Thursday, May 17, 2018

قورخو و قورخماقئن سونوجلارینا قاتلانماق می اولار؟



من اوشاقیکن، "کلان" کندینده، بیر فقیر عاییله ده یاشئردیم. هر کند ائوینه تای، بیزیم ده ائویمیزده، بیر چوخ سیچان و بیر پیشیگیمیز وار ایدیر. سیچانلار، هر یئرده و خوصوصیلن، دامئن تابانئندا (سقفینده) اوینار و دولاشاردئرلار.
بیر گون، گوردوم، پیشیک آشاغادان، تابانا باخدی و گوزون هئش قئرپمادان، تاباندا گئدن بیر سیچانا تیک دیر.
سیچان، تاباندا قورودو و هئش بیر حرکت اتمه دن دایان دئر. سونرا، پیشیک، الی ایله سیچانا بیرایشارت اتدی کی "دوش منیم قاباغئما".
قوروموش سیچان، او ایشاره ایله، تاباندان پیشیگین قارشئسئنا دوشدو. او سیچان، قورخموش دور. ایله قورخموش دور کی اونون، هم قول-قئچئ، همده بئینی و دوشونجه سی فلج اولموش دور. ظاهیرده نفس چکیر دیر و اولمه میش دیر آمما اصلینده، اولوموش دور. اولومه تسلیم اولموشدور.

نیه کی او، ائوز فیکیرینده، سیچانا تسلیم اولوب و ائوزون، داها هئش کاره بیلیر و حاقسئز، حوقوقسوز گورور دور.
سیچان، هئش بیر فیکیر اده بیلمه دیر کی من تاباندایام و پیشیک یئرده دیر. پیشیک، تابانا چئخئب، منه تای یول یئریمز. من اوندان هئزلی قاچارام و یوواما گیررم.
سیچان یئره دوشندن سونرا بئله، پیشیک، اونو، همن توتوب، دیشینه چکمه دی. بلکه اونا اونم وئرمییه رک، هئش ایلطیفاتدا اتمه دی.
لاکین، سیچاندا دوروب، قاچماق جسارتی و قووسی یوخی دیر.
بو حیکایه، قورخونو، بو یازئنئ و بو ویدئونو اچئقلایاجاق دیر. آمما ایکینجی بیر حیکایه ده لازیم دیر تا فیکیریمی دوغرو آنلادا بیلیم.
ایندی و بو چاغدا، شاهید اولوروق کی بیر ایت، بیر پیشیگین بالاسئنا آنالئق ادیر. اونو امیز دیریر. قورویور. اونا امنییت وئریر. ائوز بدنینین ایستی سی ایله پیشیگین بالاسئن، سویوخدان قورویور. ایت، اونا آنالئق ادیر. اونو، پیشیک یوخ، ایت بالاسئ گورور. اونو، ایت فرهنگی ایله تعلیم و تربیت ادیر تا اوندان بیر گوجلو ایت یاپسئن. ایله بیر ایت کی صاحابئنئن امرینده اولسون. ایت، اونودور و اینانمئر کی او بالا، پیشیک بالاسئ دیر. بلکه قبول ادیر و اینانئر کی او بیر ایت بالاسئ دیر و جهد ادیر کی اونو بیر ایت کیمی یئتیشدیرسین.
بیر باشقا طرفدن ایسه، او پیشیگین بالاسئدا، بیر آنا ایله یاشئر. او بیلمیر کی آناسئ بیر پیشیگمیش. بلکه گوز آچئب، گوروب کی آناسی بیر ایت دیر. حتتا بئله، ایت ایله پیشیگین فرقین بیلمیر. اونا، ان طبیعی سی بودور کی اونو امیزدیرن، اونا آنالئق ادن، اونا امنییت وئرن، اونو قورویان، اونا تعلیم و تربیت وئرن موجود، آناسئ دیر و او گرک، آناسئنا تای بیر ایت اولسون. ایتین رفتارئن اتسین. هورسون. و ...
ایت ایله پیشیک میثالئندا، درین "ایلیناسیون"، "اوزگه لشمک"، "مانقوردلوق"، "از خود بیگانگی" ائوز وئریب. نیه کی ایت بیله بیله، ایستیر اینانا و اینانئر کی او بالا، پیشیک بالاسئ دئییل. ایت بالاسی و حتتا اونون ائوزونون بالاسئ دیر. علاوه اولاراق، جهد ادیر تا اوندان بیر یاخجی ایت تربیت اتسین.
حیکایه نین ایکینجی طرفی ده بو دور کی او پیشیک بالاسئدا بیلمیر کی پیشیک بالاسئ دیر. اینانئر کی ایت بالاسئ دیر و ایت اولمالی دیر و ایت اولماغادا جهد ادیر. بودا ایلیناسیونون ایکینجی باشئ دیر. یانی هر ائوزگه لشمکده ایکی باش وار. ائوزگه لشدیرنده و ائوزگه لشنده، ایلیناسیونون بیر پارچاسئ دئرلار.
ایندی بو ایکی حیکایه نی گوزوموزون اونونده توتاراق، گوراخ، قورخو نه دیر؟
قورخو بیر بللی یا یئرلی و بللی اولمایان یا یئرسیز بیر گوجدن و اونون موجازاتندان، یا بیلینمه دیگی بیر وارلئقئن جزالاندئرماسئندان یارانان بیر دویغو دور. بو دویغو ایچ ده دیر.
آمما بیلیریک کی قورخو، طبیعی بیر عکس العمل دیر کی خطر و تهلوکه نین قارشئشئندا، آدامئ حاضیر ادر: مثلن، یئنی دوغولموش بیر اوشاق، هر بیر شئی کی گوزونون اونوندن و هئزلا گئچه، گوزون قئرپار. بیر، طبیعی و بیر دویغو دور کی قوروما آماجلی دئر.
قورخو نه دن اولار یا نه دن یارانار؟
قورخو، بیر واقعی یا خییالی بیرحادیثه دن، موجوددان، یا حتتا یوخ اولان بیر موجودون خیالئندان یارانا بیلر.
بو قورخو، موسری بیر خسته لیک کیمی دیر و تعلیم و تربیت سببی ایله یایئلار.
یعنی، قورخو، آنا-آتا نئن قورخورتما سیاستلری و تربیت یونتم لری ایله، "دامدا باجا" کیمی ایچی بوش آما اوشاق اوچون قورخونج سوزلر ایله، قورخو ایله دولو ناغئللار واسیطه سی ایله درین له شر.
قورخو دویغوسو، ائوده، کوچه ده، بازاردا، ساواش و یارالانماقلارو گورمک ایله ده آیاقلانار.
قورخو، دوست آراسئ ناغئللار، حیکایه لر، ساواشلار دینله مک و شاهید اولماق ایله ده درینله شر.
نوماییش لر، فیلیم لر، جیزگی فیلیملری، کیتابلار، مطبوعه لر، رادیولار، تی وی لر، دیزی لر یا سئریاللار دا قورخونو گوجلندیررلر.
مدرسه لر، موعللیم، ناظیم لر کی مدرسه پولیسی و مدرسه ده عدلییه یئرینده دیرلر، نومره سیستیمی، موعللیم، ناظیم، مودورون هده حربه لری، وورماقلارئ، دانلاماقلارئ، تحقیر اتمکلری، درسده رد اولماقلارئ، عاییله، فامیل و دوست آراسی آبئرئسئنئن گئتمه سی کیمی قورخولار، اوشاغئن بئینینده، درین و آغئر قورخو یارادار.
دوکتور، ایگنه، واکسن وورماق و دوکتوردن قورخوتماق، آزار-اذییت، قورخونو گئنیش له دیر.
دینین و دینچی لرین قورخوتمالارئن اونوتمایاق کی عاییله ده ده تربیت اوچون، تیکرار ادیلیر کی قورخو یارادان و حسساس بیر موضوع دور. دینچی لر جهننم ایله، اوددا یانماق ایله، قئر قازانئندا یاندئرئلماق ایله، و ... دینی قورخو یارادئرلار.
دوولت و سیاسی سیستیمیده الینده کی قودرته دایاناراق، قانونی و غیری قانونی موجازاتلار واسیطه سی ایله، پولیس ایله، اعداملارئ ایله، حبسلر و زندانلارو ایله، محکمه لری ایله و ... درین قورخولارئ ابدی ادیب، داییمی ساخلئر.
توپلومدا بیر چوخلو تابولار، حلال، حاراملار وار، واجیب لر، موستحب لر وار، و ... بونلارلا قورخو یارانار، جانلارا گیرر. جانلاردا و روحلاردا یووالانار. درینله سر. اینگیشاف ادر. اینسانئن ایچین دولدولار و دایم، بیر تورموز اولوب، اونون حرکتینه مانع اولار. آن اونملی سی بودور کی بو قورخو یایئلئجئ دیر و آدامدان آداما و توپلومدان توپلومادا سیرایت ادر.

قورخو یایئلئرسا نه اولار؟

قورخو بیر آدامئن جانئندا، روحوندا یئر سالئرسا و اگر بیر توپلومون دامارلارئندا یایئلئرسا، بیر خرچنگ کیمی (سرطان) یایئلار. درمانسئز دیر یادا درمانی و علاجی چوخ چوخ چتین دیر.
اگر هر اینسان بو قورخو خسته لیگینه توتولورسا، یا هر هانکیئ بیر توپلوم قورخویا مغلوب اولور ایسه، او آدام و توپلوم، همن سیچان کیمی اولار. قورخان اینسان یا قورخان توپلومون فیکیری، جانی، روحو، دوشونجه سی فلج اولار. اولو کیمی بیر فرد یا توپلوم اولار. نه ایرلی گئدر. نه ده اینکیشاف ادر. دونوب، قالار.
قوخونو اثرلری:
1- قورخو آغلئ الار.
2- قورخو جیسمی ایشدن سالار.
3. قورخو جسارتسیز ادر.
4. قورخو فیکیرده تسلیم اولدوقو اوچون، عملده ده تسلیم ادر.
5- قورخو، ادام حاقدا اولورسا بئله ائوزونون ناحاق اولماسئنا ایناندئرئر.
6- قورخو اخلاقیییاتی پوزار.
7- قورخو اینسانئ اینسانلئقدان بوشالدار.
8- قورخو توپلومو بیر بیریندن آیئرار.
9- قورخو اینسانلاری بیر بیرینین جانئنا سالار.
10- قورخو توپلومون بیرلیگین پوزار و بیر بیرینین اوستونه سالار.
11- قورخو، قوخو یارادار و قورخونو درینلشدیرر.
12. قورخو اولدوروجو دور و اولدورر.
13. قورخو، اولدوردر.
14- قورخو امنییتی پوزار.
15- قورخو ایجتیماعی و توپلومسال گوجلری و قانونلاری ضعییفله در.
16. قورخو میللت لرین حاکیمییتین آرادان آپارار.
17- قورخو بیر دئوری و سیلسیله نی آرادان آپارئب، بیر باشقا سیلسیله نی یارادار.
18- قورخو، فرد و توپلومسال کیملیگین دانماسئنا سبب اولار.
19- قورخو مانقوردلوقا و ائوزون دانماغا سبب اولار.
20- قورخو ائوز ضیددینه فعالییت اتمه گه باعیث اولار.
21- قورخو تاریخی ترسه یازدئرماغا ماجال وئرر.
22- قورخو، قورخانئ بیر داوطلب و قورخاق مامورا چئویرر.
23- قورخو بیر وطن سئور توپلومو یا فردی خییانتکارا پئویرر.
24. قورخو اینسانلارئن فیکیر، دوشونجه، حق، عدالت، اینسانیت، دوستلوق، قارداشلیق، برابرلیک، دوزلوک و صداقت کیمی آنلاملارئن معناسئن آلار و سئرینه ایچی بوش آنلارملار دولدورار.

نه دن قورخورلار؟
قوخونون یارانماسئنئن چوخلو سبب لری وار. او جومله دن، جانا، عاییله یه، سئودیکله رینه، ضرر گلمه سین دییه قورخویا بورونر.
اولوم، زیندان، ایشکنجه دن قاچماق اوچون، قورخورلار.
مالا-دارایاتا ضرر گلر دییه قورخورلار.
آبئرییا ضرر-زییان گلمک احتیمالیدا قورخو یارادار.
ایداره ده موقعینه یا مقامونا ضرر گلمکدن قورخارلار.
ایشین الدن وئرمه سین دیه، داییمن قورخودا یاشار.
گلیره و آل-وئره ضرر گله بیلر دیه، قورخورلار.
توپلوما ضرر گلمک ده قورخویا سبب اولابیلر.
تهدید و هده حربه لرده قورخویا سبب اولابیلر.
کیم یا هانکئ سیستیم، اینسان یا توپلومو قورخوتماق ایستر؟
فردی بیر موضوع لارا اساسن، اینسانلار، قوخو یاراتماق ایستر لر.
شخصی منفعت لر، شخصی تهدیدلر، ایداری موقع لر، الده کی قووه و زورو ساخلاماق، دوولت یا بیر قووه نین گوجوندن فایدالانماق، اورکلرده اوبوههتلی گورونمک، روانی خسته لیکلر و ساییره لره گورا قورخونو یاراتماق ایستین لر اولار.
باشقا بیر طرفدن ایسه، توپلومسال قورخوتماقلارادا سببلر وار. بیلمه لییک کی بعضی زامانلاردا و مکانلاردا،غالب توپلوملار وار، مغلوب توپلوملار وار.
غالیب توپلوم یا حاکیمییت لر، منافع لرین قوروماق اوچون، مغلوب توپلومدا قورخو یارادار.
غالیب حاکیمییت "قالارقئ اولاجاق می"، "اولمییاجاق می" دییه نیگران اولور و قالارقئ اولماسئن تظمین اتمک اوچون، مغلوب توپلوملاردا قورخو یارادار.
بیر حاکیمییت، یئرین برکیتمک اوچون، قورخودان فایدالانار.
ثوباتسئز و یئرینه اوتورمامئش حاکیمییت، قورخو یارادار تا اونون کولگه سینده، ثوباتا چاتسئن.
قانونون ائوزوده، قورخو یارادار و قورخودان عیبارت دیر.
قانونو ایجرا ادن قووه لرده قورخو یارادار و قورخودان فایدالانارلار.
حاکیمییتده اولان قووه لر کی قانونو ایجرا اتمزلر و یا قانونون ایجراسئندان منفعت لری خطره دوشر، قانون ایجرا اولماسئن دییه، قورخو یارادارلار تا مغلوب توپلوم قانونلارئن ایجراسئن طلب اتمه سین لر.
اگر خالق، ازیلمیش حاقلارئن طلب اتسه لر و حاکیمییت نیگران اولورساکی گوجون ایتیره جک، ائوزونون قورخوسونا غلبه اتک آماجی ایله، توپلومدا قورخو یارادار.
اداری سیستیم، سیستیم و همن سیستیمین ایشچی لرینین منافعین قورماق اوچون، موشتریلرده قورخو یارادار.
غالیب توپلومون ایقتیصادی سیستمی و منفعت لری قورخو یاراتماقدا دا چوخ اونم داشئر و او ایقتیصادی منفعت لری قوروماق اوچون، مغلوب قووه لرده قورخو یارادار. وئرگی (مالیات) آزربایجاندا، فارسیستانا قارشئ، نئچه قات دئر آمما بیر ایله قورخو یارادئبلار کی آزربایجانلیلار، او وئرگیلری آپارئب وئریرلر و اعتیراضا جسارتلری یوخ دور. بوردا و دوولت سیستیمینده، سیستیماتیک بیر قورخودان بحث گئدیر.
سیاسی سیستیم و سیاستمدارلار، قالارقئ اولسون دییه و سیاسی، رانت، ایقتیصادی، روانی، و ... منفعتلرین قوروسونلار دییه، قورخو یارادارلار.
حاکیم سیستیمین دینی، ایدئولوژیک، سکسیست، دیل، روانی و اوستونلوک کیمی ایستکلری ائوزوندن، قورخو یارادار تا ائوزونه عایید اولان دین، ایدئولوژی، سکسیست باخئش، دیلی، نژادپرستلیکلری قوروسون. اونلارئن تهلوکیه و سورقولاشماغا دوشمه لریندن قورخارلار.
موجود سیستیم، خالقئن و توپلومون عوصیان و دئوریمندن قورخدوقو اوچون، قورخو یارادار. مامورلار، پولیس، ایططیلاعات، محکه مه، و ... قورخو یاراتماق سیستیم لریندن عیبارت دیرلر.
نیه ایستیرلر فردلر یا توپلوم قورخسون؟
قورخو آلتئندا، قورخانلارئن حاق، مال و منفعت لرین الده ادیب و ائوز نفعلرینه فایدالانسئن لار.
عجبا، فردی و توپلومسال قورخولاری سئندئرماق و اونلارئن کولگه سیندن، سربست اولماق مومکون مو دور؟
بلی:
1- هر آدام و توپلام، "قورخولارئم نه دیر؟" دیه، اونلاری تانئمالئ دئر.
2- قورخولارئن تانیاندان سونرا، او قوخولارئنا اعتیراف اتمک لازیم دیر. چون اگر اعتیراف اتمز ایسه، ائوزگه لشمه پروسئسینین بیر حیسسه سیندن قورتارانماز.
3- فردلر و توپلوملار، قورخولارئ حاقدا، بیر بیرله ری ایله گوروشوب، دانئشئب و جسارتلنمک اوچون یول یونتم آرامالئ دئر.
4- قورخولارئن سببلرین آراشدئرماق لازیم دیر.
5- قورخولارئن فردلرین و توپلومون ائوزرینده اولان تاثیرلریندن موباحیثه اتمک لازیم گلیر.
6- قورخو، اونلارئن هانکی منافعین، اللریدن آلئر کیمی مسئله لری دانئشماقلارئ لازیم دیر.
7. "قورخودان کیم یا هانکی قووه دیر؟" دیه، بحث آچمالی دئر.
8- قورخودان گوج، هانکی منفعت لری، قورخوتماقلا، الده ادیر؟ موضوعسو، فردین یا توپلومون گونده مینده اوتورمالی دئر.
9- فرد و توپلوم، حاق و حوقوقلارئن تانئمالی دیرلار.
10- همن اینسان و توپلوم، ائوزلرین، او حاق و حوقوقلارئنا لاییق گورمه لی دیرلر.
11- ائوزلرینه لاییق گوردوکلری حاقلارئ و حقوقلاری، طلب اتمه لی و الده اتمه لی دیرلر.
12- "قورخو، اولوم دور" سوزونه اینانمالی و دیری اولماق و دیری یاشاماق اوچون موجادیله آپارمالئ دئرلار.
13- هر نه دن قورخولورسا، اوندان قاچان آدام یا توپلوم، اونا تسلیم اولار. همن قورخدوغو شئیی، فیکیری، گوجو، خییالئ و ... بللی اتمه لی و اونون اوستونه یوگورمه لی و اونو اولدورمک اوچون چابالامالئ و جسارت گوسترمه لی دیر.
14. فردی و توپلومسال جسارتلردن، حیکایه لر و قهرمانلئقلار حیکایه لری دوزلتمه لی دیرلر.
15- بو جسور و اولومه یوروش آپاران اینسانلارئ، میللی قهرمان کیمی باشدا توتمالئ دئرلار.
همن توپلوم یا آدام، نقدی، تنقیدی و اینتیقادی جیددی توتمالی دئر. هر فورصتده، همده جیددی اینتیقاد اتمه لی دیر. هر بیر اینتیقاد، قورخونو یئرپار-یئخار، سوکوب، داغئدار. هر بیر اینتیقاد، قورخانلارا داها بیر چوخ جسارت وئرر و زمان ایچینده، قورخونو محو ادیب، جسور اولارلار.
اینتیقادلار، قورخو منبع لرینده راضی سالماق آماج ایله دیله گلیر ایسه، یا اینتیقادلارا، حاکیمییتین منفعتلرینین تامینی یول آچار ایسه، قورخو، قانون پالتارئندا گیزله نر و درین له شر. اونا گورا، اینتیقاد، کسرلی، آججماز، حاقلی و ظولمه عوصیان سسی ایله دیللندیریلمه لی دیر.
اینتیقادلارا علمی و علمه بنزر گورونتو وئریلمه مه لی دیر. نیه کی اینسان حیاتئ، علمی و شیبه علمی اینتیقادلار ایله دولو دور آمما توپلومون، آلئن یازئسئن دئییشمه ایب لر.
قورخاق توپلوم و اینسانلار، اولومه محکوم دورلار. اونلار ائوز آلئن یازئلارئن دئییشه بیلمزلر.
او توپلوم و آداملار تاریخی دئییشرلر کی قورخمازلار. قورخو منبع لرینین اوستونه هوجوم آپارارلار. بو توپلوملار و اینسانلار تاریخی دئییشدیریب لر و دئییشدیررلر.
یاخانئ، قورخودان قورتارماق اوچون، مغرور اولماق گرکیر. شیکسته نفس، مظلوم، یاخشئ گوروشلو آداملار و توپلوملار، قانونلارا اویانلار، مغرور و جسور اینسانلار و توپلوملار دئییرلر.
مغرور و موتکببیر اولماق بیر روح دور کی ایچه ریده اولان بیر دوشونجه دن، بیر فیکیردن، بیر اینانجدان، بیر اییماندان و بیر درین ائوز گوون و اعتیمادی به نفس دن حیکایت ادر.
مغرور اولمایان هر بیر کیمسه نین ایچینده، هئش بیر شئی یوخ دور. ایچی بوش دور. بوشلوغا و قورخویا، شیکسته نفس، روحانی، ایلاهی، اینسانی، حقوقی، قانونچولوق، و ... آدی قویور تا قورخوسون، او رنگلی و ایچی بوش سوزلرین آرخاسئندا گیزلتسین.
مغرور و موتکببیر بیر اینسانئن روحو و دوشونجه سی و اینانجی بویوک دور. مومکون دور، اونون جیسمی و جانئ کیچیک اولسون. مغرور و باشی اوجا دورماق، روحدان آسلانئر، جیسمه باغلئ دئییل.
قورخو، بیر روانی و پیسیکولوژیک خسته لیک دیر. همده یایئمجئل و موسری دیر.
قورخو بیر قار گوللهسینه بنزر کی داغ باشئندان هئلله نه، هر نه قدر آغئر ایسه و هر نه قدر حئزئ چوخالئر ایسه، او قدر بویوکله شر و داغئدئجی اولار. بهمنه () چئوریلر. اونونه هر نه گلیر ایسه، باسئب، یئخئب، گئدر.
قورخونون قارشئسئندا ایسه، جسارت دیر. جسارت ده عاینی قورخو کیمی، موسری و یایئمجئل دئر.
هر بیر قورخوسوز و جسور بیر اینسان، داغدان دئغئرلانان بیر قار گوللهسی کیمی دیر. هر نه قدر، سورعت ایله و هر نه قدر اوزون زامان حرکت ادیر ایسه، او قدر بویوکله شر. گوجله شر. یارادئجی اولار و بیر طرفدن ایسه، یئخئجی دا اولار. دوستلارا، وطنداشلارا، دیلداشلارا، دردداشلارا گوج وئرر و جسارتلندیرر.
دوشمن لری ایسه، یئخئلار، قورخار، قاچار و روحییه سین الدن وئرر.
قورخاق اینسانلار، نقدی، اینتیقادی، علمی و شیبه علمی نقدی و ضعفی یارادارلار و اونلارئ بسلرلر.
جسور و قورخماز اینسانلار و توپلوملار ایسه، اوجا سس ایله دانیشماغئ، ائوز گوونی، یئخئجی و حق طلب ایستکلری فریاد ادرلر و لازیم زاماندا، حاقلارین الده اتمک اوچون، عمله گیررلر.
چون، یالوارماق و دیلنمک ایله حاققی آلماق مومکون دئییل. اگرده مومکون اولورسا بئله، چوخ اوزون و عینی حالدا، دامجی دامجی وئریلر.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
اون آلتئ مئی 2018
hedayat222@yahoo.com


Wednesday, May 16, 2018

اولوم و قورخو کولگه سی

من اوشاقیکن، "کلان" کندینده، بیر فقیر عاییله ده یاشئردیم. هر کند ائوینه تای، بیزیم ده ائویمیزده، بیر چوخ سیچان و بیر پیشیگیمیز وار ایدیر. سیچانلار، هر یئرده و خوصوصیلن، دامئن تابانئندا (سقفینده) اوینار و دولاشاردئرلار.
بیر گون، گوردوم، پیشیک آشاغادان، تابانا باخدی و گوزون هئش قئرپمادان، تاباندا گئدن بیر سیچانا تیک دیر.
سیچان، تاباندا قورودو و هئش بیر حرکت اتمه دن دایان دئر. سونرا، پیشیک، الی ایله سیچانا بیرایشارت اتدی کی "دوش منیم قاباغئما".
قوروموش سیچان، او ایشاره ایله، تاباندان پیشیگین قارشئسئنا دوشدو. او سیچان، قورخموش دور. ایله قورخموش دور کی اونون، هم قول-قئچئ، همده بئینی و دوشونجه سی فلج اولموش دور. ظاهیرده نفس چکیر دیر و اولمه میش دیر آمما اصلینده، اولوموش دور. اولومه تسلیم اولموشدور.
نیه کی او، ائوز فیکیرینده، سیچانا تسلیم اولوب و ائوزون، داها هئش کاره بیلیر و حاقسئز، حوقوقسوز گورور دور.
سیچان، هئش بیر فیکیر اده بیلمه دیر کی من تاباندایام و پیشیک یئرده دیر. پیشیک، تابانا چئخئب، منه تای یول یئریمز. من اوندان هئزلی قاچارام و یوواما گیررم.
سیچان یئره دوشندن سونرا بئله، پیشیک، اونو، همن توتوب، دیشینه چکمه دی. بلکه اونا اونم وئرمییه رک، هئش ایلطیفاتدا اتمه دی.
لاکین، سیچاندا دوروب، قاچماق جسارتی و قووسی یوخی دیر.
بو حیکایه، قورخونو، بو یازئنئ و بو ویدئونو اچئقلایاجاق دیر. آمما ایکینجی بیر حیکایه ده لازیم دیر تا فیکیریمی دوغرو آنلادا بیلیم.
ایندی و بو چاغدا، شاهید اولوروق کی بیر ایت، بیر پیشیگین بالاسئنا آنالئق ادیر. اونو امیز دیریر. قورویور. اونا امنییت وئریر. ائوز بدنینین ایستی سی ایله پیشیگین بالاسئن، سویوخدان قورویور. ایت، اونا آنالئق ادیر. اونو، پیشیک یوخ، ایت بالاسئ گورور. اونو، ایت فرهنگی ایله تعلیم و تربیت ادیر تا اوندان بیر گوجلو ایت یاپسئن. ایله بیر ایت کی صاحابئنئن امرینده اولسون. ایت، اونودور و اینانمئر کی او بالا، پیشیک بالاسئ دیر. بلکه قبول ادیر و اینانئر کی او بیر ایت بالاسئ دیر و جهد ادیر کی اونو بیر ایت کیمی یئتیشدیرسین.
بیر باشقا طرفدن ایسه، او پیشیگین بالاسئدا، بیر آنا ایله یاشئر. او بیلمیر کی آناسئ بیر پیشیگمیش. بلکه گوز آچئب، گوروب کی آناسی بیر ایت دیر. حتتا بئله، ایت ایله پیشیگین فرقین بیلمیر. اونا، ان طبیعی سی بودور کی اونو امیزدیرن، اونا آنالئق ادن، اونا امنییت وئرن، اونو قورویان، اونا تعلیم و تربیت وئرن موجود، آناسئ دیر و او گرک، آناسئنا تای بیر ایت اولسون. ایتین رفتارئن اتسین. هورسون. و ...
ایت ایله پیشیک میثالئندا، درین "ایلیناسیون"، "اوزگه لشمک"، "مانقوردلوق"، "از خود بیگانگی" ائوز وئریب. نیه کی ایت بیله بیله، ایستیر اینانا و اینانئر کی او بالا، پیشیک بالاسئ دئییل. ایت بالاسی و حتتا اونون ائوزونون بالاسئ دیر. علاوه اولاراق، جهد ادیر تا اوندان بیر یاخجی ایت تربیت اتسین.
حیکایه نین ایکینجی طرفی ده بو دور کی او پیشیک بالاسئدا بیلمیر کی پیشیک بالاسئ دیر. اینانئر کی ایت بالاسئ دیر و ایت اولمالی دیر و ایت اولماغادا جهد ادیر. بودا ایلیناسیونون ایکینجی باشئ دیر. یانی هر ائوزگه لشمکده ایکی باش وار. ائوزگه لشدیرنده و ائوزگه لشنده، ایلیناسیونون بیر پارچاسئ دئرلار.
ایندی بو ایکی حیکایه نی گوزوموزون اونونده توتاراق، گوراخ، قورخو نه دیر؟
قورخو بیر بللی یا یئرلی و بللی اولمایان یا یئرسیز بیر گوجدن و اونون موجازاتندان، یا بیلینمه دیگی بیر وارلئقئن جزالاندئرماسئندان یارانان بیر دویغو دور. بو دویغو ایچ ده دیر.
آمما بیلیریک کی قورخو، طبیعی بیر عکس العمل دیر کی خطر و تهلوکه نین قارشئشئندا، آدامئ حاضیر ادر: مثلن، یئنی دوغولموش بیر اوشاق، هر بیر شئی کی گوزونون اونوندن و هئزلا گئچه، گوزون قئرپار. بیر، طبیعی و بیر دویغو دور کی قوروما آماجلی دئر.
قورخو نه دن اولار یا نه دن یارانار؟
قورخو، بیر واقعی یا خییالی بیرحادیثه دن، موجوددان، یا حتتا یوخ اولان بیر موجودون خیالئندان یارانا بیلر.
بو قورخو، موسری بیر خسته لیک کیمی دیر و تعلیم و تربیت سببی ایله یایئلار.
یعنی، قورخو، آنا-آتا نئن قورخورتما سیاستلری و تربیت یونتم لری ایله، "دامدا باجا" کیمی ایچی بوش آما اوشاق اوچون قورخونج سوزلر ایله، قورخو ایله دولو ناغئللار واسیطه سی ایله درین له شر.
قورخو دویغوسو، ائوده، کوچه ده، بازاردا، ساواش و یارالانماقلارو گورمک ایله ده آیاقلانار.
قورخو، دوست آراسئ ناغئللار، حیکایه لر، ساواشلار دینله مک و شاهید اولماق ایله ده درینله شر.
نوماییش لر، فیلیم لر، جیزگی فیلیملری، کیتابلار، مطبوعه لر، رادیولار، تی وی لر، دیزی لر یا سئریاللار دا قورخونو گوجلندیررلر.
مدرسه لر، موعللیم، ناظیم لر کی مدرسه پولیسی و مدرسه ده عدلییه یئرینده دیرلر، نومره سیستیمی، موعللیم، ناظیم، مودورون هده حربه لری، وورماقلارئ، دانلاماقلارئ، تحقیر اتمکلری، درسده رد اولماقلارئ، عاییله، فامیل و دوست آراسی آبئرئسئنئن گئتمه سی کیمی قورخولار، اوشاغئن بئینینده، درین و آغئر قورخو یارادار.
دوکتور، ایگنه، واکسن وورماق و دوکتوردن قورخوتماق، آزار-اذییت، قورخونو گئنیش له دیر.
دینین و دینچی لرین قورخوتمالارئن اونوتمایاق کی عاییله ده ده تربیت اوچون، تیکرار ادیلیر کی قورخو یارادان و حسساس بیر موضوع دور. دینچی لر جهننم ایله، اوددا یانماق ایله، قئر قازانئندا یاندئرئلماق ایله، و ... دینی قورخو یارادئرلار.
دوولت و سیاسی سیستیمیده الینده کی قودرته دایاناراق، قانونی و غیری قانونی موجازاتلار واسیطه سی ایله، پولیس ایله، اعداملارئ ایله، حبسلر و زندانلارو ایله، محکمه لری ایله و ... درین قورخولارئ ابدی ادیب، داییمی ساخلئر.
توپلومدا بیر چوخلو تابولار، حلال، حاراملار وار، واجیب لر، موستحب لر وار، و ... بونلارلا قورخو یارانار، جانلارا گیرر. جانلاردا و روحلاردا یووالانار. درینله سر. اینگیشاف ادر. اینسانئن ایچین دولدولار و دایم، بیر تورموز اولوب، اونون حرکتینه مانع اولار. آن اونملی سی بودور کی بو قورخو یایئلئجئ دیر و آدامدان آداما و توپلومدان توپلومادا سیرایت ادر.
قورخو یایئلئرسا نه اولار؟
قورخو بیر آدامئن جانئندا، روحوندا یئر سالئرسا و اگر بیر توپلومون دامارلارئندا یایئلئرسا، بیر خرچنگ کیمی (سرطان) یایئلار. درمانسئز دیر یادا درمانی و علاجی چوخ چوخ چتین دیر.
اگر هر اینسان بو قورخو خسته لیگینه توتولورسا، یا هر هانکیئ بیر توپلوم قورخویا مغلوب اولور ایسه، او آدام و توپلوم، همن سیچان کیمی اولار. قورخان اینسان یا قورخان توپلومون فیکیری، جانی، روحو، دوشونجه سی فلج اولار. اولو کیمی بیر فرد یا توپلوم اولار. نه ایرلی گئدر. نه ده اینکیشاف ادر. دونوب، قالار.
قوخونو اثرلری:
1- قورخو آغلئ الار
2- قورخو جیسمی ایشدن سالار
3. قورخو جسارتسیز ادر
4. قورخو فیکیرده تسلیم اولدوقو اوچون، عملده ده تسلیم ادر
5- قورخو، ادام حاقدا اولورسا بئله ائوزونون ناحاق اولماسئنا ایناندئرئر
6- قورخو اخلاقیییاتی پوزار
7- قورخو اینسانئ اینسانلئقدان بوشالدار
8- قورخو توپلومو بیر بیریندن آیئرار
9- قورخو اینسانلاری بیر بیرینین جانئنا سالار
10- قورخو توپلومون بیرلیگین پوزار و بیر بیرینین اوستونه سالار
11- قورخو، قوخو یارادار و قورخونو درینلشدیرر
12. قورخو اولدوروجو دور و اولدورر
13. قورخو، اولدوردر
14- قورخو امنییتی پوزار
15- قورخو ایجتیماعی و توپلومسال گوجلری و قانونلاری ضعییفله در
16. قورخو میللت لرین حاکیمییتین آرادان آپارار
17- قورخو بیر دئوری و سیلسیله نی آرادان آپارئب، بیر باشقا سیلسیله نی یارادار
18- قورخو، فرد و توپلومسال کیملیگین دانماسئنا سبب اولار
19- قورخو مانقوردلوقا و ائوزون دانماغا سبب اولار
20- قورخو ائوز ضیددینه فعالییت اتمه گه باعیث اولار
21- قورخو تاریخی ترسه یازدئرماغا ماجال وئرر
22- قورخو، قورخانئ بیر داوطلب و قورخاق مامورا چئویرر
23- قورخو بیر وطن سئور توپلومو یا فردی خییانتکارا پئویرر
24. قورخو اینسانلارئن فیکیر، دوشونجه، حق، عدالت، اینسانیت، دوستلوق، قارداشلیق، برابرلیک، دوزلوک و صداقت کیمی آنلاملارئن معناسئن آلار و سئرینه ایچی بوش آنلارملار دولدورار
نه دن قورخورلار؟
قوخونون یارانماسئنئن چوخلو سبب لری وار. او جومله دن، جانا، عاییله یه، سئودیکله رینه، ضرر گلمه سین دییه قورخویا بورونر.
اولوم، زیندان، ایشکنجه دن قاچماق اوچون، قورخورلار.
مالا-دارایاتا ضرر گلر دییه قورخورلار.
آبئرییا ضرر-زییان گلمک احتیمالیدا قورخو یارادار.
ایداره ده موقعینه یا مقامونا ضرر گلمکدن قورخارلار.
ایشین الدن وئرمه سین دیه، داییمن قورخودا یاشار.
گلیره و آل-وئره ضرر گله بیلر دیه، قورخورلار.
توپلوما ضرر گلمک ده قورخویا سبب اولابیلر.
تهدید و هده حربه لرده قورخویا سبب اولابیلر.
کیم یا هانکئ سیستیم، اینسان یا توپلومو قورخوتماق ایستر؟
فردی بیر موضوع لارا اساسن، اینسانلار، قوخو یاراتماق ایستر لر.
شخصی منفعت لر، شخصی تهدیدلر، ایداری موقع لر، الده کی قووه و زورو ساخلاماق، دوولت یا بیر قووه نین گوجوندن فایدالانماق، اورکلرده اوبوههتلی گورونمک، روانی خسته لیکلر و ساییره لره گورا قورخونو یاراتماق ایستین لر اولار.

باشقا بیر طرفدن ایسه، توپلومسال قورخوتماقلارادا سببلر وار. بیلمه لییک کی بعضی زامانلاردا و مکانلاردا،غالب توپلوملار وار، مغلوب توپلوملار وار.
غالیب توپلوم یا حاکیمییت لر، منافع لرین قوروماق اوچون، مغلوب توپلومدا قورخو یارادار.
غالیب حاکیمییت "قالارقئ اولاجاق می"، "اولمییاجاق می" دییه نیگران اولور و قالارقئ اولماسئن تظمین اتمک اوچون، مغلوب توپلوملاردا قورخو یارادار.
بیر حاکیمییت، یئرین برکیتمک اوچون، قورخودان فایدالانار.
ثوباتسئز و یئرینه اوتورمامئش حاکیمییت، قورخو یارادار تا اونون کولگه سینده، ثوباتا چاتسئن.
قانونون ائوزوده، قورخو یارادار و قورخودان عیبارت دیر.
قانونو ایجرا ادن قووه لرده قورخو یارادار و قورخودان فایدالانارلار.
حاکیمییتده اولان قووه لر کی قانونو ایجرا اتمزلر و یا قانونون ایجراسئندان منفعت لری خطره دوشر، قانون ایجرا اولماسئن دییه، قورخو یارادارلار تا مغلوب توپلوم قانونلارئن ایجراسئن طلب اتمه سین لر.
اگر خالق، ازیلمیش حاقلارئن طلب اتسه لر و حاکیمییت نیگران اولورساکی گوجون ایتیره جک، ائوزونون قورخوسونا غلبه اتک آماجی ایله، توپلومدا قورخو یارادار.
اداری سیستیم، سیستیم و همن سیستیمین ایشچی لرینین منافعین قورماق اوچون، موشتریلرده قورخو یارادار.
غالیب توپلومون ایقتیصادی سیستمی و منفعت لری قورخو یاراتماقدا دا چوخ اونم داشئر و او ایقتیصادی منفعت لری قوروماق اوچون، مغلوب قووه لرده قورخو یارادار. وئرگی (مالیات) آزربایجاندا، فارسیستانا قارشئ، نئچه قات دئر آمما بیر ایله قورخو یارادئبلار کی آزربایجانلیلار، او وئرگیلری آپارئب وئریرلر و اعتیراضا جسارتلری یوخ دور. بوردا و دوولت سیستیمینده، سیستیماتیک بیر قورخودان بحث گئدیر.
سیاسی سیستیم و سیاستمدارلار، قالارقئ اولسون دییه و سیاسی، رانت، ایقتیصادی، روانی، و ... منفعتلرین قوروسونلار دییه، قورخو یارادارلار.
حاکیم سیستیمین دینی، ایدئولوژیک، سکسیست، دیل، روانی و اوستونلوک کیمی ایستکلری ائوزوندن، قورخو یارادار تا ائوزونه عایید اولان دین، ایدئولوژی، سکسیست باخئش، دیلی، نژادپرستلیکلری قوروسون. اونلارئن تهلوکیه و سورقولاشماغا دوشمه لریندن قورخارلار.
موجود سیستیم، خالقئن و توپلومون عوصیان و دئوریمندن قورخدوقو اوچون، قورخو یارادار. مامورلار، پولیس، ایططیلاعات، محکه مه، و ... قورخو یاراتماق سیستیم لریندن عیبارت دیرلر.
نیه ایستیرلر فردلر یا توپلوم قورخسون؟
قورخو آلتئندا، قورخانلارئن حاق، مال و منفعت لرین الده ادیب و ائوز نفعلرینه فایدالانسئن لار.
عجبا، فردی و توپلومسال قورخولاری سئندئرماق و اونلارئن کولگه سیندن، سربست اولماق مومکون مو دور؟
بلی:
1- هر آدام و توپلام، "قورخولارئم نه دیر؟" دیه، اونلاری تانئمالئ دئر.
2- قورخولارئن تانیاندان سونرا، او قوخولارئنا اعتیراف اتمک لازیم دیر. چون اگر اعتیراف اتمز ایسه، ائوزگه لشمه پروسئسینین بیر حیسسه سیندن قورتارانماز.
3- فردلر و توپلوملار، قورخولارئ حاقدا، بیر بیرله ری ایله گوروشوب، دانئشئب و جسارتلنمک اوچون یول یونتم آرامالئ دئر.
4- قورخولارئن سببلرین آراشدئرماق لازیم دیر.
5- قورخولارئن فردلرین و توپلومون ائوزرینده اولان تاثیرلریندن موباحیثه اتمک لازیم گلیر.
6- قورخو، اونلارئن هانکی منافعین، اللریدن آلئر کیمی مسئله لری دانئشماقلارئ لازیم دیر.
7. "قورخودان کیم یا هانکی قووه دیر؟" دیه، بحث آچمالی دئر.
8- قورخودان گوج، هانکی منفعت لری، قورخوتماقلا، الده ادیر؟ موضوعسو، فردین یا توپلومون گونده مینده اوتورمالی دئر.
9- فرد و توپلوم، حاق و حوقوقلارئن تانئمالی دیرلار.
10- همن اینسان و توپلوم، ائوزلرین، او حاق و حوقوقلارئنا لاییق گورمه لی دیرلر.
11- ائوزلرینه لاییق گوردوکلری حاقلارئ و حقوقلاری، طلب اتمه لی و الده اتمه لی دیرلر.
12- "قورخو، اولوم دور" سوزونه اینانمالی و دیری اولماق و دیری یاشاماق اوچون موجادیله آپارمالئ دئرلار.
13- هر نه دن قورخولورسا، اوندان قاچان آدام یا توپلوم، اونا تسلیم اولار. همن قورخدوغو شئیی، فیکیری، گوجو، خییالئ و ... بللی اتمه لی و اونون اوستونه یوگورمه لی و اونو اولدورمک اوچون چابالامالئ و جسارت گوسترمه لی دیر.
14. فردی و توپلومسال جسارتلردن، حیکایه لر و قهرمانلئقلار حیکایه لری دوزلتمه لی دیرلر.
15- بو جسور و اولومه یوروش آپاران اینسانلارئ، میللی قهرمان کیمی باشدا توتمالئ دئرلار.
همن توپلوم یا آدام، نقدی، تنقیدی و اینتیقادی جیددی توتمالی دئر. هر فورصتده، همده جیددی اینتیقاد اتمه لی دیر. هر بیر اینتیقاد، قورخونو یئرپار-یئخار، سوکوب، داغئدار. هر بیر اینتیقاد، قورخانلارا داها بیر چوخ جسارت وئرر و زمان ایچینده، قورخونو محو ادیب، جسور اولارلار.
اینتیقادلار، قورخو منبع لرینده راضی سالماق آماج ایله دیله گلیر ایسه، یا اینتیقادلارا، حاکیمییتین منفعتلرینین تامینی یول آچار ایسه، قورخو، قانون پالتارئندا گیزله نر و درین له شر. اونا گورا، اینتیقاد، کسرلی، آججماز، حاقلی و ظولمه عوصیان سسی ایله دیللندیریلمه لی دیر.
اینتیقادلارا علمی و علمه بنزر گورونتو وئریلمه مه لی دیر. نیه کی اینسان حیاتئ، علمی و شیبه علمی اینتیقادلار ایله دولو دور آمما توپلومون، آلئن یازئسئن دئییشمه ایب لر.
قورخاق توپلوم و اینسانلار، اولومه محکوم دورلار. اونلار ائوز آلئن یازئلارئن دئییشه بیلمزلر.
او توپلوم و آداملار تاریخی دئییشرلر کی قورخمازلار. قورخو منبع لرینین اوستونه هوجوم آپارارلار. بو توپلوملار و اینسانلار تاریخی دئییشدیریب لر و دئییشدیررلر.
یاخانئ، قورخودان قورتارماق اوچون، مغرور اولماق گرکیر. شیکسته نفس، مظلوم، یاخشئ گوروشلو آداملار و توپلوملار، قانونلارا اویانلار، مغرور و جسور اینسانلار و توپلوملار دئییرلر.
مغرور و موتکببیر اولماق بیر روح دور کی ایچه ریده اولان بیر دوشونجه دن، بیر فیکیردن، بیر اینانجدان، بیر اییماندان و بیر درین ائوز گوون و اعتیمادی به نفس دن حیکایت ادر.
مغرور اولمایان هر بیر کیمسه نین ایچینده، هئش بیر شئی یوخ دور. ایچی بوش دور. بوشلوغا و قورخویا، شیکسته نفس، روحانی، ایلاهی، اینسانی، حقوقی، قانونچولوق، و ... آدی قویور تا قورخوسون، او رنگلی و ایچی بوش سوزلرین آرخاسئندا گیزلتسین.
مغرور و موتکببیر بیر اینسانئن روحو و دوشونجه سی و اینانجی بویوک دور. مومکون دور، اونون جیسمی و جانئ کیچیک اولسون. مغرور و باشی اوجا دورماق، روحدان آسلانئر، جیسمه باغلئ دئییل.
قورخو، بیر روانی و پیسیکولوژیک خسته لیک دیر. همده یایئمجئل و موسری دیر.
قورخو بیر قار گوللهسینه بنزر کی داغ باشئندان هئلله نه، هر نه قدر آغئر ایسه و هر نه قدر حئزئ چوخالئر ایسه، او قدر بویوکله شر و داغئدئجی اولار. بهمنه () چئوریلر. اونونه هر نه گلیر ایسه، باسئب، یئخئب، گئدر.
قورخونون قارشئسئندا ایسه، جسارت دیر. جسارت ده عاینی قورخو کیمی، موسری و یایئمجئل دئر.
هر بیر قورخوسوز و جسور بیر اینسان، داغدان دئغئرلانان بیر قار گوللهسی کیمی دیر. هر نه قدر، سورعت ایله و هر نه قدر اوزون زامان حرکت ادیر ایسه، او قدر بویوکله شر. گوجله شر. یارادئجی اولار و بیر طرفدن ایسه، یئخئجی دا اولار. دوستلارا، وطنداشلارا، دیلداشلارا، دردداشلارا گوج وئرر و جسارتلندیرر.
دوشمن لری ایسه، یئخئلار، قورخار، قاچار و روحییه سین الدن وئرر.
قورخاق اینسانلار، نقدی، اینتیقادی، علمی و شیبه علمی نقدی و ضعفی یارادارلار و اونلارئ بسلرلر.
جسور و قورخماز اینسانلار و توپلوملار ایسه، اوجا سس ایله دانیشماغئ، ائوز گوونی، یئخئجی و حق طلب ایستکلری فریاد ادرلر و لازیم زاماندا، حاقلارین الده اتمک اوچون، عمله گیررلر.
چون، یالوارماق و دیلنمک ایله حاققی آلماق مومکون دئییل. اگرده مومکون اولورسا بئله، چوخ اوزون و عینی حالدا، دامجی دامجی وئریلر.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
اون آلتئ مئی 2018
hedayat222@yahoo.com

Tuesday, May 15, 2018

گونئی آزربایجان میللی فعاللار اوچون ژورنالیسم 35 ب- خبر یازاق

بو درسده، ایکی خبرین اوستونده چالئشماقدان علاوه، "توصیفی گوزارش" درسلرینه ده باشلادئق.

 ان باشدا، "آرازنیوزا"-ا باخاراق آلتداکی زینجیرده اولان خبری اوخودوق:

http://www.araznews.org/fa/?p=44107

سونرا سی، "گوناز تی وی"-نین سیته سیندن آشاغاداکی زینجیرده اولان خبری سئچیب، باشدان باشا آچئب، قوشدوق:

https://www.gunaz.tv/fa/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-1/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA--%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7-%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%B7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-105927

سونراسئ، سورو نه دیر و نئجه سورولار و نه یه چاتار دیه، بیر بحث اچدیم و سوزو، ساده "گوزایش" یازماغا گتیردیک.

درسی دیققت ایله ایزله منیزی خاهیش ادیرم.

انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

15 می 2018

hedayat222@yahoo.com





سورو (؟) و تورک توپلومونون گئری قالما مسئله سی

بو درسده، سورونون اونملی یئرینه ایشارت ادیرم.
"سورو" و سورو "؟" ایشارتی نه دیر؟ 

ایجتیماعدا و آداملارئن حیاتئندا هانکئ الونه مه صاحیب دیر؟
سورو ایشارتی (؟) بیر اولوسلار آراسی قبول اولونموش علامه دیر کی اونو گورجک، تامام اینسانلار، بیر شئیدن، حالت دن، دورومدان، موضوعدان و ... بیر جاواب آختارئرلار. ذهین لرینده بیر اولوموسوزلوق، دوز و دوغرو اولماماق، یئرینده اولماماق، داها باشقا طورلو اولابیلر کیمی شئی لر دولاشئر، دورور. یانی، "؟" ایشارتی، بیر بین المیلل قبول اولونموش بیر دوروما، یازئلئ فورمادا بیر علامت دیر.
سورونون ائوزو نه دیر ایسه، بیر آدامئن یا بیر چوخلو اینسانلارئن یا توپلومون، بئینینده دولاشان-دوران بیر مشغولییت دیر. بیر ناگیرانلئق، بیر پریشانلیق، بیر پوزقونلوق، بیر جاوابئن آختارئشئ دیر. او دوروم، موضوع، ناگیرانلئق، پوزقونلوق و ... او فرده یا توپلوما تانئنمامئش دیر یادا راضی سالان، قارانلئقدا یادا بلیرسیز بیر دورمودا دئر یادا داها ایی سین آختارئلار.
سورو، بیر فردین و توپلومون موتورو و حرکتینه اولان سبب و دلیل دیر. سوروسوز بیر فرد و توپلوم، نه حرکت ادر و نه ده اینکیشاف ادر. ایللا کی دالئ گئدر و محو اولار. هم فیکیر و دوشونجه ساحه سینده، همده تمددون و مدنیت ساحه سینده اولومه محکوم اولور.
تورکجه دیل، کولتور، تمدن، فیکیر و دوشونجه ساحه سینده سورو سورماق کولتورو وارمی دئر؟
بو سورو، بیزی ایکی ایرئمجالئقا گتیریر، چئخارئر: تورک و گونئی آزربایجان بو ایکی دورومون شاهیدی و ایضاحئ دئر.
بیلیریک کی اینسانئن وارلئقئ دوشونجه و فیکیردن عیبارت دیر و بو ایکی ائوزللیک، اینسانئ حئیواندان آیئرت ادر. آمما داها اونملیسی بو دور؛ فیکیر و دوشونجه نین ووجودو و وارلئغئ، "سوزه" و "کلمه یه" و سونوندا ایسه جومله قورماغ مهارتینه باغلئ دئر. یعنی، اینسان ائولادی، سوز و دیلدن چئخان عیبارتلردن شکیلله نیر.
بونون اوچون، سوزجوکلرده و دیلده، سورو "؟" ایشارتی می وار؟
سورو "؟" ایشارتی هئش بیر دیلده یوخ دور آمما سوزجوکلر وار کی بیر جومله قورولوشون، سورغویا چکسین؟ یادا، جومله نین ایچینده، سس اوزانتئ سی ایله، سورو آنلامئ ایفاده اولار.
تورک دیلیده بویله دیر. بیر چوخ سوزجوکلر، جومله قورولوشون سوقولار. نیه؟ نه منه؟ نه جور؟ نئجه؟ نه زامان؟ هاردا؟ هانکئ مکان و یئرده؟ کیم؟ و ...
آمما بو جور سوغولایان سوزلر هر دیلده وار. تورکجه میزده داها بیر ایکی حرفلی سوزجوک وار کی جوملهدن داها آرتئق، شئی لری سوقولار. اودا "می" دیر. بو "می" سورقو (؟) ایشارتی کیمی دیر آمما دیلده و دوشونجه ده دیر. یازئدادا گلیر. لاکئن اهممییتی دوشونجه نی نئجه فورمالاتماسئندا و شکیللندیرمه سینده دیر.
بو تکجه تورکجه یه ائوزل اولابیلیر بلکه ده باشقا دیللرده ده بو ائوزللیک لر و داها فاضلاسئ اولابیلیر. من خبرسیزم.
"می"نئن خاصییتی بو دور کی جومله قورولوشونا باغلئ دئییل بلکه فیکیر و سورو دوشونجه سینده باغلئ دئر. بیر جومله ده هر نئجه کلمه اولورسا اولسون، اونلارئن گرامئرینه باخمایاراق، هر تک به تکین سوقولایار.
بو تورکجه میزه بیر ائوزللیک دیر. یانی، تورک دیللی اینسانئن ذعنی و بئینی سورقو ذهنی و بئینی دیر. سورو سورماقدان یورولماز. حتتا سورو ایله دوشونمه گه باشلار؟ هر شئیی یوزلر دفعه سورقولاماق ایمکانئ وار.
نیه کی، هر بیر شئیی، هر بیر آچئدان و زاوییه دن گورمک هر اینسان اوچون ایمکانسئز دئر. بلکه ده گوره بیلر آمما بیر آن ایچینده، هر اچئدان باخماق ایمکانسئر دئر. چون هر بیر اینسانئن گوروشو، بئینی، دوشونجه سی، تجروبه سی، ساوادی، اوزمانلئغی و ... سایئلئ و یئترسیز دیر. هر بیر شئیی گورمک اوچون، لونا، یوزلر آچئدان باخماق اولار و هر آچئ بیر یئنی آنلام وئرر. بیر هئیگلی بیر مئیداندا خییال ادین کی بیر اوچ مئتیرلیک سوتونون باشئندا قویولوب دور.
بو هئیله لی کامیل گورمک اوچون، اوچیوز آلتمئش درچه ده اونون اطرافئندا دولانماق لازیم دیر. هابئله، آشاغادان اوسه ده اوچیوز آلمیش آچئ وار. بو دوروم، هر طرفدن ده تیکرار اولار. ایندی همن هیکله، اوزمانلارئدا علاوه ادین. هر کیم ائوز تجروبه، ساواد و اوزمانلئقئ ایله اونا باخئر ایسه، آچئلار میلیوئنلارئ بئله آشار.
بئس، تورکجه میز تورک اینسانئنا بو ایمکانئ وئریر کی هر بیر شئیی، میلیونلار دفعه چئویرسین و هر جور ایستر ایسه سوغولاسئن.
بو سوغولاماق، آداملارئ و جامعه نی حرکته گتیرمه لی دیر. چونکو سورو حرکتین موتورو دور. آگر تورکلرین دونیاسئ گئری قالمئش ایسه، اگر فیکیرلری، دوشونجه لری، دونیا گوروشلری، گئری ایسه، دیلده موشکول یوخ دور. دونیایا نئجه باخماقلارئندا و سوغونو دورو سورماغئ باشاماماقلارئندا و هابئله تقلید اتمک لرینده دیر.
اولابیلر کی دین، تاریخ، حاکیمییت، بیر اینانج، بیر جور دوشونجه یا بیر جور ظفرین گولگه سینده قالئب، یئنی سورویا جسالرتسیز قالئبلار. یعنی، تاریخ، دین، قهرمانلار، حاکیمییت و ... تورکون سوغولاماق باشارئسئن، اتکیله میش. سوغولاماق گوجون و مهارتین دوندورموش. اونلارا، سوغولاماق یئرینه، گئچمیش ده کیلردن، دیندن، دیندارلاردان، قهرمانلاردان و ... تقلید اتمک قالمئش. یعنی، تور اینسان و توپلوم، بیر پئیغمبر، ایمام، رهبر، شاه، بیر امیر، بیر ... گولگه سینده، قئسسا زامانلی منفعتین تامین ادیرمیش. اونلارئن یول و سوزلرینه ترسه بیر سوغو سورارسام اگر، خیلاف و عوصیات اتمیش اولارام. تاریخه، آتالارا، دینه، پئیغمبره، ایماما، شاها آغئز ایمک منیم نه حددیمه دییه دوشونموش لر.
بو گئچیجی بیر دوروم اولابیلر. هر بیر زامانکی تورک اینسانئ و توپلومو، بو باتلاقدان و دونولموش دورومدان ائوزو قورتارئر و یئنی دن سوقولاماغا باشلار ایسه، دونیا گوروشو دئییشر. باخئشئ دئییشر. دوشونجه سی دئییشر. یولو، یونتمی، آماجئ دئییشر. اکر بو اینسان یا توپلوم دئییشمه گه باشبلار ایسه، دونیاسئ دا دئییشر. اینکیشافین یولو ائوزونه آچئلار.
تاسسوف اولسون کی بو سوقولو فیکیر، دوویغو، دوشونجه و دونیا گوروشو، گونئی آزربایجاندا اعدام اولوب دور. بیر  اینجی سوییه سی اوردان باشلانئب کی "می" سوزو دیلیمیزدن، دویغولارئمئزدان، دوشونجه میزدن، کولتوروموزدن، تمددون و مدنییتیمیزدن، دونیا باخئشئمئزدان سیلینیب دیر.
بیز، گونئی آزربایجانلئلار اولاراق، بو دوشونجه سببی اولان "می" سوزونه صاحیب چئخمالییئق. اونو، دیلیمیزین، کیملیگیمیزین، دوشونجه میزین، دویغولارئمئزئن بیر پارچاسی و حیاتئمئزئن اونملی حیسسه سی اتمه لییک.
می سوزو، بیزی سورقو حیاتئنا گئری قایتارار. اگر باشدا یانلئش، معناسئز، گولونج، مسخره، سورولار سوئرساقدا، اونم داشئمئر. بیز بو پیسلیک له ره باش اگمه لییک تا بو کولوفدن و بو گئچیتدن گئجک و بو "می" سوزون، دوشونجه میزین، دونیا گوروشوموزون بیر پارچاسئ ادک. "می" سیز دانئشماق، و فیکیرلشمک و دویغولانماق مومکون اولمامالئ دئر.
بو می بیزیم فرد فردیمیزین و توپلوموموزون ایچسنه گیرر ایسه، اینکیشاف و دوشونجه له رین رنگلی باغچالارئ و بوستانلارئ بیزیم اوزلریمیزه آچئلار.
نئجه اولوب، بیز بو فراستی الدن وئریب و بو اونملی سوزجوگو ایتیرمیشیک؟ بیر باشقا بحث دیر آمما اوروس تئزارلارئ ایله ساواشدان سونرا، چوخ شئی ایتیردیک" ائوز گوون و می او جومله دن دیرلر. یانلئش سورولار سوردوق. یانلئش جاوابلار وئردیک کی ایندی بوردایئق.
توپلوم و آداملارئمئز، هر طورلو سورویا آچئق اولمالئ دئر. سوقویا، جاواب وئرمک دن قاچمامالئ دئر. هر آچئدان سورقو اورتایا گلمه لی دیر. هر کیمین سورقولاماق حاققئ، بشر حاقلارئنئن باشئندا گلمه لی دیر. هر سورویا، هر آچئدان و میلیونلار آچئدان، میلیونلار جاواب لازیم دیر. 
بو جریان بیر قاسئقا یارادار. بو قاسئرقا، گئچمیشی کورر آپارار. یئرینده یئنی سوقولایان بیر توپلوم گووه رر. سورقو توپلومو، بیزی، لایئق اولدوغوموز توپلوما و مئوقعه گوتورر.
دوغرو سورو سورماق نه دئمک دیر؟
"دوغرو سورغو"، "علم"-ین یارئسئ دئر. چون، هر علم، اگری و دوز سورغولارئن، اگری-دوز جاوابلارئندان عیبارت دیر. اوروپا و آمئریکا نییه اینکیشاف ادیب و هر طورلو علیم بو اولکه لرده تاپئلئر آمما ایران آدلانان اولکه ده، قاجاردان بویانا، سکسن میلیوندان چون یوکسک سوییه ده ساوادلئلار دانیشگاهلاردان چئخئبلار. یوزلر مین "تئز" یازئبلار. آمما نه کی بیر علیم یوخ حتتا بئله بیر ایجتیماعی، ایقتیصادی، روحی، مالی، بانکی، تکنیکی، و ... موشکولو چوزمئییبلر. یوز ده-نه علمی بیر یول یونتم بو ایجتیماع نئن قارشئسئنا قویمایئبلار کی هر ایله بیر یول یونتم اولموش اولسون." نه دن؟" دییه سورمالئییق.
نه دنی بودور کی سورولار دوغرو قویولمئییب. عالیم لر دونیانئن ان اونملی و آدلئم و باهالئ دانیشگاهلارئندا درس اوخویوب و دونیانئن ان گلیشمیش فیکیرلرین اورگه نیب لر. دوغرو آمما ایرانئن دورومو ایله او مملکت لرین و میللت لرین دورومو عاینی دیرمئ؟ ایرانئن دورومو همن دئییل کی اونلاردا گئچیر. او یول یونتم لر غربین احتیاج و دوردوغو موقعی آچار و موشک.للرین چوزر. ایراندا ایسه، داها فاضلا موشکول یارادار. نیه؟
چون، بو اینسانلار، موقللید دیرلر. باخمئرلار گورسون لر کی ایکی ایجتیماع نئن و توپلومون فرقیلری نه لر دیرلر؟ عینی یول و یونتم بیر یئرده جاواب وئره بیلر، بیر باشقا یئرده جاواب وئرمز. چون فرقیلی سوییه ده دیرلر. فرقیلی سوییه ده، فرقیلی یول یونتم ایستر.
نیه ایران، دونیا فیکیر و دوشونجه سینه سیلاحلانئب آمما دونیا سوییه سیندن گونو گوندن اوزاقلاشئر و گئری گئدیر؟
چون، ایرانلئلار، دوغرو سورو سورماغئ باشارمئرلار. دوغرو سورو اولماز ایسه، دوغرو جاواب دا اولماز.
نه دن دوغرو سورو سورانمازلار؟
چون، دین، موللا، شاه، تاریخ، دیل، ادبیات، دونیا گوروشو، دونیادا ایتگینلیک و یئر یوردون بیلمزلیک، سوییه لرین تشخیص وئرمه مزلیک لری و ... ایرانلی میللت لرین آیاقلارئنا چوخ آمما چوخ چوخ آغئر بیر کونده اولوب کی ایرانلی لار اونو داشییا بیلمیرلر. او زامانا دک ده کی بو زینجیرلردن آزاد اولماسالار، نه سورو سورماق ایمکانئنا مالیک اولاجاقلار و نه خراب اولموش و داغئلمئش موتورو توپلایئب، یولا سالابیلرلر.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
15. می 2018
hedayat222@yahoo.com

Monday, May 14, 2018

دیالوگ و حق انتخاب مخاطبان

جناب سلیمانی نوشته اند: "جناب هدایت , من ننوشتم درها را ببندید بلکه افرادی را دعوت کنید که قابل دیالوگ هستند نه افرادی که از تریبون و گوناز افکار فاشیستی و انکار دیگران را تبلیغ کنند. ما از نان روزانه مان کم کرده و این فرستنده را سر پا نگاه داشتیم، حالا ناصر کرمی ها، تاج الدینی ها استفاده می کنند. بهتر است کمی تحدید فرمائید."
من؛ انصافعلی هدایت در پاسخ نوشتم:
آنانی که گاهی با ما و حقوق ما دشمنی می کنند، گاهی(نه همیشه) ما را آن طور که هستیم و می خواهیم باشیم، نمی شناسند.
همان طور که من و شما، در طول عمرمان، با آن که تورک بوده ایم و در وطنمان زندگی کرده ایم ولی همه عمرمان را در زیر باران و تگرگ تبلیغاتی پانفارسیسم ضد تورک و ضد عرب بزرگ شده ایم هم، مدتها به هویت خودمان شناخت امروزمان را نداشتیم.
متاسفانه، در طول عمرمان، چه بخواهیم و چه نخواهیم، به آن ایده ها و اندیشه های ضد تورک و عرب، پان فارسیستی و پان ایرانیستی آلوده شده ایم.
حتی بسیاری از ما، با گذشت این همه سال از دور جدید هویتخواهیمان، هنوز، به این حقیقت که ما تورک هستیم و استقلال داشته ایم، هزار سال و در این منطقه جغرافیایی امپراتوری داشته ایم، دارای فرهنگ و تمدن بوده ایم، فلسفه سیاسی، اقتصادی، هنری، و ... داشته ایم، آگاه نشده اند.
برای همین، از آن ها به عنوان "مانقورد" یا "الینه" و "از خودبیگانه شده"، یاد می شود.
حالا، همین را در رابطه با فارس ها و ملل دیگر هم تصور بکنید که علاوه بر شرایط من و شما در طول عمرمان، آنان، در عمرشان افراد تورک ندیده اند. با تورکان یا در جوامع تورک زندگی نکرده اند و در زیر پروپاگانداهای پالانی و خمینی و خامنه ای هم باور نداشته اند که در ایران آن ها، "تورک" وجود داشته است.
این دسته ها، اگر هم چند تورکی را دیده اند، آن تورک ها، در نظر این دسته های بدون تجربه از تورک و تورکان، "تورک" نبوده اند، بلکه "آذری-پان ایرانیست" بوده اند.
یعنی احتمالا، اغلب فارس ها، لرها، گیلکی ها، مازنی ها، و ... با تورک به عنوان "هویت تورک" و تورکی که تورک بوده و آذری نبوده و با هویت تورکی خود آشنا بوده، دیداری نداشته اند.
من بخاطر دارم، روزی در روزنامه سلام با دوست و همکار روشنفکری، در باره "تهاجم فرهنگی" که علی خامنه ای مطرح کرده بود، بحث می کردیم. من از او پرسیدم که آیا می داند آزربایجان در کجای ایران است؟ و چیست؟
او، فورا، یک نقشه آورد. آزربایجان را در روی نقشه نشانم داد و گفت: اینجا آزربایجان است. صورت و گوش های گربه ما.
این بود همه آن چه که او به عنوان یک روزنامه نگار و روشنفکر در باره آزربایجان می دانست. شناخت او از تورک و آزربایجان به نقطه ای در روی نقشه خلاصه شده بود. او شناختی از تورک و آزربایجان نداشت. شاید در آن لحظه، چند جوک ضد تورک هم در مخیله اش تموج می زد. مجموعه این ها، شناخت او، از آزربایجان و مردمان تورک و حقوق انسانی تورکان بود.
از طرف دیگر، بعد از این همه سال که از خودآگاهی من و شما می گذرد، حداقل، من، بشخصه و هنوز نمی توانم ادعا بکنم که از شر و نفوذ بیش از 50 سال پروپاگانداری رژیم های پالانی ها و ملاها، خلاص شده باشم.
منی که مثلا آگاه شده ام و به حقوق ملی خودم بیش از خیلی ها آگاهم، خودم را اسیر 50 سال پروپاگاندا می دانم. از آن بدتر این که، چون امروزه هم برای خواندن کتاب، روزنامه، خبر و ... مجبور به مراجعه به منابع فارسی زبان هستم، هنوز و هر روز، هر ساعت، تحت آموزش های مستقیم و غیر مستقیم پانفارسیسم و پان ایرانیسم قرار دارم.
حالا شما تصور بفرمایید که خیلی ها هنوز به این درجه از آگاهی که من رسیده ام هم نرسیده اند.
خیلی ها (در ایران و در میان تورکان هم) هنوز، به چیزی با عنوان "آذری" معتقدند. از ایران و از فارس دفاع می کنند.
در این میان، عده ای هم پانفارسیست و پان ایرانیست افراطی و تسلیم شده به افکار و اندیشه ها و احساسات ضد تورک و ضد عرب مسلح هستند.
این دسته، متاسفانه گوش هایشان را بسته اند تا هیچ صدایی، بر خلاف ادعاهای پانفارسیسم و پان ایرانیسم تبلیغی و پروپاگاندایی را نشنوند. این گروه نمی دانند که بر آن چه تعصب می ورزند، چیزهایی است که از بدو تولد تا به امروز در رسانه ها، مدارس و دانشگاه ها یاد گرفته و عادت کرده اند. متاسفانه، هوستشان را هم بدان شکلی که در زیر بمبباران پروپاگاندا گرفته اند، ترسیم کرده اند. نمی دانند که در ترسیم هویتشان، خودشان هیچ نقش آگاهانه ای نداشته اند.
آن ها، عمدا، صدای ما و حقوق ما را، نه می شنوند و نه می بینند.
آیا ما می توانیم آن ها را به عنوان یک نیرو در جامعه، نادیده بگیریم؟ /// یا باید آن ها را به عنوان اصلی ترین خطر و تهلکه در نظر داشته باشیم. چون آن ها گوش به هیچ منطقی نمی دهند.
به عقیده من، باید جامعه تورک و جوامع خارج از جامعه تورک را به چند دسته تقسیم کنیم.
1. آن دسته ای که به هویت و حقوق انسانی خود آگاه شده اند.
2. آن دسته که الینه، از خود بیگانه و مانقورد هستند.
3. آن دسته که هویت خودشان و دیگران یا تنها هویت دیگران را انکار می کنند.
4. آن دسته که هویت و حقوق مورد نظر خودشان را بر دیگران تحمیل می کنند.
5. آن دسته که هویتی را برای خودشان تعریف کرده اند اما به حقوق بشر معتقدند و می گویند؛ افراد و جوامع، حقوقی دارند که باید از آن ها برخوردار بشوند و ربطی به من ندارد که هویتشان چیست.
6. آنانی که نمی خواهند صدای ملل هویتخواه و حقوق خواه را بشنوند و سخت به پروپاگانداهایی که دریافت کرده اند، تسلیم شده اند.
7. آن هایی که چیزی در باره هویت های ادعایی دیگران (تورکان، تورکمنان، قشقایی ها، عرب ها، بلوچ ها و ...) نمی دانند و متعصب هم نیستند. اگر این گروه، صدای متفاوتی بشنوند، تحقیق می کنند و می پذیرند و به رنگارنگی های اجتماعی و فرهنگی و زبانی و دینی و نژادی و ...احترام می گذارند.
8. آن دسته ای که هیچ رنگارنگی را برنمی تابند و با هر نوع تفاوت و متفاوت بودن مخالف هستند. این دسته جز اندیشه و نگاه خود را برسمیت نمی شناسند.
من فکر می کنم؛ باید با این گروه ها و دسته ها، در حدی که از آگاهی و پروپاگاندا برخوردار هستند، روبرو بشویم.
نه، می توان و نه، باید بفکر قتل عام جسمانی یا فکری مخالفان بود. باید تا آن جایی که ممکن است، ایستاد و با آن ها دیالوگ و گفتگو برقرار کرد.
گفتگو با آن ها؛ ممکن(!) است هم خود آن ها (را در انتهای یک راهی) آگاه بکند و هم بر دیگران اثراتی داشته باشد.
از طرف دیگر، هر منطقی، تاثیری، مثبت یا منفی در طرف های دیالوگ، شنوندگان یا خوانندگان دیالوگ می گذارد. تاثیراتی چون "ساید افکت" یا عوارض جانبی داروها دارند.
نمی توان از عوارض جانبی داروها دوری جست. همان طور که نمی توان از عوارض جنبی دیالوگ بر دیالوگیست ها و دیگران هم دوری جست.
منطق، زبان و واژه های هر فرد هم، عوارض مثبت و منفی جانبی با خود دارند. همچنین باید، بدانیم که طیف های مختلفی که در بالا شمرده شدند، در جامعه نمایندگان، نویسندگان و رسانه هایی دارند.
اگر به عنوان یک مدعی آن ها، وارد مجموعه های آن ها نشویم و اجازه بدهیم که آن ها در داخل مجموعه خودشان بمانند، مانند شفیره هایی خواهند بود که از دنیای اطراف خودشان بی خبر هستند.
اگر با آن ها گفتگو بکنیم، شفیره ها و دیوارهای امن فکری آن ها را سوراخ کرده ایم و سوراخ شدن هر دیوار امنیت فکری آن ها، به مفهوم، تلاش برای انفجار در داخل آن ها است.
ما نباید در جلو دیالوگ، مقاومت بکنیم. بلکه باید، با منطق حقوقی، انسانی، سیاسی، فکری خودمان به دل شفیره ها و بناهای بتونی آن ها بریزیم و به تخریب آن ها بکوشیم.
اگر خود آن هایی که با ما در دیالوگ هستند هم شکوفا نشده و به حقوق ما ملل تحت ستم و هویت خواه، اعتراف نکنند، دیگرانی که سخن طرف های دیالوگ را می نوشند، به نقاط قوت و ضعف، به دموکرات بودن یا استبداد فکری، به معتقد بودن به حقوق بشر یا نژادپرستی و ... طرف های دیالوگ آگاه خواهند شد.
طبیعتا، خوانندگان، بینندگان و شنوندگان هر گفتگویی، بر عکس تصور بعضی از سخنوران و دیالوگر ها، دارای عقل و شعور هستند و بطور دربست، در اختیار گوینده یا گویندگان در یک رابطه دیالوگی قرار ندارند.
برای همین هم، مخاطبان هر دیالوگی، حق انتخابی دارند که هیچ کدام از طرف های دیالوگ، نمی توانند مانع آن انتخاب درونی افراد مخاطب بشوند.
در نتیجه، ما باید، بدانیم که دیالوگ، دو طرفه نیست، بلکه هر دیالوگی، چند طرفه است. یکی از طرف ها، شنوندگان، بینندگان و مخاطبان هستند که اگر منطق، سخن و موضع یکی از طرف های دیالوگ را بر خلاف عقل، حقوق بشر، آزادی انسانی و دموکراسی و ... بدانند، از آن فکر و اندیشه، دوری می گزینند.
چرا که فکر انسان، این دیالکتیک را هم دارد که از یک نقطه ریز، یک استنتاج فلسفی و کلی می کند و یک مورد را به همه موارد دیگر هم تسری می دهد. یعنی اگر از فکری، در یک مورد، بدش بیاید و منصرف شود، به احتمال زیاد، در دیگر شاخصه های فکری آن طرف گفتگو هم شک خواهد کرد. باورهای نزدیک خود با آن فرد یا اندیشه نژادپرستانه، ضد منطق و عقل، ضد حقوق بشر، ضد دموکراسی، ضد آزادی بیان و آزادی های دیگر و ... را مورد بررسی مجدد و شکاکانه قرار خواهد داد.
نهایتا، در دیالوگ، آن طرفی موفق عمل می کند که بتواند با سخنانی منطقی، عاقلانه، مستند بر آزادی انسان، حقوق بشر، دموکراسی و ... سخنش را اتثبات بکند.
اگر طرفی، از این اصول، بنا به هر دلیلی، دوری بجوید، شنونده، بیننده و مخاطب دیالوگ، از او دوری می کند.
در اینجاست که کاخ نژادپرستی، ضد حقوق بشری، ضد دموکراسی، دیکتاتوری، استعمار، استعثمار، کاخ دیکتاتوری زبانی و دیکتاتوری تک زبانی، تک دینی و تک اخلاقی او هم خواهد شکست.
انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
چهاردهم می 2018
hedayat222@yahoo.com

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 292

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 292 https://youtube.com/live/3iyA9DZwBYs