت، شرعی است. می تواند سیاست را در دست بگیرد و امور اجتماعی را اداره کند.

در این نظریه، به طبع خدا، فرستادگانش و امامان نیز بر روی اجتماع و انسان ها، قدرت بی چون و چرا دارند و مردم باید به طور محض، مطیع اراده آنان باشند. ولی فقیه هم در همان جایگاه و نقش قرار دارد و دارای همان اراده و قدرت است.

با این وجود، نویسندگان قانون اساسی، با چند شرط، در صدد کنترل قدرت بی حد و حصر ولایت فقیه برآمدند. از آن جمله؛ پیش بینی مجلسی از متخصصان شناخت ولی فقیه (مجلس خبرگان رهبری) است که باید با رای مردم انتخاب شوند. اما ایرانیان سیاسی، بعدها، با تغییر قانون اساسی، قدرت داده شده به "ولایت فقیه" را "کم" ارزیابی کرده و قدرت او را افزایش دادند و آن را به "ولایت مطلق فقیه" بدل کردند. شورای خبرگان رهبری، در پی فوت آیت الله خمینی، رهبر فعلی: آیت الله سید علی خامنه ای را برگزید. این شورا، باید در هر سال، دو اجلاس برگزار کند و بررسی کند که آیا ولی مطلق فقیه، دارای شرایط رهبری هست یا نه؟

اعضای این مجلس، آیت الله هستند و باید آن ها از طرف مردم انتخاب شوند. اما طبق قانون اساسی، ابتدا باید آن ها از طرف شورای دیگری انتخاب شوند و سپس برای انتخاب، به مردم معرفی شوند. چرا که در تئوری ولایت فقیه، "ملت"، مانند کودکان خرد سالی هستند که خودشان قادر نیستند، منافع خودشان را تشخیص بدهند. باید آدم های بزرگتر، راه و چاه را به مردم کم عقل، نشان بدهند. قانون اساسی جمهوری اسلامی، این نقش را به عهده نهاد یا شورایی با عنوان "شورای نگهبان قانون اساسی" گذارده است تا عقلا و بزرگان را در آن گرد آورد.

شورای نگهبان، بعد از ولی فقیه، در ایران، از بالاترین قدرت و اختیارات، برخوردار است. با این همه، اعضای آن، در میان همه شوراهای ایران، کمترین است ( 12 عضو دارد). با این حال، اعضای این شورای پر اهمیت را مردم انتخاب نمی کنند. بلکه، خود ولی فقیه، 6 تن از آن ها را به طور مستقیم و شخصا انتخاب و می گمارد. شش عضو دیگر هم توسط رئیس قوه قضائیه که مستقیما توسط رهبر منصوب می شود، انتخاب شده و به مجلس شورای اسلامی یا پارلمان معرفی می شود. طبیعی است که رئیس قوه قضائیه که خود گماشته رهبر است، پس از مشورت با وی، شش عضو دیگر شورای نگهبان را به پارلمان معرفی خواهد کرد. به این ترتیب، همه اعضای شورای نگهبان را ولی فقیه می گمارد.

علاوه بر این شوراها، شورای دیگری هم هست که در اولین قانون اساسی جمهوری اسلامی، جایگاهی نداشت. زمانی که در آخرین ماه های عمر آیت الله خمینی، قانون اساسی را تغییر دادند، "شورای مصلحت نظام" را هم وارد قانون اساسی کردند. تعداد اعضای این شورا نا معلوم است. همان طور که اعضای آن را نیز ایرانیان انتخاب نمی کنند. بلکه تمام اختیارات آن، در دست رهبر است. رهبر، آن ها را انتخاب می کند. البته، این شورا، هیچ نقشی، در کارها و تصمیم گیری های اجرایی ندارد. تنها کار این شورا، آن است که سیاست های کلی را که ولی فقیه به آن ها محول می کند، بررسی کرده و دیدگاه مشورتی شورا را به رهبری ارائه کند. اما ولی فقیه، ملزم به اجرای دیدگاه مشورتی آن شورا نیست و شورا هم نمی تواند، چرایی آن را از رهبر جویا شود.

رهبر، بوسیله شورای نگهبان، تمامی سیاست ها، اقتصادیات، اجتماعیات و فرهنگ ایران را کنترل می کند تا احدی در مخالفت او، به سر کاری راه نیابد. در عین حالی که نویسندگان قانون اساسی، همه قدرت را در اختیار تنها یک نفر به نام ولی فقیه، قرار داده اند، به تضاد افتاده اند و تلاش کرده اند تا تفکیک کلاسیک قوای سه گانه را در قانون اساسی ایران نیز بگنجانند. قوایی که از هم نیز مستقل باشند. این سه قوا؛ مجریه، قضائیه وقو مقننه هستند.

به گفته قانون اساسی؛ بعد از ولی فقیه، بالاترین مقام، رئیس جمهوراست و باید از طرف مردم انتخاب شود، اما چون مردم خرد سالند، شورای نگهبان، از میان تعدادی کاندید، 3-4 تن را انتخاب کرده و برای انتخاب دوباره، به مردم پیشنهاد می کند تا از میان آن ها، یکی را برگزینند. اگر مردم، به کسی خارج از افراد انتخابی شورای نگهبان رای دهند، به حساب نمی آید.

رئیس جمهور باید هیان وزیران را انتخاب کند. اما بر اساس یک سنت قدیمی ایرانی، او باید نظر مشورتی رهبر و تایید وی در باره تک تک وزرا را جویا شده و در انتخاب و معرفی وزرا به پارلمان، در نظر بگیرد. آن گاه، آن ها را به مجلس شورای اسلامی معرفی می کند که خود مجلس نیزتلاش می کند تا در انتخاب ورزا، به نقطه نظرهای ولی فقیه دست یافته و آن ها را مد نظر قرار دهد. سید محمد خاتمی؛ رئیس جمهور پیشین ایران، رئیس جمهور را فردی در حد تدارکاتچی و بی قدرت نامیده بود.

بعد رهبری و شورای نگهبان، سومین نهاد قدرتمند در ایران، قوه قضائیه است که رئیس آن را رهبر انتخاب و نصب می کند. مردم یا پارلمان در انتخاب رئیس قوه قضائیه، ابدا، هیچ نقشی ندارند. در عین حال، قوه قضائیه دارای یک وزیر است که هیچ قدرتی ندارد. تنها کار او ارائه بودجه و لوایح این قوه، به پارلمان است.

سومین قوه؛ پارلمان، از دو قوای دیگر ضعیف تر است. اعضای آن، باید از طرف مردم انتخاب شوند اما چون مردم صغیر و کم عقلند، شورای نگهبان انتخابی ولی فقیه، مثلا از میان ده هزار نامزد، یک هزار کاندیدا را انتخاب کرده و برای انتخاب نهایی، آن ها را به مردم معرفی می کند.

در دوران بعد از انقلاب اسلامی، در زمانی که قانون اساسی این سیستم ایدئولوژیک، تدوین می شد، همه احزاب و گروه های سیاسی و اقوام در تهیه آن شرکت کردند. تنها، مردم و رهبران دینی و سیاسی آذربایجان ایران با آن قانون اساسی که در پرورش دیکتاتوری نوشته می شد، مخالفت کردند. هیچ کدام از احزاب و جمعیت های سیاسی آن روزگار و اقوام ایرانی، از مردم آذربایجان و نظرات انتقادی و مخالفانه آنان، حمایت نکردند.

در ایران آن روزگار بی شعوری انقلابی، تنها آذربایجانی های ایران، آن سیستم ایدئولوژیک را سیستم دیکتاتوری "ملا"، "عمامه" و "دینداران" خوانده و به اطاعت آن گردن خم نکردند. برای همین هم نیروهای سیاسی پیشرو ایران، از آذربایجانی ها حمایت نکردند و او را تنها گذاشتند و آذربایحانی ها در مقابل نیروهای سیاسی انقلابی و ولایت فقیه که برای ایرانی ها تازگی داشت، تنها ماندند. زور آذربایجانی ها، به ولایت فقیه و انقلابی ها نچربید.

آن ها، رهبری سیاسی، دینی و روشنفکر ضد اندیشه دیکتاتوری آذربایجان: آیت الله سید کاظم شریعتمداری را دستگیر کرده و در مقابل دوربین تلویریونی، تحقیر کردند. این، اولین محاکمه و تحقیر یک فعال سیاسی بود. همه فعالان چپ و راست، با سکوتشان و یا با حمایت علنی، از آن نمایش تلویزیونی، حمایت کردند.

سپس، اولین تسویه، دستگیری، محاکمه، زندان و اعدام اعضا و رهبران یک حزب سیاسی که وابسته به آیت الله شریعتمداری: "حزب خلق مسلمان ایران"، بود، آغاز شد. در این سکوت و رضایت سیاست مداران انقلابی و عموم ایرانیان، نه تنها آذربلیجانیان قربانی شدند، بلکه در نبود مخالفت عمده دیگر، سیستم ایدئولوژیک و دیکتاتوری اسلامی، در ایران پا گرفت. از آن به بعد، ایرانیان تاوان آن سکوت طرفدارانه را می دهند اما گذشته سیاسی خود را نقد نمی کنند.

سیاستمدارانی که در آن زمان ساکت بودند، با 30 سال تاخیر، به میدان مبارزه با دیکتاتوری مذهبی آمده اند اما هنوز هم تئوری روشنی در باره حقوق همه اقوام و اقشار ایرانی ندارند. با این دیکتاتوری مبارزه می کنند تا نوع جدیدی از دیکتاتوری را بنا نهند. دیکتاتوری آینده ایران، در سایه سکوت کنونی فعالان سیاسی در باره سیستم سیاسی آینده ایران خوابیده است. اغلب فعالان سیاسی ایران، از پرداختن به حقوق اقوام یا اقلیت های ایرانی و نوع سیستم سیاسی و اداری آینده ایران، طفره می روند تا این بخش را در تاریکی و برای حل در دوران دیکتاتوری، نگه دارند.

İranın siyasi qoroluşu və Vilayəti Fəqihin rolo ...

by: Insafəli Hidayət

İranın Əsas Qanununa gora, siyasi quruluş və orda qərarların nəcor alınmasin anlamaq, maraqlı və onəm daşiyən movzudor. İranın siyasi sistiminin başında “Vilayəti Fəqih” ya ali ruhani gəlir. Ali ruhaninin, siyasi və dini lider kimi rolo var ki indilikdə Ayətolla Seyid Əli Xameneyinin ixtiyarındadır. Vilayəti Fəqih, Əsasi Qanuna gora, İranda, hər şeydəm ostondor. Tamam hakimiyyət qovvələri, iqtisadiyyat, ictimaiyyat, hətta adamlarin xosusi əlaqələridə onon hokmo və nizarəti altındadır.

Teoridə, onon qodrəti o qədərdi ki əyər istərsə, dinin ən vacib əmalinda qaldıra bilər. Ohalda, insanların malı-darayatı, canı və namosu onon iznindədir və o ər-arvadları bir birlərinə haram edəbilər. Tamam hakimiyyət qovvələrinin ixtiyari ono əlindədir. Ocor ki şah dovrondən sonra, həmən ixtiyarlar əsasına, Ayətollah Xomeyni, İranın birinci xalq tərəfindən seçilmiş prizidenti: Əbolhəsən Bənisədri, işdən atdi və onon yerinə ozonə tabe olan birisin gətirdi.

Əsasi Qanunda Vilayətı (Vəliyyi) Fəqihə verilən qodrət, İran xalqının tarixində heç bir şaha belə verilməmişdi və sabiqəsizdi. Bu motləq qodrət, ordan qaynır ki İslam dinində və Şiyə məzhəbində, İnsanların canı və mal darayatı və habelə, hokumət, Allaha ayitdir. Allahdir ki hokuməti oz rəsullarına hedyə edir. Rəsullarından sonar da hokuməti 12 Siyə imamına verir.

Çiyə inanır ki bu gonədək 11 imam gəlib, gediblər. 12ci imam ğayibdir. Şiyənin fikrinə gora, onon ğeybət dovrondə, hokumət qormaq olmaz və hər hokumət ki qorola, kokdən batildir.

Ayətollah Ruhollah Musəvi (Xomeyni) bu məsələni çozməyə çalışdı və “Vilayəti Fəqih” onvanında tioriylən, bir kitab yazdı. Vilayəti Fəqih kitabında, iddia etdi ki 12nci imamin ğeybət zamanında, İslam dininin ali Ayətollahları ki 12 imamım nayibləri tanınırlar, onon adına, hokumət qora bilərlər. Bu hokumət, siyasəti ələ ala bilər və ictimanı idarə edə bilər. Hətta coma namazıda bərpa olabılər. Niyə ki Şiyə dinində, coma namazın, allahın rəsulu və imamlarin iznilən bərpa etmək olar.

Çon allahin və ondan dolayı allahın rəsullarının və İmamların insanlar və ictima ustundə tam qodrəti var və xalq, məhz, onların əmrinə tabe olmalıdılar, Vəliyyi Fəqihində həmən yeri var.

Bunlan belə, Əsasi Qanunu yazanlar, ona bir neçə şərt voroblar. O cəmlədən, Vəliyi Fəqihi bir Rəhbər Motəxəssislərinin Şurasının Məclisinin (Şurayi Xobregani Rəhbəri Məclisi) seçməsi nəzərdə alınıb. Amma sonralar, Əsasi Qanunu əvəz edib və Vilayəti Fəqihi, “Vilayəti Motləqi Fəqihə ” çevirdilər ki onon qodrətinin həddi mərzi yoxdu. Bu Rəhbərin Motəxəssislər Şurasi Məclisi, Ayətollah Xomeyninin olomondən sonra, sonku dini lideri: Ayətollah Seyyid Əli Xameneyi-ni seçməlidi. Həmən çura hər ildə iki iclas keçirməlidir ki gorə, əcəba, Motləq Faqih, liderlik şərayitinə malikdirmi?

Bu məclisin ozvoləri “Ayətollah” olmalıdılar. Onlari, xalq seçməlidir amma əvvəldə onlari bir ayrı Şura seçib və xalqa gostərməlidi. Niyə ki Vilayəti Fəqih tiorisində, xalq bir sağır uşaq kimidir ki ozo oz səlahiyyətin doşonəbilməz. Gərək ki ona bir kəbir adamlar, yol bacanı gostərsinlər. İranın Əsasi Qanununda, bu kəbir adamlar bir organ ya həmən Şurayı Nigəhban ya Əsasi Qanunun Alı Nizarət Şurasında ictima ediblır.

Şurayi Nigəhban ya Əsasi Qanunun Alı Nizarət Şurası, Vəliyyi Fəqihdən sonra, ən yoksək qodrət və gocə məlikdir. O şuranın 12 ozvo var. Onların 6 sın Vəliyyi Fəqih mostəqim qondarır. Qalan 6 digər ozvoləridə, lider qondarmış Ədliyyənin Rəyisi seçib və İran parlımentinə möərrifi etməlidir.

Həqiyqətdə, Ədliyyənin rəyisidə, alı liderinən səlah məşvərətdən sonra, o 6 nəfəri moərrifi idir, və beləliklən, Şurayi Nigəhban ya Əsasi Qanunun Alı Nizarət Şurasının ozvolərinin hamısın, Vəliyyi Fəqih qondarır və xalqin onları seçimində, heş rolo yoxdor.

Bonlardan əlavə, bir daha diygər “Şura” var. Bu şuranın İran İslam Comhoriyətinin birinci yazılmış Əsasi Qanununda yeri yoxodo. Ayətollah Xomeyninin omronon son aylarında, Əsasi Qanunu deyişdilər və orda bir yeni Şuraya da yer aşdılar: “Nizamın Məsləhətin Təşxis Verən Şura” (Hakimiyyətin Məsləhət Şurası) adlandırdılar.

Bu şuranın üzvolərinin tedadı, bılli deyil. Necə ki onon üzvolərində, İran xalqı seçmir. Bəlkə onon tamam-kamal ixtiyaratı Vəliyyi Fəqihin əlindədir. Bu şuranın icra işlərində, heş dixaləti yoxdo. Sadəcə, İranın kolli siyasətlərin bəhs edib və Vəliyyi fəqihə fikir və məşvərət verməlidir amma Vəliyyi Fəqih oların fikirlərin rəd edib və gorməmiş tutabilər.

Rəhbər adı çəkilən Şurayi Nigəhban vasitəsiylən İranın tamam siyasi və iqtisadiyyatını kontorol edir ki heşkim onon moxalifətində, iş ostonə yol tapmasın. Eyni halda ki İranin seciminin hamısı bir adamın əlindıdir, Əsasi Qanun yazanlar, çalışıblar ki İranda kilasik uç qovvəni yaratsınlar ki bir birlərindəndə mostəqil olsonlar. Bu uç qovvə: Perezident və onon kabineti (Devlət ya İcra Qovvəsi), İslami Şura Məclisi (Parlıman) və Həkəmiyyət Qovvəsi (Ədliyyə). Əsasi Qanuna gora, bu uç qovvələr, bir birlərinin işlərində dixalər edəbilməzlər.

Əsası Qanunda deyilir ki Vəliyyi Fəqihdən sonra, İranın ali məqamı, perezident (Comhur Rəyisi) dir. Perezidenti, xalq seçməlidir amma çon xalq sağırdır, Nigəhban Şurası bir soro namizədlərdən, 3-4on seçir və xalqa təklif verir ki onlardan birin seçsinlər. Əyər onlardan başqasına səs versələr, onların səsləri yanır və sayılırmır.

Seçilən perezident, ozonə həmkarlar ya vəzirlər seçməlidir amma bir sonnət olaraq, Vəliyyi Fəqihin fikrin və təsdiqin - nazirlərin namizədlərinə gora - almalıdir. Sonra kabinət ozvolərinə, parliament, Etimad səsi verməlidi.

İranda ikinci onəmli və qodrətli qovvə, Ədliyyədir. Ədliyyənin Başqan ya Rəyisin, Vıliyyi Fəqih seçir və Mənsüb edir. Xalqın ya parlımanın ono seçməkdə, əbəda rolo yoxdo. Amma Ədliyyənin bir nazırı var ki heş qodrəti yoxdo. Sadəcə, illik bodcanı və parlımana gondərilən layihələri, devlətə və parlımana aparır.

Uçonco qovvə, hamısından zıyifdi, İslami Şura Məclisidi. Bu şuranın 290 özvö var ki İran xalqı tərəfindən seçilməlidilər amma çon xalq sağırdılar, məsəln on min nəfərin içindən, Nigəhban Şurası, məsəla 1000 nəfəri srçir və sonra onları xalqın ixtiyarında qoyor ta xalq 290 nəfəri seçsin.

İranın İslami İnqilabından sonra, bu idiolojik sistimin Əsasi Qanunun yazılmasında, tamam İranın siyasi partiyalərı, goropları və xalqlari, iştirak etmişdilər və İran- Azərbaycanının liderləri və xalqından sonar, heş kim onlan moxalifət etmədi. Təkcə İranın Azərbaycan xalqı, o edeolojik sistimi “Molla”, “Əmmamə” və “Dinçilər” diktatorloğo adlandırdılar və ona boyon əymədilər. Ona gorada, İranın siyasi və mobariz qovvələri, Azərbaycandan himayət etmədilər və ono, tək qoydolar. Oda səbəb oldo ta Vilayəti Fəqihin zoro, Azərbaycan xalqına çatsın və Onların ziyalı və dictator ziddi olan Ayətollahi: Seyyid Kazim Şəriyətmədari adlim dini lider və Moctehidi totdolar və tilviziyada təhqir etdilər. Sonrada, Ayətollah Şəriyətmədarinin siyasi partiyasınin: “İranın Mosəlman Xalqının Partiyasınin” liderlərinin bir tedadın edam etdilər və İslam Comhoriyyətinin siyası və Vilayəti Faqih əsaslı idiyalojo qoroloşo, bir az moxalifıtinən, bərpa oldo.