Thursday, February 12, 2026

بئیین موهندیسلیگینه قارشس تورکجه اصلی کیتابلار 301

 بئیین موهندیسلیگینه قارشس تورکجه اصلی کیتابلار 301

https://youtu.be/QKwhCsQA1qE




I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ

  1. Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 301 [00:22]

  2. Videonun tam başlığı: بئیین موهندیسلیگینه قارشس تورکجه اصلی کیتابلار 301 [Video Title]

  3. YouTube URL-si: [https://youtu.be/QKwhCsQA1qE](https://youtu.be/QKwhCsQA1qE) [Video URL]

  4. Video ID: QKwhCsQA1qE [Video ID]

  5. Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-02-13 [YouTube Publish Date]

  6. Videonun dəqiq müddəti: PT2H6M56S (2 saat 6 dəqiqə 56 saniyə) [Video Length]

  7. Videode göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi" (Müəllif: Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti, Mədinədə yazılaraq İstanbulda xəlifəyə / Sultan üçüncü Murad dövrünə təqdim olunan əsər) [02:05:19] və "Cəvahirül-İslam" nüsxəsi [01:11:26].

  8. Müəllif/müəlliflər: Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti (Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi) [02:05:19].

  9. Dil/dillər: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili [00:37, 01:26].

  10. Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 951 (əbcəd hesabı ilə zikr kəlməsindən əldə edilən tarix), Hicri 953 (Sultan III. Muradın doğum tarixi), Hicri 982 (taxta çıxış tarixi), Hicri 1003 (vəfat tarixi) və 450 il öncəyə aid istinsax/yazılma dövrləri [02:02:25, 02:05:34, 02:06:08, 02:04:25].

  11. Kitabxana/arxiv: Əlyazma arxiv və rəqəmsal kolleksiya konteksti [00:00].

  12. Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi ya başqa identifikator: Manuscript Collection [00:00].

  13. Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar (301-ci bölüm); türk dilinin və mədəniyyət irsinin qorunması, ötən dərslərin (Molla Səid risaləsi) xatırladılması, "Cəvahirül-İslam" və Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti tərəfindən Mədinədə qələmə alınıb İstanbulda Sultan III. Murad dövründə (Hicri 982–1003) təqdim olunan "Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi" əlyazma nüsxəsinin (əbcəd hesabı, 951 tarixi, dərvişlik və irfani tənbihatlar) səhifə-səhifə oxunub təhlil edilməsi [00:22, 02:05:19].

  14. Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda qədim Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi və Cəvahirül-İslam əlyazma nüsxələri ətraflı şəkildə araşdırılmışdır [01:11:26, 02:05:19].

  15. XIV–XVI / XVII əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. XVI əsr sonu (Sultan III. Murad dövrü) türkdilli irfani-təsəvvüfi risalələr və əbcəd hesabı ilə tarixləndirmə korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxəsidir [02:05:19].

II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?

  • Fiziki codex / əlyazma sayı: 2 əsas əlyazma nüsxəsi (Cəvahirül-İslam və Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi) [01:11:26, 02:05:19].

  • NÜSXƏ A & NÜSXƏ B:

    • kitabxana: Rəqəmsal əlyazma arxiv kolleksiyası [00:00] [B]

    • vərəq/səhifə sayı: Cəvahirül-İslam (15 səhifə) və Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi codexləri [01:11:26, 02:05:19] [A]

    • cild və tərtibat: İrfani-dini mətnlər, əbcəd hesabı ilə xronoloji işarələr, Mədinə-İstanbul əlaqəli təqdimat qeydləri [02:02:09, 02:05:19] [A]

    • müəllif: Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti (Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi) [02:05:19] [A]

    • tarix: Hicri IX əsrin sonu / XVI əsr sonu (Sultan III. Murad dövrü ~1574–1595) [02:06:08] [A]

    • məzmun: Dini, irfani və peyğəmbəri tənbihatlar, siyasi-mənəvi rəhbərlik risalələri [02:05:19] [A]

    • timestamp: [00:13] - [02:06:56]

III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR

  • NÜSXƏ A — CƏVAHİRÜL-İSLAM

    • A1

      • əsərin başlığı: Cəvahirül-İslam [01:11:26] [A]

      • müəllif: Anonim / Klassik dini-irfani müəllif [01:11:26] [A]

      • dil: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili [00:37, 01:26] [A]

      • nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr [01:11:26] [A]

      • mövzu: Dini və irfani həqiqətlər, islam elmləri [01:11:26] [A]

      • başladığı folio/səhifə: 1-ci səhifədən 15-ci səhifəyə qədər [01:11:26] [A]

      • tarix: Klassik osmanlıca nüsxə dövrü [01:11:26] [A]

      • tarixin funksiyası: COPY PERIOD [A]

  • NÜSXƏ B — RİSALƏ-İ TƏNBİHAT-I NƏBƏVİ

    • B1

      • əsərin başlığı: Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi [02:05:19] [A]

      • müəllif: Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti [02:05:19] [A]

      • dil: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili [00:37, 01:26] [A]

      • nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr [02:05:19] [A]

      • mövzu: Peyğəmbəri tənbihatlar, təsəvvüfi-irfani nəsihətlər, Mədinədən İstanbula göndərilən dövrün xəlifə/sultanına təqdimat [02:05:19] [A]

      • başladığı folio/səhifə: Risalənin əvvəlindən sonuna qədər [02:05:19] [A]

      • tarix: Sultan III. Murad dövrü (Hicri 982–1003 / Miladi ~1574–1595) [02:06:08] [A]

      • tarixin funksiyası: COMPOSITION / PRESENTATION PERIOD [A]

      • əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XVI əsr osmanlıca dərvişlik və irfan nəsri dili [02:05:19].

      • timestamp: [00:13] - [02:06:56]

      • əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK

IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL

TarixMiladi qarşılığıHarada görünürHansı text unitTarixin funksiyasıTimestampƏminlik
Hicri 951Miladi ~1544Əbcəd hesabı ilə "zzikr" kəlməsindən çıxarılan tarix / yaşayış başlanğıcıNüsxə B (B1)CHRONOLOGICAL SYMBOL[02:02:25]YÜKSƏK [A]
Hicri 953Miladi ~1546Sultan III. Muradın doğum tarixiNüsxə B (B1)HISTORICAL BIRTH DATE[02:03:05]YÜKSƏK [A]
Hicri 982Miladi ~1574Sultan III. Muradın taxta çıxış (çulus) tarixiNüsxə B (B1)REIGN START DATE[02:03:05]YÜKSƏK [A]
Hicri 1003Miladi ~1595Sultan III. Muradın vəfat tarixiNüsxə B (B1)HISTORICAL DEATH DATE[02:06:08]YÜKSƏK [A]

V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR

AdRolHansı mətn vahidindəSübut növüTimestamp
Yusif ibn Yaqub əl-XəlvətiAUTHOR / HALVATI SCHOLARNüsxə B (B1)[A] Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi əsərinin müəllifi[02:05:19]
Sultan III. MuradOTTOMAN SULTAN / PATRONNüsxə B (B1)[A] Əsərin təqdim edildiyi dövrünpadşahı[02:03:05]

VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR

  • RULER_NAME = Sultan III. Murad (Sultan Murad Sevvum / Salis) [02:03:05]

  • RULER_RELATION = Əsərin yazıldığı və İstanbulda xəlifəyə təqdim olunduğu dövrün Osmanlı padşahı (Hicri 982–1003 / Miladi 1574–1595 illəri arasında səltənət sürmüşdür) [02:03:05, 02:05:51, 02:06:08]

  • RULER_EVIDENCE_LOCATION = Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi mətn xronologiyası və əbcəd hesabı təhlili bölməsi [02:03:05]

VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI

  1. Mətn vahidi: Cəvahirül-İslam (A1) & Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi (B1)

    • türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Əbcəd hesabı, təsəvvüfi-irfani terminlər və klassik osmanlıca-azərbaycan türkcəsi elementləri daşıyan zəngin elm və nəsihət dili [02:02:25, 02:05:19].

    • nəsr/nəzm: Nəsr [01:11:26, 02:05:19].

    • hərəkəli/hərəkəsiz: Əlyazma surətləri [01:11:26].

    • təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətnlər tamamen türkdillidir [01:11:26, 02:05:19].

    • XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. XVI əsr sonu türkdilli təsəvvüfi risalələr və tarixi tarixləndirmə üsulları korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxələridir [02:05:19].

    • Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: LOW [C] (Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bunlar isə dini-təsəvvüfi risalələrdir).

    • timestamp: [00:13]

VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM

  • Nüsxə A (A1) & Nüsxə B (B1): COMPARATIVE / TEXTUAL WITNESS (Cəvahirül-İslam və Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi nüsxələri olmaları səbəbilə əlyazma korpusu üçün müqayisəli sənədlərdir) [01:11:26, 02:05:19].

IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW [C]

  • Səbəb: Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bunlar isə irfani risalələrdir [01:11:26, 02:05:19].

X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]

  • Səbəb: Əsərlər əbcəd hesabı ilə tarix çıxarma (hicri 951 / "zzikr" kəlməsi), Sultan III. Murad dövrü xronologiyası və Mədinə-İstanbul əlyazma ötürülmə yolları baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir [02:02:25, 02:03:05, 02:05:51].

XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS

  • SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Cəvahirül-İslam və Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti'nin Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi nüsxələri [01:11:26, 02:05:19].

  • POSSIBLE DUPLICATE: Yoxdur.

XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR

  • [A] MANUSCRIPT EVIDENCE: Cəvahirül-İslam (15 səhifə) və Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti'nin Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi nüsxəsi (əbcəd hesabı ilə hicri 951 tarixi, Sultan III. Murad dövrü xronologiyası) [01:11:26, 02:02:25, 02:05:19].

  • [B] CATALOGUE EVIDENCE: Rəqəmsal əlyazma arxiv kolleksiyası konteksti [00:00].

  • [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın proqram adını ("Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" - 301-ci bölüm) təsdiqləməsi, türk dünyasının dil və uyğarlıq mirasından danışması, ötən bölümlərdəki Molla Səid risaləsini xatırlatması, hər iki nüsxənin səhifələrini çevirib oxuması, əbcəd hesabı ilə mətn daxilindəki şifrəli tarixləri (951, Sultan III. Muradın doğum, taxta çıxış və vəfat tarixləri) kompüter/AI köməkliyi ilə deşifrə edib izah etməsi [00:22, 02:01:25, 02:05:19].

XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ KÜLASƏSİ

  1. Danışan 301-ci bölümü başladaraq "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" proqramını həyata keçirir [00:22].

  2. Türk dünyasının yaratdığı dil və yazı uyğarlığının əhəmiyyətini, keçən 250 ildə baş verən beyin işğalları və öz dilindən uzaqlaşma prosesini tənqidi şəkildə qeyd edir [00:37].

  3. Ötən bölümdə incələnən Molla Səid risaləsini və digər əsərləri qısaca xatırladır [02:09].

  4. Verilişin əsas kitablarına keçir: "Cəvahirül-İslam" (15 səhifəlik dini-irfani nüsxə) və "Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi" nüsxələrini açır [01:11:26, 02:05:19].

  5. Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi nüsxəsinin müəllifinin Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti olduğunu, Mədinədə yazıılaraq İstanbulda xəlifəyə (Sultan III. Murada) göndərildiyini bildirir [02:05:19, 02:05:51].

  6. Mətn daxilindəki əbcəd hesabı ilə yazılmış xronoloji işarəni təhlil edir: "zzikr" kəlməsinin əbcəd hesabıyla Hicri 951 (Miladi ~1544) etdiyini, müəllifin bu tarixi həyatının/mənəvi yolunun başlanğıcı olaraq qeyd etdiyini izah edir [02:02:25].

  7. Sultan III. Muradın xronologiyasını dəqiqləşdirir: Hicri 953-də (Miladi ~1546) doğulduğunu, Hicri 982-də (Miladi ~1574) taxta çıxdığını və Hicri 1003-də (Miladi ~1595) vəfat etdiyini qeyd edərək əsərin yazılma dövrünü 450 il öncəyə (XVI əsr sonuna) bağlayır [02:03:05, 02:04:25, 02:06:08].

  8. Qədim əlyazmalardakı bu cür incə tarixləndirmə üsullarının mətnşünaslıq üçün əhəmiyyətini vurğulayır [02:01:25].

  9. Sağlıq və inam arzusu ilə proqramı yekunlaşdırır.

XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ

BAŞLIQ: "Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi" və Əbcəd Hesabı ilə Xronoloji Təhlil (301-ci Bölüm)

GİRİŞ:

Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 301-ci bölümü "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" başlığı altında həyata keçirilmişdir [00:22]. Bu proqramda türk dilinin və yazı uyğarlığının tarixi kökləri xatırladılmış; Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti tərəfindən Mədinədə qələmə alınan Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi ilə Cəvahirül-İslam nüsxələri ətraflı şəkildə incələnmişdir [00:37, 01:11:26, 02:05:19].

NÜSXƏLƏRİN TƏHLİLİ VƏ ƏBCƏD HESABI:

Cəvahirül-İslam nüsxəsindən sonra əsas diqqət Mədinədə yazıılaraq İstanbulda Sultan III. Murad dövründə xəlifəyə təqdim olunan Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi əsərinə yönəldilmişdir [01:11:26, 02:05:19]. Mətn daxilindəki "zzikr" kəlməsinin əbcəd hesabı ilə Hicri 951-ə (Miladi ~1544) işarət etdiyi, Sultan III. Muradın Hicri 953 doğumlu, 982 taxt çıxışlı və 1003 vəfatlı xronologiyası ilə birlikdə əsərin təxminən 450 il öncəyə aid olduğu elmi dəqiqliklə ortaya qoyulmuşdur [02:02:25, 02:03:05, 02:04:25, 02:06:08].

NƏTİCƏ:

301-ci bölüm XVI əsr təsəvvüfi risalələrinin əbcəd hesabı və xronoloji tənqidi baxımından abidəvi bir tədqiqat olaraq qeydə keçmişdir [00:22, 02:01:25].

XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI

  1. Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi (Yusif ibn Yaqub əl-Xəlvəti): Mədinə-İstanbul xəttində yazılan XVI əsr təsəvvüfi risalələrinin mətnşünaslıq analizi [02:05:19] — HIGH PRIORITY

  2. Əbcəd Hesabı ilə Xronoloji Təhlil: XVI əsr türkdilli əlyazmalarda şifrəli tarixlərin deşifrə edilməsi üsulları [02:02:25] — MEDIUM PRIORITY

XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL

  • Video ümumi müddəti: PT2H6M56S (2 hours 6 minutes 56 seconds)

  • İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 126:08 (02:06:08 / transcript time scale)

  • TIMESTAMP_QC = PASS

XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ

  • VIDEO = QKwhCsQA1qE

  • VIDEO_DURATION = PT2H6M56S

  • PHYSICAL_OBJECTS = 2

  • PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 2 (Jawahir al-Islam & Risala-i Tanbihat al-Nabawi by Yusuf ibn Yaqub al-Khalwati)

  • PRINTED_BOOKS = 0

  • TEXT_UNITS = 2

  • TURKISH_TEXT_UNITS = 2

  • COMPOSITE_CODEX = NO

  • MAIN_TITLE = Risalə-i Tənbihat-ı Nəbəvi və Əbcəd Hesabı Təhlili (301-ci Bölüm)

  • HOLDING_INSTITUTION = Private / Digital Manuscript Collection

  • SHELFMARK = Manuscript Collection

  • EXPLICIT_COPY_DATES = Late 16th century Ottoman era (~450 years ago)

  • COMPOSITION_DATES = Sultan Murad III period (982–1003 AH / 1574–1595 AD)

  • OTHER_DATES = 951 AH (Abjad date), 953 AH (Murad III birth), 982 AH (Accession), 1003 AH (Death)

  • EXPLICIT_COPYING_PLACES = Medina & Istanbul / Ottoman archive context

  • SCRIBES = UNKNOWN

  • AUTHORS = Yusuf ibn Yaqub al-Khalwati

  • RULERS = Sultan Murad III (Murad Sevvum / Salis)

  • RULER_RELATION = Sovereign to whom the Risala was presented in Istanbul

  • CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1), Nüsxə B (B1)

  • EARLY_CONTROLS = NONE

  • LATE_CONTROLS = NONE

  • COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1), Nüsxə B (B1)

  • DISCOVERY_CANDIDATES = NONE

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW

  • NEEDS_DEDUPLICATION = NO

  • HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Catalogue verification of Risala-i Tanbihat al-Nabawi manuscripts by Yusuf ibn Yaqub al-Khalwati in Ottoman archives

  • TIMESTAMP_QC = PASS


















-

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 510

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 510 https://youtube.com/live/MA-Wn6-VM-k 510-cu bölüm: Bir fəraiz əlyazmasını oxuyarkən — m...