کیتاب اوخومالییق: سومورگه چی و سومورگه لشتیریلن لر - 8
یازار: آلبرت مئمی
بو گون کیتابین اوتوز ایکینجی صحیفه نین اوخوماسینا باشلادیق؟
دونن، یو سورو ایله قورتامیشدی: نه اولور بیر طرفسیز سوموگه اهلی، یئرلشتیریلن بیریسی و هابئله بیر سومورگه لشتیریلنین بئینی ایله یئخانیر کی سومورگه چینین استونلوکلریندن، آیریجالیق لاریندان مودافیعه ادیرلر؟
بوردا، بو سورویا جاوابا چالئشئر. یازار بورادار چالئسیر بو ایوچ قوروپون داورانیشین پیسیکولوزژیک اولاراق یوروملاسین. اونون ائوچون دییر، عجبا، بونلار آزئنلیق اولاراق، چوخ دوشمنین ایچینده، قورخودان، اندیشه دن بو سوزلری دئمه گه مجبور قالیرلار می؟
قیسمن بوجوردور. ایشین ایتیرمک دن یا هر نه دن دولایی قورخورلار. البته اولابیلر کی بونلار بعضی موصوعلار حاقدا ائوز فیکیرین دئمه سینلر. ساکیت قالسین لار.
سمورگه نین تاریخی سوره جینده، پولیس، اوردو و هاوا گوجو، پاسدارلار، بسیجی لر و ایطیلاعاتا تای گوجلر، سومورگه چی لری قوروماق ائوچون حاضیر بکلیرلر.
بونان بئله، بئینی یئخانمیشلارین جانی-مالی قورخو و هده هربه آلتیندا دئییل.
سونوندا کیچیک سومورگه چینبن ده بیر قاوقاسی و باش آغریسی اولمالی دیر پالیشمالی وائوزونون قورتولوشو ائوچون چالیشمالی دیر.
آمما بو سومورگه لشتیریلنه لازیم دئییل کی ائوز ایلینه و یورتداشینا اینانماسین. هابئله لازیم دئییل کی تاریخین گوزو قاباغیندا، هر شئیی دئییشدیرسین.
میثال ائوچون؛ تورک لردن بیرنئچه آدام "آذری" آدی ایله تانینمیش لارو. بونلار فارسلاردان داها گوجلو تورک لره، تورکچولوگه حمبه ادیرلر. تورکلری قوزیدن و اورتا آسیادان بو بولگه یه کوچوبلر. آذریلرین دیلی اسکی فارسجا ایمی کی موغول زامانیندان تورکله شیب دیر. هر کیمسه ائوزون تورک بیلیر ایسه اورتا آسیایا دونسون لر.
نه دن بونلار ائوز میللت لرینه انانمیرلار و گوز قاباغیندا، تاریخی دئییشدیریرلر؟
مسئله بودور کی بو سوزو، اونلار مین ساوادلی، اویرتمن، اونیوئرسیته اوستادلاری، آراشدیرماجی لار بو سوزلری، آددا "علمی آراشدیرما" کیتابلاردا یازیب، یایئرلار.
نه دن بونلار "کوچ" مسئله سنی دوغرو دوشونمورلر و بیر یالان فرضله ره اینانیرلار. گرکمز می کی بونلار هر تئورینی سورقو و سوال آلتینا قویوب، اونلاری دارتیشمییه لر؟
اینسان، جانلیلار ایچینده، بیر جوره جانلی دیر. جانلیلاردا، ک.چه باخالیم. حیوانلار هاردان هارایا کوچرلر؟ هارادا چوخ یاشارلار؟ هارادا یئمک و توره مک اورانی یوکسک دیر؟
توم جانلیلار مولایم یئرلرده کی هاوا یاشاما ال وئریشلی دیر، سو چوخ دور. توپراق داها چوخ وئریملی دیر. یئمک بول دور.
بیزه یاخین، بوجور بیر یئر هاردا دیر؟
بیلگین لرین وئری دیکی تئوری و فرض لره گوره، توم اینسانلار آفرقیقادان باشقا یئرلره کوچوبلر. بیزه یاخین و توره مک ائوچون ان اویقون یئر هاراد دیر؟
اوزاق آسیا، هیندوستان ، بنگیلادش، پاکیستان، سئریلانکا،مالزی، اندونزی، تایلند، فیلیپین کیمی یئرلر هر یوندن یاشام ائوچون داها موساعیدلر.
اگر ک.چ اولموش اولورسا، اوردا اولمالی دیر. چ.ن اوردا هر شئی یاشمام اوچون داها اویقون دور. اینسانلاردا حیوانلارا و آغاجلاری، میوه لره تای هیزلا چوخالیرلار.
طبیعی کی اگر نوفوس بیر حددن چوخ اولورسا، یئر و یئمک ائوزرینده آداملار آراسینده ساواش چیخاجاق دیر.
ساواشدا اونلار کی گوجلو دورلر، گوجسوزلری ائولدوررلر. گوجسوزلر، اودوزدوقلاریند قبول ادندن سونرا، اورادان اوزاقلاشماقا چالیشیرلار. آما ایکینجی یئرده ده، عاینی یئر و یئمک ساواشی باشلار و ضعیف لر داها سویوق، داها آز وئریملی، داها زور توپراقلارا کوچمک زوروندا قالارلار. اوراجان ایش چتین اولار کی تهلوکه دن قورتارماق ائوچون، ان سویوق و بوزلو یئرلره بئله گئدرلر و چتین یاشامی ائولومه اوستون سئچرلر. ایستپ لر، آلاسکا کیمی یئرلر بونلاردان دیر.
بونون ترسه سی اولاناقسیز دیر. نیه کی موغولیستان، تورکمنیستان، تاتاریستان، قزاقیستان کیمی یئرلر سویوق، یئرین وئریمی آز، یاشامدا زور دور. هر حیوان بئله اورادا یاشاماز یاشایامار. اونون ائوچون ده اورادا او قدریئمک اولماز کی اینسانلارین قارنی دویسون و دوغا اونلارا دوغوم ایمکانین چوخ ساخلاماز. بوندان دولایی دا اورادان گونئیه کوچ اولاناقسیز دیر. آمما تقلیدچی اونیوئرسیته اوستادلاری، فیکیر اتمزلرو پون اونلار بعضی آدلی سانلی اداملارین گولگه سندن چیخامازلار و اونلارین دوشونجه لرین سورقو سووال آلتینا آلاماز لار.
یازار اینانمیر کی او بئینی یئخانمیشلار کی سومورگه چینین آیرئجالیقلاریندان مودافیعه اتمه له ری، اونلار ایکیز ائوزلیک ادیرلر. هابئله اینانمیر کی بونلارین هر ایشی سوموگه چی دووله تینین گوزتله مه سی آلتیندا دیر.
یعنی اینانمیرام کی ایران دوولتی توم تورکلرین توم داورانیشلارین گوزله دیر. بئله بیر شئی اولاناقسیر دیر. بو بعضی لر ائوچون بیر باهانه دیر. اگر بونلار دوغرو دئییرلرسه، لازیم دئییل کی ائوز میللت لرینین ضیددینه فیکیر ائورتسین لر. یا اونلارین تاریخین، دیلین، دوولتچیلیک حاقلارینا تای حاقلارین دانسین لار. لال قالمالاری حالدا بیر کیمسه اونلاردان سورماز کی سیز نییه تورکلرین دیلی، تاریخی ایله موخالیفت اتمیرسیز؟
آذری ها، ایداره لرده چالیشانلار، اونیوئرسیته اوستادلاری، اویرتمن لر، بانک ایشچی لری، پولیس لر، بسیجی لر و ... بو.نلارا تای آداملارا "کیچیک سومورگه چی" آدین وئردیک.
ایندی علاوه ادیر کی کیچیک سومورگه چی لر اگر چون حرارتله سومورگه چیلیگی مودافیعه ادیرلرسه، بونون نه دنی اونلارین سوموگه چیلیکدن بیر آزدا اولوسا اولسون قازانج الده ادیرلر.
نییه آذری ها، بسیجی لر، ایداره ایشچی لری، اویرتمن لر، اوستادلار، و ... فارس سومورگه چیلیکدن آتشلی مودافیعه ادیرلر؟
چون، اونلارین باهانالاری ایچی بوش دور و چالیشیرلار ائوز ایشلرین توجیه اتسین لر. نیه کی اونلار، ائوزله رینین محدود و سینیرلی قازانجارین قورودوقلاری ائوچون، ائوسته کی لرین سینیرسیر قازانجارین دا قوروماغا مجبور اولورلار.
یانی، بو آذری ها، بسیجی لر و ... کی سومورگه چیلیقی مودافیعه ادیرلر، یا یئز اینانانلار یادا منافع ائوچون چالیشیرلارسا، منافع و کار قوربانی دیرلار.
هر حالدا، کیچیک سومورگه چی توپلومدا اولان آیریلیقلاری قولایجا گورر. بیز اونلارین ایشلرینین و داورانیشلارینین سونوجونا باخمالییق کی سونوجلار، فرقی درجه لرده، سومورگه لشتیریلن لرین ضررینهآیریجالیق واردیر.
آن آزی بو دور کی اگر کیچیک سومورگه چیلری، سومورگه لشتیرین لرله قارشیلاشتیرساق، ایراجالیقین درینلیگین چیلپاق گوزله بئله گوره ریک.
اگر سومورگه چیلرین باشینداکی لارا آیرجالیقلارینا باخساق، اونلاری چارپئجی و شوک وئریجی دیر. ان کیچیک سومورگه چی لرین اوفاق تفک آمما سایسیز آیریجیلیقلاری وار دیر.
گونلوک یاشامیندا، کیچیک سومورگه چی ار داورانیشی ایله، داها چوخ سومورگه لشتیریلن لرله یاخینلاشار. هابئله هر بیر کیچیک داورانیشلاری ایله بللی بیر مقداردا آوانتاژ و ایمتیاز الده ادر.
اگر قانونلا، باشی درده دوشرسه، پولیس، حتتا قانون و محکمه بئله اونون ائوچون اسنک اولار. یعنی اونولا گئچینر. اگر جیچیک سوموگه چی نین حوکومه تین یاردیمینا اجتیاجی وارسا، زورلوق چکمز. اونون ایش لری ائوچون، ایداره کاغازبازلیقلاری آرادان قالدیریلار. اونون ایشلری داها هیزلی ایرلی له سین و اینتیظارچکمه سین، اونا بیر تازا یول یونتم آچیلار تا ایشلری قاباقا گئتسین. عجبا سومورگه چینین ایشه اجتیاجی وی وار؟ بو ایش ائوچون بیر ایمتاجانلاردان گئچمه لی دیر می؟ اونجه دن ایشلر اونون اوچون جاضیر دیر.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
06.05.2022
