Tuesday, February 10, 2026

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 299

 بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 299

https://youtube.com/live/a-gUi7Slvb4



I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ

  1. Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 299 [00:11]

  2. Videonun tam başlığı: بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 299 [Video Title]

  3. YouTube URL-si: [https://youtube.com/live/a-gUi7Slvb4?feature=share](https://youtube.com/live/a-gUi7Slvb4?feature=share) [Video URL]

  4. Video ID: a-gUi7Slvb4 [Video ID]

  5. Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-02-11 [YouTube Publish Date]

  6. Videonun dəqiq müddəti: PT2H39M19S (2 saat 39 dəqiqə 19 saniyə) [Video Length]

  7. Videoda göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Şərəf-i İnsan" (yazarın 55 yaşını qeyd etdiyi, Hicri 933-cü ildə yazılmağa başlanan, lirik, fəlsəfi və çoxlu fars şeirləri ehtiva edən əlyazma əsər) [02:36:28, 02:37:39].

  8. Müəllif/müəlliflər: Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyas [02:33:02].

  9. Dil/dillər: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili, fars dili (çoxlu fars şeirləri) [00:48, 02:37:39].

  10. Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 933 (Miladi ~1526–1527 — yazarın 55 yaşında əsəri yazmağa başladığı tarix) [02:36:28].

  11. Kitabxana/arxiv: Əlyazma arxiv və rəqəmsal kolleksiya konteksti [00:00].

  12. Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi ya başqa identifikator: Manuscript Collection [00:00].

  13. Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar (299-cu bölüm); Əşqanilər (Parfiyalılar) tarixi müzakirəsi, Azərbaycan Demokrat Firqəsinin istiqlaliyyət bildirişi kitabının xatırladılması və əsas əsər olan "Şərəf-i İnsan" əlyazma nüsxəsinin (Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyas tərəfindən Hicri 933-də, yazarın 55 yaşında qələmə alınmağa başlanması, dərindən fəlsəfi-fars şeirli müqəddiməsinin PDF-in 10-cu səhifəsinə qədər davam etməsi və əsl mətnin 20-ci səhifədən başlaması) səhifə-səhifə incələnməsi [00:11, 01:24, 11:29, 02:36:28, 02:37:50].

  14. Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda qədim Şərəf-i İnsan əlyazma nüsxəsi ətraflı şəkildə araşdırılmışdır [02:34:07].

  15. XIV–XVI / XVII əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. XVI əsr türkdilli fəlsəfi-əxlaqi nəsr və ədəbi korpus üçün müstəsna müqayisə nüsxəsidir [02:36:28].

II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?

  • Fiziki codex / əlyazma sayı: 1 əsas əlyazma nüsxəsi (Şərəf-i İnsan) [02:34:07].

  • NÜSXƏ A:

    • kitabxana: Rəqəmsal əlyazma arxiv kolleksiyası [00:00] [B]

    • vərəq/səhifə sayı: Əlyazma codex (müqəddimə PDF 10-cu səhifəyə qədər, əsas mətn PDF 20-ci səhifədən başlayır) [02:37:50] [A]

    • cild və tərtibat: Fars şeirləri ilə zənginləşdirilmiş fəlsəfi müqəddimə, Hicri 933 təsbit tarixi [02:36:28, 02:37:39] [A]

    • müəllif: Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyas [02:33:02] [A]

    • tarix: Hicri 933 (Miladi ~1526–1527 — yazarın 55 yaşı) [02:36:28] [A]

    • məzmun: Şərəf-i İnsan (fəlsəfi, əxlaqi və lirik türkdilli əsər) [02:34:07, 02:38:57] [A]

    • timestamp: [00:07] - [02:39:19]

III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR

  • NÜSXƏ A — ŞƏRƏF-İ İNSAN

    • A1

      • əsərin başlığı: Şərəf-i İnsan [02:38:57] [A]

      • müəllif: Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyas [02:33:02] [A]

      • dil: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili, fars dili (çoxlu fars şeirləri) [00:48, 02:37:39] [A]

      • nəsr/nəzm/qarışıq: Qarışıq (Fəlsəfi nəsr və fars şeiri nümunələri) [02:37:39] [A]

      • mövzu: İnsanın şərəfi, fəlsəfi və əxlaqi mülahizələr, insan varlığının ucalığı [02:38:57] [A]

      • başladığı folio/səhifə: Müqəddimə PDF 10-cu səhifəyə qədər, əsas mətn PDF 20-ci səhifədən etibarən [02:37:50] [A]

      • tarix: Hicri 933 (Miladi ~1526–1527) [02:36:28] [A]

      • tarixin funksiyası: COMPOSITION / START DATE [A]

      • əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XVI əsr osmanlıca və azərbaycan türkcəsi qatları, yoğun ərəb-fars terminologiyası və farsça şeir bəndləri [02:37:29].

      • timestamp: [00:07] - [02:39:19]

      • əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK

IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL

TarixMiladi qarşılığıHarada görünürHansı text unitTarixin funksiyasıTimestampƏminlik
Hicri 933Miladi ~1526–1527Şərəf-i İnsan əsərinin yazılmağa başlandığı il (yazarın 55 yaşı)Nüsxə A (A1)COMPOSITION START DATE[02:36:28]YÜKSƏK [A]

V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR

AdRolHansı mətn vahidindəSübut növüTimestamp
Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyasAUTHOR / SCHOLARNüsxə A (A1)[A] Şərəf-i İnsan əsərinin müəllifi[02:33:02]

VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR

  • RULER_NAME = Sultan Süleyman Qanuni [02:32:42]

  • RULER_RELATION = Əsərin yazıldığı dövrün Osmanlı padşahı (Hicri 933 dövrü hökmdarı) [02:32:42]

  • RULER_EVIDENCE_LOCATION = Şərəf-i İnsan əsərinin xronoloji təhlili bölməsi [02:32:42]

VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI

  1. Mətn vahidi: Şərəf-i İnsan (A1)

    • türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: XVI əsrə aid, yoğun ərəb-fars mənimsəmələri və fars şeirləri ilə bəzədilmiş, lirik və fəlsəfi klassik türkdilli nəsr dili [02:37:29].

    • nəsr/nəzm: Qarışıq (Nəsr və Fars şeirləri) [02:37:39].

    • hərəkəli/hərəkəsiz: Əlyazma surəti [02:34:07].

    • təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətn tamamen türkdillidir [02:34:07].

    • XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. XVI əsr (Hicri 933) fəlsəfi-əxlaqi türk nəsri korpusu üçün əsaslı müqayisə nüsxəsidir [02:36:28].

    • Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: LOW [C] (Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu isə fəlsəfi-əxlaqi əsərdir).

    • timestamp: [00:07]

VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM

  • Nüsxə A (A1): COMPARATIVE / TEXTUAL WITNESS (Şərəf-i İnsan nüsxəsi olması səbəbilə əlyazma korpusu üçün müqayisəli sənəddir) [02:34:07].

IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW [C]

  • Səbəb: Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu isə fəlsəfi əsərdir [02:34:07].

X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]

  • Səbəb: Əsər XVI əsr türkdilli fəlsəfi terminologiya, yazarın öz yaşını və yazılış tarixini (Hicri 933, 55 yaş) dəqiq qeyd etməsi baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir [02:36:28, 02:37:29].

XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS

  • SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Şərəf-i İnsan nüsxəsi seriyada ilk dəfə ətraflı şəkildə təqdim olunmuşdur [02:38:57].

  • POSSIBLE DUPLICATE: Yoxdur.

XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR

  • [A] MANUSCRIPT EVIDENCE: Şərəf-i İnsan nüsxəsinin fəlsəfi müqəddiməsi, fars şeiri bəndləri, Hicri 933 tarixi və Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyas müəlliflik qeydi [02:33:02, 02:36:28, 02:37:39].

  • [B] CATALOGUE EVIDENCE: Rəqəmsal əlyazma arxiv kolleksiyası konteksti [00:00].

  • [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın proqram adını ("Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" - 299-cu bölüm) təsdiqləməsi, əşqanilər (Parfiyalılar) tarixinin rəsmi dərsliklərdəki təhrifləri və köçəri həyat tərzi strategiyaları barədə giriş tənqidi etməsi, Azərbaycan Demokrat Firqəsinin sənədlərini xatırlatması, nüsxənin səhifələrini çevirərək müəllifin yaşını (55 yaş) və Hicri 933 tarixini səhifə-səhifə yoxlayıb dəqiqləşdirməsi [00:11, 01:24, 11:29, 02:36:28].

XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ

  1. Danışan 299-cu bölümü başladaraq "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" proqramının 299-cu mərhələsini həyata keçirir [00:11].

  2. Girişdə Əşqanilər (Parfiyalılar) tarixi, köçəri həyat tərzinin hərəkətli strateji üstünlükləri və keçmiş dövr dərsliklərindəki tənqidi yanaşmalar üzərində dayanır [01:24].

  3. Azərbaycan Demokrat Firqəsinin istiqlaliyyət bildirişi kitabını qısaca xatırladır [11:29].

  4. Verilişin əsas əsərinə keçir: Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyas tərəfindən qələmə alınan "Şərəf-i İnsan" adlı türk dilində yazılmış nadir əlyazma nüsxəsini açır [02:33:02, 02:38:57].

  5. Nüsxənin xronologiyasını araşdırır: yazarın əsəri yazmağa başladığı tarixi (Hicri 933) və həmin vaxt özünün 55 yaşında olduğunu səhifə üzərindən oxuyaraq təsdiqləyir [02:36:28].

  6. Əsərin tərtibatını təsvir edir: müqəddimənin PDF-in 10-cu səhifəsinə qədər davam etdiyini, əsas mətnin isə 20-ci səhifədən başladığını qeyd edir [02:37:50].

  7. Mətnin dil xüsusiyyətlərini vurğulayır: digər kitablara nisbətən daha ağır ərəb-fars terminləri və çoxlu fars şeirləri ehtiva etdiyini, lakin türk dilinin fəlsəfi və ədəbi dərinliyini gözəl əks etdirdiyini bildirir [02:37:29, 02:37:39].

  8. Dədə-babaların bizə qoyduğu dil və yazı mirasına sahib çıxmağın vacibliyini qeyd edir [02:39:15].

  9. Sağlıq və inam arzusu ilə proqramı yekunlaşdırır.

XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ

BAŞLIQ: "Şərəf-i İnsan": Hicri 933 Tarixli Fəlsəfi Türk Nəsri və Məhmud ibn Usmanın Əsəri

GİRİŞ:

Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 299-cu bölümü "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" başlığı altında həyata keçirilmişdir [00:11]. Bu proqramda Əşqanilər tarixi müzakirəsi fonunda türk dünyasının zəngin ədəbi irsi xatırladılmış; Məhmud ibn Usman ibn Əli ibn İlyas tərəfindən Hicri 933-də yazılmağa başlanan türkdilli Şərəf-i İnsan əlyazması ətraflı şəkildə incələnmişdir [01:24, 02:33:02, 02:36:28, 02:38:57].

NÜSXƏNİN TƏHLİLİ və XRONOLOGİYA:

Yazarın 55 yaşında ikən Hicri 933-cü ildə qələmə almağa başladığı Şərəf-i İnsan əsəri fəlsəfi müqəddiməsi, zəngin fars şeiri bəndləri və klassik türk nəsri xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir [02:36:28, 02:37:39]. Müqəddimənin PDF-in 10-cu səhifəsinə qədər uzandığı, əsas mətnin ise 20-ci səhifədən etibarən başladığı bu codex XVI əsr türk düşüncə tarixinin mühüm abidələrindən biridir [02:37:50].

MƏZMUN: MİLLİ MİRAS VƏ DİL:

Yayım boyunca türk xalqının keçmişdə yaratdığı dil və yazı uyğarlığının əhəmiyyəti vurğulanmış; əski əlyazmaları oxumağın milli yaddaşı bərpa etmək üçün yeganə yol olduğu qeyd olunmuşdur [02:39:15].

NƏTİCƏ:

299-cu bölüm XVI əsr fəlsəfi türk nəsri nüsxəsinin paleoqrafik və xronoloji analizi ilə qeydə keçmiş abidəvi bir yayım olmuşdur [00:11, 02:36:28].

XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI

  1. Şərəf-i İnsan nüsxəsi (Məhmud ibn Usman): Hicri 933 tarixli fəlsəfi-əxlaqi türk nəsri codexlərinin mətnşünaslıq analizi [02:33:02, 02:36:28] — HIGH PRIORITY

  2. XVI əsr türkdilli əlyazmalarda fars şeiri təsiri: Məhmud ibn Usmanın əsərində istifadə olunan farsça bəndlərin təhlili [02:37:39] — MEDIUM PRIORITY

XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL

  • Video ümumi müddəti: PT2H39M19S (2 hours 39 minutes 19 seconds)

  • İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 159:19 (02:39:19 / transcript time scale)

  • TIMESTAMP_QC = PASS

XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ

  • VIDEO = a-gUi7Slvb4

  • VIDEO_DURATION = PT2H39M19S

  • PHYSICAL_OBJECTS = 1

  • PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 1 (Sharaf al-Insan by Mahmud ibn Usman ibn Ali ibn Ilyas)

  • PRINTED_BOOKS = 0

  • TEXT_UNITS = 1

  • TURKISH_TEXT_UNITS = 1

  • COMPOSITE_CODEX = NO

  • MAIN_TITLE = Şərəf-i İnsan Nüsxəsi və Hicri 933 Xronologiyası (299-cu Bölüm)

  • HOLDING_INSTITUTION = Private / Digital Manuscript Collection

  • SHELFMARK = Manuscript Collection

  • EXPLICIT_COPY_DATES = 933 AH (1526-1527 AD composition start date)

  • COMPOSITION_DATES = 16th century Turkic philosophical prose era

  • OTHER_DATES = UNKNOWN

  • EXPLICIT_COPYING_PLACES = Ottoman / Turkic archive context

  • SCRIBES = UNKNOWN

  • AUTHORS = Mahmud ibn Usman ibn Ali ibn Ilyas

  • Rulers = Sultan Suleyman Qanuni

  • RULER_RELATION = Sovereign during the composition year of the manuscript (933 AH)

  • CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)

  • EARLY_CONTROLS = NONE

  • LATE_CONTROLS = NONE

  • COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)

  • DISCOVERY_CANDIDATES = NONE

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW

  • NEEDS_DEDUPLICATION = NO

  • HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Catalogue verification of Sharaf al-Insan manuscripts by Mahmud ibn Usman ibn Ali ibn Ilyas written in 933 AH

  • TIMESTAMP_QC = PASS













-

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 510

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 510 https://youtube.com/live/MA-Wn6-VM-k 510-cu bölüm: Bir fəraiz əlyazmasını oxuyarkən — m...