بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 310
I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 310 [
00:19 Videonun tam başlığı: بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 310 [Video Title]
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/4anjV1W0V3g?feature=share](https://youtube.com/live/4anjV1W0V3g?feature=share)[Video URL]Video ID:
4anjV1W0V3g[Video ID]Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-02-23 [YouTube Publish Date]
Videonun dəqiq müddəti: PT2H48M6S (2 saat 48 dəqiqə 6 saniyə) [Video Length]
Videoda göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "İxtilacnamə" (bədənin və gözün seyrəməsi, tibbi-cismani və fal mənalarını ehtiva edən risalə), "Məzhəri Türki" (Müəllif: Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani; Nasirəddin Şah dövrü, hicri 1267, farslara türk dilini öyrətmək məqsədli əsər) və "Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya" (Fransız dilindən Seyid Hacı İbrahimoğlu tərəfindən hicri 1223 Məhərrəm ayının 4-də tərcümə olunmuş coğrafiya risaləsi) [
07:42 02:44:19 02:45:23 Müəllif/müəlliflər: Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani (Məzhəri Türki), Seyid Hacı İbrahimoğlu (tərcüməçi) [
02:44:33 02:45:59 Dil/dillər: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, fars dili, ərəb dili, fransız dili (tərcümə mənşəyi) [
00:35 02:44:33 02:45:47 Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 1267 (Məzhəri Türki yazılma tarixi), Hicri 1223 Məhərrəm ayının 4-ü (Cam-i Cəmnüma tərcümə tarixi), Nasirəddin Şah dövrü [
02:45:08 02:45:23 02:45:59 Kitabxana/arxiv: Əlyazma arxiv və rəqəmsal kolleksiya konteksti [
04:23 Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi ya başqa identifikator: Manuscript Collection [
04:23 Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar (310-cu bölüm); Telegram "Azərbaş" kitabxanası materialları, "İxtilacnamə" (bədənin seyrəməsi və fal fəlsəfəsi), "Məzhəri Türki" (Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani, fars dilində yazılmış türk dili qrammatika/öyrətim əsəri) və "Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya" (Seyid Hacı İbrahimoğlu tərcüməsi, Osmanlı coğrafiya xəritələri və elmi biliklər) əlyazmalarının səhifə-səhifə oxunub təhlil edilməsi [
00:19 07:42 02:44:19 02:45:23 Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda qədim İxtilacnamə, Məzhəri Türki və Cam-i Cəmnüma əlyazma nüsxələri ətraflı şəkildə araşdırılmışdır [
07:42 02:44:19 02:45:23 XIV–XVI / XIX əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. XIX əsr türk lüğətçiliyi, coğrafiya tərcümələri və qrammatika risalələri korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxələridir [
02:45:23
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?
Fiziki codex / əlyazma sayı: 3 əsas əlyazma nüsxəsi (İxtilacnamə, Məzhəri Türki, Cam-i Cəmnüma) [
07:42 02:44:19 02:45:23 NÜSXƏ A, B & C:
kitabxana: Rəqəmsal əlyazma arxiv kolleksiyası / "Azərbaş" Telegram kitabxanası [
04:23 vərəq/səhifə sayı: İxtilacnamə (19 vərəq / 36 səhifəlik nüsxə, bəzi səhifələri cırılmış), Cam-i Cəmnüma (64 səhifəlik coğrafiya risaləsi) [
07:09 02:45:23 cild və tərtibat: Vəqf möhürləri, 11 sətirlik səhifə düzəni, coğrafi xəritə və cədvəllər [
07:22 02:45:23 müəllif: Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani (Məzhəri Türki) və Seyid Hacı İbrahimoğlu (tərcüməçi) [
02:44:33 02:45:59 tarix: Hicri 1223 (1808) və Hicri 1267 (1851) istinsax/tərcümə dövrləri [
02:45:23 02:45:59 məzmun: İxtilacnamə (bədən seyrəməsi yozumları), Məzhəri Türki (türk dilinin öyrədilməsi) və Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya (Fransızcadan tərcümə coğrafi elmlər) [
07:42 02:44:19 02:45:59
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR
NÜSXƏ A — İXTİLACNAMƏ
A1
əsərin başlığı: İxtilacnamə [
07:42 müəllif: Anonim / Ənənəvi tibb və fal müəllifi [
07:42 dil: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili [
08:09 nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr [
07:42 mövzu: Bədənin üzvlərinin (göz, əl, ürək və s.) ixtiyarsız titrəməsi/seyrəməsi (ixtilac), bunun tibbi-cismani və fal/yozum baxımından mənaları [
09:35 başladığı folio/səhifə: Giriş və 19 vərəqlik risalə bölməsi [
07:09 tarix: XIX əsr istinsax dövrü [
04:23 tarixin funksiyası: COPY PERIOD [A]
NÜSXƏ B — MƏZHƏRİ TÜRKİ
B1
əsərin başlığı: Məzhəri Türki [
02:44:19 müəllif: Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani [
02:44:33 dil: Fars dili və Osmanlı/Azərbaycan türk dili [
02:44:33 nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr və Qrammatika bəhsləri [
02:44:33 mövzu: Farsdilli oxuculara və siyasət əhlinə türk dilinin qrammatikası və qaydalarını öyrətmək [
02:44:46 başladığı folio/səhifə: Əlyazmanın qrammatika bölməsi [
02:44:19 tarix: Hicri 1267 (Miladi ~1851 — Nasirəddin Şah dövrü) [
02:45:08 02:45:23 tarixin funksiyası: AUTHOR / COMPOSITION DATE [A]
NÜSXƏ C — CAM-İ CƏMNÜMA-İ FƏNNİ COĞRAFİYA
C1
əsərin başlığı: Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya [
02:45:59 müəllif: Münsi Rüb (Fransız müəllif) / Seyid Hacı İbrahimoğlu (Tərcüməçi) [
02:45:47 dil: Osmanlı türk dili, fransız dili (mənşə) [
02:45:47 nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr (Elmi coğrafiya tərcüməsi) [
02:46:12 mövzu: Fransız dilindən tərcümə olunmuş qlobal coğrafiya, xəritəçilik və fənni coğrafiya elmləri [
02:45:47 başladığı folio/səhifə: Giriş və 64 səhifəlik coğrafiya risaləsi [
02:45:34 tarix: Hicri 1223 Məhərrəm ayının 4-ü (Miladi ~1808) [
02:45:59 tarixin funksiyası: TRANSLATION DATE [A]
əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XIX əsr elmi-tərcümə nəsri və coğrafi terminologiya [
02:45:47 əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL
| Tarix | Miladi qarşılığı | Harada görünür | Hansı text unit | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 1223 Məhərrəm / 4 | Miladi ~1808 | Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya əsərinin tərcümə tarixi | Nüsxə C (C1) | TRANSLATION DATE | [ | YÜKSƏK [A] |
| Hicri 1267 | Miladi ~1851 | Məzhəri Türki əsərinin yazılma dövrü / Nasirəddin Şah dövrü | Nüsxə B (B1) | COMPOSITION / AUTHOR DATE | [ | YÜKSƏK [A] |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani | AUTHOR / LINGUIST | Nüsxə B (B1) | [A] Məzhəri Türki əsərinin müəllifi, Şirvan-Ərdəbil alimi | [ |
| Seyid Hacı İbrahimoğlu | TRANSLATOR | Nüsxə C (C1) | [A] Cam-i Cəmnüma coğrafiya əsərini tərcümə edən şəxs | [ |
| Münsi Rüb | ORIGINAL AUTHOR | Nüsxə C (C1) | [A] Fransız dilində əsərin orijinal müəllifi | [ |
VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR
RULER_NAME = Nasirəddin Şah Qacar [
02:45:08 RULER_RELATION = Məzhəri Türki əsərinin yazıldığı dövrün hökmdarı [
02:45:08 RULER_EVIDENCE_LOCATION = Məzhəri Türki nüsxəsinin xronologiya təhlili bölməsi [
02:45:08
VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: İxtilacnamə (A1), Məzhəri Türki (B1) & Cam-i Cəmnüma (C1)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: XIX əsrdə həm xalq təbabəti/fal (İxtilacnamə), həm qrammatika/öyrətim (Məzhəri Türki), həm də elmi-coğrafi tərcümə (Cam-i Cəmnüma) sahələrində işlənən zəngin türkdilli nəsr dili [
07:42 02:44:33 02:45:47 nəsr/nəzm: Nəsr [
07:42 hərəkəli/hərəkəsiz: Əlyazma surətləri [
05:49 təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətnlər tamamen türkdillidir [
07:42 02:45:47 XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. XIX əsr türkdilli elmi, linqvistik və coğrafi tərcümələr korpusu üçün müqayisə nüsxələridir [
02:45:23 02:45:59 Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: LOW [C] (Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bunlar isə tibb/fal, qrammatika və coğrafiya risalələridir).
timestamp: [
00:12
VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM
Nüsxə A (A1), B (B1) & C (C1): COMPARATIVE / TEXTUAL WITNESS (XIX əsr risalələri olmaları səbəbilə əlyazma korpusu üçün müqayisəli sənədlərdir) [
07:42 02:44:19 02:45:23
IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI
LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW [C]
Səbəb: Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bunlar isə XIX əsr risalələridir [
07:42 02:44:19 02:45:23
X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]
Səbəb: Əsərlər "ixtilac" (bədən seyrəməsi) anlayışının tibbi-fal tarixi, Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvaninin farsdillilərə türk dili öyrətmə üsulu (Məzhəri Türki) və Fransızcadan tərcümə olunan XIX əsr coğrafiya elmləri baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir [
09:09 02:44:46 02:45:47
XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS
SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: İxtilacnamə, Məzhəri Türki və Cam-i Cəmnüma nüsxələri [
07:42 02:44:19 02:45:23 POSSIBLE DUPLICATE: Yoxdur.
XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR
[A] MANUSCRIPT EVIDENCE: İxtilacnamə (19 vərəqlik tibbi-fal risaləsi), Məzhəri Türki (Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani, hicri 1267, türk dili qrammatikası) və Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya (Seyid Hacı İbrahimoğlu tərcüməsi, hicri 1223) [
07:09 02:44:33 02:45:59 [B] CATALOGUE EVIDENCE: Telegram "Azərbaş" rəqəmsal əlyazma arxiv kolleksiyası [
04:23 [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın 310-cü bölümü başladaraq bilik, kimlik, keçmiş dədələrin yaratdığı irs və mədəni yaddaş üzərində fəlsəfi mülahizələr yürütməsi, Telegram "Azərbaş" kitabxanasından əldə edilən İxtilacnamə (ixtilac və bədən seyrəməsinin tibbi-fal mənaları), Məzhəri Türki (farsdillilərə türk dilini öyrətmək üçün yazılmış əsər) və Cam-i Cəmnüma (Fransızcadan tərcümə coğrafiya əsəri) nüsxələrini səhifə-səhifə açaraq təhlil etməsi [
00:19 09:09 02:44:46 02:45:47
XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ KÜLASƏSİ
Danışan 310-cü bölümü başladaraq "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" proqramını həyata keçirir [
00:19 Girişdə insan cəmiyyətlərinin sarsıntılardan sonra yenidən ayağa qalxmasında keçmiş kitabların və yazılı irsin həyati əhəmiyyət daşıdığını, dədələrin qoyduğu mirasın bünövrə (zirbəna) rolunu oynadığını vurğulayır [
01:47 03:52 Telegram "Azərbaş" kitabxanasından endirilən əlyazma nüsxələrinin təhlilinə keçir [
04:23 Birinci kitab olan "İxtilacnamə" nüsxəsini açır: 19 vərəqlik (36 səhifəlik) risalənin fiziki vəziyyətini (cırılmış səhifələr, vəqf möhürləri) göstərir və "ixtilac" sözünün mənasını — bədən üzvlərinin (göz, əl, ürək) ixtiyarsız seyrəməsi, tibbi-cismani və fal yozumları olaraq geniş şəkildə izah edir [
07:09 09:09 İkinci kitab olan "Məzhəri Türki" əsərini incələyir: Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani tərəfindən Nasirəddin Şah dövründə (hicri 1267 / ~1851) yazıldığını, məqsədinin farsdillilərə və siyasət əhlinə türk dilini qrammatikası ilə öyrətmək olduğunu qeyd edir [
02:44:33 02:45:08 Üçüncü kitab olan "Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya" əsərinə baxır: Fransız müəllif Münsi Rübün əsərinin Seyid Hacı İbrahimoğlu tərəfindən hicri 1223 Məhərrəm ayının 4-ündə (~1808) tərcümə olunduğunu, 64 səhifəlik bu əsərin qlobal coğrafiya, xəritəçilik və elmi bilikləri ehtiva etdiyini bildirir [
02:45:34 02:45:47 02:45:59 Qədim dövrlərdə Osmanlı coğrafiya xəritələrinin yüksək dəqiqliyinə heyranlığını ifadə edir [
02:47:10 Gələcək proqramlarda yeni kitablarla davam edəcəyini bildirərək yayımı yekunlaşdırır [
02:47:55
XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: "İxtilacnamə", "Məzhəri Türki" və XIX Əsr Coğrafiya Tərcümələri (310-cu Bölüm)
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 310-cü bölümü "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" başlığı altında həyata keçirilmişdir [
NÜSXƏLƏRİN TƏHLİLİ:
Yay 番эda bədən seyrəməsinin tibbi və fal yozumlarını ehtiva edən 19 vərəqlik İxtilacnamə risaləsi təhlil edilmişdir [
NƏTİCƏ:
310-cü bölüm XIX əsr türk lüğətçiliyi, coğrafiya tərcümələri və xalq təbabəti/fal risalələri baxımından abidəvi bir dərslik olaraq qeydə keçmişdir [
XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI
Məzhəri Türki (Ərdəbilli Əbdürrəhim Şirvani): XIX əsr Qacar/Osmanlı dövrü türk dili qrammatika və tədris risalələrinin mətnşünaslıq analizi [
02:44:33 Cam-i Cəmnüma-i Fənni Coğrafiya: XIX əsr əvvəllərində türk dilinə edilən qərbi coğrafiya tərcümələrinin tarixi tədqiqi [
02:45:47
XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL
Video ümumi müddəti: PT2H48M6S (2 hours 48 minutes 6 seconds)
İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 167:55 (02:47:55 / transcript time scale)
TIMESTAMP_QC = PASS
XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO = 4anjV1W0V3g
VIDEO_DURATION = PT2H48M6S
PHYSICAL_OBJECTS = 3
PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 3 (Ikhtilajnama, Mazhar-i Turki by Abdurrahim Shirwani & Jam-i Jamnuma-i Fanni Geography)
PRINTED_BOOKS = 0
TEXT_UNITS = 3
TURKISH_TEXT_UNITS = 3
COMPOSITE_CODEX = NO
MAIN_TITLE = İxtilacnamə, Məzhəri Türki və Cam-i Cəmnüma Nüsxələri Təhlili (310-cü Bölüm)
HOLDING_INSTITUTION = Private / Digital Manuscript Collection (Azerbash Library Telegram)
SHELFMARK = Manuscript Collection
EXPLICIT_COPY_DATES = 1223 AH (1808 AD translation date for Jam-i Jamnuma) & 1267 AH (1851 AD for Mazhar-i Turki)
COMPOSITION_DATES = 19th century Qajar-Ottoman linguistic and scientific era
OTHER_DATES = UNKNOWN
EXPLICIT_COPYING_PLACES = Shirvan / Ardabil / Istanbul archive context
SCRIBES = UNKNOWN
AUTHORS = Abdurrahim Shirwani & Seyyid Haci Ibrahimoghlu (Translator)
RULERS = Nasir al-Din Shah Qajar
RULER_RELATION = Historical context of Mazhar-i Turki composition
CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1), Nüsxə B (B1), Nüsxə C (C1)
EARLY_CONTROLS = NONE
LATE_CONTROLS = NONE
COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1), Nüsxə B (B1), Nüsxə C (C1)
DISCOVERY_CANDIDATES = NONE
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH
LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW
NEEDS_DEDUPLICATION = NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Catalogue verification of Mazhar-i Turki by Abdurrahim Shirwani and Jam-i Jamnuma geography translation manuscripts
TIMESTAMP_QC = PASS
No comments:
Post a Comment