Friday, May 4, 2018

چرا نژادپرستی، تبعیض و انکار حقوق بین الملل در میان ایرانیان رواج دارد؟

مقدمه ای برای ورود به بحث "دیالوگ" روز شنبه (پنجم می) 2018
راستی! معنا و مفهوم "آموزش زبان مادری" چیست؟
همچنین، معنا و مفهوم "تبعیض" چیست؟
در روزهای گذشته، نویسندگان، متفکران، حقوقدانان، نمایندگانی از مجلس، بدنه دولت در ایران و بسیاری از متفکران ایرانی در تبعید(!) معتقدند و در روزنامه ها نوشته اند و در رسانه های عمومی داخل ایران به مردم تفهیم کرده اند که "آموزش زبان های مادری در ایران غیر قانونی و ضد قانون اساسی است و اگر بخواهند بخاطر آموزش زبان های مادری، قانون اساسی را زیر پا بگذارند، همه دیگر اصول قانون اساسی متزلزل می شوند."
این دسته از افراد، هیچ اعتراضی به عدم اجرای اصول قانون اساسی که در این چهل سال، نمی کنند و هدم اجرای آن ها را باعث تضعیف حقوق ملل و قانون اساسی نمی دانند.
آن ها معتقدند که آموزش زبان های مادری باید بر اساس دو اصل "آزاد" و "داوطلبانه" بودن، استوار باشد. 
سوال این است که آیا زبان های مادری، زبان های خارجی و بیگانه هستند که افرادی، بنا به دلایل خصوصی، علاقه مند به یادگیری آن ها باشند یا علاقه مند نباشند؟
آیا این دو پارامتر، در مورد زبان فارسی هم باید مورد دقت و توجه قرار بگیرند یا فقط در مورد زبان های مادری ملل تورک، عرب، تورکمن، بلوچ، کرد و ... صادق هستند؟
اگر آموزش رسمی-اجباری زبان فارسی را از آن دو قاعده استثنا بکنیم، به اصل "عدالت" پشت نکرده ایم؟ در حق زبان های مادری "تبعیض" روا نداشته ایم؟ به حقوق ملی مللی ظلم و ستم نکرده ایم؟
آیا نفس مراعات قانون مهم است یا تامین عدالت و رفع تبعیض در حقوق عمومی؟
چرا و به چه عللی آموزش یک زبان، ضروری، اجباری و رسمی می شود و بقیه زبان ها از همان ضرورت، اجبار و رسمیت زبانی محروم می شوند؟
آیا نمی توان بدون تغییر قانون اساسی و بر اساس تامین منافع ملل در ایران، قانون اساسی موجود را طوری تفسیر کرد که تامین حقوق ملل غیر فارس هم تامین و تظمین بشود؟
این دسته از مخالفان حقوق عمومی و ملی ملل غیر فارس، اعلام می کنند که قوانین و کنوانسیون های بین المللی در باره آموزش زبان های مادری، بطور"ایجابی" یا "سلبی" موضعگیری نکرده اند.
اما ماده بیست و ششم و بیست و هفتم "میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی سازمان ملل متحد، مصوبه 25 دسامبر 1966" مسئله را مو شکافی کرده است.
 ماده 26 می گویند: "تمام افراد در مقابل قانون برابر هستند و بدون تبعیض، مستحق حفاظت (حمایت) مساوی در مقابل قانون می باشند. از این لحاظ، قانون باید هر نوع تبعیض را مانع شود و برای تمام افراد حفاظت های (حمایت های) موثر و مساوی را علیه هر نوع تبعیض و در هر مرحله ای مانند نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقاید سیاسی و یا دیگرعقاید، منشاء ملی یا اجتماعی، دارائی، تولد (نسب) یا هر وضعیت دیگری تظمین نماید."
ماده 27 هم می گوید: "در کشورهایی که اقلیت های نژادی، مذهبی و یا زبانی وجود دارد، افرادی که متعلق به این اقلیت ها هستند را نباید از حق (تشکیل) اجتماعات با اعضای گروه خود و (نیز)  بهره مندی از فرهنگ و اظهار و انجام  (فرایض) مذهبی و یا کارکرد زبان خودشان، محروم کرد."
 ماده بیست و ششم از چه موضوعاتی سخن می گوید؟
آیا رفع "تبعیض" ایجابی و "امری" اعلام نشده است؟
این ماده برای رفع تبعیض، چند خصوصیت را برشمرده است؟
آیا طبق این ماده، نباید از حقوق زبانی اقلیت ها هم حمایت بشود و هم حقوقشان مساوی با وضعیت زبان رسمی، آن هم در اجرا یا برای اجرا ضمانت بشود؟
 آیا کلمه "نباید" در ماده بیست و هفتم، به معنی امر منفی یا نهی از انجام دادن کارینیست؟ آن کار چیست و در چه سطحی است؟
آیا نباید حقوق، زبان و آزادی های اقلیت ها در ایران، در سطحی که حقوق، زبان و آزادی های قوم فارس تظمین می شود، تظمین و تامین بشود؟
چرا سیاستمداران، بدنه دولت، نمایندگان مجلس، حقوقدانان و روزنامه نگاران در ایران و حتی در تبعید هم، با متن مشخص قوانین، کنوانسیون ها و میثاق های بین المللی مخالفت می کنند؟
در حالی که اجرای آن قوانین، کنوانسیون ها و میثاق های بین المللی هم توسط مجلس و هم توسط دولت ایران تصویب شده است و باید اجرا بشود. اگر هم قوانین داخلی در تضاد با حقوق بین المللی باشد، یا باید آن قوانین را تغییر داد و یا باید تفسیری وسعتر از قوانین موجود ارائه کرد تا قوانین داخلی به حقوق بین الملل سر خم کرده باشند.
آیا می توان تصور کرد که این افراد، با حقوق بین الملل آشنا نیستند؟ پس چرا به آن ها استناد می کنند؟ 
آیا افراد در قدرت، نمی خواهند با انکار حقوق ملل در مقررات  بین المللی، مخالفتشان با حقوق ملل تورک، تورکمن، عرب،   بلوچ، لر، گیلک و .. را نشان بدهند؟
چه رابطه ای در میان "معنا و مفهوم "آموزش زبان ها مادری" و معنا و مفهوم "تبعیض" و فهم ایرانیان از آن ها با دمکراسی وجود دارد؟
آیا در سرزمینی با چنین دیدگاه های تنگ حقوقی، می توان به دموکراسی در آینده، امیدوار بود؟
ملل غیر فارس، برای رسیدن به حقوق خود، چه راه هایی در پیش رو دارند؟

در این برنامه، به اتفاق مهمانان این هفته دیالوگ: آقایان :
دکتر حسن نایب هاشم؛
نقی محمودی؛ حقوقدان
دکتر فیصل مرمضی؛ مدیر اجرایی مرکز حقوق بشر احواز در لندن
به موشکافی مفهوم "آموزش زبان مادری و تبعیض در قوانین بین الملل" خواهیم پرداخت.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
پنجم می 2018
hedayat222@yahoo.com

Saturday, April 28, 2018

دیالوگ: برای مقابله با تهاجم پانفارسیسم چه باید کرد؟ - بخش دوم

برنامه هفته پنجاه و چهارم "دیالوگ" ـ بخش دوم
موضوع: برای مقابله با تهاجم پانفارسیسم چه باید کرد؟
مدیر برنامه: انصافعلی هدایت
میهمانان برنامه:
دکترهوشنگ امیراحمدی
دکتر رضا حسین بر
ناصر کرمی
فرامرز بختیار
گوناز تی وی، ۸ اردیبهشت ۱۳۹۷
در چند سال، ماه و بخصوص، در روز اخیر، حمله برای توهین، تحقیر، تخریب، نابودی ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... سرعت گرفته است.
هر چه ملل، بییشتر به خیابان ها می آیند و از تبعیض روز افزون، از نابرابری حقوقی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، آموزشی، زبانی، محیط زیستی و حقوق ملی خودشان سخن می گویند، رفتارهای سیاسی-تبلیغی پانفارسیسم، شدت بیشتری گرفته و علنی ترشده است.
پانفارسیسم مطمئن است که در اوج پیروزی تاریخی خود قرار دارد. برای همین، این ملل را صاحب هیچ حق و حقوق و سرزمینی نمی داند.
پانفارسیسم همه سیستم های نظامی-امنیتی، مدیریتی، سیستم آموزشی، رسانه ای و قوه عدلیه را تسخیر کرده است. هر آن چه یک تفکر ضد انسانی لازم دارد را، پانفارسیسم به تنهایی در اختیار دارد.
در گذشته، حملات پانفارسیسم به  ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... کم رنگتربود ولی اکنون، با در اختیار گرفتن همه سیستم سیاسی، جسارتی دیوانه وار یافته است.
معاورن رئیس جمهور؛ علی یونسی، علنا، سخنگوی بازوی افراطی ترین پانفارسیست ها شده است و از زبان آن ها سخن می گوید.
علی یونسی، وزیر اطلاعات سابق، با استراتژی های بلند و کوتاه مدت سیستم سیاسی ایران آشنا است. برای همین، علنا، وجود و هستی ملت تورک را انکار می کند. تاریخ تورکان و منطقه را تحریف می کند. 
وقتی از مجموع بیش از یکصد نماینده فراکسیون تورک مجلس، تنها  46 نماینده، به سخنان او اعتراض می کنند، بدون هیچ پشیمانی، نمایندگان را به "نفهمی" و "کج فهمی" متهم می کند که منافع ملی را درک نمی کنند. یعنی پانفارسیسم، منافع ملی ایران و ایرانیان بهتر می فهمد.
چه باید کرد؟ سوالی است که از راه حل و چاره این مشکل، می پرسد.
در این همه سال، ده ها پاسخ به این سوال داده شده است اما مشکل ایران و ایرانی نه تنها حل نشده، بلکه بر شدت مشکل افزوده شده است. تقریبا، پانفارسیسم، دشمن ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... شده است.
آیا علاقه مندان به پاسخگویی با این سوال، به موضوع و نفس مشکل نپرداخته اند؟ آیا موضوع را درست طرح نکرده اند؟ آیا موضوع های فرعی و انحرافی را مطرح کرده، ذهن و فکر جامعه را از مسئله اصلی منحرف کرده اند؟
بنظر می رسد که مشکل و مسئله اصلی، خود "ایران" است. ایران چیست؟ ایرانی کیست؟ ایرانیان چه حقوقی دارند؟ حقوق ایرانیان، توسط چه کسان یا نهادی تعریف می شوند؟ آیا همه ایرانیان -بطور صددرصد مساوی- ایرانی هستند یا بعضی ها ایرانی ترند؟ آیا بعضی ها کمتر ایرانی نیستند؟ آیا بعضی ها هم اصلا ایرانی نیستند؟ چرا بعضی ها هم مهاجرانی هستند که از سر لطف ایرانی ترین ها، در ایران زندگی می کنند و در شرایط لازم، باید ایران را ترک بکنند؟
آیا همین تقسیم بندی، نشان نمی دهد که مفهوم "ایران و ایرانی" بسیار متفاوت، همراه با تبعیض و نگرش دشمنانه در میان ایرانیان با "ایرانی ترین ها" است؟
چه کسانی "ایرانی ترین ها" هستند؟ ملاک های "ایرانی ترین" بودن چیست؟ چرا این دسته، "ایرانی ترین" شده اند؟ "ایرانی تر ین ها" چه مزایایی دارند که دیگران، از آن مزایا و امتیازها  محرومند؟
چرا "ایرانی ترین ها" دیگران را دسته بندی و تقسیم بندی کرده اند؟ آیا این تقسیم بندی، نوع جدیدی از کاست و طبقه و دنباله طبقه بندی دوره قبل از اسلام، در ایران نوین نیست؟ این طبقه بندی ها از چه زمانی در ایران رایج شده اند؟
آیا کاست و طبقه بندی در عصر جدید، با رضا کودتاچی و برتری زبان فارسی و فارس ها آغاز نشده است؟
آیا ملاک "ایرانی ترین" بودن، زبان و نژاد فارسی نیست؟
آیا تحمیل نام، شهرت، زبان، تاریخ، ادبیات، موسیقی، هنر، صنعت، تکنولوژی، دین، ایدئولوژی، ناسیونالیسم و ... فارسی بر همه ایرانیان، تلاش برای ساختن ایرانی نوین بر اساس پانفارسیسم و حذف دیگران نیست؟
آیا توهین و تحقیر ملل تورک، عرب، تورکمن، بلوچ، قشقایی، گیلک، مازن، لر، بندری، و... برای سوق دادن این ملل به قبول ایرانی ترین ها به عنوان انسان های برتر و الگو نیست؟
آیا نباید برای ایرانی شدن، هر آن چه ایرانی ترین ها می گویند را چشم بسته پذیرفت؟
آیا نباید زبان، ادبیات، تاریخ، قهرمانان ملی، منافع ملی، موسیقی، هنر، تمدن و ... ملل دیگر را قربانی پانفارس ها و ایرانی ترین ها کرد؟
چه لزومی برای ایرانی ترین ساختن  ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر، بختتیاری و ...وجود دارد؟
چرا تا دیر نشده، سیاست های فارس سازی هویت ملل غیر فارس متوقف نمی شود؟
برای مقابله با حملات تخریبی، تحریفی پانفارسیسم به ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر، بختتیاری و ... چه باید کرد؟
در برنامه امشب "دیالوگ" با حضور آقایان:
دکتر هوشنگ امیر احمدی
دکتر رضا حسین بر
ناصر کرمی و
فرامرز بختیار
به این گونه سوال ها پاسخ خواهیم داد.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
بیست و هشتم اپریل 2018
hedayat222@yahoo.com

دیالوگ: برای مقابله با تهاجم پانفارسیسم چه باید کرد؟ - بخش اول

برنامه هفته پنجاه و چهارم "دیالوگ" ـ بخش اول
موضوع: برای مقابله با تهاجم پانفارسیسم چه باید کرد؟
مدیر برنامه: انصافعلی هدایت
میهمانان برنامه:
دکترهوشنگ امیراحمدی
دکتر رضا حسین بر
ناصر کرمی
فرامرز بختیار
گوناز تی وی، ۸ اردیبهشت ۱۳۹۷
در چند سال، ماه و بخصوص، در روز اخیر، حمله برای توهین، تحقیر، تخریب، نابودی ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... سرعت گرفته است.
هر چه ملل، بییشتر به خیابان ها می آیند و از تبعیض روز افزون، از نابرابری حقوقی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، آموزشی، زبانی، محیط زیستی و حقوق ملی خودشان سخن می گویند، رفتارهای سیاسی-تبلیغی پانفارسیسم، شدت بیشتری گرفته و علنی ترشده است.
پانفارسیسم مطمئن است که در اوج پیروزی تاریخی خود قرار دارد. برای همین، این ملل را صاحب هیچ حق و حقوق و سرزمینی نمی داند.
پانفارسیسم همه سیستم های نظامی-امنیتی، مدیریتی، سیستم آموزشی، رسانه ای و قوه عدلیه را تسخیر کرده است. هر آن چه یک تفکر ضد انسانی لازم دارد را، پانفارسیسم به تنهایی در اختیار دارد.
در گذشته، حملات پانفارسیسم به  ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... کم رنگتربود ولی اکنون، با در اختیار گرفتن همه سیستم سیاسی، جسارتی دیوانه وار یافته است.
معاورن رئیس جمهور؛ علی یونسی، علنا، سخنگوی بازوی افراطی ترین پانفارسیست ها شده است و از زبان آن ها سخن می گوید.
علی یونسی، وزیر اطلاعات سابق، با استراتژی های بلند و کوتاه مدت سیستم سیاسی ایران آشنا است. برای همین، علنا، وجود و هستی ملت تورک را انکار می کند. تاریخ تورکان و منطقه را تحریف می کند. 
وقتی از مجموع بیش از یکصد نماینده فراکسیون تورک مجلس، تنها  46 نماینده، به سخنان او اعتراض می کنند، بدون هیچ پشیمانی، نمایندگان را به "نفهمی" و "کج فهمی" متهم می کند که منافع ملی را درک نمی کنند. یعنی پانفارسیسم، منافع ملی ایران و ایرانیان بهتر می فهمد.
چه باید کرد؟ سوالی است که از راه حل و چاره این مشکل، می پرسد.
در این همه سال، ده ها پاسخ به این سوال داده شده است اما مشکل ایران و ایرانی نه تنها حل نشده، بلکه بر شدت مشکل افزوده شده است. تقریبا، پانفارسیسم، دشمن ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... شده است.
آیا علاقه مندان به پاسخگویی با این سوال، به موضوع و نفس مشکل نپرداخته اند؟ آیا موضوع را درست طرح نکرده اند؟ آیا موضوع های فرعی و انحرافی را مطرح کرده، ذهن و فکر جامعه را از مسئله اصلی منحرف کرده اند؟
بنظر می رسد که مشکل و مسئله اصلی، خود "ایران" است. ایران چیست؟ ایرانی کیست؟ ایرانیان چه حقوقی دارند؟ حقوق ایرانیان، توسط چه کسان یا نهادی تعریف می شوند؟ آیا همه ایرانیان -بطور صددرصد مساوی- ایرانی هستند یا بعضی ها ایرانی ترند؟ آیا بعضی ها کمتر ایرانی نیستند؟ آیا بعضی ها هم اصلا ایرانی نیستند؟ چرا بعضی ها هم مهاجرانی هستند که از سر لطف ایرانی ترین ها، در ایران زندگی می کنند و در شرایط لازم، باید ایران را ترک بکنند؟
آیا همین تقسیم بندی، نشان نمی دهد که مفهوم "ایران و ایرانی" بسیار متفاوت، همراه با تبعیض و نگرش دشمنانه در میان ایرانیان با "ایرانی ترین ها" است؟
چه کسانی "ایرانی ترین ها" هستند؟ ملاک های "ایرانی ترین" بودن چیست؟ چرا این دسته، "ایرانی ترین" شده اند؟ "ایرانی تر ین ها" چه مزایایی دارند که دیگران، از آن مزایا و امتیازها  محرومند؟
چرا "ایرانی ترین ها" دیگران را دسته بندی و تقسیم بندی کرده اند؟ آیا این تقسیم بندی، نوع جدیدی از کاست و طبقه و دنباله طبقه بندی دوره قبل از اسلام، در ایران نوین نیست؟ این طبقه بندی ها از چه زمانی در ایران رایج شده اند؟
آیا کاست و طبقه بندی در عصر جدید، با رضا کودتاچی و برتری زبان فارسی و فارس ها آغاز نشده است؟
آیا ملاک "ایرانی ترین" بودن، زبان و نژاد فارسی نیست؟
آیا تحمیل نام، شهرت، زبان، تاریخ، ادبیات، موسیقی، هنر، صنعت، تکنولوژی، دین، ایدئولوژی، ناسیونالیسم و ... فارسی بر همه ایرانیان، تلاش برای ساختن ایرانی نوین بر اساس پانفارسیسم و حذف دیگران نیست؟
آیا توهین و تحقیر ملل تورک، عرب، تورکمن، بلوچ، قشقایی، گیلک، مازن، لر، بندری، و... برای سوق دادن این ملل به قبول ایرانی ترین ها به عنوان انسان های برتر و الگو نیست؟
آیا نباید برای ایرانی شدن، هر آن چه ایرانی ترین ها می گویند را چشم بسته پذیرفت؟
آیا نباید زبان، ادبیات، تاریخ، قهرمانان ملی، منافع ملی، موسیقی، هنر، تمدن و ... ملل دیگر را قربانی پانفارس ها و ایرانی ترین ها کرد؟
چه لزومی برای ایرانی ترین ساختن  ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر، بختتیاری و ...وجود دارد؟
چرا تا دیر نشده، سیاست های فارس سازی هویت ملل غیر فارس متوقف نمی شود؟
برای مقابله با حملات تخریبی، تحریفی پانفارسیسم به ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر، بختتیاری و ... چه باید کرد؟
در برنامه امشب "دیالوگ" با حضور آقایان:
دکتر هوشنگ امیر احمدی
دکتر رضا حسین بر
ناصر کرمی و
فرامرز بختیار
به این گونه سوال ها پاسخ خواهیم داد.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
بیست و هشتم اپریل 2018
hedayat222@yahoo.com


دوشونجه لر مئیدانی: پانفارسیزمه "دور!" دئمه نین یولو وارمئ؟

دوشونجه لر مئیدانی: پانفارسیزمه "دور!" دئمه نین یولو وارمئ؟
دانیشئقئن آپارئجئسئ: انصافعلی هدایت
قوناق: دوکتور محمدحسین یحیایی
دوشونجه لر مئیدانی برنامه سی، هر شنه گونو، تبریز واختی ایله ساحات 21:00-دا، گوناز تی وی دن، جانلی یایئلئر
Düşüncələr Meydanı: Panfarsizmə "Dur!" demənin Yolu varmı?

Aparıcı: İnsafəli Hidayə

Qonaq: Dr. Məhəmmədhüseyn Yəhyayi .
GünazTV
April.28.2018

Friday, April 27, 2018

برای مقابله با حملات پانفارسیسم چه باید کرد؟

مقدمه ای برای ورود به "دیالوگ" امروز: شنبه بیست و هشتم اپریل 2018
در چند سال، ماه و بخصوص، در روز اخیر، حمله برای توهین، تحقیر، تخریب، نابودی ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... سرعت گرفته است.
هر چه ملل، بییشتر به خیابان ها می آیند و از تبعیض روز افزون، از نابرابری حقوقی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، آموزشی، زبانی، محیط زیستی و حقوق ملی خودشان سخن می گویند، رفتارهای سیاسی-تبلیغی پانفارسیسم، شدت بیشتری گرفته و علنی ترشده است.
پانفارسیسم مطمئن است که در اوج پیروزی تاریخی خود قرار دارد. برای همین، این ملل را صاحب هیچ حق و حقوق و سرزمینی نمی داند.
پانفارسیسم همه سیستم های نظامی-امنیتی، مدیریتی، سیستم آموزشی، رسانه ای و قوه عدلیه را تسخیر کرده است. هر آن چه یک تفکر ضد انسانی لازم دارد را، پانفارسیسم به تنهایی در اختیار دارد.
در گذشته، حملات پانفارسیسم به  ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... کم رنگتربود ولی اکنون، با در اختیار گرفتن همه سیستم سیاسی، جسارتی دیوانه وار یافته است.
معاورن رئیس جمهور؛ علی یونسی، علنا، سخنگوی بازوی افراطی ترین پانفارسیست ها شده است و از زبان آن ها سخن می گوید.
علی یونسی، وزیر اطلاعات سابق، با استراتژی های بلند و کوتاه مدت سیستم سیاسی ایران آشنا است. برای همین، علنا، وجود و هستی ملت تورک را انکار می کند. تاریخ تورکان و منطقه را تحریف می کند. 
وقتی از مجموع بیش از یکصد نماینده فراکسیون تورک مجلس، تنها  46 نماینده، به سخنان او اعتراض می کنند، بدون هیچ پشیمانی، نمایندگان را به "نفهمی" و "کج فهمی" متهم می کند که منافع ملی را درک نمی کنند. یعنی پانفارسیسم، منافع ملی ایران و ایرانیان بهتر می فهمد.
چه باید کرد؟ سوالی است که از راه حل و چاره این مشکل، می پرسد.
در این همه سال، ده ها پاسخ به این سوال داده شده است اما مشکل ایران و ایرانی نه تنها حل نشده، بلکه بر شدت مشکل افزوده شده است. تقریبا، پانفارسیسم، دشمن ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر و ... شده است.
آیا علاقه مندان به پاسخگویی با این سوال، به موضوع و نفس مشکل نپرداخته اند؟ آیا موضوع را درست طرح نکرده اند؟ آیا موضوع های فرعی و انحرافی را مطرح کرده، ذهن و فکر جامعه را از مسئله اصلی منحرف کرده اند؟
بنظر می رسد که مشکل و مسئله اصلی، خود "ایران" است. ایران چیست؟ ایرانی کیست؟ ایرانیان چه حقوقی دارند؟ حقوق ایرانیان، توسط چه کسان یا نهادی تعریف می شوند؟ آیا همه ایرانیان -بطور صددرصد مساوی- ایرانی هستند یا بعضی ها ایرانی ترند؟ آیا بعضی ها کمتر ایرانی نیستند؟ آیا بعضی ها هم اصلا ایرانی نیستند؟ چرا بعضی ها هم مهاجرانی هستند که از سر لطف ایرانی ترین ها، در ایران زندگی می کنند و در شرایط لازم، باید ایران را ترک بکنند؟
آیا همین تقسیم بندی، نشان نمی دهد که مفهوم "ایران و ایرانی" بسیار متفاوت، همراه با تبعیض و نگرش دشمنانه در میان ایرانیان با "ایرانی ترین ها" است؟
چه کسانی "ایرانی ترین ها" هستند؟ ملاک های "ایرانی ترین" بودن چیست؟ چرا این دسته، "ایرانی ترین" شده اند؟ "ایرانی تر ین ها" چه مزایایی دارند که دیگران، از آن مزایا و امتیازها  محرومند؟
چرا "ایرانی ترین ها" دیگران را دسته بندی و تقسیم بندی کرده اند؟ آیا این تقسیم بندی، نوع جدیدی از کاست و طبقه و دنباله طبقه بندی دوره قبل از اسلام، در ایران نوین نیست؟ این طبقه بندی ها از چه زمانی در ایران رایج شده اند؟
آیا کاست و طبقه بندی در عصر جدید، با رضا کودتاچی و برتری زبان فارسی و فارس ها آغاز نشده است؟
آیا ملاک "ایرانی ترین" بودن، زبان و نژاد فارسی نیست؟
آیا تحمیل نام، شهرت، زبان، تاریخ، ادبیات، موسیقی، هنر، صنعت، تکنولوژی، دین، ایدئولوژی، ناسیونالیسم و ... فارسی بر همه ایرانیان، تلاش برای ساختن ایرانی نوین بر اساس پانفارسیسم و حذف دیگران نیست؟
آیا توهین و تحقیر ملل تورک، عرب، تورکمن، بلوچ، قشقایی، گیلک، مازن، لر، بندری، و... برای سوق دادن این ملل به قبول ایرانی ترین ها به عنوان انسان های برتر و الگو نیست؟
آیا نباید برای ایرانی شدن، هر آن چه ایرانی ترین ها می گویند را چشم بسته پذیرفت؟
آیا نباید زبان، ادبیات، تاریخ، قهرمانان ملی، منافع ملی، موسیقی، هنر، تمدن و ... ملل دیگر را قربانی پانفارس ها و ایرانی ترین ها کرد؟
چه لزومی برای ایرانی ترین ساختن  ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر، بختتیاری و ...وجود دارد؟
چرا تا دیر نشده، سیاست های فارس سازی هویت ملل غیر فارس متوقف نمی شود؟
برای مقابله با حملات تخریبی، تحریفی پانفارسیسم به ملل تورک، تورکمن، قشقایی، عرب، بلوچ، گیلک، مازنی، لر، بختتیاری و ... چه باید کرد؟
در برنامه امشب "دیالوگ" با حضور آقایان:
دکتر هوشنگ امیر احمدی
دکتر رضا حسین بر
ناصر کرمی و
فرامرز بختیار
به این گونه سوال ها پاسخ خواهیم داد.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
بیست و هشتم اپریل 2018
hedayat222@yahoo.com

گونئی آزربایجان میللی فعاللار اوچون ژورنالیسم 34 الف- تئوری- گورونمه مزلیک


گورونمه مزلیک دوشونجه سی
بو درسی، 'ئچن هفته "مجهوللوق" باشلئغی آلتئندا ایره لی آپارمئشدیم. بو هفته، عاینی آنلامی، "گورونمه مزلیک" آنلامی ایله داشئرام تا هم او آنلامی ایره لی سورم و همده بیر ظریف فرقیلیک یارادام تا تیترلر بیر بیرینه بنزه مه سین لر.
بو هفته نین "گیزلیلیک" ایجتیماعی-سیاسی-فرهنگی بحثینده، بیر چوخ مسئله یه بارماق قویدوم. اونلارئن خولاصه سین بوردا یازئرام:
1. آزربایجان، استعمار و هابئله، ایشغال آلتئندا دیر. بو "استعمار" و "ایشغال"، میللتین روحونا درین ایز سالئب وسالماقدا دئر.
بو ایزلر، او خنجر و قمه یاراسئنا بنزر کی بده نین اوستو اورتولن یئرلرینده دئییل بلکه اینسانئن اوزونده دیر و همیشه گوز قاباغئندا دئر. اینسان ایستر-ایسته مز، هر آن، بو یارانی، گوورور و اونونلا ائوز به اوز اولور. اوندا قاچماق ایستیر آمما اوندان قولایلئقلا قورتولوش ایمکانئ یوخ دور.
یعنی، بو ایشغال و استعمار ایزی، هر گون یئنی دن یارانئر و تازالانئر. اینسان بیلن کیمی کی موستعمیره لیکه محکوم دور، همده توپراغئ، همده اینسانلارئ و اینسانلئغئ ایشغال اولوب، ائوز ائوزونه، جسارتین و ائوز گوونین الدن وئریر و موباریزیه ده گیرسه بئله، گیزلی اولماقئ ترجیح ادیر.
2. موستعمیره و ایشغال اینسانئ، ایستعمارئن گوجون گورمک ایله، ائوزونون شیکست یئدیگین خاطئرلئر. اوزونون، گوجسوز و چاره سیز اولدوغونا هر گون، بیرداها، اینانئر.
بو تیکرار، گون لر، آیلار و بیر قرنین هر ثانیه سی، اینسانئن فیکیرینده، دویغولارئندا و یاشامئندا بئله خاطئرلانئر و مجهوللوق روحیه سین یارادئر.
بو شیکست و تسلیم اولماق روحیه سی، اینسانلارئن روحوندا یووا سالئر. حتتا اینسانئن بیر پارچاسئ کیمی اولور. هامئ اینسانلاردان، جسارتی، ائوز گوونی آلئر. خوصوصیله کی دیل مسئله سی و فرقیلیگیده اونا علاوه اولاندا، اینسان ائوزونو داها چوخ فرقیلی گورور. اوزونده کی یارالارئ، داها چوخ گوز اونونه چئخئر و داها عذابلیئ اولور. بونلار ایکی سی ال اله وئریر و بو خسته لیگی توپلومون ان گیزلین دامارلارئنادا یایئرلار. بیر خرچنگ کیمی، سالیم ایجتیماعنئ، گمیرمه گه باشلئر. بیر سورج ایچینده، اونو، ایچدن بوشالدئر.
3. ایشغال، موستعمیره (سومورگه چیلیک) و دیل ایختیلافلارئ بو اینسانلار و توپلومدا، فرقیلی، گوز قاباغئندا اولماقئ و گیزلین قالانماماغئ اونه سورور.
بونلاردا باعیث اولور تا اینسان و توپلوم، تئز تانئنسئن و تئز تهلئکه نی ائوزونه ساری چاغئرسئن. بودا توپلومدا، قورخو روحونون اتکلنمه سینه قول-قانات وئریر. قورخو، داها درینله شیر. بو توپلومون اینسانلارئ، دیللرین دئییشمه گه بئله چالئشسا، "لهجه لری اولاجاق. تورکون، فارسئ دیلینده هر نه قدر چالئشسادا لهجه سی، اونو، دوشمانئن گوزونون اونون ده توتاجاق.
بودا، او اینساندان و توپلومدان امنییتی آلئب، یئرینه، قورخونو وئره جک دیر. بو قورخو، اونون و توپلومون جانئندا، یئرله شه جک دیر. قورخو، هر بیر اینسانئ، هر بیر توپلومو، ایفلیج ادر. الین-قولون قئرار. بئیله بیر اینسان و توپلوم، او سیچانا بنزر کی آج بیر پیشیگین الینده اسیر اولوب.
پیشیک، سیچانی ائوز باشئنا اوتورسه و باشئ باشقا بیر یونله قارئشئیق اولسا بئله، قورخموش سیچان، فورصت دن فایدالانئب، قاچا بیلمز. چون، قورخو روحو، اونون ایراده سین الیندن آلئب. اونو، تسلیم و اولومه راضی ادیب دیر.
4. بیله بیر شرطلرده، او توپلومون آداملارئ، گیزلی و مجهول قالماغی سئچرلر.
بئیله بیر دورومدا، بئله گورونر کی او توپلوم یا اینسانئن ائوزو، "مجهول قالماغی" سئچیر آمما "مجهوللوغو"، سومورگه چی و ایشغال گوجو، اونا تکجه سئچیم قویموش تا همن توپلوم، مجهوللوق آلتئندا، آزادلئق حیس اتسین آمما مجهوللوق و "گورونمه مزلیک"، آزادلئق دئییل. بلکه بیر درین قارانلئقا دوشوب، اوردا هم ائوزون و همده توپلومو ایتیرمک دیر. سومورگه چی و ایشغالچی رئژیملر ایله بیر شرطلر یارادارلار کی اینسانلار، قارانلئقئ آزادلئق دوشونسونلر و سئوینه رک، اورا ایلتیجا آپارسئنلار. قارانلئقدا گیزلنسین لر. قارانلئقدا گیزله ننلری، تاپماق، هم دووله ته، همده توپلوما مومکون دئییل.
اونون اوچون ده، هر بیر سس کی قارانلئقدان گله، بو شککی یارادار کی، رئژیم ایجازه وئرمز، سس چئخسئن. بس بو رئژیمین ائوزونون یاراتدیقی سس دیر.
نئجه کی قارانلئقداکی اینسانلار بیر بیرلرین تانئماز و بیر بیرلرینه گوونلری اولماز. قارانلئقداکئلار، توپلانئب، هئش بیر ایشی ایرلی آپارانمازلاز.
5. بئله لیک ایله، قارانلئقداکئلار، توپلومسال و ایجتیماعی مسئولییتلری اوستلنمکدن و قبول اتمکدن قاچارلار و چون، مسئولییتلری اوستله نن اینسانلار، قارانلئقدا اولمامالئ و ائشئقدا دایانمالئ دیرلار تا خالق و توپلوم اونلارئ گورسون، اونلاری گوز آلتئندا توتسون، اونلارئ سئناودان گئچیرسین و یاواش یاواش، اونلارا اینانسئن.
قارانلقدا و گورونمه مزلیکده یاشایان بیر اینسانئن هئش بیر فیکیری، دوشونجه سی، دویغوسو، دونیا گوروشو و ایش لری خالقا معلوم دئییل. اوندان دولایئ دا مجهول بیر آداما یا قوروما، اینانئب، مسئولییت وئرمزلر. اونلار ائوزلریده مسئولییت آلانمازلار.
ایشغال و استعمار رئژیملریده بو قارانلئق و گورونمه مزلیک دئورانئندان چوخ چوخ قازانار و اوزاقدان اوزاقا، قارانلئقدا اولان سانئلدئغئ آزادلئقدان حیمایت ادر و قارانلئقدا، مامورلارئن، توپلومون قارانلئقلارئنا سئزدئرار. بو مامورلار، مثلا توپلومون گیزلی و اورکده ساخلانئلان دردلرندن دانئشار. یاواش یاواش، موخالیفه ته آمما قارانلئقدا ائوز چئویرنلری توپلار و سونوندا اونلارئدا شیکار ادر.
6. بئله لیکله، قارانلئقدا مامورلار، لیدرلیگی الینه آلار و موخالیفلری بیر بیر توتار. بودا، او قورخو روحون، داها چوخ اتکلر و درینلندیرر. بئیله لیک ایله، توپلومدا، رهبر و لیدر اورتایا چئخماز. یادا رهبرین اورتایا چئخماق ایمکانئ آرادان گوتورولر.
رهبرین اولماماسی ایله، توپلوم، توپلولوقدان چئخار. او توپلوم، آدا و فرد فرد، تک تک آمما گیزلی، قورخاق، قاچاق اینسانلار حالینه گلر.
هر هانکئ بیر توپلوم، رهبرسیز اولورسا، بیر اوزون زاماندان سونرا، هئش بیر رهبره ده اینانماز و آزادلئقا چاتماقدان، یوزلر بلکه ده مین لر کیلومتره اوزاقلاشار.
بئیله بیر توپلومدا ایسه، رهبرسیز و رهبرله موخالیف فیکیرلرده، یایئملانار تا توپلومدا، هر بیر جور رهبرین دوغما ایمکانی ایله موباریزه اولسون.
او زامانکی بیر توپلومون آداملارئ، دوشمه نین تله و تورونا دوشه لر و ایناندئلار "رهبر و رهبرلیک دئورانی چوخدان گلیب، گئچیب!" او توپلوم، آزادلئقا اومودون، الدن وئریب و تسلیم اولوب. ایفلیج اولموش سیچانا چئوریلیب دیر. اونون آزادلئقئنا اومود آز دئر. بیر ایستیثنایی شرطلرده آزادلئقئن آلابیلر.
مسئولیت قبول ادن توپلوم، قارانلئقدان چئخماغا و آیدئن آشکار بیر موباریزه نی سئچمه یه مجبور دور. شففاف و آدین بیر موباریزه، قارانلئقا تای، "قارانلئقدا یاشاماقئن ایزنین وئرمز و بیر چوخ احتیماللا، رنگلی ریسکلر و خطرلرین قارشئسئنا چئخماغا مجبور ادر.
رهبرلر، آیدئنلئقدا، ریسکلرین قبولوندا، توتولماقلاردا، حبس اولماقلاردا، گوز آلتئندا قالماقلاردا و ... دوغولار.
7. قارانلیقدا و گورونمه مزلیکده یا مجهوللوقدا یاشایان اینسان و توپلوم، موباریزه دن و موباریزه نین اونا، عاییله سینه، اقرباسئنا، دوست-تانئشئنا گلن تهلوکه لردن قورخار و قاچار. بو قاچقئنلئق، اصلینده، موباریزه دن قاچماق دئر.
چون، رهبرلر و آیدئنلئقدا یاشایانلار، موباریزه نین نه اولدوغونو بیلیر. ائوز جانئن، عاییله، اقربا، قوهوم-قارداش و دوستلارئن جانئنئن خطرده اولماسئنا آگاه دئر. بو تهلوکه لردن خبردار اولوقو حالدا، مئیدانا گیرر و موباریزه و اونون سونوجلارئن کی یوزده دوخسان، آجئ اولار، سئچر.
آمما قارانلئقدا و مجهوللوقدا یاشایان اینسان، حاضیر دئییل، موباریزه اوچون بیر هزینه لر وئرسین. موباریزه نی، قارانلئقدا قبول ادیر و قارانلئقدا قالماق و داوام اتمک اوچون، اونلار دلیل و بورهان گتیریر. بو دلیللر، اگر بئله دوغرو اولورسالاردا، قورخو و موباریزه نین مسئولییتیندن قاچماق دئمک دیر.
بیر چوخ سبب سایماق اولار کی اونون سایدئقلاری سبب لر، حاکیمییتین، ازبرلتدیگی سببلردیر تا قورخو کولتورون، توپلومدا درین لشدیرسین.
او زامان کی بیر موباریز و توپلوم اینسانی، قارانلئقدان چئخ دیر، اوندا، موباریزه نین و موباریزه نین سونوجلارئن قبول ادیر و مسئولییتین آلتئنا گیریر.
8. دئمک اولار؛ قارانلئقدا و مجهوللوقدا یاشایانئن، وطن، خالق، توپراق، آزادلئق، اینسان حاقلاری اوچون بیر فیکیری یوخ دور.
اگر بیر فیکیرلر، قارانلئقدان گلیر ایسه، بللی دئییل کیمدن گلیر. قارانلئقدا یاشایان بیر اینسان و توپلوم، هئش بیر جوره ثابیت اده نمز کی فولان فیکیر منیم دیر. چون، اونون وجودو و اولوشو، بئیله، سورقو ایشارتی آلتئندا دئر.
او زامان بیر فرد یا بیر توپلوم، بیر فیکیره تمللوک ایددیعاسی اده بیلر کی قارانلئقدا اولماسئن. ایشیقلارئن آلتئندا دورا، فیکیرلرین اوجا سس ایله یایا و اونلارئن سونوج و مسئولییتین اوستله نه.
قارانلئقدا یاشایان توپلوم و آدام، بئله بیر جسارت ایله، اورتایا چئخئب، فیکیرلرین اورتایا آتمادئغئ اوچون، اونلارئن مسئولییتنده عوهده سینه آلمانماز و قاچار.
یانی، حتتا اگر اونون ائوزنون ده بیر دوشونجه سی و فیکیری، دونیا گوروشو، آزادلئقا گئدن یول-یونتم حاقدا بیر فیکیرلری اولورسا بئله، اونلارئن مسئولییتین عهده لنه بیلمز. بلکه لازیم اولاندا بئله، اونلارئن اینکارئنادا جهد اده بیلر.
9. بئله لیک ایله گورونور کی بو توپلوم و اینسانلاردا "جسارت" آدلئ بیر حال-روح قالمئییب و جسارتدن دانئشماق بیر عبث موضوع اولابیلر.
جسارتسیز اینسانلار و توپلوملار، مسئولییت قبول اتمز و هئش بیر فیکیر و دوشونجه نئن سونوجلارئنئن آلتئنا گیرمزلر. او فیکیرلرین صاحیب لرین باشقالارئ، دییه تانئرلار، یوخسا تانئمئرام- دییه، اعلان ادرلر.
بودا گوسته ریر، اونلاردا جسارتین بیر اینجی پیلله سی بئله یوخ دور. جسارتین ایکینجی پیلله سی ایسه، موباریزه یه گیرمک و سونوجلارئنا بویون اگمک دئمک دیر.
اگر بیر توپلومدا موباریزه، آیدئنلئق، ائشئق سالماق، ضعییف دیر ایسه، بو او دئمک دیر کی او توپلومدا، جسارت اولوب و محو اولوب دور.
اگر بو اینسانلار جسارتدن دانئشئرلار ایسه، فانتئزی بیر مووضوعلاردان صوحبت آچیئب لار. ساده جه، ضییالئلئق بحث لرین اوستله نیب لر.
جسارت فانتزی بیر شئی و یول دئییل. حتتا دوشونجه ده دئییل بلکه بیر "ایش" یا بیر "حرکت" و "یورومک" دئمک دیر. حتتا، جسارت سوزو، "رادیکاللئق" دئمک دیر.
10. آمما رادیکاللئق، عاغئلسئزلئق دئییل. ائوزون و یاخئن لارئ، هئش یئره، تهلوکه یه سالماق دئییل. هر تهلوکه نئن، ده یر-دئیمزلیگین اولچمک، دئمک دیر. بو اولچو، عاغئللئلئق دیر آمما "ده یر-دیمز" آلتئندا، دورقونلوق یاراتماق دا دئییل. عاغئللئلئق، هر شئیی اونلار کره اولچوب، بیر کره بیچمک دئمک دیر تا دوغرو و اونجه دن نقشه سین چکدیکلری کیمی سونوجلارئ الده اتسین لر.
11. "قارانلقدا یاشاماق و مجهوللوق، عاغئللئلئقدان اوزاق دورماق دیر" دئدیک آمما داها بیر آنلامئدا وار: قارانلئقدا یاشایانلارئن، بیر دوغرو دوزگون سیاستی ده یوخ دور. بوردا، "سیاست"دن آنلام دوشونجه، عاغئل، حاللاجلئق، ایستیراتئژی و تاکتیکلری دوشونمک دئمک دیر.
بیر آدام کی قارانلئق و ماغارادا دئر، ائشئقدان خبرسیز و معلوماتسئزدیر. ائشئقا برنامه و نقشه توکه بیلمز. چون، بیر چوخ شئیدن خبرسیز دیر. حاللاجلئقئ دوغرو چئخماز.
بو ایددیعانئن سببی بو دور کی سیاست، دوشونجه، عاغئل، دیرایت، حاللاجلئق، ایستیراتئژی و تاکتیکلری دوشونمک و اونلارئن اوزه رینده ایشله مک دیر.
قارانلئقدا یاشایان بیر اینسان، تسلیم اولموش. همده، فیکیری و دوشونجه سیله برابر تسلیم اولموش، ایفلیج، قورخان، جسارتسیز، ائوز گوونسیز بیر اینسان دیر. بو شرطلر ایله، بئیله بیر اینساندان هانکئ بیر سیاستی گوزله مک مومکون دور؟
12. عینی حالدا، سیاست، دامئن، قاباغئندان و دالئسئندان دوشمه مک دئمک دیر. چون، موجود سرمایه لری، ایمکانلارئ (انسان، پول، سیلاح، گوون و اعتیماد) کیمی ایمکانلاری موفته سینه هده ره مئرمه مه لی دیر.
بودا، سیاستده، اورتا یول یونتملرینی، سئچمک دئمک دیر. نه قارانلئقدان چئخماق اوچون هر شئیه اود وورماق گره کیر، نه ده قارانلئقدا قالماق گره کیر. بلکه، قارانلئقدان چئخئب، ایمکانلارئ چوخالتماق، قارانلئقلارا ائشئق سالماق، اینسانلارئ موجود دوروملا -یالانسئر و ایغراق سئز- تانئش اتمک گره کیر.
طبیعی کی بونلارئن یانئ سئرا، بیر سئرا عملی و رادیکال ایشلر ایله ده، خالقئن روحون جوشا گتیرمه لی دیر تا دوشمن، استعمارچی و ایشغالچئ قووه لرئن گوجون سئنماق ایمکانئن گئیترسین و اینسانلارئن دامارلارئنا تازا قان وورسون آمما یالان و نومایش لر ایله، اینسانلارئن، سونمک حالئندا اولان اومودلارئ نئن چیراغئن سون دورمه مه لی دیر.
13. قارانلئقدا اولان بیر توپلوم، داها آرتئق، بیر گوج و قووه سایئلماز. نیه کی هئش بیر موباریزه (فیکیر یا ساواش) مئیدانلارئندا یوخ دور. اگر مئیدان وار ایسه، بو توپلومون حوضوروندان بوش دور و دوشمه نین حوضورو ایله ایشغال اولموش دور.
مع الاسف، بئله بیر دورمودا، دوشمن، تسلیم و ایشغال اولموش میللت لرین ساواشچئلارئن، ائوز اوردوسونا آلار. اوردا، هم اولارئن باشئن قاتار، همده گوجون اونلارئن گوزونه سوخار. بئله لیکله، اونلار دوشمه نئن گوجون و ایمکانلارئن داها چوخ گورور و اوندان داها چوخ قورخار و بو قورخونودا یاخئن و تانئدئقلارئنا ایته لرلر. توپلوم، بو آداملارئن سوزلرینه داها چوخ اینانار و داها چوخ قورخویا قاپئلار.
بئله لیک ایله، بو اینسانلار و بو توپلوم، تامام مئیدانلاری، همده هر بیر ساحه ده، بوشالدار و دوشمنه تسلیم ادر. بو اینسانلار و بو توپلوم، ائوزونده بو جسارتی و لیاقتی گورمز کی بیر مئیدانا گیرسین و ائوزنون گوجون، دوشونجه سین، تجروبه سین، علمین، صنعتین و ... سیناوردان گئچیرسین. بلکه بو اینسانلار و بو توپلوم، گوزلرین دوشمه نئن الینه تیکر. ائوزندن بیر ایراده گوسترمز کی استعمارچئ و سومورگه چینین خوشونا گلمز ایسه، موجازات اولماسئن! موجازات اولمئییم دییه، میئدانلارئ دوشمنه تسلیم ادر.
14. دوشمنده، بو حال و روحدان راضی اولاراق، فورصت لردن داها چوخ فایدالانار. همن آداملاردان ائوز خیدمه تینه آلار. اونلارا تعلیم وئرر و اونلارئ بیر جاسوسا چئویریب، موستعمیره لرین ایچینه یوللار. جاسوسلار، بعضن، قارانلئقدان، جسارت ایله چئخمئش آداملار کیمی گورونرلر. چالئشارلار تا بیر عیدده نی ائوز دوره برلرینه توپلاسئنلار و زامانئ گلنده، اونلارئ توتسونلار.
جاسوسلارئن، اصلی آماجئ، توتماق دئییل بلکه جسارتلی کیمی گورونوب، آمما اصلینده، دوشمندن قورخونو، ایشغال اولموشلارئن قلبینه سالماق و اوردا درینلشدیرمک دیر.
15. تسلیم اولموش بیر توپلومدا، بعضن، جسارتلی بیر اینسانلار تاپئلار کی قارانلئقدا یارانمئش "تابو"لارئ سئندئرماغا چالئشارلار آمما او زامانا دک کی بو اینسانلار، قالانلئقدا و گورونمز دیرلر، هئش بیر تابونو سئندئرانمازلار.
ترسینه، قارانلئق دئورانلارئ، تابولارئن یارانماق و چوخالماق زامانئ دیر. بو دئورانلاردا، بیر طرفدن، قارانلئلئق، هر جوره وار اولان و فایدالئ تابولارئ سئندئرار. آیرئ طرفدن ایسه، یئنی آمما توپلوما ضررلری تابولارئ یارادار.
اصلینده، قارانلئق چاغلار، تابولارئن "یاخجی" و فایدالئ دان، "پیس" و فایداسئزا همده چوخ، گئچمک زامانی دئر.
16. قارانلئق چاغلارئ، استعمار و ایشغالچئ رئژیملر طرفیندن، ایستیفاده اولونار تا رئژیم ایسته دیگی تابولار سئنسئن و یئنی آمما رئژیم طلب اتدیگی تابولار هم یارانسئن و همده یایقئنلاشسئن، تثبیت اولسون و قانونا چئوریلسین.
17. قارانلئق جامعه ده، "قهرمان" یارانماز. تابولار، عنعنه لر، دوشمن یایدئغی دوشونجه لر، قورخو، جسارتسیزلیک و ... سبب اولارلار تا قهرمان یارادماقلا موخالیفت ادیلسین. چون قهرمانئن یارانماسئ، بیر توپلوما ائوز گوون، اینانج، قودرت، بیرلیک، ایمکان، قووه، سیلاح، گوج، ساواش، آیدینلئق و ... وئرر.
اونون اوچون، ایشغالچی قووه لرین گیزلی مامورلارئ، "قهرمانئن" تاپئلماسی ایله ضید اولارلار و قهرمانئ، اینسانلاری مینمک فیکری ایله سوچلار و گوناهکارلاندئرارلار.
یایقئن میثال بودور کی "اگر بیر پیغمبرده گلیر ایسه و اگر آغزئ وار ایسه، یئمه گه گلیر!" بس، موجود دوروما، ایشغالا، استعمارا و سومورگه یه قبوللانئن و اوندان چئخماغا اللشمئیین. چون، او گلن رهبرده، بونلارا تای، یئمه گه گلیر. آمما اونودورلار کی رهبر، آزادلئغا گئدن یول و یونته می ده گتیریر و اونلار کی رهبرین چئخئلماسی ایله موخالیفت ادیرلر، آزادلئقلا ضید دیرلر و دوشمه نین سولطه سینین داوامئن ایستیرلر.
18. مجهول بیر جامعه ده، اینسانلارئن هامئسی مجهول دور. گوون سیز دیر. جسارتسیز دیر. بو توپلومدا، اینسان آدلی بیر موجود یوخ دور. چون اینسان آدلی بیر موجودون علامت لری و نیشانلارئ وار. هر بیر اینسان، او نیشانلار ایله تانئنار. اینسان دئدیکلری بیر موجود، فیکیر، دوشونجه، دونیا گوروشو، سیاست، جسارت، صاحیبی دیر و آزادلقا جانئن وئریر.
چون اسیر بیر اینسان، اینسان دئییل. برده و قول دور. قولدا آزاد و اینسان دئییل. چون، اینسانئن نیشانلارئندان آرئنمئش بیر موجود دور.
او توپلوم و اینسان، اینسانلئقئن گئری آلماق اوچون، اینسانئن نیشانلارئنا صاحیبلنمه لی دیر آمما مجهمول بیر اینسان، ائوزون الدن قویموش و کیملیگین ایتیرمیش بیر اینسان، اینسان دئییل. مجهول دور و "یوخ" دور.
نئجه کی، اگر بیر توپلومون رادیوسو، تیلویزیونو و گئنیش یایئملی میدیاسئ و آراجیسی اولماسا تا او توپلومون وارلئق سسین دونیایا یئتیرسین، او توپلومون یوخلوقو آنلامئندا دیر. چون وار اولموش اولسایدئ، میدیاسی و سسی اولار دئر.
من بیلیرم کی بو درس لر هامییه عجیب گله جک. بو درس لر ایراندا هئش بیر دانیشگاهدا دئییلمز. بونلاردا، منیم دوشونجه لریم و چوخ چوخ خولاصه و آچئلمالئ دیرلار. بو درسلرده، بو حاقدا ایشاره ادیرم تا سیزلرین گوزلریز و دوشونجه لریز آیدئن لاشسئن. سیزلر، بو بحث لرین دالئسئن توتوب، بیر "علم" یاراداسئز.
چون، قورخاقلئق و جسارتسیزلیک و مجهوللوق هر بیر سومورگه یه توتولان خالقئن ان اونملی دردلری دیرلر. اونلارئ تانئمایان و اونلارا درمان تاپماغا چالئشمایان هئش بیر میللت، آزاد اولابیلمز.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
ایگیرمی یئددی اپریل 2018
hedayat222@yahoo.com

گونئی آزربایجان میللی فعاللار اوچون ژورنالیسم 34 ب- خبر یازاق





گونئی آزربایجان میللی فعاللار اوچون ژورنالیسم 34
ب- خبر یازاق
بو درسده ایکی خبری یازئرئق. بیر اینجی خبر، "گوناز تی وی" سیته سینده یئر آلئب:
https://www.gunaz.tv/…/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A…
نظره گلیر کی بو خبری، ایرانئن بیر خبر مرکزیندن آلئب و دققتسیزلیک ایله، دئییش دیرمه گه چالئشیبلار آمما چوخ واخت قویمئییب لر. اونون اوچون ده، خبر اوقدر ناقیص دیر کی یئنی دن، باشدان آیاغا، یازماسی گره کیر. 
البتته، خبری یازان دوستوموزا تشککور بورجولو او زامان اولاردئم کی بو خبری تورکجه ده یازئی دیر. چون، اوندا، تورکجه میزی داها دوغرو دوشونوب، یازماغا، بیر درین فورصت قازاندئرار دیر. 
فارسی یازماق، هئش ایلطیفاتا بئله گلمز. نه فارسلار، اونا دیققت ادرلر. نه ده تورکلرین دردینه ده یه ر.
ایکینجی خبرین یئرله شن سیته سی، "آراز نیوز" دور:
http://www.araznews.org/fa/?p=43772
بو خبرده، فارسی-نئ یازماق اوچون بیر بویوک فورصت دیر. دوستلار بو خبره ره ده چوخ زحمت چکیب لر آمما، سهولر چوخ اولاندا، خبرین، باشدان-کوکه، دئییشدیرمه سی لازیم دیر و درسه گلمز. 
بونلان بئیله، من هر ایکی خبر حاقدا بیر آز دانئشمئش و تخته ده یازمئشام.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
ایگیرمی آلتئ اپریل 2018
hedayat222@yahoo.com

گورونمه مزلیک دوشونجه سی

گورونمه مزلیک دوشونجه سی
بو درسی، 'ئچن هفته "مجهوللوق" باشلئغی آلتئندا ایره لی آپارمئشدیم. بو هفته، عاینی آنلامی، "گورونمه مزلیک" آنلامی ایله داشئرام تا هم او آنلامی ایره لی سورم و همده بیر ظریف فرقیلیک یارادام تا تیترلر بیر بیرینه بنزه مه سین لر.
بو هفته نین "گیزلیلیک" ایجتیماعی-سیاسی-فرهنگی بحثینده، بیر چوخ مسئله یه بارماق قویدوم. اونلارئن خولاصه سین بوردا یازئرام:
1. آزربایجان، استعمار و هابئله، ایشغال آلتئندا دیر. بو "استعمار" و "ایشغال"، میللتین روحونا درین ایز سالئب وسالماقدا دئر.
بو ایزلر، او خنجر و قمه یاراسئنا بنزر کی بده نین اوستو اورتولن یئرلرینده دئییل بلکه اینسانئن اوزونده دیر و همیشه گوز قاباغئندا دئر. اینسان ایستر-ایسته مز، هر آن، بو یارانی، گوورور و اونونلا ائوز به اوز اولور. اوندا قاچماق ایستیر آمما اوندان قولایلئقلا قورتولوش ایمکانئ یوخ دور.
یعنی، بو ایشغال و استعمار ایزی، هر گون یئنی دن یارانئر و تازالانئر. اینسان بیلن کیمی کی موستعمیره لیکه محکوم دور، همده توپراغئ، همده اینسانلارئ و اینسانلئغئ ایشغال اولوب، ائوز ائوزونه، جسارتین و ائوز گوونین الدن وئریر و موباریزیه ده گیرسه بئله، گیزلی اولماقئ ترجیح ادیر.
2. موستعمیره و ایشغال اینسانئ، ایستعمارئن گوجون گورمک ایله، ائوزونون شیکست یئدیگین خاطئرلئر. اوزونون، گوجسوز و چاره سیز اولدوغونا هر گون، بیرداها، اینانئر.
بو تیکرار، گون لر، آیلار و بیر قرنین هر ثانیه سی، اینسانئن فیکیرینده، دویغولارئندا و یاشامئندا بئله خاطئرلانئر و مجهوللوق روحیه سین یارادئر.
بو شیکست و تسلیم اولماق روحیه سی، اینسانلارئن روحوندا یووا سالئر. حتتا اینسانئن بیر پارچاسئ کیمی اولور. هامئ اینسانلاردان، جسارتی، ائوز گوونی آلئر. خوصوصیله کی دیل مسئله سی و فرقیلیگیده اونا علاوه اولاندا، اینسان ائوزونو داها چوخ فرقیلی گورور. اوزونده کی یارالارئ، داها چوخ گوز اونونه چئخئر و داها عذابلیئ اولور. بونلار ایکی سی ال اله وئریر و بو خسته لیگی توپلومون ان گیزلین دامارلارئنادا یایئرلار. بیر خرچنگ کیمی، سالیم ایجتیماعنئ، گمیرمه گه باشلئر. بیر سورج ایچینده، اونو، ایچدن بوشالدئر.

3. ایشغال، موستعمیره (سومورگه چیلیک) و دیل ایختیلافلارئ بو اینسانلار و توپلومدا، فرقیلی، گوز قاباغئندا اولماقئ و گیزلین قالانماماغئ اونه سورور.
بونلاردا باعیث اولور تا اینسان و توپلوم، تئز تانئنسئن و تئز تهلئکه نی ائوزونه ساری چاغئرسئن. بودا توپلومدا، قورخو روحونون اتکلنمه سینه قول-قانات وئریر. قورخو، داها درینله شیر. بو توپلومون اینسانلارئ، دیللرین دئییشمه گه بئله چالئشسا، "لهجه لری اولاجاق. تورکون، فارسئ دیلینده هر نه قدر چالئشسادا لهجه سی، اونو، دوشمانئن گوزونون اونون ده توتاجاق.
بودا، او اینساندان و توپلومدان امنییتی آلئب، یئرینه، قورخونو وئره جک دیر. بو قورخو، اونون و توپلومون جانئندا، یئرله شه جک دیر. قورخو، هر بیر اینسانئ، هر بیر توپلومو، ایفلیج ادر. الین-قولون قئرار. بئیله بیر اینسان و توپلوم، او سیچانا بنزر کی آج بیر پیشیگین الینده اسیر اولوب.
پیشیک، سیچانی ائوز باشئنا اوتورسه و باشئ باشقا بیر یونله قارئشئیق اولسا بئله، قورخموش سیچان، فورصت دن فایدالانئب، قاچا بیلمز. چون، قورخو روحو، اونون ایراده سین الیندن آلئب. اونو، تسلیم و اولومه راضی ادیب دیر.
4. بیله بیر شرطلرده، او توپلومون آداملارئ، گیزلی و مجهول قالماغی سئچرلر.
بئیله بیر دورومدا، بئله گورونر کی او توپلوم یا اینسانئن ائوزو، "مجهول قالماغی" سئچیر آمما "مجهوللوغو"، سومورگه چی و ایشغال گوجو، اونا تکجه سئچیم قویموش تا همن توپلوم، مجهوللوق آلتئندا، آزادلئق حیس اتسین آمما مجهوللوق و "گورونمه مزلیک"، آزادلئق دئییل. بلکه بیر درین قارانلئقا دوشوب، اوردا هم ائوزون و همده توپلومو ایتیرمک دیر. سومورگه چی و ایشغالچی رئژیملر ایله بیر شرطلر یارادارلار کی اینسانلار، قارانلئقئ آزادلئق دوشونسونلر و سئوینه رک، اورا ایلتیجا آپارسئنلار. قارانلئقدا گیزلنسین لر. قارانلئقدا گیزله ننلری، تاپماق، هم دووله ته، همده توپلوما مومکون دئییل.
اونون اوچون ده، هر بیر سس کی قارانلئقدان گله، بو شککی یارادار کی، رئژیم ایجازه وئرمز، سس چئخسئن. بس بو رئژیمین ائوزونون یاراتدیقی سس دیر.
نئجه کی قارانلئقداکی اینسانلار بیر بیرلرین تانئماز و بیر بیرلرینه گوونلری اولماز. قارانلئقداکئلار، توپلانئب، هئش بیر ایشی ایرلی آپارانمازلاز.
5. بئله لیک ایله، قارانلئقداکئلار، توپلومسال و ایجتیماعی مسئولییتلری اوستلنمکدن و قبول اتمکدن قاچارلار و چون، مسئولییتلری اوستله نن اینسانلار، قارانلئقدا اولمامالئ و ائشئقدا دایانمالئ دیرلار تا خالق و توپلوم اونلارئ گورسون، اونلاری گوز آلتئندا توتسون، اونلارئ سئناودان گئچیرسین و یاواش یاواش، اونلارا اینانسئن.
قارانلقدا و گورونمه مزلیکده یاشایان بیر اینسانئن هئش بیر فیکیری، دوشونجه سی، دویغوسو، دونیا گوروشو و ایش لری خالقا معلوم دئییل. اوندان دولایئ دا مجهول بیر آداما یا قوروما، اینانئب، مسئولییت وئرمزلر. اونلار ائوزلریده مسئولییت آلانمازلار.
ایشغال و استعمار رئژیملریده بو قارانلئق و گورونمه مزلیک دئورانئندان چوخ چوخ قازانار و اوزاقدان اوزاقا، قارانلئقدا اولان سانئلدئغئ آزادلئقدان حیمایت ادر و قارانلئقدا، مامورلارئن، توپلومون قارانلئقلارئنا سئزدئرار. بو مامورلار، مثلا توپلومون گیزلی و اورکده ساخلانئلان دردلرندن دانئشار. یاواش یاواش، موخالیفه ته آمما قارانلئقدا ائوز چئویرنلری توپلار و سونوندا اونلارئدا شیکار ادر.
6. بئله لیکله، قارانلئقدا مامورلار، لیدرلیگی الینه آلار و موخالیفلری بیر بیر توتار. بودا، او قورخو روحون، داها چوخ اتکلر و درینلندیرر. بئیله لیک ایله، توپلومدا، رهبر و لیدر اورتایا چئخماز. یادا رهبرین اورتایا چئخماق ایمکانئ آرادان گوتورولر.
رهبرین اولماماسی ایله، توپلوم، توپلولوقدان چئخار. او توپلوم، آدا و فرد فرد، تک تک آمما گیزلی، قورخاق، قاچاق اینسانلار حالینه گلر.
هر هانکئ بیر توپلوم، رهبرسیز اولورسا، بیر اوزون زاماندان سونرا، هئش بیر رهبره ده اینانماز و آزادلئقا چاتماقدان، یوزلر بلکه ده مین لر کیلومتره اوزاقلاشار.
بئیله بیر توپلومدا ایسه، رهبرسیز و رهبرله موخالیف فیکیرلرده، یایئملانار تا توپلومدا، هر بیر جور رهبرین دوغما ایمکانی ایله موباریزه اولسون.
او زامانکی بیر توپلومون آداملارئ، دوشمه نین تله و تورونا دوشه لر و ایناندئلار "رهبر و رهبرلیک دئورانی چوخدان گلیب، گئچیب!" او توپلوم، آزادلئقا اومودون، الدن وئریب و تسلیم اولوب. ایفلیج اولموش سیچانا چئوریلیب دیر. اونون آزادلئقئنا اومود آز دئر. بیر ایستیثنایی شرطلرده آزادلئقئن آلابیلر.
مسئولیت قبول ادن توپلوم، قارانلئقدان چئخماغا و آیدئن آشکار بیر موباریزه نی سئچمه یه مجبور دور. شففاف و آدین بیر موباریزه، قارانلئقا تای، "قارانلئقدا یاشاماقئن ایزنین وئرمز و بیر چوخ احتیماللا، رنگلی ریسکلر و خطرلرین قارشئسئنا چئخماغا مجبور ادر.
رهبرلر، آیدئنلئقدا، ریسکلرین قبولوندا، توتولماقلاردا، حبس اولماقلاردا، گوز آلتئندا قالماقلاردا و ... دوغولار.
7. قارانلیقدا و گورونمه مزلیکده یا مجهوللوقدا یاشایان اینسان و توپلوم، موباریزه دن و موباریزه نین اونا، عاییله سینه، اقرباسئنا، دوست-تانئشئنا گلن تهلوکه لردن قورخار و قاچار. بو قاچقئنلئق، اصلینده، موباریزه دن قاچماق دئر.
چون، رهبرلر و آیدئنلئقدا یاشایانلار، موباریزه نین نه اولدوغونو بیلیر. ائوز جانئن، عاییله، اقربا، قوهوم-قارداش و دوستلارئن جانئنئن خطرده اولماسئنا آگاه دئر. بو تهلوکه لردن خبردار اولوقو حالدا، مئیدانا گیرر و موباریزه و اونون سونوجلارئن کی یوزده دوخسان، آجئ اولار، سئچر.
آمما قارانلئقدا و مجهوللوقدا یاشایان اینسان، حاضیر دئییل، موباریزه اوچون بیر هزینه لر وئرسین. موباریزه نی، قارانلئقدا قبول ادیر و قارانلئقدا قالماق و داوام اتمک اوچون، اونلار دلیل و بورهان گتیریر. بو دلیللر، اگر بئله دوغرو اولورسالاردا، قورخو و موباریزه نین مسئولییتیندن قاچماق دئمک دیر.
بیر چوخ سبب سایماق اولار کی اونون سایدئقلاری سبب لر، حاکیمییتین، ازبرلتدیگی سببلردیر تا قورخو کولتورون، توپلومدا درین لشدیرسین.
او زامان کی بیر موباریز و توپلوم اینسانی، قارانلئقدان چئخ دیر، اوندا، موباریزه نین و موباریزه نین سونوجلارئن قبول ادیر و مسئولییتین آلتئنا گیریر.
8. دئمک اولار؛ قارانلئقدا و مجهوللوقدا یاشایانئن، وطن، خالق، توپراق، آزادلئق، اینسان حاقلاری اوچون بیر فیکیری یوخ دور.
اگر بیر فیکیرلر، قارانلئقدان گلیر ایسه، بللی دئییل کیمدن گلیر. قارانلئقدا یاشایان بیر اینسان و توپلوم، هئش بیر جوره ثابیت اده نمز کی فولان فیکیر منیم دیر. چون، اونون وجودو و اولوشو، بئیله، سورقو ایشارتی آلتئندا دئر.
او زامان بیر فرد یا بیر توپلوم، بیر فیکیره تمللوک ایددیعاسی اده بیلر کی قارانلئقدا اولماسئن. ایشیقلارئن آلتئندا دورا، فیکیرلرین اوجا سس ایله یایا و اونلارئن سونوج و مسئولییتین اوستله نه.
قارانلئقدا یاشایان توپلوم و آدام، بئله بیر جسارت ایله، اورتایا چئخئب، فیکیرلرین اورتایا آتمادئغئ اوچون، اونلارئن مسئولییتنده عوهده سینه آلمانماز و قاچار.
یانی، حتتا اگر اونون ائوزنون ده بیر دوشونجه سی و فیکیری، دونیا گوروشو، آزادلئقا گئدن یول-یونتم حاقدا بیر فیکیرلری اولورسا بئله، اونلارئن مسئولییتین عهده لنه بیلمز. بلکه لازیم اولاندا بئله، اونلارئن اینکارئنادا جهد اده بیلر.
9. بئله لیک ایله گورونور کی بو توپلوم و اینسانلاردا "جسارت" آدلئ بیر حال-روح قالمئییب و جسارتدن دانئشماق بیر عبث موضوع اولابیلر.
جسارتسیز اینسانلار و توپلوملار، مسئولییت قبول اتمز و هئش بیر فیکیر و دوشونجه نئن سونوجلارئنئن آلتئنا گیرمزلر. او فیکیرلرین صاحیب لرین باشقالارئ، دییه تانئرلار، یوخسا تانئمئرام- دییه، اعلان ادرلر.
بودا گوسته ریر، اونلاردا جسارتین بیر اینجی پیلله سی بئله یوخ دور. جسارتین ایکینجی پیلله سی ایسه، موباریزه یه گیرمک و سونوجلارئنا بویون اگمک دئمک دیر.
اگر بیر توپلومدا موباریزه، آیدئنلئق، ائشئق سالماق، ضعییف دیر ایسه، بو او دئمک دیر کی او توپلومدا، جسارت اولوب و محو اولوب دور.
اگر بو اینسانلار جسارتدن دانئشئرلار ایسه، فانتئزی بیر مووضوعلاردان صوحبت آچیئب لار. ساده جه، ضییالئلئق بحث لرین اوستله نیب لر.
جسارت فانتزی بیر شئی و یول دئییل. حتتا دوشونجه ده دئییل بلکه بیر "ایش" یا بیر "حرکت" و "یورومک" دئمک دیر. حتتا، جسارت سوزو، "رادیکاللئق" دئمک دیر.
10. آمما رادیکاللئق، عاغئلسئزلئق دئییل. ائوزون و یاخئن لارئ، هئش یئره، تهلوکه یه سالماق دئییل. هر تهلوکه نئن، ده یر-دئیمزلیگین اولچمک، دئمک دیر. بو اولچو، عاغئللئلئق دیر آمما "ده یر-دیمز" آلتئندا، دورقونلوق یاراتماق دا دئییل. عاغئللئلئق، هر شئیی اونلار کره اولچوب، بیر کره بیچمک دئمک دیر تا دوغرو و اونجه دن نقشه سین چکدیکلری کیمی سونوجلارئ الده اتسین لر.
11. "قارانلقدا یاشاماق و مجهوللوق، عاغئللئلئقدان اوزاق دورماق دیر" دئدیک آمما داها بیر آنلامئدا وار: قارانلئقدا یاشایانلارئن، بیر دوغرو دوزگون سیاستی ده یوخ دور. بوردا، "سیاست"دن آنلام دوشونجه، عاغئل، حاللاجلئق، ایستیراتئژی و تاکتیکلری دوشونمک دئمک دیر.
بیر آدام کی قارانلئق و ماغارادا دئر، ائشئقدان خبرسیز و معلوماتسئزدیر. ائشئقا برنامه و نقشه توکه بیلمز. چون، بیر چوخ شئیدن خبرسیز دیر. حاللاجلئقئ دوغرو چئخماز.
بو ایددیعانئن سببی بو دور کی سیاست، دوشونجه، عاغئل، دیرایت، حاللاجلئق، ایستیراتئژی و تاکتیکلری دوشونمک و اونلارئن اوزه رینده ایشله مک دیر.
قارانلئقدا یاشایان بیر اینسان، تسلیم اولموش. همده، فیکیری و دوشونجه سیله برابر تسلیم اولموش، ایفلیج، قورخان، جسارتسیز، ائوز گوونسیز بیر اینسان دیر. بو شرطلر ایله، بئیله بیر اینساندان هانکئ بیر سیاستی گوزله مک مومکون دور؟
12. عینی حالدا، سیاست، دامئن، قاباغئندان و دالئسئندان دوشمه مک دئمک دیر. چون، موجود سرمایه لری، ایمکانلارئ (انسان، پول، سیلاح، گوون و اعتیماد) کیمی ایمکانلاری موفته سینه هده ره مئرمه مه لی دیر.
بودا، سیاستده، اورتا یول یونتملرینی، سئچمک دئمک دیر. نه قارانلئقدان چئخماق اوچون هر شئیه اود وورماق گره کیر، نه ده قارانلئقدا قالماق گره کیر. بلکه، قارانلئقدان چئخئب، ایمکانلارئ چوخالتماق، قارانلئقلارا ائشئق سالماق، اینسانلارئ موجود دوروملا -یالانسئر و ایغراق سئز- تانئش اتمک گره کیر.
طبیعی کی بونلارئن یانئ سئرا، بیر سئرا عملی و رادیکال ایشلر ایله ده، خالقئن روحون جوشا گتیرمه لی دیر تا دوشمن، استعمارچی و ایشغالچئ قووه لرئن گوجون سئنماق ایمکانئن گئیترسین و اینسانلارئن دامارلارئنا تازا قان وورسون آمما یالان و نومایش لر ایله، اینسانلارئن، سونمک حالئندا اولان اومودلارئ نئن چیراغئن سون دورمه مه لی دیر.
13. قارانلئقدا اولان بیر توپلوم، داها آرتئق، بیر گوج و قووه سایئلماز. نیه کی هئش بیر موباریزه (فیکیر یا ساواش) مئیدانلارئندا یوخ دور. اگر مئیدان وار ایسه، بو توپلومون حوضوروندان بوش دور و دوشمه نین حوضورو ایله ایشغال اولموش دور.
مع الاسف، بئله بیر دورمودا، دوشمن، تسلیم و ایشغال اولموش میللت لرین ساواشچئلارئن، ائوز اوردوسونا آلار. اوردا، هم اولارئن باشئن قاتار، همده گوجون اونلارئن گوزونه سوخار. بئله لیکله، اونلار دوشمه نئن گوجون و ایمکانلارئن داها چوخ گورور و اوندان داها چوخ قورخار و بو قورخونودا یاخئن و تانئدئقلارئنا ایته لرلر. توپلوم، بو آداملارئن سوزلرینه داها چوخ اینانار و داها چوخ قورخویا قاپئلار.
بئله لیک ایله، بو اینسانلار و بو توپلوم، تامام مئیدانلاری، همده هر بیر ساحه ده، بوشالدار و دوشمنه تسلیم ادر. بو اینسانلار و بو توپلوم، ائوزونده بو جسارتی و لیاقتی گورمز کی بیر مئیدانا گیرسین و ائوزنون گوجون، دوشونجه سین، تجروبه سین، علمین، صنعتین و ... سیناوردان گئچیرسین. بلکه بو اینسانلار و بو توپلوم، گوزلرین دوشمه نئن الینه تیکر. ائوزندن بیر ایراده گوسترمز کی استعمارچئ و سومورگه چینین خوشونا گلمز ایسه، موجازات اولماسئن! موجازات اولمئییم دییه، میئدانلارئ دوشمنه تسلیم ادر.
14. دوشمنده، بو حال و روحدان راضی اولاراق، فورصت لردن داها چوخ فایدالانار. همن آداملاردان ائوز خیدمه تینه آلار. اونلارا تعلیم وئرر و اونلارئ بیر جاسوسا چئویریب، موستعمیره لرین ایچینه یوللار. جاسوسلار، بعضن، قارانلئقدان، جسارت ایله چئخمئش آداملار کیمی گورونرلر. چالئشارلار تا بیر عیدده نی ائوز دوره برلرینه توپلاسئنلار و زامانئ گلنده، اونلارئ توتسونلار.
جاسوسلارئن، اصلی آماجئ، توتماق دئییل بلکه جسارتلی کیمی گورونوب، آمما اصلینده، دوشمندن قورخونو، ایشغال اولموشلارئن قلبینه سالماق و اوردا درینلشدیرمک دیر.
15. تسلیم اولموش بیر توپلومدا، بعضن، جسارتلی بیر اینسانلار تاپئلار کی قارانلئقدا یارانمئش "تابو"لارئ سئندئرماغا چالئشارلار آمما او زامانا دک کی بو اینسانلار، قالانلئقدا و گورونمز دیرلر، هئش بیر تابونو سئندئرانمازلار.
ترسینه، قارانلئق دئورانلارئ، تابولارئن یارانماق و چوخالماق زامانئ دیر. بو دئورانلاردا، بیر طرفدن، قارانلئلئق، هر جوره وار اولان و فایدالئ تابولارئ سئندئرار. آیرئ طرفدن ایسه، یئنی آمما توپلوما ضررلری تابولارئ یارادار.
اصلینده، قارانلئق چاغلار، تابولارئن "یاخجی" و فایدالئ دان، "پیس" و فایداسئزا همده چوخ، گئچمک زامانی دئر.
16. قارانلئق چاغلارئ، استعمار و ایشغالچئ رئژیملر طرفیندن، ایستیفاده اولونار تا رئژیم ایسته دیگی تابولار سئنسئن و یئنی آمما رئژیم طلب اتدیگی تابولار هم یارانسئن و همده یایقئنلاشسئن، تثبیت اولسون و قانونا چئوریلسین.
17. قارانلئق جامعه ده، "قهرمان" یارانماز. تابولار، عنعنه لر، دوشمن یایدئغی دوشونجه لر، قورخو، جسارتسیزلیک و ... سبب اولارلار تا قهرمان یارادماقلا موخالیفت ادیلسین. چون قهرمانئن یارانماسئ، بیر توپلوما ائوز گوون، اینانج، قودرت، بیرلیک، ایمکان، قووه، سیلاح، گوج، ساواش، آیدینلئق و ... وئرر.
اونون اوچون، ایشغالچی قووه لرین گیزلی مامورلارئ، "قهرمانئن" تاپئلماسی ایله ضید اولارلار و قهرمانئ، اینسانلاری مینمک فیکری ایله سوچلار و گوناهکارلاندئرارلار.
یایقئن میثال بودور کی "اگر بیر پیغمبرده گلیر ایسه و اگر آغزئ وار ایسه، یئمه گه گلیر!" بس، موجود دوروما، ایشغالا، استعمارا و سومورگه یه قبوللانئن و اوندان چئخماغا اللشمئیین. چون، او گلن رهبرده، بونلارا تای، یئمه گه گلیر. آمما اونودورلار کی رهبر، آزادلئغا گئدن یول و یونته می ده گتیریر و اونلار کی رهبرین چئخئلماسی ایله موخالیفت ادیرلر، آزادلئقلا ضید دیرلر و دوشمه نین سولطه سینین داوامئن ایستیرلر.
18. مجهول بیر جامعه ده، اینسانلارئن هامئسی مجهول دور. گوون سیز دیر. جسارتسیز دیر. بو توپلومدا، اینسان آدلی بیر موجود یوخ دور. چون اینسان آدلی بیر موجودون علامت لری و نیشانلارئ وار. هر بیر اینسان، او نیشانلار ایله تانئنار. اینسان دئدیکلری بیر موجود، فیکیر، دوشونجه، دونیا گوروشو، سیاست، جسارت، صاحیبی دیر و آزادلقا جانئن وئریر.
چون اسیر بیر اینسان، اینسان دئییل. برده و قول دور. قولدا آزاد و اینسان دئییل. چون، اینسانئن نیشانلارئندان آرئنمئش بیر موجود دور.
او توپلوم و اینسان، اینسانلئقئن گئری آلماق اوچون، اینسانئن نیشانلارئنا صاحیبلنمه لی دیر آمما مجهمول بیر اینسان، ائوزون الدن قویموش و کیملیگین ایتیرمیش بیر اینسان، اینسان دئییل. مجهول دور و "یوخ" دور.
نئجه کی، اگر بیر توپلومون رادیوسو، تیلویزیونو و گئنیش یایئملی میدیاسئ و آراجیسی اولماسا تا او توپلومون وارلئق سسین دونیایا یئتیرسین، او توپلومون یوخلوقو آنلامئندا دیر. چون وار اولموش اولسایدئ، میدیاسی و سسی اولار دئر.
من بیلیرم کی بو درس لر هامییه عجیب گله جک. بو درس لر ایراندا هئش بیر دانیشگاهدا دئییلمز. بونلاردا، منیم دوشونجه لریم و چوخ چوخ خولاصه و آچئلمالئ دیرلار. بو درسلرده، بو حاقدا ایشاره ادیرم تا سیزلرین گوزلریز و دوشونجه لریز آیدئن لاشسئن. سیزلر، بو بحث لرین دالئسئن توتوب، بیر "علم" یاراداسئز.
چون، قورخاقلئق و جسارتسیزلیک و مجهوللوق هر بیر سومورگه یه توتولان خالقئن ان اونملی دردلری دیرلر. اونلارئ تانئمایان و اونلارا درمان تاپماغا چالئشمایان هئش بیر میللت، آزاد اولابیلمز.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
ایگیرمی یئددی اپریل 2018
hedayat222@yahoo.com

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 292

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 292 https://youtube.com/live/3iyA9DZwBYs