بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 307
https://youtube.com/live/JMYmR-7304EI. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 307 [
00:21 Videonun tam başlığı: بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 307 [Video Title]
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/JMYmR-7304E?feature=share](https://youtube.com/live/JMYmR-7304E?feature=share)[Video URL]Video ID:
JMYmR-7304E[Video ID]Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-02-20 [YouTube Publish Date]
Videonun dəqiq müddəti: PT1H33M43S (1 saat 33 dəqiqə 43 saniyə) [Video Length]
Videoda göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi" (təqribən Hicri 921 / Miladi ~1516 — 526 il öncə yazılmış əlyazma lüğət), "Lüğət-i Ərbə", "Tarix-i Həzərfən" və "Xubanamə" / "Zənannamə" nüsxələri [
05:05 06:19 09:31 01:29:19 01:33:26 Müəllif/müəlliflər: Şahidi Dədə (İbrahim Şahidi Məvləvi) (Lüğət-i Şahidi) [
09:31 Dil/dillər: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, fars dili, ərəb dili [
00:48 07:28 Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 921 (Lüğət-i Şahidi nüsxə tarixi), 526 il öncə, 400-500 il öncəlik dövrlər [
06:19 07:45 01:59 Kitabxana/arxiv: Süleymaniyyə Kitabxanası (İstanbul, Fateh rayonu) [
08:41 Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi ya başqa identifikator: Suleymaniye Library Manuscript Collection [
08:41 Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar (307-ci bölüm); ötən dərslərdə oxunmayan fotokopi kitabların (Təsnimi Məhəmməd / Həzmi Xürrəmi) müzakirəsi, "Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi" (Süleymaniyyə Kitabxanası nüsxəsi, Hicri 921 / ~526 il öncə), "Lüğət-i Ərbə", "Tarix-i Həzərfən" və "Xubanamə" / "Zənannamə" əlyazmalarının səhifə-səhifə oxunub təhlil edilməsi, katib Əbdullah ibn Ömər ağa qəvalə kolofon qeydlərinin incələnməsi [
00:21 05:05 09:31 01:29:19 Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda qədim Lüğət-i Şahidi, Lüğət-i Ərbə, Tarix-i Həzərfən və Xubanamə əlyazma nüsxələri ətraflı şəkildə araşdırılmışdır [
05:05 06:19 01:29:19 XIV–XVI əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. XVI əsr əvvəli (Hicri 921) türkdilli lüğətçilik və əlyazma kolofonları korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxəsidir [
06:19
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?
Fiziki codex / əlyazma sayı: 4 əsas əlyazma nüsxəsi (Lüğət-i Şahidi, Lüğət-i Ərbə, Tarix-i Həzərfən, Xubanamə) [
05:05 06:19 01:29:19 NÜSXƏ A, B, C & D:
kitabxana: Süleymaniyyə Kitabxanası / Rəqəmsal Arxiv [
08:41 vərəq/səhifə sayı: Lüğət-i Şahidi (56 səhifəlik PDF nüsxəsi), Xubanamə və digər codexlər [
06:19 01:29:19 cild və tərtibat: Qədim Süleymaniyyə cildi, şirazə qüsurları, lüğət cədvəlləri, kolofon qeydləri və katib imzaları [
08:21 01:30:19 müəllif: Şahidi Dədə (İbrahim Şahidi Məvləvi) və digər müəlliflər [
09:31 tarix: Hicri 921 (Miladi ~1516 — ~526 il öncə istinsax tarixi) [
06:19 07:45 məzmun: Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi, Lüğət-i Ərbə, Tarix-i Həzərfən və Xubanamə/Zənannamə mətnləri [
05:05 09:31 01:29:19 01:33:26
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR
NÜSXƏ A — LÜĞƏT-İ ŞAHİDİ DƏDƏ ƏL-MÖVLƏVİ
A1
əsərin başlığı: Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi [
09:31 müəllif: Şahidi Dədə (İbrahim Şahidi Məvləvi) [
09:31 dil: Osmanlı türk dili, fars dili, ərəb dili (mənzum lüğət) [
09:21 nəsr/nəzm/qarışıq: Nəzm (Farsça-türkcə mənzum lüğət beytləri) [
09:21 mövzu: Farsça sözlərin türkəcə qarşılıqlarını verən məşhur mənzum lüğət (Tuhfe-i Şahidi / Lüğət-i Şahidi) [
09:31 başladığı folio/səhifə: "Xaliq həyə qədim qadir bina dana..." beyti ilə başlanğıc [
09:21 tarix: Hicri 921 (Miladi ~1516 — ~526 il öncə) [
06:19 07:45 tarixin funksiyası: COPY / ISTINSAH DATE [A]
əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XVI əsr osmanlıca-farsça mənzum lüğət dili [
09:31 əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL
| Tarix | Miladi qarşılığı | Harada görünür | Hansı text unit | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 921 | Miladi ~1516 | Lüğət-i Şahidi nüsxəsinin başlığında/kolofonunda qeyd olunan tarix | Nüsxə A (A1) | COPY / ISTINSAH DATE | [ | YÜKSƏK [A] |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Şahidi Dədə (İbrahim Şahidi) | AUTHOR / POET | Nüsxə A (A1) | [A] Lüğət-i Şahidi əsərinin müəllifi | [ |
| Əbdullah ibn Ömər ağa | SCRIBE / COPYIST | Nüsxə A (və digər nüsxə) | [A] Mətnin sonundakı kolofonda adı keçən katib | [ |
VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR
RULER_NAME = Osmanlı Padişahı (Süleymaniyyə dövrü sultanları) [
08:41 RULER_RELATION = Nüsxənin Süleymaniyyə Kitabxanası kolleksiyasında qorunduğu dövrün hökmdarları [
08:41 RULER_EVIDENCE_LOCATION = Lüğət-i Şahidi nüsxəsindəki Süleymaniyyə Kitabxanası möhürü bölməsi [
08:41
VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi (A1)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: XVI əsr əvvəllərində fars və ərəb dillərindən türk dilinə tərcümə və lüğət tərtibatı prinsiplərini əks etdirən mənzum ədəbi dil [
09:21 nəsr/nəzm: Nəzm (Mənzum lüğət beytləri) [
09:21 hərəkəli/hərəkəsiz: Əlyazma surəti [
06:19 təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətn türkcə-farsca mənzum lüğətdir [
09:21 XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. XVI əsr əvvəli türkdilli lüğətçilik korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxəsidir [
06:19 Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: LOW [C] (Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu isə mənzum lüğətdir).
timestamp: [
00:13
VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM
Nüsxə A (A1): COMPARATIVE / TEXTUAL WITNESS (Lüğət-i Şahidi nüsxəsi olması səbəbilə əlyazma korpusu üçün müqayisəli sənəddir) [
09:31
IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI
LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW [C]
Səbəb: Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu isə lüğətdir [
09:31
X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]
Səbəb: Əsər XVI əsr türkdilli lüğətçilik (Şahidi Dədə), Süleymaniyyə Kitabxanası kolofon qeydləri və katib Əbdullah ibn Ömər ağa imzası baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir [
08:41 09:31 01:31:01
XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS
SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Lüğət-i Şahidi, Lüğət-i Ərbə, Tarix-i Həzərfən və Xubanamə nüsxələri [
05:05 06:19 09:31 01:29:19 POSSIBLE DUPLICATE: Yoxdur.
XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR
[A] MANUSCRIPT EVIDENCE: Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi (Süleymaniyyə Kitabxanası nüsxəsi, Hicri 921 / ~526 il öncə, mənzum lüğət), Lüğət-i Ərbə, Tarix-i Həzərfən və katib Əbdullah ibn Ömər ağa qəvalə qeydləri olan Xubanamə nüsxəsi [
05:05 06:19 09:31 01:31:01 [B] CATALOGUE EVIDENCE: Süleymaniyyə Kitabxanası rəqəmsal kolleksiyası [
08:41 [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın 307-ci bölümü başladaraq əvvəlki dərslərdə fotokopi səbəbilə oxunmayan bəzi dəftərləri (Təsnimi Məhəmməd / Həzmi Xürrəmi) müzakirə etməsi, Süleymaniyyə nüsxələri olan Lüğət-i Şahidi, Lüğət-i Ərbə, Tarix-i Həzərfən və Xubanamə/Zənannamə əlyazmalarını açıb incələməsi, Hicri 921 tarixini riyazi olaraq hesablayıb 526 il öncəyə aid olduğunu vurğulaması, katib imzalarını və nüsxənin fiziki vəziyyətini (şirazə cırıqları, kənar çürümələri) səhifə-səhifə göstərməsi [
00:21 07:45 08:21 01:31:01
XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ KÜLASƏSİ
Danışan 307-ci bölümü başladaraq "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" proqramını həyata keçirir [
00:21 Girişdə əvvəlki dərslərdə fotokopi keyfiyyəti və cırılmış səhifələrə görə oxunmayan Təsnimi Məhəmməd (Həzmi Xürrəmi) əlyazması üzərində durur; məngənəli/mıxlı dəftər sistemi və məşq xətləri haqqında tənqidi mülahizələr yürüdür [
00:13 Verilişin əsas kitablarına keçir: "Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi", "Lüğət-i Ərbə", "Tarix-i Həzərfən" və "Xubanamə" nüsxələrini açır [
05:05 06:19 09:31 01:29:19 Lüğət-i Şahidi nüsxəsini təhlil edir: Süleymaniyyə Kitabxanası (İstanbul, Fateh) möhürünü, kitabın adını və Hicri 921 (Miladi ~1516) tarixini qeyd edərək, cari ildən hesabladıqda əsərin 526 il öncə yazıldığını riyazi olaraq ortaya qoyur [
06:19 07:45 08:41 09:31 Mənzum lüğətin başlanğıc beytini oxuyur: "Xaliq həyə qədim qadir bina dana..." [
09:21 Nüsxənin fiziki xüsusiyyətlərini göstərir: qıraqlarının çürümüş olduğunu, şirazənin cırıldığını və Osmanlı nəqqaşi cildinə malik olduğunu qeyd edir [
08:21 "Xubanamə" risaləsinə keçir: qadınlar və insan tipləri haqqında yazılmış maraqlı bir əsər olduğunu, mətnin sonunda katib Əbdullah ibn Ömər ağa tərəfindən yazılmış kolofon qeydlərini və bəzi silinib yenidən yazılmış sətirləri oxumağa çalışır [
01:29:19 01:31:01 Gələcək proqramlarda Zənannamə və digər kitabların oxunacağını bildirərək yayımı yekunlaşdırır [
01:33:26
XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: "Lüğət-i Şahidi" (Hicri 921) və "Xubanamə" Nüsxələrinin Süleymaniyyə Arxiv Təhlili (307-ci Bölüm)
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 307-ci bölümü "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" başlığı altında həyata keçirilmişdir [
LÜĞƏT-İ ŞAHİDİ VƏ XUBANAMƏ TƏHLİLİ:
Şahidi Dədəyə aid farsça-türkcə mənzum lüğətin Hicri 921 (Miladi ~1516) tarixli Süleymaniyyə nüsxəsi 526 illik keçmişi ilə diqqət çəkir [
NƏTİCƏ:
307-ci bölüm XVI əsr türkdilli lüğətçilik və əlyazma kolofonları baxımından abidəvi bir dərslik olaraq qeydə keçmişdır [
XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI
Lüğət-i Şahidi Dədə əl-Mövləvi (Hicri 921 Süleymaniyyə Nüsxəsi): XVI əsr türkdilli mənzum lüğətlərin mətnşünaslıq analizi [
06:19 09:31 Xubanamə və Zənannamə Nüsxələri: Osmanlı dövrü insan tipləri və xuban risalələrinin arxiv tədqiqatları [
01:29:19 01:33:26
XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL
Video ümumi müddəti: PT1H33M43S (1 hour 33 minutes 43 seconds)
İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 93:26 (01:33:26 / transcript time scale)
TIMESTAMP_QC = PASS
XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO = JMYmR-7304E
VIDEO_DURATION = PT1H33M43S
PHYSICAL_OBJECTS = 4
PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 4 (Lughat-i Shahidi by Shahidi Dede, Lughat-i Arba, Tariq-i Hazarfan, Hubanama)
PRINTED_BOOKS = 0
TEXT_UNITS = 1
TURKISH_TEXT_UNITS = 1
COMPOSITE_CODEX = NO
MAIN_TITLE = Lüğət-i Şahidi və Xubanamə Nüsxələri Təhlili (307-ci Bölüm)
HOLDING_INSTITUTION = Suleymaniye Manuscript Library (Süleymaniyyə Kitabxanası, Istanbul)
SHELFMARK = Suleymaniye Library Manuscript Collection
EXPLICIT_COPY_DATES = 921 AH (1516 AD copy date for Lughat-i Shahidi / ~526 years ago)
COMPOSITION_DATES = Early 16th century Ottoman Turkic lexicography era
OTHER_DATES = UNKNOWN
EXPLICIT_COPYING_PLACES = Istanbul / Suleymaniye archive context
SCRIBES = Abdullah ibn Umar Agha (in Hubanama colophon)
AUTHORS = Shahidi Dede (Ibrahim Shahidi Mawlawi)
RULERS = Ottoman Sultans
RULER_RELATION = Archival institutional holding context
CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)
EARLY_CONTROLS = NONE
LATE_CONTROLS = NONE
COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)
DISCOVERY_CANDIDATES = NONE
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH
LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW
NEEDS_DEDUPLICATION = NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Catalogue verification of Lughat-i Shahidi manuscripts in the Suleymaniye Manuscript Library with 921 AH colophon data
TIMESTAMP_QC = PASS
No comments:
Post a Comment