Thursday, May 19, 2022

کیتاب اوخومالییق: سومورگه چی وسومورگه لشتیریلن لر - 20

 کیتاب اوخومالییق: سومورگه چی وسومورگه لشتیریلن لر - 20

یازار: آلبرن مئمی

19.05.2022


یازار دئدی: سونوجوندا، سوسیالیستلرده "میللتچیلیک" حاقدا بیر راحاتسیزلیق وار. ایشچی پارتیلرین ایدئولوژیسینده دالغالار اولدو. سولچو قازئته چیلر و کوشه یازارلار (ستون نویس)، میللیتچیلیک حاقدا احتیاطلی توتوم توتدولار. اولابیلدیینجه میللتچیلیگی آز اله آلئرلار. محکوم اتمه یه یا دا اونایلامایا جسارت اتمزلر. بیلمزلر کی نئجه تاریخسل گلجه گی دوشونه رک، میللیتچیلیک ایله نئجه اینتیرقره (بیرلشدیرمک) بیلمیرلر. حتتا بیلمیرلر کی سولچولوقلا-میللتچیلیگی اینتیقره اتسین لر یا یوخ. سومورگه خالقلارینین وئردیگی قورتولوش موجادیله سی چئشیتلی تاریخسل، توپلومسال و پیسیکولوژیک ندنلرله بلیرگین بیر اولوسال (میللی) و اولوسالجی (میللیتچی) گورونوم آلمیش دیر.

ایراندا یاشایان سومورگه لرین میدیاسی، میللتلرین سیسی اولاراق، یوخ دور. بعضی قازئته چیلر، کوشه یازارلار وتوپلومسال میدیالاردا قلم چالانلار یا دانیشانلار، تورکلرین و باشقا میللتلرین ایستک لری حاقدا، آپ آچیق دانیشابیلمیرلر. میللتچیلیک اتمه لری ایمکانسیز دیر. نیه کی میللتلرین ائوزگور میدیالاری یوخ دور و توم میدیالار یا فارس و  سومورگه چی دوولتین میدیالاری دیرلار یادا اونلارین گوزتیمی آلتیندادیرلار. 

باشقا دییشله، فارسچیلیقدان و ایرانچیلیقدان باشقا بیر دوشونجه یازیلاماز . میدیایا داشیناماز. هر نه تورکلر، عربلر، بلوچلار و باشقا فارس اولمایان میللتلر حاقدا یازیلیر، همن میللتلرین محکوملوقوندا قلمه آلینیر و دانیشیلیر.

چوخ آز دوشونجه صاحیبی وار کی هم ایران آدلانان سیاسی سومورگهچی توپراقلاریندا یاشایا همده فارسلاشمامیش میللتلرین اومودلارری و ایستکلری حاقدا یازا یادا دانیشا. چونکو، توتولماقدان، زیندانا سالینماقدان و اوزون حبسلره محکوم اولماقدان چکینیرلر.

بوندان دولایی، فارس اولمایان میللتلری ایستگی و اومودلاری و ایراده اتدیکلری دوروملارین سئوزچوسو، دئشاریدا یاشایان تورکلر یادا هر میللتین آیدینلاری اولورلار.

بو ایکیلیک اورتادا دیر. فارسچی ایرانچی حاکیمییتی و اونون بفالی ایشچیلری، یازارلاری، قازئته چیلری، حوقوقچولاری، اویرتمنلری، پروفئسورلاری و ... توم چیخیشلاریندا، یازیلاریندا و توتوملاریندا، میللتلرین آیدنلارینی کوتولویه رک، اونلارین ایرلی سوردویو قاوراملارادا کوتولوک دامغالارین وورورلار. بو جور باخیب، یازماق و دانیشماق، ایراندا بیر کولتوره چئوریلیب. هر کیم بئیین لری یئخانمیش و دوولت مامورلاری کیمی یازمازسا یا دانیشمازسا، تورکچولوک و پان تورکچولوک یادا باشقا میللتلرین پانلیق دامغاسینی قازانار. 

عاینی زاماندا، تورکلر و باشقا میللتلرین آدینلاشمیش بیرئیلریده یازماق و دانیشماق ایستیرلر تا "چون من یازیران (دانئشیرام) بس وارام" دئسینلر. ایراندا یاشاماق، ایران چارچیوه سین قبول اتمک دئمک دیر. اونو رد اده مه سین دئمک دیر. اونلار، بو ایکیلیگین اورتاسیندا آوارا قالمیشلار. توتوملاری نه اولسون کی نه شیش یانسین نه ده کاباب؟

چوخ حایئف اولسون کی ایراندا، هئش کیم "یوخ" دئمه نی اویرنمئییب. یوخ دئمک داها راحات دیر. اگر بیریسی بیر تورک دن یا هر بیر بیرئیدن بیر سورو سورور کی او سورویا جاواب وئریرسه، دامغالانابیلر.، او سورویا و قونویا گیرمه مک داها قولای و داها عاغیللیجا گورونور. آمما بیر چوخ اینسانلار، سورولارین قاباغیندا "بو منیم بیلگی و ماراق آلانیما گیرمز" "مینم بو قونودا فیکیریم و دوشونجم یوخ دور" دییه مز یادا دئمک ایسته مز. ائوز ائوزونه، ایرانچیلیق و فارسچیلی یونونه آخار و او توتومدا قونوشار، یازار، دامغالانماسین دییه. دامغا قورخوسو، ایشسیزلیک قورخوسو، توتولماق قورخوسو، پولسوز پاراسیز قالماق قورخوسو، اونو فارسچیلیقا و ایرانچیلیقا یونلته رک، اوتماتیک اولاراق، ائوز میللتینین آیدینلارین، یازارلارین، دوشونورلرین، میللتینین ایستکلرین، اومودلارین، دئییشیم ایراده لرین قارالاماغا، پیسله مه یه، یونه لیر. ایستر ایسته مز، رنگی آزدا اولسا، محکوم ادر. او حالدا کی "بیلمیرم"، "منیم بیلگی آلانیم دئییل"، "منیم بوقونودا یا بونا تای قونولاردا دانیشماق صلاحییتیم یوخ دور" دئسه، ایکیلیک توروندان آلنی آغ چیخار. هئش بیر طرفی اینجیتمز. دامغادا یئمز. آمما اینسانلار، سیاسی دئییرلر. سیاسی دوشونه بیلمیرلر. گئری اوتورماقی، کیشیلیگین زدلنمه سی کیمی آلینیرلار. جاواب وئرمه مه نی، بیلگیسیزلیک و کاریزمانین جئزئلماسی کیمی دوشونورلر. او حالدا کی جاوابسیزلیق، اونلار ائوچون هر ایکی طرف ده داها سیاسی پرستیژلی بیر کاریزما یارادیر و اینسانی داها درین دوشونور گوسته ریر.

بورادا بیر سورو اورتایا چیخیر: بو آداملار دوستلار می، یوخسا دوشنلر دی یادا خایین دیرلر می؟

هر بیر میللتین دوستو، او میللتدن اولمایان باشقا بیر میللتدن عیبارت دیر کی او میللت ایله دوشمنالیق اتمیر. اونون قازانجلارینا، ائوز قازانجلاری چرچیوه سینده حئورمت قویور و قبول ادیر. برابر و دنگی دنگینه اولوسال حاکیمییت چرچیوه سینده، حاقلاری  ساوونور. بلکهزور زامانلاردا یاردیمچی اولار یادا اولماز آمما دوشمنه ساری آخماز و سیزین دوشمنیزی، سیزین قارشینیزدا دستکله مز.

بیر میللتین دوستو، او میللتدن اولماز، باشقا میللت دن اولار. مثلن، تورکون دوستو، تورکدن اولماز، باشقا میللتلردن اولار. چون تورکلر، بیر اولوسلار. بیر بیرلر ایله باجی قارداشلار، جان جییرلر. اونلارین آراسیندا کین کودورت اولمامالی و دوشمن قارشیسیندا، بیرلشمه لی و بیربیرلرینین چیخارلارین قورومالی دیرلار.

دوستون قارشیسیندا "دوشمان" قاورامی وار. دوشمان، بیر اولوسون ائوزوندن اولماز و اولمامالی دیر. بیر اولوسون بیرئیلری، قوللاری آراسیندا چئخار دارتیشماسی چیخابیلیر و چیخماسی دا دوغال دیر. آمما اگر او اولوسون هر هانکی بیر قولونون آنا چیخارلاری یا اولوسال حاکیمییتی تهلوکییه دوشرسه، توم چیخارلاردان گوز ائورتمه لی و دوشمان قارشیسیندا بیرلشمه لی دیر.

اوندا، بیر اولوسدان، ائوزو ائوزونه دوشمان چیماز و دوشمان اولاماز. دوشمان دا دوستا تای، باشقا بیر اولوس اولمالی دیر. دوشمانلیق او زامان اورتایا چیخار کی تمل چیخارلار و حاقلار تهلوکه ایله ائوزله شر. آنا چیخار و حاق اولوسال حاکیمییت دیر. اولوسال حاکیمییت ردلنیرسه یا اولوم قالیم دورومونا گئدیرسه، اورتادا بیر دوشمانلیق وار. یوخسا، اولوسلار آراسیندا، بیر چوخ چئخار چاتیشمازلیقلاری ائوز وئریر. هر بیر اولوس داها چوخ چیخار قازانماق ائوچون چابا گوسته رییر. هر بیر اولوسف باشقا اولوسلاردان داها چوخ قازانج الده اتمک ائوچونف توم گوجو ایله، باسقی باسابیلیر. گوجلر دنگه اولورسا، باسقیلاردا دنگه لنیر. گوجلر دنگی دنگینه اولمازسا، گوجلو طرف، گوجسوزدن داها چوخ قازانج الده ادر. ایستر ایسته مز، بو بیر دنگه و گوج اویونو دور آمما دوشمانلیق دئییل. دنگه گوجون توپلاماق داها اونملی دیر.

بس، دوشمان هر بیر اولوسون ائوزوندن اولماز و اولمامالی دیر. دوشمان باشقا بیر اولوسدان اولور و دوشمانلیقسا، بیر اولوسون وارلیقین و آنا حاقلارین قالئم ائولوم دورومونا گتیریر.

سوز "خایینه" گلدی. خایین هر بیر اولوسون ائوز ایچیندن اولور. باشقا اولوسلاردان اولماز. اولورسا، خایین دئییل، دوشمان دیر. خایین، تمل حاقلاری ساوونان قوروملاردان و قوروم اویه لریندن اورتایا چئخار. اگر بیر قوروم یا بیر قورومون اویه سی، ائوز اولوسونون ضررینه و باشقا بیر اولوسون کارینا چالیشیرسا و بو چالیشما، کندی اولوسونا درین آجیلار و قایئبلار وئریرسه، یا دنگه نی باشقا بیر اولوسون کارینا چئویریرسه، اونا خایین دییرلر.

نئجه کی اگر بیر شیرکتین ایشچیسی، او شیرکتین سئرلارینی باشقا رقیب شیرکتلره وئریرسه، و بو سئرلارین رقیب شیرکتلرین الینه گئچمه سی، او شیرکته درین ضرر وئریرسه و یا رقیبی داها چوخ گوجلندیریرسه، بو خیانت دیر. آمما اگر رقیب شیرکت، ائوز ائلئمانلاری ایله، یا ائوچونجو بیر واسیطه لر ایله او شیرکتین سئرلارین الده ادر و دنگه لری ائوز خئیرینه پئویریرسه، خیانت قونو دئییل. ریقابته گئچر آمما اگر بیر شیرکت، رقیب شیرکتی یا شیرکتلری بازاردان و ریقابتدن سیلمک ایسترسه و بو ایستگی فعله گتیررسه، دوشمانلیق دیر و داها ریقابت دئییل. اگر رقیب شیرکتی یا شیرکتلرین محو اولماسی ائوچون، رقیب شیرکتلرین ایشچیلرین آلیب و اونلار واسیطه سی ایله همن شیرکتلرین ایچ سئرلارین الده اده رک، اونلارین داغیلماسینا یول آچابیلسه لر، او معلوماتی وئرین لر خایین دیرلر. بونلارین موجازاتی، دوشماندان داها آغیر اولمالی دیر. چونف دوشمانین و رقیبین داورانیشین تخمین وورماق اولار و او وارسایئلار ائوزریندن، اوننم ده آلماق اولار آمما گووندیگین بیر ائلمان خیانت ادرسه، و بیلمیرسن سه کی هانکی ائلئمان خیانت ادهر یا ادیر، بو ایشی زورا سورر. بودا توم سیستیمه و توم ائلئمانلارا اولان گوونی سارسئلدار.

بورادان بو سوزده چیخا بیلیر کی اولوسلار آراسی ریقابت و داها چوخ کار الده اتمک سوز قونوسو اولور و بو دوشمانلیق دئییل بلکه ریقابت دیر.

دوشمانلا خایینین فرقی نه ده دیر؟

دوشمان سیزدن معلومات توپلایاراق، دنگه نی و چیخارلارین، داها چوخ، ائوز کارینا چئویرر آمما خایین، هم دنگه نی همده گیخارلاری دوشنه سونار و بونلاردان داها اونملیسی، خایین بیر ضرر وورار کی او ضرری دوشمان وورابیلمز. خایین ووردوقو بو ضررده، ایچ گوونسیزلیقی و هامینین ظن آلتینا آلینماسی دیر. بو خیانت، دویقوسال وائوز گوونسیسزلیکه و پیسیکولوژیک پرابلئملره سونوجلانئر.

بوندان دولایی، توم گلیشمیش ائولکه لرده، خیانت دییه قلمه آلمازلار بلکی "کانفیلیکت او اینترئست" آدلی بیر سوره قانونلار یازیلمیش دیر. بو قانونلار، ایچ گوونی ساغلاماق و خایینلرین ائونلری کسمک آماجی ایله قلمه آلینمیش دیر. نییه کی هر بیر بیرئیین و ایشچینین، بیر سورو چیخارلاری وار. بو چیخارلار، همن اولوسون یا شیرکتین ضررینه یول آچابیلیر یادا ایشچی رانتلار الده ادر و شیرکتده یا الوسدا، آچیق اولمایان و ریقابته گیرمه ین یوللارلا بیر اوستونلوکلر یا قازانجلار الده ادرلر. رقیب یا دوشنلرده بو بوشلوقلاردان ائوز کارلارینا قوللانیلابیلیر. بونا گورادیر کی هر بیر ایشه آلئنان بئریین بعضی ائوزگورلوگو و حاققی الیندن آلینیر.

یازارا گورا: اوروپا سولو، ائوزگورلوک اومودو ایله، سومورگه خالقینین موجادیله سینی اونایلاماقدان، تشویق اتمکدن و دستکله مکدن باشقا بیر شئی یاپاماسادا، بو قورتولوش ساواشینا گیریشیم، میللیتچیلی قارشیسینا چوخ بویوک کوشکولاری وار و صمیمی بیر حوضورسوزلوق وار. ایشچی فیرقه لرده میللییتچیلیک قونوسوندا، سوسیالیستلرین ایچینده دیرلر. سانکی میللتچیلیک سون آماج اولاراق، قالاجاق. 

یازار علاوه ادیر: سولچو میللیتچی، سومورگه خالقینین موجادیله سی حاقدا آچیق سئچیک توتوملارین اورتایا قویمازلار.

هر بیر اینسان توپلومونون ان اونملی و باشدا گلن حاقی "اولوسال حاکیمییت" (میللی حاکیمییت) دیر. توم حاقلار، بو حاقین ایچینده و قارنیندا دیر. بو حاقدان، باشقا حاقلار دوغولار. بو حاق اولمازسا، باشقا حاقلاردا اولابیلمز و یا باشقالارینین تعریفی کیمی اولار. باشقالارینین تعریفی ائوزرینه تیکیلمیشسه، باشقالارینین حاقلارینا، قازانجینا، گوجلنمه سینه ندن اولار و یونه لر. 

اولوسال حاکیمییت نه دئمک دیر؟

اولوسال حاکیمییت، میللی حاکیمییت دئمک دیر. میللی حاکیمییت، یانی هر بیر میللتین ایستیقلالی اولمالی. او سربستلیی ده قوروماقا، گوج صاحیبی اولمالی دیر. بو زاماندان سونرا دیر کی بیر میللت ائوزونه یاراشان یاشامین یول یونته مین، آنلاملارین، آماجلارین، حاقلارین بللندیرر و اولوسال حاکیمییت کولگه سینده، او حاقلاردا قورور.

ائورنه یین، تورکیه جومهورییتی نین یا باشقا هر بیر اولوسون، اولوسال حاکیمییتی وار. او حاکیمییتی قوروماقادا گوجلودور. ایندی نئجه ایستر، حاقلاری اوجور تعریف ادر، دوشونر، آچیقلارو اویرتر. قوروملارین قورار و حاقلارین قورور. 

اگر بیر اولور اولوسال حاکیمییتین ایتیررسه، هئش بیر حاققا مالیک اولابیلمز. حتتا حاقلارین دوشونمکدن قورخار و چکینر. ائورنه یین، گونئی آزربایجان یادا ایراندا کی حاکیمییتسیز تورک اولوسونا باخالیم. حانکی بیر اینسان و اینسانلیقا یاراشان حاقا مالیک دیر؟ دیل حاققی اولمایان بیر اولوس، باشقا حاقلاردان بئله سئوز اده بیلرمی؟ باشقا حاقلارین نه لر اولدوقلارین دوشونه بیلرمی؟ توتالیم کی بیلدی و دوشونمه یه باشلادی. بو دوشونجه نی یایابیلرمی؟ رسمی ادیبن، ایشله مه آلابیلرمی؟ حاقلارین نئجه لیگینی آچیقلایابیلرمی؟ بودا بیر آلتیرناتیو دیر، دییه بیلرمی؟ آمما گونئی آزربایجان، میللی حاکیمییت صاحیبی اولموش اولسادی، ان آشئری، ان رادیکال، ان گئری قالمیش دوشونجه لر بئله، توپلوما وئریلمک شانسی اولاردی. فرقیلی دوشونجه لر بیر بیرلرینه آلتیرناتیو اولاراق، موباحیثه اولاردی.

توتالیم کی تورکلر، ایران آدلانان سومورگه چیلیکده، حاقلارینین نه اولدوغونو بیلدیلر. مثلا دئموکراسی نه دیر، دییه سوردولار. سونوندا دا، دئموکراسییه بیر یئنی آنلام یوکلمک ایسته دیلر. بو آنلامی میدیایا، توپلوما،داشیماق گوجو وارمی؟ آنلامی دانیشماغا ماجال وئریلرمی؟ اینسانلار پانتورکلوکله دامغالانمازلار می؟ سسلری همن، کسیلمز می؟ آلتیرناتیو ائورتیرسن دییه توتوب، حبسه آتمازلار می؟ یوخسا، بیر اولوسال حاکیمییتی اولمایان بیرئی یا توپلوم، "نه دن منیم اولوسال حاکیمییتیم تاپدالاندی" دییه سوروشابیلرمی؟ سوزو اوزالتماغا هئش احتیاج یوخ دور. هر شئی آیدین دیر. هر بیر اولوسون، کیچیک اولوسن یادا بویوک، نوفوسو و یوردو آز اولسون یادا چوخ، ان باشدا گلن و آنا حاققی، "اولوسال حاکیمییت"دیر. توم حاقلاردا بو آنا حاققین وار اولوشوندان دوغار و حیات تاپار. بو حاق یوخسا، هئش بیر باشقا حاقدا یاشام  ماجالی بولماز.

یازار: بو موجادیله لری کی سومورگه و سومورگه چیلر آراسیندا، ایداره سیستیمینده کوللانیلان آراچلاردان بیر ائورنگ، "تیرور"و اله آلالیم. سولچولار گلنه سل اولاراق، سیاسال تیرورو و سوئی قصدی محکوم ادیرلر. اگر سومورگه اینسانی تیرور اتسه، سولچولار راحاتسیز اولار.

تیرور سوزو سون ایللرده آمریکانین "ایکیز کوله لرینین" وورولماسی ایله دیللره دوشدو. تیرورون آنلامی "قورخو" یاراتماق دیر تا سیاسال آماجلاری الده اتسین. ایراندا یاشایان تورکلرین بیر سوروسو، ایران و فارس عسگرلرین، میللی حرکت، آزربایجان و تورک آدینا منیمسه یئرلر. بو آجی وئریجی بیر گرچک دیر کی ایراندا یاشایان تورکلرین اوردوسو و عسگلری یوخ دور. اوردودا چالیشان هر بیر تورک، تورک اولماسینا باخمایاراق، بیر پانفارس و پان ایرانیسمین عسگری دیر. اگر او، عرب، کورد یا بلوچلارین سیلاحلی قوروپلاری الی ایله ائولورولورسه، او ایران و فارسی یولوندا ائولموش، تورک یولوندا ائولمه میش. نئجه کی بیر تورک، عرب، بلوچ، تورکمن، قشقایی، لور، گیلک، مازن، تالیش، ارمنی پانفارس اولاراق، تورک و غیر تورک سومورگه لرین ایراده لری، ایستک لری، اومودلاری ایله دوشمانلیق ادیر و فارس چیخاری جیبهه سینده دیر، تورک عسگرده عاینی بیر سومورگه چی دیر و فارس سومورگه چیلیگی یولوندا ائولورور و ائولور. طبیعی که چون بیر گنج تورک ائولور، بیز بیز جانیمیزی ایتیریریک آمما آزربایجان و تورک آماجلی دئییل. بونا شهید دئمک، بئیین یئخانماسی و فارس ایرانچیلیقین اویونونا گلمک دئمک دیر.

بورادا بو سورو گلیر کیم شهید دیر؟ یا شهید کیم دیر؟

اگر هر بیر ارکک یا خانیم کی تورک، تورکچولوک، تورک ائلی و یوردو، آزربایجان و آزربایجانچیلیق، ایستیقلالی، حوقوقو، قازانجلاری و هابئله کیملیگی یولوندا، کندی ایراده سی ایله موجادیله آپاریرسا، بو یولدا جانین الدن وئریرسه، شهید دیر. فرق اتمز کی دوشمان ایله سیلاحلی ساواشدا ائولموش، شهید دیرو یا توتساق اولاراق، ائوزدورورلموش ایسه ده شهید دیر. فرق اتمز کی شهرده، کتده یا داغدا داشدا ائولوب. اوردولار توققوشماسیندا شهعید اولموش یا تیرورا قوربان گئتمیش. 

نئجه کی اگر باشقا میللتلردن بیریسی، تورکچولوک و تورکلرین آماجلاری و ایستکلری، حاقلاری و قازانجلاری اوغروندا جان وئریرسه، اونون کوکنینه باخمادان، تورکون شهیدی حساب اولور. ائله جه دهف اگر بیر تورک، تو.رک میللتینین، وطنینی، قازانج و کارئنین یولوندا یوخ، تورکون دوشمانی یا رقیبی نین یولوندا جانین الدن وئریب ایسه، او ائولودور و شهید جساب اولماز.

اوردونون ایشی نه دیر؟ اورنک ائوچون ایران-فارس اورئوسون دارتیشالیم.  ایران سیلاحلی گوجلری آدلاری هر نه اولور اولسون، ایران و فارس اولوسونون منافعین قورویان بیرئیلرین بوتونلویوندن عیبارت دیر. اوردولار، ایران-فارس دوولت-میللتین سیلاحلی آداملاری دیرلار. ایران-فارس دوولتی قانون یازاراق، بو سیلاحلی آداملارا سویقیریم حاققین وئریب. اونلار کندی اورکلری ائوچون آدام ائولورمزلر و بونون ائوچونده اونلارا اولدورمه ایذدی وئریرلمه میش دیر بلکه ایران-فارس منافعی و قازانجلارین قوروماق ائ.چ.ن بو حاققی قانون اونلارا وئرمیش. بوندان دولایی، همن سیلاحلی گوجلرین ایشی، تیرور و قورخو یاراتماق دیر. نیه کی اونلار، سیلاحلارینا و قانونون اونلارا وئردیگی ائولدورمه حاققینا دایاناراق، هر کیمی ایسترلرسه، توتار، آپارار، ایشکنجه ادر، موحاکیمه ادر، حبسه سالار و حتتا ائولدوررلر. عاییله لرین  و توپلومون، موخالیفلرین و فارس اولمایان میللتلرین جانئنا قورخو سالار، اونلارین اولوسال ائوز گوونلرین محو ادر و تسلیمه آلار. اونلارین حاقلارین پوزار آمما اولوس قورخوسوندان سس بئله چیخاراماز.بو تیرورون آنلامی دئییل می؟ تیرور، سیاسال اولاراق سوئی قصد ادرک آدام ائولدورمک و قالانلارین جانینا قورخوسالاراق، بیر ایستکلری الده اتمک یا الده ائتمک ائوچون چالیشماق دئییل می دیر؟ ایرن-فارس اوردوسو، غیر فارس میللتلر ایله نئجه موعامیله ادیر؟

ایران_فارس اوردوسونون قارشیسیندا، عربلرین، بلوچلارین، کوردلرین و دیگر فارسلاشمامیش میللتلرین کندلرین، حاقلارین، ایستکلرین و ایراده لرین قوروماق آماجی ایله و حتتا فارسلارین الی اوزونلوقونون قارشیسیندا وارلیقلاریندان مودافیعه ائوچون هانکی سیلاحلی قووه لری وار؟ نه دن ایران-فارسین سیلاحلی قووه لری وار آمما تورکلرین، قشقایی لرین، عربلرین، بلوچلارین، لورلارین، تورکمن لرین، مازنی لرین گیلکلرین و کوردلرین سیلاحلی قووه لری یوخ دور تا اولوسال حاقلار، ایستکلر، ایراده لر و چیخارلاریندان مودافیعه اتسین لر؟ چون ایران-فارس دوولت میللتچیلیگی سومورگه چی دیر و سومورگه لره بو حاققی تانیمیر. طبیعی کی فارس اولمایان میللتلرینده عاینی سیلاحلی گوجه مالیک اولماق حاقلاری وار. فارسلارا سومورگه اولماق، اونلاردان سیلاحلی گوجلرین قورماق حاقین آلابیلمز. اگر بو اولوسلاریندا ایران-فارسا تای سیلاحلی گوجلری اولورسا، سومورگه یه بویون ایمزلر و کندی منافعلریندن مودافیعه ادرلر. نییه کی اوردو و سیلاحلی گوجلرین ایشی ایسه اولوسونون حاقلاری وچیخارلاریندان مودافیعه اتمک دیر.

ایران-فارس اوردوسو، قورخو ائوزره قورولموش بیر اوردو دور. هر ارکک کی اون سگگیز یاشینا چاتار، زورلولوق اساسینا، عسگرلیک گئچیرمه لی دیر. اگر عسگر گئتمزسه، توتولار و موجازات اولار.

ندن، آزربایجان تورکلری، قشقایی لر، تورکمن لر، عرب لر، بلوچ لار و باشقا میللتلر کندی منافع و میللی حاقلارین قوروماق و سومورگه چی ایله ساواشماق ائوچون ائورکلی (داوطلب) اوردولارین قورماسینلار کی؟ سومورگه و سومورگه چیلیگین آنلامی بیر میللتین آنا حاقی، "اولوسال حاکیمییتی" اورتادان قالدیریلمیش. بیر میللت و اونون وطنی و هر نه واری و یوخو، سومورگه چینین الینه گئچمیش. بو، ان بویوک ساواش نه دنی دیر. بوندان بویوک بیر بندن می لازیم دیر تا بیر اوردو قورولسون و ایران-فارس دوولت میللتچیلیگی ایله ساواشا گیرسین می؟

نه دن، ایراه-فارس ایشغالچی و توم اینسانی و اولوسال حاقلاری اورتادان قالدیران حاکیمییت و میللت تیرورچو حساب اولمور آمما سومورگه یه توتولموش میللتلرین سیلاحلی گوجلری تیرورچو حساب اولور؟ بو موعامیله، نه اینسانلیقا نه ده حوقوقاف نه ده اخلاقا سئغار. بو بیر آنلام دیر کی گوجلولور وئرمیشلر تا ائوز گوجلرین قوروسون لار. نه دن بو قانونلارین قارشیسیندا دوراراق، موجادیله اده رک، اونلارین رسمییتلیگین سورقو ایشارتی آلتینا آلمییالیم.

بیرده کی توم  کوره ائوزونده، ایکی یوز دوولت-میللت وار کی اونلارین بیر چوخونوندا سیلاحلی گوجلری وار یادا بیر سیلاحلی دوولت-میللتین قوروماسی آلتیندادیرلار. بو ایکی یوز دوللت تاریخ بویو یوخوموش کی. اونلار، سومورگه چی دوولت-میللتلر ایله ساواشاراق، کندی سربست دوولت-میللتلرین یاراتمیشلار. اونریین، ایکینجی دونیا ساواشینین سونوندا یئر کوره سینده، اللی بئش جیواریندا دوولت-میللت وار ایمیش. یئتمیش بئی-یئتمیش آلتی ایل سونرا، ایکی یوز دوولت-میللت گرچگی ایله قارشی قارشییایئق. بو دئمک دیر کی هر هانکی بیر اولوس ایراده ادیب ایسه، کندی سیلاحلی قوروپلارین یاراداراق، اولوسال حاقلاری ائوچون موجادیله اتمیش، ائولدورموش و ائولموشلر آمما سونوندا کندی اولوسال ان موقددس اولوسال حاکیمییت حاقینی الده اتمیش لر. مومکون دور کی ان باشدا، اونلار تیرورچولوقلار ایتتیهاملانیرمیشلار آمما گوجلری چوخالدیقچا، دنگه لر پوزولدوقجا، کندی حاقلارینا و اولوسونا، عاینی حاقلاری و اوردونو قازانمیشلار.

تیرور قاورامین گوجلو دوولتلر کندی منافعین قوروماق ائوچون و ضعیف میللتلری اونو قبول اتمک اوئچون یاراتمیشلار. مثلن ایران اوردوسو بلوچیستاندا بیر کنده گیریب و توم ارکک لر کی دوققوز یاشو اوستو واریمیش هپسینی ائولدورموش. بو تیرور دئییل آمما بیر بلوچ سیلاحلی گوجو، بلوچلاردان مودافعه ائوچون بیر پولیس یا اوردو مرکزینه هوجوم ادرسه، اورداکیلارلا ساواشاراق، اونلاری ائولوررسه، تیرور اولویور می؟

عربلری، هر گون توپلا، تانکلا، اوچاقساوارلارلا، همده شهرلرده و کندلرده ائولدورور، توتور، زیندانا سالیر و ایسته دیگی کیمی موحاکیمه ادیر و دارا آسیر، تیرور دئییلمی آمما عرب سیلاحلی قوروپلار، ایران-فارس اوردوسونون مانووروندا بومبا پارتلاتماسی تیرورمو دور؟

عجبا، علی خامنه ای، یا دوولت کابینه سی می اولارلا ساواشاراق، اونلاری سویقیریم ادیب می یوخسا زورلا اوردویا آلینان عسگرلر و اوردو منسوبلاری کی آیلیق الیرلار و آدام ائولدورورلر. اسگی زامانلار، بونلارا "موزدور" دیرلردی. نییه کی بیر دوولتدن آیلیق آلار و اونلارین منافعی و قازانجلاری و ایستکلری یونونده ساواشار و ائولورر یا ائولرلر دی.

همن گوج کی بیر اوردویا ائولدورمک حاققین وئریر، همان گوج بلوچا، عربه، کورده و تورکلره بو حاققی وئریر کی سیلاحلی قووه لرین یاراداراق، اولوسال حاقلارین ساوونسونلار.

نه دن بیر تیرور قاورامین سومورگه چیلر کیمی دوشونوروک؟ چون گوج، پارا، میدیا اونلارین الینده دیر و اونلار ایستدیکلری کیمی بیزلرین یئینین یئخار و دولدولار. بیزلرده، دوشونمه دن، سومورگه چیلرین پروپاگاندالارین تیکرار اده ریک.

یازار دئدی: سومورگه لشتیریلن لرین ایرادی و سیاسال ایلملرین، سومورگه اینسانیندا آیراراق، موجادیله سینی اونمسیز تانیر و اونلارین ایلملرین باشقالارا باغلیر.

ایران دوولتی رسمی اولاراق، یازارین بو سوزونو ایشلمه قویموش. ایران-فارس دوولتچیلیگی سیاسال چالیشقانلاری، مللتدن آیئرماق ائوچون، تورکلری ایکی یئره بولور: یارجی تورکلر وتورک اولمایانلار. یاخجی تورکلر، ایران-فارس سیستیمی و دوولتچیلیگینه قارشی دورمازلار. اللرینه سیلاح آلیب، سومورگه چیلردن بیرینی بئله ائولدورمزلر. اونلار کی بو ایشلرله مشغوللار، تجزیه طلب، پان تورک، جاسوس، موزدور، آزربایجان جومهورییتینه باغلی یا تورکییه جومهورییتینه باغلی، آمریکا یا ایسراییل جاسوسلاری یا اینقیلاب ضیددی، یا خاریجه ده اولان تشکیلاتلارا باغلی دیرلار.

ایران-فارس دوولتچیلیگی، بو ایتتیهاملار و سوزلر ایله، تورک اینسان ایکی یئره بولور. یاخجی و پیس. جاسوس و تورک، مزدور و تورک، ضددی اینقیلابچی و تورک، ایسراییلین جاسوسو و تورک، آمریکانین جاسوسو و تورک، آزربایجانا باغلی و تورک، تورکییه یه باغلی و تورک و ... بو سوزلرله، اینسانلاری هم قورخودور، همده اونلارا بیر سئچیم اونریر: سئچین کی یاخجی تورک اولماق ایستیرسیز یا پیس تورک. بیز پیس و موتتهم تورکلری توتوب، ازیب، جبسه سالاجاییق. یاخجی تورکلر ایله ایشیمیز یوخ دور.

ایران-فارس دوولتیچیلیگی دوشونجه سینده یاخجی تورکلر کیم دیر؟ یاخجی تورک او تورکلر دیر کی آنلامیر، سومورگه نه دیر؟ سوموگه چی کیم دیر؟ سومورگه چی نه ادیر؟ سومورگه نین باشینا نلر گلیر؟ یادا بونلاری بیلیر آمما لال قالماقی سئچیر. ائوزونو ائولومه وورماقی سئچیر. ائوزون، ایران-فارس سیستیمین موجازاتلاریندان قوروماق ائوچون، یوخ کیمی توتور. یادا، ایران-فارس سیستیمینه یاناشاراق، کندینه بیر امنییتلی یئر قازانماغا چالیشیر. بونون ایشی، جاسوسلوقا و میللی فعاللاری بئله ایران-فارس دوولتچیلیگینه وئریر. بو آندانف بو بیر خایینه دونوشور.

ایراندا یاشایان تورکلرین بیر چوخو، پانفارس کیمی دوشونور، پانفارس کیمی داورانیر و توم چاتلیشمالارینین سونوجوندا، پانفارسیسم گوجله نیر. مثلا بعضی لری سئوینه رک اددیعا ادیرلر کی ایراندا کوردلر، عربلر و بلوچلار سیلاحلی موباریزه ادیرلر و عسگرلری ائولدورورلر آمما بیز تورکلر تکجه میللتیک کی سیلاح آلمامیشیق و مدنی اولاراق حاقلاریمیز ائچون موجادیله اتمیشیک.

دوغرو آنالیز دیر آمما سوزلره دیققت ادرسک، عاینی بیر پانفارس و پان ایرانیست کیمی داورانمیشیق. ایله گورونور کی ایران-فارس حاکیمییتین منیمسه میشیک. تورکلرین دوولتی اولاراق قبول اتمیشیک. هر هانکی میللت ایراه-فارس دوولتینه قارشی آیاغلانیرسا آیاقلانین بیز ساکیت قالاراق، فارسین یانیندا یئرآلمیشیق. خامنه ای و فارسین ان اونملی دوستو و موتتحیدی ییک. فارسلارا هانکی ضرری وئرمیشیک؟ هانکی حاقی تورکلر ائوچون آلمیشیق؟ نه لری فارسلار بیزدن آلیبلار؟ فارسلار، ان چتین سیاسی گونلرینده، تورکلرین طرفسیزلیگین، سیاسی حیمایه سین، دینسل دستگین، فارس دیلین، فارسلاشمانی، فارس کولتورون، ایرانچیلیقی، فارسچیلیقی، ایرانین سرحدلرین قوروماقی، ایران-فارس دوولتچیلیگینین لازیم اولان کادروسون، بیزدن آلمیش. اونلاردان علاوه، تورکلر دیللرین فارسین خئیرینه ضعیفله دیبلر، تاریخلرین اونودوبلار، اولوسال حاکیمییتلرین ایندیریبن فارسا وئرمیشلر، فارسین دین باخیشینا صاحیب چیخمیشلار، فارسا وئرگی وئرمیش لر، فارسین سومورگه سی اولموش و سومورگه چی لره اعتیراض اتمه میش لر، سیلاحلاناراق، میللی و تمیل حاقلاریندان مودافیعه اتمه میشلر. تورکلر داها نه ایش گوره بیلرمیش لر کی؟ طبیعی کی کامیل فارس اولمامیشلار و بونا حالا یئر وار.


انصافعلی هدایت

تورنتو - کانادا

01.06.2022










Wednesday, May 18, 2022

کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه لشتیریلن‌لر - 19

 کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه لشتیریلن‌لر - 19 

یازار: آلبرت مئمی

18.05.2022


میللییتچیلیک و سول

اروپا سولو میلییتچیلیک حاقدا اینکار ایدلمز بیر توتوملاری وار. سولچو حاقدا بونو قئید اتمه لییم کی سولچولوقها دا دئموکراسییه تای، هر بیر ائولکه نین سولدان ائوزونه عایید بیر سوسالیمی وار. هر ائولکه و میللتین تعریفی سوسیالیسمدن و سولچولوقدان، باشقا سولچو میللتلردن فارقیلی دیر. روس سوسیالیزمی، چین سوسیالیزمی، کوبا سوسیالیزمی، و اوروپا ائولکه لرینده کی سوسیالیزم، لاتین آمریکادا کی سوسیالیزم، آسیا و آفریقادا کی اونلارجا سوسیالیزیم بیر بیریندن فرقیلی یدرلر.
بو آرادا، ایراندا کی میللتلرین سوسیالیزمی، ان باشدا روسچو، ایکینجی درجه ده ایسه ایرانچی دیر. البتته، آزربایجان و تورک سولچولارینین ترسینه، کورد سولچولار، کوردچو سولچودورلار. حتی من بیر نئچه تورک و آزربایجانلی سولچو گوردوم کی ایرانچی و کوردچو سولچودورلار. نه دن ایسه، آزربایجان و تورک سواچولار، ائوز میللتلرینه عایید بیر سولچولوق یارادامامیشلار. بلکه تقلیدچی اولاراق، ایرانچی و پانفارس سولچولارین آرخاسیجان یوروموشلر.
من بو قونودادا، ایرانچی سولچولارین، سولچولوقون باشیندا اولمالاری و سولچولوقو، ایران و پان ایرانیسم ایله باغلامالارینا ایلیشگیلی بیلیرم. چون ایراندا، هر بیر کس، هر ساحه ده اولور اولسون، ایرانچیلیق، پانفارسلیق سوره جیندن پئچمه لی و یئیین لری بو یولدا و بو یول ائوچون یئخانمالی اولدوقلاریندان دولایی، سولچو اولمادان ائونچه، اونلارین یئیین لری پانفارسیسم و پان ایرانیسم ایله یئخانیر. اوز امان کی سولچو اولماق یاشینا گلیب پاتیرلار، اونادک بیر کامیل پانفارس و پان ایرانیست اولموشلار. سولچولوق ایسه، پانفارسیسم و پان ایرانیسمین ائوزرینه مینیر.
کوردلرده، ایکینجی دونیا ساواشینین سونوندا و سیدجعفر پیشه وری میللی حوکومه تینده، عسگرلیک تعلیمی ائوچون قوزئی آزربایجانا گئتمیش لر. اونلار توپراقلارینا دونر دونمز، پیشه وری حوکومتینه سون نوکتا قویولدو. تورکلرین ترسینه، کوردلر هم سولچو قالدیلار همده سیلاحلی ساواشی و کورد میللی دوشونجه نی ایرلی داشیدیلار. دئورد مملکتین اورتاسیندا اولماق، اونلارا بویوک بیر اوستونلوک وئردی. اونلار، سیاسال، دوشونجه سل، سیلاحسال، ائولوسسال کیملیکلرین سوردوردولر. بوندان دولایی، کوردلرده سولچولوق، کورد میللیتچیلیگی ده ایچینه آلدی. بوندان دولایی دیر کی کورد سیاسال ائورگوتلر، سولچو دورلار.
یازار دئدی: سوسیالیسم "اینترناسیونال" (اولوسلار آراسی) بیر داورانیشا چئوریلدی. اینترناسیونال ایجلاسلاری او قدر اوزون سوره داوام تاپدی کی اونون "دوکترینینه"، گلنگینه، عورفونه و ایلکه لرینه (پایالارینا) چئوریلدی.
یازار بورادا ائوزونون اولدوقو تونس ائولکه سینه ایشاره ائدیر: منیم قوشاغیمین سولچولاری آراسیندا "میللیتچی" (آزربایچانچی و تورکچولوگه تای) سوزو، سولچولار ایله دوشمانلیق اولماسادا، ایندیده کی واتر، کوشکو ایله قارشیلانیر. نئجه کی ایراندا کی میللتلرین سولچولاری، ائوز میللتلرینین میللتچیلری ایله دوشمانلیق ادیرلر. بو گورونور کی تونسده ده بویله ایمیش. یازارین فیکرینجه، سولچولاردا سومورگه چی دیر. آمما بئیین لری چوخ دریندن یئخانمیش دیر و ائوز میللتلرینین قازانجلارین ائونمسه میرلر.
منه بئله گلیر کی، سولچولار، ائوزلریندن داها تجروبه لی و ساوادلی بیر سولچو ایله تانیش اولار اولماز و تعلیم آلار آلماز، اوسته کی اویرتمنی یا لیدرلرین ائولگو توتور و اونلاردا هر بیر شئی ده تقلید ادیرلر. اونلارا بنزمک ایستیرلر. داها درین سولچو اولماق ائوچون، لیدرلرینین و ایدئولوژینین اونمسه دیکلرین، منیمسیرلر و اونون زنجیرین بویونلارینا سالاندان سونرا، او زینجیری آچا بیلمیرلر. ائوزللیکله، کی بونلار ائورکلری ایستییه رک سولچو اولماق و لیدرلرینف ائورتمن لرین دوشونجه لرین منیمسه مک ایستیرلر. یانی هر کیم ائوزو ائوزون، ایچدن ایسته یرک بئیین یئخاماسینا قوربانم ادیر. نیه کی اونلارین عاییله لری موسلمان و شیعه ایمیش لر. شیعه لیکدن مورتد اولوبان، یئنی بیر دین و ایدئولوزی سئچیرلر و دین ایچینده، دین بسلیرلر. اونو داها، تعصوب ایله ساوونورلار.
بیزده بیر مثل وار دییر "آتی آتین یانئنا باغلاسان، همرنگ ده اولمازسا، هم خوی اولار." بونا دایاناراق، گورونور کی بیر سولچو تورک، فسولچو فارسلار دوشورسه، فارسلاشیر. تورک بیر سولچو، کورد بیر سولچو ایله یولداشلیق، فیکیرداشلیق، دوشونجه داشلیق ائدرسه، کورتلشیر. دوستلوق قوروپلارینین بئیین یئخانما سئراسیندا داها درین اتگیسی وار. بو میثال دا اونون بیر ائورنگی دیر.
یازار دئدی: "صوفولار بئله اینترناسیونال (جهان وطنی) دوشونجه نی ایناندیریجی بولمادیلار." صوفولار، دینده داها آزاد دوشونور و اینسانلیقا داها چوخ اونم وئریرلر. بونون ترسینه، بو گون یئر کوره سینده ایکی یوردن فاضلا ائولکه و دوولت وار. چوخودا سیلاحلی دیرلار و ائوکه لرینین سرحدلرین سیلاحلی گوجلر ایله قورورلار. اورادان قاچاق چیخان آداملاری یا اورایا قاچاق گیرن آداملاری ائولدورور یا حبسه آلیرلار. سوئک یا سئومییک، بو یئر ائوزونون بیر آجی گرچه گی دیر. منه بئله گلیر کی گئت گئده ده ائولکه لرین سایی داها چوخالاجاق دیر.
نییه کی یئنی تکنولوژیلرین گولگه سینده، او میللتلری کی اونلارین دیللری، دین لری، تاریخ لری، گلنکلری، عورفلری، عنعنه لری گورونموردو و ائولوم ایله قارشی قارشیه دورموشدورلار، دایانیشماق ائوچون بیر فورصت قازانیبلار. بو فورصتدن فایدالاناراق، ائوز بیلینجلرین، کیملیک لرین، ایستک لرین، داها چوخ و درین تانیه جکلر. توپلاناجاق  و دوولت قوراراق، کندلرین قوروماغا چالیشالجاقلار. طبیعی کی بودا، وار دوولتلرین ایسته دیگی بیر جریان دئییل. آمما گئچمیش قارانلیق ایللر تای، داها قان توکن اولابیلمزلر و سویقیریم یولا سالامازلار. بوندان دولایی، کیچیک توپلوملار دوولتچیلیک دوشونجه سی اورتایا چیخاجاق. بو گلیشمه نین سونوندا، دونیا دوزنی دئییشمه لی و یئنی دونیا ائورگوتلری، سیاسال، عسگری، ایکونومیک، یئنی حوقوق، یئنی پارا سیستیمی، یئنی بوولوکلار اورتایا چیخاجاق. گئت گئده، دئموکراسی داها دوغرو شکیلله نه جک.
آلماندا نازیسم ایش اوسته گلندن سونرا، بعضی ائولکه لر، نازیسمین قورخوسوندان، سولچولوقا مئیدان وئردیلر. روسون عسگری گوجو، اروپادا کی ایشچی پارتیلر(ایشچی فیرقه لر سولچو اولورلار)، غورور قایناقی اولاراق، ایش بیرلیگه گئت دیلر.
فرانسه نین ایشچی پارتی سی، اوزونون منفعتینه فایدالاندی. آدینی "اولوسال پارتی" (میللی پارتییه) چئویردی. فرانسه نین ائوچ رنگلی بایراقین و میللی مارشین ائزونون ایچینه قاتدی. ایکینجی دونیا ساواشلاریندان سونرا، گنج آمریکانین اسگی اولوسلاردا یاتیریم یاپماقی ایله قارشی دوردولار.
بورادا، "گنج آمریکا"دان سئوز گئتدی. چون آمریکا دئولتی، آسیا،  اروپا و حتتی آفریقا قئطا دوولتلری ایله قارشیلاناندا، چوخ گنج جساب اولور. نییه کی دورد یوز ایللیک یاشی وار.
بونا باخاندا، بیلمه لییک کی "ایران" آدلی بیر سیاسی وارلیق، توم پروپاگاندالارین ترسینه کی ایرانی اسکی بیر سیاسی وارلیق گوسته ریرلر، یئنی بیر وارلیق دیر. مين ائوچ یور اون ائوچونجو (1313) ایله دک، "ایران"آدیندا بیر سیاسی وارلیق یوخوموش. بو ایل، پانفارسلار ایران آدین کودیتاچی ریضا پهلوی یه اونه ریرلر. اونون امر یاله، خاریجی ائولکه لردن ایسته نیلیر تا قاجار ممالیکی محروسه سینین آدین، "ایران"ا پئویرسینلر. بو آد چئویرمه همن آندان اولمور. بلکه اولوسلار آراسی دارتیشمالار بیر ایل سورور و مین ائوچ یور اون دوردن ایران آدی رسمی اولاراق، اولوسلار آراسی آرئنادا ایشه آلینیر. بو حاقدا، اینگیلیس دیلیند یئنی بیر آراشدیرما یایئملانیب کی چوخ ماراقلی قنولارین مرکزی اولوب. بو یازییه دایاناراق، "ایران" سوزجویو، اینگیلیس دوولتینده درین و اوزون موباحیثه لره سبب اولور. حتتا ایران سئوزون آشاغالایئجی بیر سوز بولورلار.
بونادا دئیمه لییم کی هر بیر سیاسال دوولتین دورومو دئییشرکن، اونون وطنداشلارینیندا دورومو دئییشر. مثلن؛ قاجار دورونده، اینسانلارین وطنداشلیقی "قاجار ممالیکی محروسی وطنداشی" آدلانیردی. 
بو زامان، آزربایجان تورکلری؛ شئیخ موحممد خیابانی الی ایله سربستلیکلرین الده اده رک، کندی اولوسال دوولت-میللتلرین یاراداراق، قاجار ممالیکی محروسه سیندن آیریلدیلار و "آزادیستان" سیاسی کیملیگی الده اتدیلر.
آلتی آیدان سونرا، همن آزربایجانلیلارین سیاسی دورومو دئیشدی و قاجار ممالیکی محروسه سی آزادیستانی ایشغال ادرک، گئنه قاجار ممالیکی محروسه سی سیاسال کیملیگی اونلارین اوستونه قویولدو.
او زامان کی ممالیکی محروسه، ایرانا چئوریلدی، اسکی سیاسی وارلیق، قالدیریلدی و یئنی بیر سیاسی وارلیق اورتایا چیخدی. وطنداشلارین سیاسی دورومون، قاجار ممالیکی محروسه سیندن، ایران وطنداشلیقینا چئوریلدی. 
هابئله، او زامان کی ایکینجی دونیا ساواشلاریندا روسلار قوزئیدن و اینگیلیسلر گئنویدن ایرانی ایشغال اتدیلر، "ایران" آدلی سیاسی وارلیق، بیر نئچه ساحات ایچینده، یوخ اولدو و ایکی دوولت آراسیندا بولوندو. ریضا کودتاچی، ایشغال اولونموش ائولکه دن سورگونه گوندریلدی. 
رسمی سیاسال تاریخه گورا، ائوچ گون اوندان سونرادا، ایران آدلی بیر سیاسی وارلیق یوخ ایدی. بلکه گونئی بولوم، اینگیلیس و قوزئی بولوم ده روس سیاسی وارلیقی آلتیندایدیلار و رسمی اولاراق، او ایکی دوولتین کیملیگین داشئرلاردی.
ائوچ گوندن سونرا، اینگیلیس و روس، محمدریضا پهلوی نی شاه اولاراق رسمییته تانیدیلار و قبول اتدیلر کی ایران آددا بیر سیاسی وارلیق رسمی اولاراق اورتایا چیخسین و داوام اتسین. آمما بو سیاسی وارلیق، ساده چه کاعاز ائوزرینده، رادیو و قازئتلرین خبرلری بویوندا و سیاسال بیر دورومدا وار سایئلیردی. 
چون ایران آدلی مملکتین قانونلاری، پولیسی، اوردوسو و ... سیاسال اولاراق یوخ ایدی و دئشاریدا ایران دوولتی دییه ده، بیر سیاسی وارلیق یوخ دور. نییه کی تهران دا بئله ایشغال آلتیندا دیر. روس و اینگیلیس ایرانین شاهینا ایذین وئرمیشلر بیر بینادا و ایشغالچی دوولتلرین گوزو آلتیندا ایلشسین و اونلارین ایراده سین اونایلاسین.
همن چاغدا، گونئی آزربایجان کندینی ایراندان قئراراق، یئنی سیاسی کیملیک قازاندی و تورکلر، ایرانلی یوخ، بلکه آزربایجان میللی حکومه تین وطنداشی اولاراق، بو کیملیگی داشئدیلار. نئجه کی بیر ایل سونرا، فارسلارین آزربایجانی ایشغال ادیب، سویقیریملاریندان سونرا، آزربایجان میللی حوکومت کیملیگی اورتادان قالخاراق، ایران کیملیگی گئری دوندو.
بو میثالا دیققت ادرسک، گوروروز کی توپراق وار آمما "ژئوپولوتیک" یا سیاسال وارلیق هر آن دئییشه بیلر.
یازار دئدی: ساواشین سونوندا، اروپادا میلیتچیلیگه قارشی راحاتسیز اولدو. ایشچی پارتیلرین ایدئولوژیسینده بوله بیر دالغالانما ائوز وئردی.
ایشچی جیزبلر، سولچو ایدئولوژی اساسیندا قورولور تا ایشچی بیرئیلرین ضعییف و پولسوز گوجونلرین بیرلشدیره رک، پوللولارین قارشیسیندا دایاندیرسین و اونلاردان بیر پارا قازانجلار لده ائتسین لر.
بو بیر آجی آمما گرذچک دیر کی پول ائوز ائوزلوگونده، بویوک بیر پوج دور. هر کیم پول صاحیبی دیر، عاینی حالدا گوج صاحیبی ده او دور. پولون اولورسا، یوزلر، بلکه ده مین لر ایشچینی ایشه آلارسان. ایشه بیر سئرا کوشوللار قویاراق، ایشسیزلری او کوشوللارا بویون اگمه یه زورلارسان. ایشچیلر، او ایش کوشوللاری ایله قارشی اولارسالار بئله، پارا قازانماق ائوچونده اولسا، ائوزلرینین بئینین یئخایاجاقلار و پول صاحیبی نین ایسته دیگی کوشوللار تملینده، حتتا اونون ایسته گینه و چئخاری یولوندا ائولومه بئله گئده جکلر. بونون ترسه سی گرچک دونیادا اولماز. عاینی حالدا، پارا، کندی کندینه، اونلار بلکه ده یوزلر ایشچیدن داها چوخ ایشلر و پارا قازانار.
بونون ائوچون دور کی پول، پولو پکر و ثروه تی قات قات چوخالدار آمما ایشچی بیریسی هر نه قدر چالیشیرسا چالیشسین، قاچئرسا قاچسین، بللی بیر درجه دن فاضلا پول قازاناماز. آمما هر نه قدر پول چوخ اولورسا، داها چوخ قازانار.

انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
31.05.2022
















Tuesday, May 17, 2022

کیتاب اوخومالییق: سومورگه چی و سومورگه لشتیریلن لر - 18

کیتاب اوخومالییق: سومورگه چی و سومورگه لشتیریلن لر - 18

یازار :آلبرت مئمی

17.05.2022

 

پولیتیکا و ایی نیتلی سومورگه چی

سومورگه چی کیم دیر؟
هر بیر فارس، فارسچی و ایرانچی کی ایران دوولتینین سیاستلرین و ایستیراتئژیلرین قبول ادرسه، او بیر سومورگه چی دیر.
ایی نیت نه دئمک دیر؟
ایی نیت یعنی ایچینده کی دوشونجه لری، ائوزوندن علاوه، باشقا بیرئیلر یا ائللر ائوچون ده یاخجیلیق ایستیر. 
عجبا ایی نیتلی سومورگه چی اولابیلرمی؟
یازار بوجور بیر قاوراما اینانیر. مثلن؛ بیر ایش آدامی فارس، فارسچی و ایرانچی اولماقینا باخمایاراق، ایستیر گئدیب، سومورگه لشتیریلن بولگه لرده، یاتیریم یاتیرسین. ایش یاراتسین یئتیملردن حیمایت ایله سین. خسته خانا تیکسین قوجالاری ائوچون بیر یاشام ائولری تیکسین.
یازارین ترسینه، من ایی نیتلی سومورگه چییه، همده ایران و فارس سیستیمی آلتیندا اینانمیرام. مثلن، ایراندا بیر چوخ خئیریه لر تیکیلیب یادا آچیلیبلار آمما بو خئیریه دئدیکلری، میللتلردن پارا پول توپلور و بونلارین بیر چوخون ائوز چیبلرینه قویورلار. یا بو خئیریه لرین آدی آلتیندا، چوخ بویوک، خیلافلار وایختیلاسلار ادیرلر یادا رانتلار قازانیرلار.
بو حاقدا، بیر میثالیم وار. من "گوناز تی وی"ده ایشلرکن، بیر گون، آنا وطندن بیری منله علاقه ساخلایئب،  "مدرسه تیکن خیرلر" حاقدا بیر چوخ معلومات وئردی. بئله گورونوردو کی او تعلیم و تربیه ایداره سی ایله یاخیندان علاقه ده ایدی و اورادا گئچن رانتلاردان و خیلاف ایشلردن خبری واریدی. منه چوخ بیر سوزلر سویله دی آمما چون گلیب تی وی ده دانیشماق ایسته مه دی، من ده بو حاقدا، بیر پوروقرام قویمادیم.
بو گونلر، الده اولان تئلفونلار هر ایشی قولای اتمیش لر، اینسانلار بیر چوخ ویدئو چکیب، توچلومسال آغلار (شبکه لر)ده یایئرلار. بو ویدئولاردا گورونور کی یاشلیلارین ساخلاندیقی یئرلرده ایشلیینلر، یاشلی اینسانلارا روحی ایشکنجه دن علاوه، جیسمی ایشکنجه لرده ده وئریر و قوجالاری سوپا و ئیه نکلرله دویورلر.
یازار دئدی: سومورگه چینین بو ایشلرین رومانتیک اتمه مه لییک. ایلیک سئور سومورگه چینین، سومورگه لشتیریلن لره اویوم ساغلاماسی اونملی دئیلل. اونملی بو دور کی اونون ایدئولوژیک تاورین ساغلاماسی دیر و سومورگه چیلیگی مفکوره سین محکوم اتمه دیر.
بو جومله چوخ چوخ اونملی دیر. بورادا یازار ایستیر دئسین کی پالپاتارین دئییشیب، سومورگه چی کیمی گوسنمه نین هئچ بیر اونمی یوخ دور. او.نملیسی بو دور کی سومورگه چیلیگین ایدئولوژیسین و سومورگه چیلیک سیاستلری محکوم اتسین. نییه کی سومورگه چیلیک، بیر دوشونجه دیر. بو دوشونجه، بیر سئری اتیکسال (اخلاق و اردم)، سیاسال، اکونومیک، توپلومسال، حوقوقسل، تعلیم و تربیه دن عیارت دیر. بو دورومدا یئتیشن هر بیر کیشی نین بئینی یئخانار. هابئله، سومورگه چیلیکدن بیر کارلاردا الده ادر. کار و بئیین یئخانما، سومورگه چی نین ایچینده، بیر جور عصبیت یا تعصوب یارادار. اونلار، سومورگه چیلیگی، سومورگه چیلره بیر دوغال حاق کیمی دوشونور و مودافیعه ادرلر. بودا اونلارین یاشام و دونیا گوروشلرین شکیللندیرر. بو باخیشین، بو بئیین یئخانمادان گلن حاققین و کارلار ایله گوجله نن دویقولارین دئییشمه سی اونملی دیر کی چوخ دا زور دور.
یازار دئدی: ساغچی (فاشیست، ایفراطی ناسیونالیست) یا سولچو (سوسیالیست یا کومونیست)
منجه ناسیونالیست یا میللتچیلیگین ایکی آنلامی وار. بیریسی منطیقسال ناسیونالیسم دیر. هر کیم ائوز میللت و توپراقین سئویر. ائوز میللتینین کارلارین ساوونور. یوردونون ایشغال اولماماسی اوغوروندا ساواشیر، بو یولدا ائولدورور و ائولور.
ایکینجی ناسیونالیسمه "اولترا ناسیونالیسم" (هوجوم میللتچی) یادا آشئری میللتچی دئییلیر. بو میللتچی، ائوزونون میللتین، توپراقین، باشقا میللتلردن و توپراقلاردان اوستون بیلیر. اونلاری ائوزو، ائوز میللتی و ائوز یوردو ایله دئگه لشدیرنده، ائوزونونکولری هم اوستون همده موقدس گورور. او بیریلری آشاغی گورور و آشاغیلیر. بو آشاغالامانین سونوجوندا، اونلاردان "اینسانلیق" کیملیگین آلیر و اونلاری جئیوان یا ملزمه یئرینه قویور. بو حوکمو وئرندن سونرا دیر کی ائوزونه بو حاققی وئریر کی "اینسانسیزلاشدیریلمیش" توپلومون سویقیریمی ائوچون سیلاحلانسین. اونلاری ائولدورسون و توپراقلارین ایشغال ائتسین. بو سونوجو گتیریر کی او بیرئی و توپلوم، باشقالارا یاشام حاقی وئرمیر. اگر اونلارا هر هانکی بیر توپلومسال سوییه ده حاق وئریرسه، کندی اوستونلویوندن گورور. اونلارین حاق صاحیبی اولدوقلاریندان یوخ. بو بیئی و توپلوم، باشقالارین دیلین، ادبیاتین، موسیقیسین، یارادئجیلیقلارین، دوشونجه لرین، تکنولوژیلرین، تاریخ لرین، اخلاقلارین، دین لرین و ... آشاغی گورور و آشاغیلار و بو دوشونجه نی کندی تعلیم سیستیمینه یئرلشدیریر. سوموگه چیلیک، بو دوشونجه نین سونوچو دور. بئیین یئخاماق، هم ائوز میللتینده هم سومورگه لرده چوخ دوغال بیر حاق کیمی گورونر.
تورکلر، تاریخ بویو، دوز یا علط، ائوزلرین ایشغال اتدیگلری میللتلردن بعضی ساحه لرده اوستون گورموشلری کی اونلارین توپراقلارین زورلا ایشغال اتمیش لر آمما بو اوستون گورمک او قدرده درین دئییلمیش کی او میللتلری آشاغالاسین، تورکچولوگو و تورکلری اوستون توتسون. باشقا میللت لرین آداملیقلارین سلب اتسین. اونلاری آدام گورمه سین. اونلاردان بیرئیسل و توپلومسال حاقلاری آلسین. اونلارین بئینین یئخاسین. دیللرین، دین لرین، اخلاقلارین، دونیا گوروشلرین، تاریخ لرین، سیاسی سیستیملرین، ایکونومیلرین، و توم یاشام یول یونتملرین اینکار ادیبن، اونلارا ائوزونونکولری زورلاسین.
آرزو ادرم، کاش بیز تورکلرده، اینگیلیسلر کیمی، فئرانسیزلار یکیمی، روسلاری کیمی، آمریکالئلار کیمی، سومورگه چیلیک سیاسه تین توتارمیشیق. آمما اینسانلیق آدینا بو یول یونتممی توتمامیشیق. بو ایشیمیزه فخر اتمه لییک می؟ یوخسا یایئمچیلیق سیاستین توتمادیقیمیز ائوچون، چون بویوک کارلاریمیزی الدن وئردیگیمیز ائوچون، اینگیشافیمیزین یونو دئییشه رک، گئری قالمامیزا، حتتا یوردلاریمیزین ایشغال اولماسینا یانالیم می؟ بیزیم تاریخی اینسانیال باخیم و دوروشوموزدان دولایی، سومورگه چی گوجلرف قولایجاسینا بیز تورکلرین توپراقلارین، ایشغال اده رک، سربستلیگیمیزی بئله الیمیزدن آلدیلار. تورکلر بیر چون یئرده، ایله بیر دوروما گلدیلرکی سوموگه لشدیریلدیلر. اینسانچیل باخیمین، سیاستین تاورین، بیزیم ائوچون هانکی کاری گتیردی. اگر بیز تورکلرده، اسپانیا، پورتاغال، اینگیلیس، فرانسه و ... کیمی او بیری میللتلرین دیللرین، دین لرین، دونیایا باخیشلاری، تاریخلرین، اخلاقلاری، و ... دئییشدیرسئیدیک، داها کارلی چیخمازمی دیک؟
یازار دئدی: ایدئولوژی هم دویقو، همده یاشام طرزی دیر. ایدئولوژی هر نه اولور اولسون، دین و دینچی اولسون (هانکی دین اولور اولسون فرق اتمز)، سولچو اولسون، ساغچی اولسون، فاشیست اولسون، ناسیوناتلیست اولسون، دوقو و یاشام یول یونتمی دیر. اینسانلار، ایناندیقلاری ایله دویقولانار، حوکم ادر، یاشار، ائولر و ائولدورر. ایدئولوژیسیز بیر اینسان یاشامی دوشونوله بیلمز. یوخسا آدام بیلمز کی نئجه داورانسین. توپلومدا و حتتا ان گیزلی بیرئیسل تاوئرلاریمیزی اینانجلاریمیز تونه دیر. خیاللاریمیزی بئله ایدئولوزیمیز شکیللندیریر.
ایدئولوژینین اینکاری، یالان بیر لاف دیر. ایدئولوزیسیز بیر بیرئی وتوپلوم و حاکیمییت اولماز. بلکه بیر گون گلر کی دونیا و اینسانلار کامیل حالدا اینکیشاف ادرلر و "قانون" یاشامی کندی چنبره سینه آلار. اوندادا، قانونچولوق ایدئولوژیسی حوکم سوره جک دیر. 
بو ایدئولوژی، اینسانلارا باخیشی، اینسانلاری و توپلوملاری یارغیلاماسی، هر توپلومون گلیشمه یول یونتمین جیزر. چون، ایدئولوزیلر، یا یول خریطه سی کیمی یول گوسته رر یادا، ساکن ساخلایاراق، بیر زیندانا چئوریلر و کندینه اینانانلاری ائوز ایچینده حبسه آلار.
یازار اینانیر کی بئله بیر دوروم یوخ دور کی حتتا ایی نیتلی بیر سومورگه چی ایدئولوژیسینی آتسین. بئله توتالیم (فرض اده لیم) کی سومورگه چیلرله سومورگه لشتیریلن لرین آراسیندا اولان ایختیلافلاریدا رسمییته تانیسین. آیریجالیقلارینی دا قیراغا قویسون. گئنه ده ایدئولوژیسی و سیاسی تاوئرلاری یئرینده قالیر.
یازار، سوزلرینین داوامیندا "سوسیالیسم" و "کومونیسم" دن سوز آچیز. سوسالیسزم سوزو، "سوسیال" و "سوسایئتی" کوکوندن گلیر. سوسیایئتی، یانی "توپلوم". سوسیالیسم یانی ایله بیر دوشونجه جی اوندا توپلوم ان اونده گلیر و بیرئیلردن اوستون توتولور. "سوسیالیست" ده او آدام دیر کی بو دوشونجه نی قبول ادیر و اونون اساسیندا دا یاشاماق ایستیر. مثلن، ایسکاندیناوری ائولکه لرینده سوسیالیزم داها چوخ اونم داشیر. بورادا، اساس توپلوم دور. بیرئیلردن داها چوخ وئرگی آلینیر و توپلوما داها چوخ خیدمت و ایمکانلار سونولور. بونون ائوچون ده ایسکاندیناوری ائولکه لرینده، تعلیم سیستیمی موفته دیر. یاشلیلاردان، ایشسیزلردن، قوجالاردان، خسته لردن، اوشاقلاردان و ... داها چوخ حیمایت اولونور. یوخسوللارا دئئلت ائور وئریر و آز بیر کرا آلیر. ایشسیزلره آیلیق وئریر. داوا درمان موفته دیر. سوسیالیزمده، دوولت وار و اولمالی دیر کی بو سیاستلری، توپلومون کارینا گورا ایره لی آپارسین.
سوسیالیزمین ترسی ایسه، کاپیتالیزم دیر. "کاپیتال"؛ "سرمایه" و "وار" دئمک دیر. بورادا، قانون چرچیوه سینده، بیرئیلر و اونلارین ایستکلری، ایشلری، قازانجلاری اونم داشیر. دولت، وئرگیسین آلیر. حتتا پوللولاری داها چوخ دستکلیر. چون اونلار داها چوخ وئرگی وئریرلر. آمما سوسیالیزمله بو فرقی وار کی سوسیالیزمده، هر کیمین گلیری و قازانجی داها چوخ دور، داها چوخ فایز وئرگی وئرمه لیدیر. آمما گاپیتالیمده، بئله دئییل. حتتا اولابیلر کی دوولت، پوللولاردان داها آز وئرگی آلسین و اونلاری ایش قورماغا تشویق اتسین.
کومونیسمین باخیشی سوسیالیزمه یاخین دیر.  کومونیسمین کوکو "کومون" (موشترک اولماق یا پایداش اولماق) و "کامیونیتی" دن گلیر کی کیچیک توپلوملاردا، توپلومدا یاشیینلر هر بیر شئیین صاحیبی و هر بیر شئیده پایلاری وار. سوسیالیزمله بو فرقیله وار کی پولو، واری دوولتین الینده توپلور. هئش بیر بیرئی بیر شئیین صاحیبی دئییل بلکه توپ توپلوم، وار اولان هر بیر شئیین مالیکی دیرلر و اوندا هامینین سهمی و پایی وار. شریک دیرلر. یانی؛ پولو، واری بیرئیلرین اللریندن آلیر. بویوک وارلیلاری و پوللولاری آرادان آپاریر. تکجه ایشچیلری گوجلندیریر. چالیشجاقمیش تا بیر ائوزون زاماندان سونرا، دوولت آدلی وارلیق، آرادان گئتسین و هر "کامیونیتی" یا کیچیک توپلوم، ائوزو ائوزون ایداره اتسین. آمما بو دوشونجهف گرچکلنمه دی. کومونیست بیر دوولتف داها چوخ گوچلندی. آن بویوک پوللو و وارلییه دونوشدور. گوجوف کیچیک توپلوملار ایله پایلاشمادی.
یازار "دئموکرات" بیر بیرئیدن ده سوز آچیر. دئموکرات و دموکراسی سوزو "دئمو" سوزوندن کوک آلیر. دئمو سوزونون آنلامی "اینسان" و آدام دئمک دیر آمما بیرئیین آنلامی یوخ دور. بیرئی، توپلومون ایچینده ایتمیش دیر. طبیعی کی توپلوم بیرئیلردن دوزلمیش دیر آمما دئموکراسی ائوزون او زمان گوسته ریر کی بیرئیلر سس یا اوی وئریرلر و اویلارین بوتونوندن، بیر نئچه آدام سئچیلیر. هر بیر سئچیلن بیرئی، اونلار یا مینلرجه بیرئیین اونا وئردیگی اویون توپلوموندان سئچیلمه حاققین قازانیر. مثلن، فولانکس اون میلیون اویلا پرزیدنت سئچیلدی. دوز دور کی او پرزیدنته اون میلیون کیشیلر سس وئریبلر و اونو سئچیبلر آمما بورادا هو بیرئیلرین هئش بیریسینین اونمی یوخ دور بلکه همن "اون میلیون" اونملی دیر. دئموکراسی بو توپلوم دورو سئچیملرده، ائوزون گوسه ریر. "دئموکرات" دا او بیرئی دیر کی اینسانلارین سئچیم حاقلارینا اینانیر. اگر بیریسی بو سئچیملرین گوجونه اینانیر و مشروهییتین اوندان گلمه سینی قبول ادیرسه، دئموکرات دیر و او سیاسی حاکیمییت کی سئچیم یولو ایله و توم توپلومون سئچمه حاققی ایله ایشه گلیر و اونلارین ایسته دیکلرین، اونده توتورف اونادا "دئموکراتیک" یادا دئموکراسی سیستیم دئییلیر.
دئموکراسی نین وارلیقین قبول ادن چون سیاسی سیستیملر وار. اونا گورادا، دئموکراسی هر بیر توپلومدا، ائوزونه ائوزل بیر آنلام داشیر. هر بیر توپلومون اونجوللری دئموکراسی نی بیر جور آنلار و ایشه آلارلار. بعضی دئموکراسی لر تکجه، اوی آلماقا سئنیرلانار. بعضی لری سیاستلریده توپلومون سئچیمینه باغلار. دئموکراتیک، سوسیال دئموکراتیک، کومونیستی دئموکراسی، دینچی دئموکراسی و ... بیر بیرلری ایله چوخ فرقیلی دیرلر. بعضی ائولکه لرده، پارتیلر قورولار. بو پارتی لر، اونلار یا یوزلر یادا مینلر بیرئیدن شکیللنر. هر پارتی، ائوزونه ائوزل آراشدیرمالار یاپار. توپلوملارین بللی و بلیرسیز احتیاجلارین و ایستکلرین توپلار و اونلاری، حوکومتیلرینین یاپاچاقلاری سیاستلر اولاراق، سئچمن لره سونارلار. اصلینده، بو توز دئموکراسیلرده، توپلوملار، پارتی نین، هر توپلوما ائوزل وئردیگی و سیاست مئیدانئنا داشیدیقی ایستکلره اوی وئریرلر. هر پارتی نین بیرئیلری، بللی توپلوملاردا اوی آلیرسالار و دوولت سیستیمین اله گئچیریرلرسه، وئردیگلری سوزلر، اونلارین خاقا وئده اتدیکلری و توپلومون امضالادیقلاری یول یونتملردیرلر. اصلینده، بو جور دئموکراسیده، حاکیملر، اوی آلمیرلار. ایستکلر اوی آلیرلار. بونون ائوچون ده، کاندیدلرین ائوزرینده مانور وئریلمیر بلکه توپلوملارین ایسته گی ائوزرینده تبلیغلر اولور. بونون ائوچون ده، هر بیر فیرقه تشکیلاتی، بیر سورو توپلومسال قوروپلارین ائورینده و اونلارین کارلارین سیاساته داشیماقدا، اوزمانلاشیرلار. آمما بودا او آنلامدا دئییل کی فیرقه نین سیاسی آلانی، تکجه، بیر قوروپو ایچلنیر. بلکه هر فیرقه، داها چوخ بیر قوروپون اوستونده توپارلانیر آمما او بیری کامیونیتی لری یا توپلوملوقلاری گوز آردی اتمیر.
یازار یازدی: ایی نیتلی سومورگه چی همن ایدئولوژیله کی سومورگه یه گلمیشلر، همن ایدئولوژینی یاشیرلار و اونو ساخلیرلار. بیرئیسل دوقولا و میللی دویقولاریدا یاشیرالر.
بورادا، ایکی جور دویقودان سئوز گئدیر: بیرئیسل دویقولار کیب هر بیرئیین ائوزونه ائوزل دیر. نه لردن سئوینیر، نه لردن کدرله نیر، خوشلاندیقلاری نه لر یا کیم لردیر. بیر یئمه گی سئویر، باشقا یئمه گی سئومیر. بیرندن خوشلانیر، باشقاسیندان خوشلانمیر. بیر شئیدن یا آدامدن ایرگه نیر باشقاسیندان ایرگنمیر. بونلارا تای دویقولار، بیرئی دن بیرئیه دئییشر.
بونون قارشیسیندا میللی یا "اولوسال" دوشونجه لر و دویقوئلاردا وار. وطنی، میللتی، بایراقی، وزنین اینسانلارین، دیلین، تاریخین، یازین، قئشین، سویون، آغاجلارین، چئولون، هاواسین، شهرلرین، کندلرین، گئییملرین، قوخولارین و ... سئویرلر. آمما هامیلیقجا یا توپلولوقون چوخو عاینی شکیلده سئویرلر و اونون ائوچون جان وئرمه گه و جان آلماغا حاضیرلر.



میللیتچیلیک و سول

یازار دئدی: "میللتچیلیک و سول" سوزونده بیر چلیشکی وار کی چاغداش سولچولوقون توحف بیر چالیشگیلری ایله قارشی قارشییا چیخمیشیق. سولجونون سومورگه قارشیشسنداکی دوشونجه سی، بیر پاراقئراف (بند) دیر. سولجو سومورگه چینین یاشادیغی، دوشونجه لری، سومورگه چیلیگی رد ادیشی و یاشایئش طرزینده ده بیر بند قدر دوشونور.
یازار بئله دوشونور کی سولچولار، ایستر ایسته مز، سومورگه چی اولورلار. سولچولار، هر بیر قونو حاقدا اوزون اوزون یازیلار یازار و توتوملارین آچیقلارلار آمما سوموگه چیلیک، سومورگه چی، سومورگه چینین دوشونجه لری، دویقولاری، سیاستلری، اخلاقی حاقدا اوزون اوزان یازمامیشلار ودوشونجه لرین آچیقلامامیشلار. نئجه کی سومورگه، سومورگه لشن لر، سومورگه لشنلرین دویقولاری، دوشونجه لری، کارلاری و حاقلاری و ایستکلری حاقدادا دانیشمامیشلار.
بورادا، بیلیمسل (علمی) بئیین یئخاما حاقدا سوز گئدیر. بئیین یئخاما، بیر نئچه جوره دیر. سیاسل، دینسل، دوشونجه سل، بیلگیسل اولابیلر. بونلارین آن قورخونجو، بیلگیسل بئیین یئخاماق دیر. چون، بیلگی و علم آدینا بئیین یئخانیر. بیزه ایناندیریبلار کی علم یا بیلگی "طرفسیز" و "تعصوبسوز" دور. بیزلر، بونو، بیلگینین و علمین تملی اولاراق قبول اتمیشیک. هر کیم کی بیر علمی یئرده دورموش اولورسا و بیلگی آدینا بیزه بیر سئرا بیلگیلری سونورسا، بیزلر، ندنسه، او بیلگیلرده شک و کوشقو دویماریق. گونلوموز ایستر کی او ایددیعالاری علم و بیلگی آدینا قبوللاناق. سورقویا سووالا چکمه ریز.
سیاستچیلر، دوولتلر، ایمپیریالیستلر اینسانلارین بو تنبللیکلریندن، اینانجلاریندان، سورقو سورمامالیقلاریندان فایدالاناراق، بیزیم بئینیمیزه بیر چوخ یالان تمللر یورلشدیرمیشلر. مثلا، "آوروپا" یا "اروپا قئطاسی" (اروپا قاره سی) بو بئیین یئخامارلاردان بیری دیر. اروپا موستقیل بیر قاره دئییل. بلکه آسیا قئطاسئنین قویروقو کیمی دیر و آسیایا یاپیشیقدیر.
آمما چون اوروپالی لار، ائوزلرین هر بیر باخیمدان اوستون گوروبلر، ائوزلرین، یوتلارین و کارلاریندا اوستون توتوبلار. بونلارین اساسیندادا هر بیر قاورامی ایله تعریف ادیبلر کی همن اوستونلوگو داشیسینلار. بونون ائوچونده اوروپانی که ائوزلری اورادا یاشیرلا، بیر قارره یا قئطا تعریف اتمیشلر. او حالادا کی قاره لر بیر بیلرینه یاپیشیق دئییرلر بلکه بیر بیرلریندن قئریق و آیری دیرلار. آمما بیز دهف دونیانی اوروپالیلار گوزوندن باخیب، اونلارا اینانمیشق و اونلار کیمی ده دوشونموشوک. بونون ائوچون ده بیز هر نه ایش یاپاق، اوروپانین کارلارینا سبب اولاریق. بو ایدینلیقدا بیر سوزو قبول اتمیشیک سه، داها نه لری قبول اتمه میشیک. نه دن؟ چون اوروپالیلار بیزدن ائونجه بیلگینی ساسئنسه پئویرمیشلر، بیزدن ائونجه تکنولوژی صاحیبی اولموشلار، بیزدن ائونجه دونیایا یایئلمیشلار و بیزدن ائونجه قاوراملاری یاراتمیش و تعریف اتمیشلر. بیزلرده، اوروپالیلاردان اونلاریی، دئییشمه دن، شک اتمه دن، اونلارین قاوراملاریندا کوشکو یاراتمادان، آلاراق، منیمسه میشیک. اونلارا تسلیم اولموشوق.
بونا تای اونلار مین قاوراملا بیزیم بئینیمیزی یئخامیشلار و بیزی اوروپالیلارین خیدمتینه، آلیبلار.


انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
31.05.2022



































Monday, May 16, 2022

کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 17

 کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 17

یازار : آلبرت مئمی‌ 

16.05.2022

لوطفن بو‌ویدئونو‌ یایماقلا، استعمار و مستعمره حاقدا، دوستلاریمیزی بیلگیلندیرک

https://youtu.be/QERTl747b9M

یازار اینانیر کی هر بیر اینسان یا میللتین دوغاسی، یاشادیقی"ایقلیم" ایله باغلی دیر و او ایقلیمین ائوزللییکلری ایله ائوزللشیر. ایقلیم سوزو، فارسجادا "آب و هوا" دئدیکلری سوزدور آمما یئر یوردون دا ائوزللیکلرین (داغلیق، مئشه لیک، قوراقلیق، سولوق، یاغیشلیق، دنیز قئراقلاری، سئجاقلیق، قارلسق، بوزلوق تای) ایچه ریینه آلیر.
بو سوزدن بئله دوشونولور؛ اینسانلاردا جانلیلار و بیتگیلره تای، ایقلیمین ائورتیمی دیرلر. ایقیلم، ائوزونون ائوزللیک لرین و ائوزللیکلریندن یارانان حال احوالی-روحو ایچینده کی جانلیلارا و بیتگیلره زورلور. اورادا یاشایان توم جانلیلار ایقلیمین ائوزللیکلرینه اویقون یاشاماق زوروندا دیرلار. نئجه جانلیلارلا بیتگیلر یاشادیقلاری دوعانین ائوزللیکلرین آلیرلار، ایله جه ده، هر بیرئی و اینسان توچلومودا همن دوغانین ائوزللیکلرین آلیر. ایقلیم چوخ سویوق یادا بوزلو اولورسا، جانلیلار توکلو اولماقا، آز دوغوب توره مه یه، یئمه یین آز بولونماسینا، قارنئن دویورماق ائوچون داها وحشی اولوبان، یئرتیجی یاشاما اویوم ساخلیر. قوئی قوزوبو اورنک آلالیم. بوراسی چوخ سویوق، بوزلولوق، قیش و بوزلوق آیلاری اوزون، ایستی گونلرقیسسا و سایی دا چوخ آز. یئمک قایناقلاری قئسئتلی اولدوقوندان، جانلیلارلا بیتگیلرین دوغوب تورمه چیخارلاری و شانسلاری چوخ آشاغا دیر. بونون ائوچونده، پئنقوئن آدلاندیردیقیمیز قوش جانلئسی، دنیز بالیقلاریلا بسله نیر. آمما دنیز و قارا، ایلین بیر چوخ چاغین قارانلیقدا و بوزلوقدا گئچیریردیکدن، بو قوش وارلیقی داها توکلو و داها آز دوغول تئوریین تور اولماغا محکوم دور. بیر آتا آنا،یئر سویوق . بوزلو اولدوقدان، بیر یومورتانی باجاقلاری آراسیندا ساخلاماقا و اونو دوغورمایا چالیشیرلار. اکر ایقلیملری بیر آز دییشیک اولسایمیش، اونلاردا یووا تیکه رک، داها چوخ یومورتا قویوب، ائولاد دوغدورمایا چالیشارمیشلار. بونو داها زور قئلانسا، یئمک قایناقلارئنین قئطلیقی دیر.
بو قوطوبدا کی جانلیلاردان اینسان توروده آینی یاشاما زورلانیر. سویوقلوق، قئطلیق ایقلیمین بیر ائوزللیگی دیر. بونون ائوچون ده، هم اینسانین دوغوب تورهمه سینده، یئمه سینده، گئیینمه، پالپالتاریندا، عورفونده، گلنکلرینده، گوره نکلرینده، قانونلاریندا، گل گئدینده، ائوره تیمینده، توکه تیمینده، توپلومسال آنلامدا یاشاماق، روح و پیسیکولوزیسینده زورلوقدا و چتینلیکده یاشاما زورلاناراق، سیجاق و یاغیشلیق بیر ایقلیم ایله بویوک و گئنیش فرقلیکلری یاشاما محبورییتینده دیرلر.
سئجاق و یاغیشلیق ایقلیمسه، سویوق و بوزلوق ایقلیمه قارشی، داها سخاوتلی و باغسشلایئجی بیر ایقلیم یدر. بو ایقلیمین ائوزللیکلری توم جانلیلارا و بیتگیلره یانسار. توپراق هر تور بیتگی، آغاج، کولکوس، هو جوره مئیوه لرین یئتیشمه سینه، هابئله هر جور جانلیلارین یاشامئنا، داها چوخ دوغوب تئوره مه سینه، یئمک قایناقلاری اوستونده ساواشامامایا موساعیددیر. گئییملر، گلنکلر، گورنکلر، عورفلر، قانونلار، گل گئتلر، توپلومسال یاشاملار و آنلاملار، ائورتیملر، توکه تیملر، گئجه یاشامی، دوغوب تئوره مه اورانی چوخ یوخاری دیر. چون هاوار سئجاق، یاغیش چوخ، توکراقین وئریمی داییمی، و یاشام قایناقلاری سایسیز دیر. بورادا فیل کیمی چوخ توکه تن بیر جانلیلار وار. بو جانلی قوطوبدا بیر گاچ گونون ایچینده ائولوب گئدر آمما سئجاق ایقلیمده یئمک قایناقلارینین چوخلوقوندا دولایی، عاییله، یاشام، باخیش، دوغما اورانی، کوچ آنلامی دا  فرقیلی دیر.
جانلی جئیوانلاردا، اینسان تورونه تای، یئمک قایناقلارینا باغلیدیرلار. توره دیکلری ائوچون، یئمک قایناقلاری ائوزه رینده رقیبلرری ایله ساواشابیلیر و گوجلولر ایسه، گوجسوزلری ائولدوروب، یئر یوردلاریندان قاوابیلیرلر. هابئله، قایناق بولماق ائوچون، دوغدوقلاری ایقلیمدن کوچمه یه زورلانابیلیرلر.
کوچ سوزو گلدیکدن، ایکی قاورامی آچیقلاماق گرکیر. بیر- کوچ، یانی احتیاج بولوندوقو قایناقلارین قئطلیقی یا اولماماسی ائوزه ره، داییمی اولاراق آنا دوغما یورت یووادان کوچوبن باشقا بیر ایقیلده یورت یووا سالماق دئمک دیر. ایکی - یایلاق قئشلار؛ بو سوز کوچ ایله فرقیلی دیر. بونا کوچ آنلامی وئریلیرسه ده، یورت یووادان بیر قیسسا زمان ائوچون آیریلماغی قصد ادر. بو جور کوچده، قایناقین قئطلیقی ائوچون کوچولر، قایناق زنگینلشیرسه، یوردونا دونر. هابئله، هاوا سویورسا، بسلنمه قایناقلاریندا قئطلیق اورتایا چئخار. اوردان کوچن جانلیلار، هاواسی ایستی و قایناقلارین داها چوخ بولوندوقو یئرلره کوچرلر. ائوز آنا یورت یووالاری ایستیلشرسه و قایناقلار چوخالیرسا، اورایا گئری دونرلر. بو کوچ آنلامیندا دئییل آمما چون قیسسا بیر زامان اوچون یورت یوواسین ترک ادیر، اونا کوچ دئییلیر. بوندان دولایی دیر کی اونا کوچ یئرینه "یایلاق-قیشلاق" دئمیشلر.
یایلاق - قیشلاقی، قوشلار، حئیوانلار و اینسانلاردا دا یاشارلار. آمما بللی اولدوقو کیمی، کوچده، دوغوم اورانینی یوکسک اولدوقوندان یا بیر تور قئطلیقدان دولایی، گوجلولر، گوجسوزلرین قایناقلارین اللریندن آلاراق، یا بیلرک اونلارین قایناقلارین محو اتمکله، اونلاری یئر یورتلاریندان سورگون سالار یا سورگونه زورلارلار.
بو سورگونه زورلانانلارین سایی هانکی اقلیمده داها چوخ اولابیلیر؟ عجبا پئنقوئنلر کی هر بیر جوتو، ایلده بیر ائولادا صاحیب اولماق شانسیلاری وار، قایناق اوستونده بیر بیرلرینی سورگونه سالابیلیرلر؟ یوخسا، سئجاق اقلیمده، ایسته دیکلریندن داها چوخ دوغوب، تورنن بیر تور، قایناق ائوزرینده ساواشاراق، گوجسوزلری، داها زور ایقلیمه زورلایا بیلرلر؟
بو ائورنیی، هیندیستان ایله موغولیستان ایقلیمی آراسیندا دنگه لشدیرمه گه باشلیه لیم. موغولیستان داغلیق، سویوق، قوراقلیق، یالغیشی آز، یاز-یای قیسسا آمما چوخ ایستی و قیشی اوزون آمما چوخ سویوق و قارلی دیر. بئله بیر یئرده، یاشام زور، قایناقلار زور، دوغوم زور، پیسیکولوژی زور اولمالی دیر. قایناقلار، توپلومسال آنلاملار،عورفلر، گلنکلر، گورنکلر، قانونلار، گل گئتلر، ائورتیملر، توکه تیملر، عاییله، دوست، دوشمن، دوغما اورانی، عومور اوزونلوقو، ائولاد سایی، ائولاد صاحیبی اولماق هوسی، گئییملر،ه تای کیمی شئیلر و دوشونجه لر و یاشاملار، هیندیستانلا چوخ چوخ فرقیلی دیر. بو فرقلیلیکلر ائوزلرین دوشونجه یه، یاشاما، پیسیکولوژییه، ایقتیصادا، توپلوما، ائولاد ایسته مه یه، عاییله سایی آنلامینا، و ... یانسیتیر.
بونور سورمالییق: عجبا، کوچ اولورسا، سئجاقیئردن باشقا ایقلیملره اولور یوخسا کوچ زور ایقلیم لردن داها قولای قولای ایقلیملره اولابیلر؟ هارادا داها چوخ ساواش کوجو اولور؟ 
بو دوروم، ژئوپولوتیک ایرانین هر بیر ایقلیمینه ده اویار. هر بیر ایقلیمین ائوزونه ائوزللیکلری وار. هر ایقلیمین جانلیلاری و بیتگیلری او ایقیمین کوشوللارینا محکوم دورلار. گئییم لری ایقلیمین سویوق سیجاق اولماسی بلیرلر. ییه جکلرین توزوم، آز چوخلوقون ایقلیم بلیرلر. سو قایناقلارینین آز چوخلوقون ایقلیم بلیرلر. داغلیق و مئشلیک بیر اقلیم، کندی کوشوللارین زورلار. ایقلیثمین کوشوللاریندان دولایی دا، اینسانلارین توپلومو هر بیر آچیدان فرقیلی اولماغا محکوم دورلار. دیللری، دین لری، گئییملری، ییه جکلری، ایچه جکلری، عورفلری، گلنکلری، گوره نکلری، قانونلاری، توپلومسال دوشونجه لری، دوست و دوماندان اولان آنلاملاری، دونیا گوروشلری و دوشونجه لری، تجروبه لری، اونلاین یاشاملارینا لازیم اولان علم، تکنولوژی، ائورتیملر، توکتیملر، و هابئله توم باشقا باشقا ایقلیملرده یاشایامایا مجبور قالانلارین توم کیملیکلر فاکتورلاری فرقیلی اولاجاق و اونلاری فرقیلی یاشاما مجبور بوراخاجاق دیر.
ایندی ایسه بیر اقیلیم کوشوللاری آلتیندا اولان توپلوم، ایستیر و ایراده ادیر تا کندی ایقیلیمینین اونا زورلادیقی کوشوللاردا یاشادیقی تجروبه لری، دیلی، دینی، توپلومسال دوشونجه لری، دونیا گوروشون، علمی، تکنولوژینی، عورفلری، گلنکلری، گورنکلری، قانونلاری، سوسوزلوقلاری، چتینلیکلری، سویوقلوقلاری، یاغیشسیزلیقلاری، مئشه سیزلیکلری، تاریخسل یاشامیشلاری و دویقولاری و توم باشقا باشقا ایقلیملرده فرقیلی اولانلارا زورلاسین و اونلاری ایقلیمین ترسینه، کندی ایقلیمینه بنزتسین. بو عاغیلا سئغمایاراق، ایقلیم و دوغا قانونلاری ایله ضیددیر و انی بویو دوغا قارشئسیندا داوام گتیرمز و ائولومه محکوم دور.
سومورگه چی فارس توپلولوقونون یاشاماقا زورلاندیقی ایقلیم ایلین یاریسی چوخ سویوق، یاریسی سا چوخ سئجاق دی، یاغیشدا چوخ آز یاغار. سو قئطلیقی حاکیم. بیتگیسی یوخ یادا چوخ آز دیر. آغاج و مئیوه تورلری آز و سایئلی دیر. توم چول بایئر، قوراقلیق و قوملوق دور. ائله کی یئل اسیرکن، قوملاری داشیر.
فارسلارین یاشام بولگه لرینین تومو و ان اونملیلری "کویر" یا "چول" آدلانان سوسوز؛ بیتیرمز، قوملوق بولگه لرده دیرلر. بو کویرلرین جغرافیک یئرلرینه باخارساق، فارسلارین ائونملی شهرلرینین کویرده اولدوقلارین آنلاریق. فارسلارین اونملی شهرلری ایصواهان، کیرمان، یزد، کاشان، سیمنان، خوراسان و شیراز دیر. خوراسان و فارس آدلانان اوستانی چیخارساق، قالان یئلرین هامیسی جوللوک و سوسوزلوق ایقلیمی یدر. 
ایصواهانین میصر کویری، ایصواهانین مرنجاب کویری، یزدین کاراکال کویری، کاشانین ابوزیدآباد کویری، طبسین حلوان کویری، ایصواهانین ورزنه کویری، کیرمانین شهداد کویری، کیرمانین ریگان کویری، سیرجانین دوزلو کویری، سیمنانین ریگ جین کویرین گوروروک. فارسلارین توم اونملی شهرلری و توپلولوقلاری قوملوقلارین چنبرینده دیلر. بونلارا اک اولاراق، ایرانین ایکی ان بویوک "دوزلو کویر" و "لوت کویر" ده فارس بولگه لرین چنبرلرینه آلمیشلار. اوست اوسته، ایران آدلانان ائولکه نین کویر آدلاندیردیقی یئرلر اللی میلیون هئکتار دیر کی یوزده دوخسانی فارسلارین توپلولوقلاریندا دیر.
فارس توپلولوقلارییاشادیقلاری اقلیمیه محکوم اولدوقلاریندان، اونلارین دوشونچه لری، گئییم لری، یئمکلری، گلنکلری، گورنکلری، دین، دیل، تعلیم و تربیه سیستیملری، عورف، عادتلری، قانونلاری، توپلومسال ایلیشکیلری، عاییله دورمو و یاغلانتیلاری، اورتیملری، تورکتیملری دونیا گوروشلری، ائکونومی ساحه لری و ... کویره تای قوملوق، یوخسوللوق، و زورلوق دور.
ایندیکی فارسلار حاکیمییتده دیرلر و بیر نئچه مییلتی سومورگه اتمیشلر، کویردن دوغان دوشونجه لرین، دونیایا باخیشلارین، دیللرین، دین لرین، امنینتدن دوشوندوکلرین، سیاستدن دوشوندوکلرین، اکونومیدن دوشوندوکلرین، دوستلوقدان، دوشمنلیکدن دوشوندوکلرین، توپلومسال ایلیشکیلردن اولان آنلاملارین، یاشام طرزلرینه تای کوروشلرین توم میللتلره زور ادیرلر. تورم میللتلری دئییشدیریبن، اونلاردان "فارسسل" بیر توپلولوق یاراتماق ایستیرلر. فارسسللشمه نی ده، ایرانچیلیق آدی آلتیندا گیزلیرلر تا فارسسللشن میللتلر اونلارا قارشی چیخماسین لار.
فارسلار فارسسللشمه نی رسمی سیاست اولاراق ایشه توتموشلار و رسمی اولاراق دا "خدا، شاه، میهن" دییه بیر فارسلیق ایدئولوژیسی یاراتمیشلار دی. شاه گئتدیسه، "موظلق فقیه" شاهین یئرینه اوتوردور وفارس آللاهی و شاهئنا تای اینسانلارین جان، مال، ناموشون الینه آلدی. یاشم، کویرلی فارسین کویرلری، قئط، مرحمتسیز، آشیری سویوق یادا آشئری سئجاق دویقولارینا باغلی قالدی. نئجه کی کویر یاغیشی ایچینه چکیر و اوندا بئله آغاج، گوی گویه رنتی بیتمه یه . س. ایچمه یه پای آلماق ایذین وئرمیر، عیانن ده فارس کویر توپلولوقلاریدا هر شئی مینم، یادا منیمکی اولسون دییه دوشونور و داورانیر. فارس توپلولوقوندا هئش بیر باشقا توپلوما ایذین، فورصتف ماجال وئریلمز کی اونلاردا جوکرسینلر، فیلیزلنسینلر، فرقیلی یاشام دوغاسیندن فایدالار آلسینلار. 
فارسلار هامی میللتلری و ایقلیم لری کویرلشدیرمک ایستیرلر. کویر آن اوستون اقیلیم بیلیر و توم باشقا اقیلیملری کویره چئویرمک ایستیرلر. بونون ائوچون دور کی من اینانیرام، فارس دیلی و دوشونجه سی ده قئسیر دیر. دوغماز. دوغما گوجونو قوروداراق کویر ادر. اینسانین بئیین کوجونون دوغارلیقینی قئسیرلاشدیریر. کویر یاشامی اینسانلارین و توپلوملارین ایچینده یووا قورار ایسه، گئجی تئزی اورانی کویر ادر. داها اورادا یئنیلیک لر دوغاماز. او دوشونجه ده گلجک قاورامینا یئر یوخ دور. هر نه وارسا، "ایندی" و "حال" دئدیکلری دوشونجه دیر. هر شئی ایندی و منیم اولما دوشونجه سی و چاباسی دیر. گلجک، گلجک نسیللر اونم داشئمیر. کیم بیلیر گلجک وار یادا اولاجاق. من ایندی باشاردیقیم درجه ده یاشامالییم. او بیری اینسانلار و توپلوملار یاشارلارسا، منیم یاشامیمین  اولاسیلیقلیقی آشاغا دوشر. منیم یاشاماغیم ائوپون، باشقالاری یاشامامالی دییه دوشونور کویر اینسانی. بوندان دیر کی کویر دونیایا بیر چوخ شئی وئریبن، دونیا ریفاهیندا، قاتقئدا بولونماز. بو باخیش، کویرین خسیسلیگینه و جیمریلیگیندن آسیلی دیر کی اونداکی جانلیلارادا بولاشئر. جیمریلیک، توپلومون هر بیر ساحه سینین ان اونملی گورکمی و یاشام یول یونتمی دیر.
اونه یین، اوروپادا، آمریکادا اینسانلار بیر دوشونجه نی، فیکیری یا ایشی و تکنولوژینی اورتیرکن، اوندان هم ائوزلری چوخ فایدالانیرلار همده، میلیونلارجا ایش یاراداراق، باشقالارینادا فایدا ساخلیرلار. ایشرلرسه، کویرده ترسینه دولانیر. بورادا ااینسانلار، فیکیرلرین، دوشونجه لرین، مال و ثروتلرین گیزله یه رک، کندلرین داها یوخسوب و فقیر گوستریرلر تا باشقالاری، اونلاردان بیر خئییر وفایدا گورمه سین لر. بو توپلولوق و آدام، اونو گیزله مک ائوچون، اوندان کندینه بئله ان آز فایدانی گوتورور و ایذین وئرمز اونون یایماسی ایله، هم کندیسی، همده باشقا اینسانلار فایدالانسینلار. بو دوشونجه نی "تک ال" و زینجیرلی شیرکیتلرده گوروروز. ایران و فارسسللشدیریلن توپلوملاردا بونون ترسینی و تک ال شیرکتلرینین قورولماماسینین شاهیدییک. عاینی دونیا گوروشونون اتگیسینی کندلرین، یوللارین، جادده لرین، مئیدانلارین، کوچه لرین بینالارین دورومونا باخارکن ده آنلیریق. بیر کنده گئدیرسینیز، ائله گورونور کی بو کندین اینسانلاری میلیونلار ایل بوندان ائونچه کی تاریخده یاشیرلار. آغاج آز اکیلیر. ائولر چوخ کوهنه، باخیمسیز، کوچه لرزیغ زئمئریق، توز تورپاق، مال حئیوانلارین پوخو هر یئری آلمیش، بولاقلار دوغا و اینسانین قوللانماسی ائوچون موساعیدسیز، موساعید اتمک ائوچون هئش بیر یاپیم یاپیلمامیش. اینسانلارین پیسکولوژیسی چوخ اویناق. بیرینینیمالی حئیوانی بیرینین باغیندان، زمیسیندن بیر آغیز اوت ده ریرسه، قان قیامت دوشر. قان سو یئرینه آخار. اقربالار، قونشولار بیر بیرلری ایله دوشمانجاسینا و ائولدورمک آماجی ایله ساواشارلار. او کندین بیر سو یا بولاقی وار. عورف و یاشامین ایسته گی بودور کی توپلومون هامیسی او سو یا بولاقا ماکیللر. هر کسین اوندان بیر دئییشمز ائولچوده پاییوار. آمما کویر دوشونجه برابر ائولچولوگو قبول اتمز. هر کیم کندینین پایئن داها چئخ بیلر. کندینین داها چوخ حاققی اولدوغونو دوشونور و ایله ده داورانیر. بونون ائوچون، اوغورلوق ادر. پای بولوشه دایانماز. ائوزگه لرین پایئنا گوز تیکر و اونلاردان آلماق و اووغورلاماق ایستر. هر نه قدر اولور اولسون، دویماز و داها دا چوخ استر. نیه کی قونشویا و او بیری آداما یا اصلا گئتمه سین یا دا آز گئتسین. منیم کی داها چوخ اولسون. قونشولارین اولماسادا اولماسین، دییه دوشونور و داورانیر. بونون ائوچون دور کی هر کیمین الی و زورو چاتیرسا، اوغورلار، ایختیلاس ادر. و هر نه قدر مال ثروتی اولور اولسون، بیر کیمسه لر ایله پای بولوش اتمز. اگرده پای بولوش اتمک زوروندا قالیرسا، هامینی شاهید توتار. چون اوندان داها باشقا بیر فایدالاری الده اتمک و قازانمانی دوشونور. اینسانلار، دوغانین ائورتیمی و اونون محبوسو دور.
او بیری ایقلیملرین ترسینه، فارس توپلولوقلاری ایقلیمینده "ایسراف" قاورامی یارانمیش. یوسوزلوقدان دولایی بو قاورامی یارانمیش دیر آمما هر بیر باشقا سورو و وئریمیلی بیر ایقلیمدن داها چوخ، بو ایقیلمین اینسانی ایسراف ادیر. ایسراف قاورامی، اینسانلارین لازیلری اولدوقوندذان داها چوخ اوکتمه سینلر دییه، ائورتیلمیش. هر بیرئی و توپلولوقدا اونو ائورمت ایله و اردملیکله دانیشیر آمما هر بیرئی ایسرافی ائوزو ائوچون بیلمز. ایسراف اونا گورا، ایسراف دئییل. باشقالارینا گورا ایسراف دیر. یعنی، هامی بیلیر کی ایسراف دوشونجه سی، اینسانلارین توکتیم گوجونه و مئییللرینه زینجیر وورماق دیر. آمما او طینجیر وورولان من اولمامالییام. باضقالاری ایسراف اتمه سینلر دییه، منه داها چوخ قالسین و پای دوشسونف اینانیرلار. ایکی ائوزلولوکدن داها چئخ، مین ائوزلولوک یاشانیر بو کولتورده، اخلاقدا.
یازار، "دوغرو. بونا حالا اینانیر آمما داها چوخ سویوت (کیچیک بیر بیچیمده)  بیر ائورنسللیگه یادا گلجگین تاریخینده یئر آلاجاق بیر"ایدیآل"ه انینار کیمی دیر." دییه یازمیش.
یازار بورادا داها ائوچ دوشونجه نی گوسته ره رک، ائوستوندن گئچیر. بیریسی "ائورنسللیک" یا جهان شوموللوقلوق و ایکینجیسه، "گلجه گین تاریخی" و ائوچ اینجیسی ایسه "ایدیآل" دیر. ائورنسللیک ده او قانونلاردان سوز گئدیر کی توم جانلیلارا، بیتگیلره، حتتا جانسیزلارا حاکیم دیر. بو ائورنسللیک، یئر کوره سیندن علاوهف گویلرده کی هر تور وارلیقلاریدا کندی قاپسامینا آلیر. اونلارا گورا، وارلیقین قانونلاری، هر یئرده گئچرلی دیرلر. دوزف یالان اولدوقوندا بیر فیکیریم یوخ دور.
آمما "تاریخ"دن سوز آچیلاندا، هپ، گئچه جک گوز ائونونه گلیر. همده تازیلمیش تاریخ یادا گئچجکدن یاراتدیقیمیز خیاللار و اوهاملار گئوز ائونونده جانلانیر. آمما تاریخ ساده جا، قازانان و تاریخی یازدیرانین یازدیقلاری یا یازدیردیقلاریندان عیبارت دئییل. بلکی اصیل تاریخ یازیلمامیش یاشام طرزلریندن عیبارت دیر کی هر بیر اینسان اونو یاشامیش دیر. منه بئله گلیر کی تاریخ دئدیگیمیز قاورام، هر بیر بیرئیین یاشامی بویو یاشادیقی بیرئیسل و توپلومسال، آلچاق- اوجالیقلارین، آجی- دادلیلارین، سئوگی-سئوگیسیزلیکلرین، قاووشمالار-آیریلمالارین، ساواشمالار-باریشمالارین، دوغمالار، اوئولوملرین، یئتیم-یئسیرلرین، اسارت-ائوزگورلوکلرین، کدرلر-سئوینجلرین، تومو دور. حاکیملر-محکوملارین، حاقسیزلیقلار-حاقلیلیقلارین، زورلولار-زورسوزلارین، گوزیاشلارینین نه ده نی دیر. هر بیرئیین تاریخی اوبیریسی بیرئیلر ایله فارقیلی دیر. 
منه بئله گلیر کی توپلومسال یاشامین او قدرده چون آنلامی یوخ دور. توپلومسال یاشامین آنلامی بیرئیسل یاشاملارا باغلی دیر. آمما توم بیرئیسللرین یاشامی، توپلومدا بیر اورکستره یه بنزیر کی هر بیرئی بیر فرقیلی ساز چالیر آمما بو سازلار، هامیسی، بیر بیری ایله ائورتوشور. بو تپلومسال یاشام اورکئستیره سینده، هر بیرئی ائوز یاشامئنین دوقو هاواسین چالئر آمما توم و توپلومسال هاوالارین چوخلوقوندان دولایی، سسلرین هامیسئنین چوخ و یوکسک اولدوقوندان دولایی گورونمورف ائشیدیلینمیر. کوره نین فیرلانماسسینین سوکسکلیگکینه تای. او قدر سس یوخاری دیر کی بیزیم ائشیتمه قابیلییتیمیزدن اوزاقلارسیر.
آمما یازار بورادا بیلدیگیمیز تاریخدن سوز ائتمیر. "گلجک تاریخ"دن دانیشیر. گئچه جگی کیملر یازیب، نئجه یازیب، نییه یازیبلار و ندن بویله یازیبلار و نییه بیز اونلار یازان تاریخین سونوجلارین یاشاماغی محکوموق، بورادا سوز قونوسو دئییل. اولان اولوب، یازیلان یازئلیب، و بیزده بو حیاتا محکوموق.
بونلان یئله، بیز موطلقده، ایقلیمه و دوغایا محکوم و الی قولو باغلی بیر جالی دئییلیز. بیز باشقا جانلیلاردان فرقیلی اولاراق، بیر شئیلر ائورتمیشیک کی دوغانین مغلوبو یوخ، غالیبی اولموشوق و دوغانین قانونلارین و حوکملرین کندی الیمیزه گئچیمیشیک. دوغا اینسانین ایراده سینه تسلیم قالماغا زورلانیب دیر و بو گوج، گئت گئده چوخالماقدا دیر.
بونون ائوچون ده، بیز اینسانلار، گئچمیش و گئچمیشده کی یازیلمیش، جیزیلمیش تاریخی یاشاماق زوروندا دئییلیز. حتتا بکلی گئچه جه یا بئله دونوب باخمامالییقو گئچه جه گین بیزیم یاشامیمیزدا اتکیسین دانماق نه مومکون دور نه ده عاغلا یاراشار. نئجه کی دوغا دا بئیله دیر. آمما بیز گئچه گهیی یاشاماغا نه هوسیمیز اولمالی و نه ده او یونه یورومه لیییز. بیز حالدادا بئله یاشامیریق. حالین نه آنلامی وار. بیر ثانیه نین میلیوندا بیری می حال دیر؟ حال دییه بیر قاورام دوغرو قاورام دئییل. حال دئدیکلری، بو گون دور. بو گون، یا یاشانیب، یادا یاشاناجاق دیر. بوندان دولایی، زمانی دوغرذو بولورسک، گئچمیش و گلجکدن باشاق بیر بولوم بولاماریق. 
بیزلر، اینسان اولاراق، داییما، گئچمیشی، گئریده قویاراق، ایره لیلیریک و اونه ساری، یانی گلجه گه ساری ایره لیلیریک. یانی بیز هئش بیز زامان گئچمیشده یاشامیریقو بیز داییما هر بیر آن دا، گلجکین ایچینه دامیریق و آدلیملیریق. بو داملاماق، او قدر سس سیز و های کوی سوز دور کی اونو دویموروق. بیز هر آن، گلجگین ایچینده یاشوروق.
بونون ائوچونده، داها فارس کویری دوشونجه سینین باسقسلاریندان و بئیین یئخانما سیستیمیندن قورتارماق لازیم و گئچه جک تاریخین حسرتینده یاشاماق . پئچه جه یه دوغرو دونوگه خیال قورماق یئرینه، گلجه یی دوشونوب، گلجه یه دوغرو پئلان یاپمالی و گلجه یئن نئجه اولماسینی خیاللا یاراتماق و اونا ساری یورومک و حتتا قاشماق لازیم دیر. بو بیزیم خیالیمیز اولمالی. خیال گوجو ایله، گلجک دکی دونیا و یاشامی و یئریمیزی، گوجوموزو، ریفاهیمیزیف کیملیکلریمیزی، داها گوزل و ایی یاشام ائوچون یارادابیله جیییمیز دونیانی یاراتمالی و اونو گئنیشدیره رک، داها دا یاخشیسینی یاراتمالیی و یاشامالییق. گلجک تاریخی، ایندیدن خیاللامالی، و ایندیدن اونو دئییشدیمه یه جهد اتمه لییک.
یازارین "ایدی آل" دئدیگی سوز، "یوتوپیا" و فارسجادا "آرمان شهر"دیر. ایده آل، یانی ائورگین ان چوخ ایسته دیگی و خیال گوجونون آن یوکسک سوییه ده قوردوقو بیر یاشام توپلولوقونون سئرگیسی. اینسان یوتوپیانی بئیینده قورماق و اونون حاققیندا قونوشماق ائوچون یاراتماز. هر بیر بئیین فئرتیناسینین بیر یاشام آماجی وار. اینسانی و توپلومو داها ایییه و گوزللیگه لایق بیلدیگی  و گئوتوره بیلدیگینه ایناندیقی ائوچون، دوغانی و توپلومو دئییشدیرمک گوجونه مالیک اولدوقو ائوچون، حاکیمییتی، قانونلاری، ایلیشگیلری دئییشدیرمه گوجونه مالیک اولدوقو ائوچون یارانیر. ایمکانسیزلاری، اولاسی ائتمک ائوچون بو قووه بیزلرده وار. بئیین لریمیزی ایشه سالمالی، خیال گوجو ایله آن ایمکانسیزلارین یاراتماسینی خیال گوجو ایله یاراتمالی دیر. سونرادا توم دوغانین قانونلاریند الده توتاراق، او خیاللاری یاشاماق لازیم دیر. بونون ائوچون هئش بیر دوولت، میللت، دین، اینانج، ایستک، ایراده، بیزیم بئیین فئرتینالازیمیزین قارشیسنادا دایانابیلمز. ایراده دئدیگیمیز، خیال گوجونون اولاشدیقی بیر یئرلر و  شئیلر دیر. بیر زامانلار، اینسانلار بئله اوچاق و یئردن آیا گئتمه نی، زورلا و عاشیقانه سوزلر و دوروملاردا، سئوگیلرینه خیال ادر و سویلردیر آمما ایندی یاشاریق. نئجه کی اینسان بئله بیلگی سایار یاشامین چون آز خیال اتمیشآمما بیریلری بو سئنئری یئندیریب، گئچمیش. اولمازلاری خیال اتمیش و قورموش. حالا بو خیال گوجو آتین سورور. سیز بو خیالین باشین ایسته دیگی نیز یون توتاراق، سورون. اوچون. خبال قورماقدان اوسانمایین. قورخمایین. خیال قورماق ائوز ائورلوکگونده بیر یاشام طرزی دیر. بیر یاشام دیر. بیر کئف دیر. بو طرزی، بو یاشامی، بو کئیفی یاشایئن و سورون. بلکی، ایمکانلار و دوروملار ایذین وئرمز تا ایسته دیگینیز یاشامی یاشایابیله سینیز. آمما خیال گوجو ایسته دیگینیز یاشامین، هئش اوئلمازسا، خیالدا کی گئیفین سیزه وئریر. آمما سلاده جه خیال گئفینه جومانلار، موعتادلار دیرلار. خیال گ.ج.ن.ن یاراتدیقی هوسینیزی، دونیانیزی، یاشامینیزی، عشقینیزی، سئوینجینیزی، همده اولگینیز چکدیکلری آداملارلا، شئیلرله، دوروملاردا خیال اده رک یاشایئن. خیالی قورماقدا، یاشاماقدا هئش بیر گوناه و سئنئر یوخ دور. او سیزین تکجه ائوزگور اولدوقونوز و ائوزگور یاشایا بیلدیگینیز یاشام الانی دیر. هئش کیم سیزی سانسورا هده هربه لیینمز. ال قولونوزو باغلایانماز. آزادلیقینیزی توم ایله یاشایئن. هئش بیر دینه، دیله، حوکومته، دوولته، قوهوم قونشویا، عاییله عوضولرینه بو ایذینی وئرمئیین تا سیزین خیال گوجونوزو الینیزدن آلسین یا سیزین خیالینیزی کوچومسه سین. خسیس اولمایئن دئدیم. یانی، خیاییاری هر گون اینکیشاف وئرین. تازا بیر سئنئرلاری سئندیرین. هر بیر ایناج اخلاق، دین، مذهب، قورخو سیزی همن دین لرین، دیللرین، اینانجلارین، اخلاق و حوقوقف هابئله دوغانین  سنئیرلارین قئرین، آتین. گئچبن. هر شئی سیزین آشیب، گئچمه نیز ائوچون دور. آشیب گئچمیرسینیز، بو سیزین قوصورونوز. سیزن ایراده سیزلیگینیز، سیزن خیال گوجونوزون قورخاقلیقیندان دیر. هئش بیر سئنئر یارانمایئب کی سئندیمییه سینیز. توم سئنئرلار و موقددس اولموشلار، سئندیریلماق ائوچون دور. اونلار، سئنئر اولمادان و موقددس اولمادان ائونجه یوخو دورلار. بیر کسمیه لر خیال قوراراق، او سئنئرلاری، موقددساتی ذهنینده یاراتمیش و سونرادا، توپلوما یونتمیش. نئجه کی یوخلوقدان یارادیلمیشسا، اویله ده سئندیریلماق حاققی  وار. بیر شئیلرین قیداستی و حئورمتی، زورو، یایئمچیلیقی سئنمکاز ایسه، یئنیسی یارانماز. سیز، خیال گوجلرینیز ایله، کوهنه لرین تومون، گئچمیشلرین تومون، موقددیاتسن هامیسن، توم اخلاقی، دینی، دیلسل، تاریخسل، توپلومسال، عورف و عنعنه سل، قانونسال وارلیقلاردان گئچمه لی و داها اینانیلمازلاری یاراتمالی دیر.
طبیعی کی بیر گون ائولوم گلجک دیر. بیزیده ائولدوره جک دیر. یوخلوق و دوغایا دوندورجک دیر. آمما او ائولوم ده گلجکده اولاجاق. گئچمیشده دئییل. بیز گلجه گی یاشاماق زورونداییق. همده خیالیمیزین جوگو و آزادلیقی درجه ده. ائولومدن قورخمامالییق. ائولوم بیر وارلیق و زورونلوق دور. بلکی بیر گون بیرینیز خیال گوجو ایله، بیر یول بولاسئنیز تا بیز اینسانلار ابدی یاشایا بیلک. نه دن اولماسین. بوندان داها قولای نییه اولابیلمه سین کی؟ من بو اومودلا یاشئرام و اوزون بیر عومورو خیال ادیرم. بلکی بیریسی عومرو اوزالتماقین یول یئونتمین تاپابیلسین. آمما چون ائولوم کلجکده ائوز وئره جک دیر، خیالیمیزین یارادیجی گوجونوایفلیج اتمه مه لیییک. بلکی من یادا سن بیر گلجکده ائولوروز. لاکین بیزیم بالالاریمیز، تای توشلریمیز یاشاماق زوروندا دیرلار. بیز اونلارا بیر سئنئرسیز دوشونجه، آزادلیق، قورتولوش، یاشام، وئریرسک، نه لر اولماز کی؟ گلجکلرده کیلره خسیسف جیمری اولمایالیم. اونلارا خیال گوجوموزله قورابیله جکلری یاراتدیقیمیز سئنئرسیز دونیانی بخش ادلیم. گلین، بیز دونیادا هر نه سئنئر وارسا، ازیب، سئندئریب، گئچه لیم. نئچه سئنرلاری سئندیریب گئچمک بیزیم ان دوغال و اینسانلیق حاققیمیزسا، یئنی سئنئرسیزلیقلارین سئنئرسیزیقیندا یاراتماق بیزیم خیال گوجوموزون اوچاجاق یئری دیر. مینم سوزلریمین و دوشونجه لریمین، دیلیمین، یازیمین سئنرلارینین بحثینه کندینیزی وئرمئیین. سیز بیلدینیز من نه ایستیرم و نه لری خیال ادیرم. جومله لرین بیر بیرینه یاغلیلیقی، قاوراملارین دولاشیقلیقی، سیزی دولاشیقلیقلارا سالماسین. من سوزلرین بوگونکو داشیدیقی آنلاملارین گوجسوزلوگونون محبوسویام. سیز اولمایین.
دوغر. بیز، اودرجه ده کی دوغانین حاصئلی و مجبوسویوق، اوندان داها چوخدا دیلین محصولو و ائورتیمی ییز. دوغرو.خیال دا دیلی گوجونون محصولو دور. آمما دیلیده خیال گوجو ایرهلی گوتورور و یادادیر. گئنیشله دیر. سیز خیالینیزلا دیلینیزی و دوشونجه نیزین آزادلیقین و یارادیجیلیقین دا یاشامالی سینیز. سئنئرلی یاشامین هئش بیر قدری قیمیتی یوخ دور. آزاد و سربست یاشام دیر یاشامین آماجی. بو سربستلیگی، خیالدا سربست جه و سئنئزسئزجا یاشامالییق، یاشامالس سئنیز.
گئچمیش تاریخی فیزیکسل یاشامیشلار. بیزه ده فیزیکسل میراث قالمیش. بیز ایسه گلجک تاریخی ذهینسل، خیالسال، هوسسل، اورگه باغلی یاراداراق هر ایکی ساحه ده ده یاشامالییقو هم ذهین کئیفین چکمه لی همده توپلومسال یاشامی خیال اتدیگیمیز کیمی یاشامالییق. یاشایئن، یاشادین، یاشاسینلار. یاشاماق، بیر کر اولدوقو ائوچون، ان اولاسیلیق درجه ده یاشامالی دیر. حئییف دیر کی بو یاشامی، هوسیمیز درجه ده، اورگیمیز قدر، ایسته دیگیمیز بویوتلاردا، وایراده اتدیگیمیز ائولچولرده یاشامایالیم.

سئنئریلاری سئندیرین. خیاللارینیزی یازین، یایئن و تون اینسانلارین خیال گوجونو گئچینو هامینی هئزنئزلا و سورعتینیزله خیال گوجونوزه جئیران بوراخین. قویون، سیزی سرحدلری سئندیمالنیزی دارتیشسینلار. بو اوندان ای دیر کی سیئز اونلارین سئندیردیقی سئنئرلاری دارتیشاسئونیز.
یازار دئدی: نه ورا کی اینسان عومور بویو بیر تابلو اولاراق (رسیم) بیر شئین ایچینده  قالاجاق . یانی آز چوخ یوغون بیر یئرسئز یوردسوزلوق ایچینده یاشایاماز.
بورادا اینسانی چرچیوه ایچینده گورور کی بر عومور بویو بیر دیواردان آسئلی قالاجاق. طبیعی کی اینسان، یول یئریر. گزمه یه چیخیر. ثابیت قالاماز.
یازار بورادا اینسانین دوشنجه و بئیین یئخانماسینا بارماق باسیر. چون آتا، آنا، قوهوم قارداش، توپلوم، اوکول، اوکولداشلار، اویرتمنلر، یار یواداشلار، کیتابلار، درگیلر، قازتلر، فیلیملر، دیزیلر، موسیقیلر، آرتسیتلر، آدلیم آداملار، اونیوئرسیته لرین بینالاری، کیتابلاری، خوجالاری، درسلری و ... اینسانلارین بئینین یئخاماق آمجی ایله، بیلگی آدینا، همده طرفسیر و ائوزگور بیلگی آدینا یالانلار، اینسان بئینین سوخارلار. او سوزلر هر بیر کره کی تیکرار اولور، بئیین ده اینانجا چئوریلیر و بیر دمیر چیو کیمی بئیین بیر یئرینه ساچلانیر. بیر چوخ زامان بو چیولر، دویقولارلار بسلنیر . هر زاما او چیوه بنزر بیر دیوقو یا یئنی بیر سوز بئیینه اکله نیرسه، او چیو داها گوجله نیر و  کندینه داها درین یئر ادیر.
بو چیولر و اینانجلار، بیزیم یئینیمیزی یئخئرلار. بیزی بیر رسیم تالوسو کیمی، بئیین یئخاما سیستیمینین دیوارینا آسیلیریق. بیز بو اینانجلاردان و بو اینانجلار بیزلردن چوخ چوخ زور آیریلابیله ر یک. هر حالدا، هئش بیر اینسان عومور بویو، یئرسیز و یوردسوز یاشاماسی اولاناقسیز دیر. کندینه بیر یورد سئچمه لی و اورادا یاشامالی دیر. ایندی، اینساندا وطنه، بیر دیواردا کی تابلو کیمی، اسیر دیر. اینسان توریست اولاراق، بیر یئره  ایلگیله نه بیلیر. حتتا او یئره عاشیقده اولابیلیر. آمما سونوندا روحسال اولاراق اوسانیر. نیه کی اینسان هر بیر شئییه عادت ائلیر. چون بیر آز زامان، بیری ایله قالاندان سونرا، اونون چکیم گوجون الدن وئریر. سئخینتی سیز یاشاماق ایچین اینسان کندیسیندن، دوشونجه سیندن و دونیاسیندان اوزاقلاشماسی و یاشاماسی گرکیر.
ایی نیتلی بیر سومورگه چی، سومورگه لشتیریلن لرین یاشاماسینا اویماسی ساچما یدیرو نئجه کی سولچو آیدینلار امکچیلرین یاشامیندان، گئییمیندن، تقلید اتمه لری ساچما دیر. ایش اورایا چاتیر کی بیر اویرتمن یازارا راحاتسیز اولاراق سورور: بیر عرب ائولکه لرینه گئدن ده نه دن عربلرین "فئس" باش ائورتولرین تاخمییالیم؟ اگر بیر سیاهیلرین ائولکه سینه گئدیرسک، نه دن ائوزوموزو قارالامایاق؟ یازار بونلارلا موخالیفت ادیر و احماقجاسینا بیر تقلید بیلیر و آیدینلیق دئییل کی.


انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
21.05.2022




















Sunday, May 15, 2022

کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 16

 کیتاب اوخومالییق: سومورگه‌چی و سومورگه‌لشتیریلن‌لر - 16

یازار: آلبرت مئمی

15.05.2022

https://youtu.be/U01vTItuIAo


یازارا بیر الشدیری گلمیش و دئمیش: سومورگه لشتیریلن لر، سومورگه لشمه دن ائونجه ده گئری قالمیش بیر توپلوموموشلار. نه دن یازار چالیشیر اونلارین گئری قالماسینین نه ده نین سومورگه چیلیک گوسترسین؟
یازار جاواب وئریر: بو قوصورلار، سومورگه لشتیریلنلرین دئییل. بلکی اونلارین تاریخلرینین آلت اوست ادن و اوزون سو سوره اونلاری سومورگه لشتیریلن سومورگه چیه قایتاریلمالی دیر.
بللی دیر کی فارسچیلیق و ایرانچیلیق ائوزه ره، تورکلرین تاریخلرین تپ چووور اتمیشلر. اونلارین بئینین یئخامیشلار. اونلارین یورتلاریندا یاتیریم قویمامیشلار. اونلارین بیریکیملرین، وئرگی لرین، ایش گوجلرین، تجروبه لیلرین، ساوادلیلارین، اووزمانلارین و ایش آداملارین فارسلارین یاشادیقلاری بولگه لره یونتمیشلر. تورکلرین یوردو خرابه قالاراق، فارسلارین اوتوروم یئرلری هم باهالاشمیش همده آوادانلاشمیش. فارسلار گوجلندیکجه، تورکلرین گوجوده آزالمیش. بو ایلیشگی "دامبلیپیستان" (اللاکلنگ) اویونونا بنزیر کی بیر طرف آشاغا گلیر ایسه، او بیری طرفده، همن قدر اوسته قالخیزار.
تورکلر، فارسلیقین و ایرانچیلیقین سومورگه سی اولمادان ائونجه بویوک بیر گوج ایدی. روس کیمی دئو بیر ایمپیریالیستین قارشیسیندا، ائوتوز ایله یاخین ساواشماق زوروندا قالمیش دی. مملکلرین ایصلاحی و یولونون دئییشمه سی ائوچون، هابئله مودئرن و گئنیشمیش میللتلر سئراسئنا گئچیرمک ائوچون ایصلاحلارا و یدنیلیکلری ایله تانیش اولمایا و اونلاری منیمسه مه یه چالیشیردی. توکلر بو بولگه نین موطلق حاکیمی و قوردت قایناقیدی. اکنومیلری فارسلارلا دنگ اولماماقلا بیرلیکده، قاتلارجا فارسلاردان اوستونودو. یئنی قاوراملارلا تانیش اولوردو. یئنی و مودئرن قاوراملاری یایماقا و یاشاماغا چالئشیردی.
اگر مسیحی اوروپا گوجلری، فارسلاری ایش اوستونه گتیرمک ایله، تورکلرین باشلادیقی یولو دئییشدیرمه سئیدیلر، ایندی قاجار مملکتلری ده، ژاپونا نای اونده گئدر و داها بویوک بیر گوج اولموش دور. آمما فارسلار بو یولون ائونون کسدیردی و میللتلری یانلیش یونه یوردو.
سومورگه چی یازدان و هابئله بیزلردن سورور: اگر بیر ائل بو فورصتی وئریر کی باشقالاری اونلاری سوموگه لشتیریلسینلر، هر هانکی آچیدان باخارساق (تکنیک، صنعت یادا عسگری آچیلاردان) باخاق، اونلارین ساواشما ایراده و گوجله رینین اولماماسی ائونه چیخیر.
اوتانماق یئری دیر آمما بو ایراد ایراندا سوموگه لشمه دوروموندا یاشایان تورکلرین حالین رسم ادیر. تورکلر، فارسلار و اوروپا مسیحیلیگینین فرامماسونلاری ایله ساواشمادیلار. یانی، تورکلر "اینسانلیق"، "حوقوق"، "آزادلیق" و "دئموکراسی" کیمی یئنی قاوراملارا اویدولار. امنییت سیستیملرین قوشمادان ائونچه، بو قاوراملارا تسلیم اولدولار. بو قاوراملار ایسه، او مللتلرین آراسیندا یئلری وار کی ان باشدا حاکیمییته گرکن قوروملاری قورموش اولموش اولسون. سونرا اینسانلیق، حوقوق، آزادلیق و دئموکراسی کیمی قاوراملاری یئرینه اوتورتسون. اگرائوزوموزدن بیر کیمسه لر، یا اجنبی دوولتلرین جاسوسلاری و آداملاری حاکیمییتی یئخماغا چالئشیرلارسا، حاکیمییت قوروملاری اونلاری توتاراق، میللی گوونلیگی و حاکیمییتی قوروسونلار. میللت ده و توپلومدا بو قاوراملارا ایپدن اینانچ اولماز ایسه و اونلاردان ائوزگه دوولتلر کارینا فایدا وئریرلرسه، وطنه، میللی حاکیمییته، میللته دوولتچیلیگه ضرر، زیان دوغار.
نئجه کی قاجار دوولتینین میللی، گوونلیگی و حاکیمییتی قورویان قوروملاری ساراتمادان، انیسانلیق، حوقوق، آزادلیق و دئموکراسی آنلاملارین ائونده تولدوقو ائوچون، ایچ بیلگیلی و بیلگیسیز خایین لر، دئش دوشمانلار، الده اولان فورصتلردن فایدالاناراق، تورک، فارس، عرب، هیندلی (او زامان پاکیستان و افغانیستانین بیر بوولوملری هیندیستان و اینگیلیس آلتیندایدی) میللی دوشونجه لر ایله بویا باشا چاتمامیش فراماسونلاری قاجار تورکلوگون یئخماغا چالیشدی.
تورکلر بونا قارشی صف توتمادیلار. بلکه اینسانلیق، حوقوق، آزادلیق و دئموکراسی دییه، بو قاوراملارا اویدولار و ائوز میللی حاکیمییتلرین یئخاراق، فارسلارا وئردیلر. اگر بونلار قاجاری یئخاراق، باشقا بیر تورک میللی حاکیمییت ایش اوستونه گتیرسئیمیشلر، اونلارین میللی شوعورو بللی اولارمیش. اونلارین تورک ایله فارسین باشقا بیر ائل، میللت، دیل، اینانج، کارلارینین اولدوقلارینی قاورادیقلارینین گوسترگه سی اولارمیش آمما هر شئیی فارسلارا وئره رک، و فارسلارین حاکیمییه تینین قودرتلنمه سینه یاردیم اده رک، تورکلرین هر ساحه ده حاکیمییتدن سیلینمه سینه یول آشدیقلاری آونلارین اویونجاق اولدوقلارین، صاف اولدوقلارینین گوسترگه سی دیر.

نئجه اولور کی قاجار دوولتی، نفت و اونون گلیرلری اولمادان اوتوز ایله یاخین روس ایمپیریاسینین قارشیسیندا دایانابیلیر آمما سیلاحسیز، گوجسوز، سیاستسیزف ائورگوتلنمه میش فارسلار تورکلری یئنیرلر؟
تاریخه باخارگن، گورونور کی تورک میللتی یاتمیش بیر میللتیمیش. فارسلار مشروطه دن سونرا، اورگوتلشیرلر. سیلاحلانیرلار. تیرورلارا باشلیرلار. صوننو اولاراق، ارزاقلاری آلاراق گیزلیرلر و قحزلیق سالیرلار. بعضی شهرلرده لات لوتلری مئیدانا گتیره رک، گوونلیگی قاتیرلار. ایچ ساواش سالماغا چهد ادیرلر. آمما تورکلر، بو زاماندا، ائوز حاکیمیتلرینین یانندا دوراراريال ائوز میللی کارلاری و میللی دوولتچیلیکلریف میللی حاکیمییتلری ائوچون ساواشمیرلار و ائولمورلر و دوشمانلاری ائورلورمورلر.
قاجار شاهی فارس ایراده سی ایله اوروسا سورگون سالینیر. تورکلر ایسه، فارسلارین یانیندا دوراراق، شاهلارینین سورگون سالدیریلماسینا سئوینیرلر. محمدغلیشاه ایکی کره، اوروسدا، تورکلردن اوردو توپلایاراق، ایکی ائوچ جیبهه دن حاکیمییتی اله گئچیرمک ائوچون یولا چیخیر. ساواشیر آمما تورک میللتی و آیدین سایئلانلار، فارسلارلا ساواشا گیرمیرلر. فارسلارین جیبهه سینده یئر آلیرلار. شاهین قارداشلاریندان جیبهه ده شهید اولورلار.
سونرا و ریضا پالانچی کودتایا گیریشمه دن ائونجه، شئیخ محمد خیابانی آزربایجاندا بیر میللی حاکیمییت قورماغا قالخیر. آلتی آیدا داوام گتیریر. او بیر دوولت یاراداراق، قاجار ممالیکی آمما فارس دوولتچیلیگیندن باغیمسیز "آزادیستان"ی قورور. تورکلر بو باغیمسیز دوولتین یولوندا ائولومه حاضیر اولمورلار. نیه؟ پون فقط اینسانلیقا، حوقوقا، آزادلیقا، دئموکراسیی نین ایچی بوش قاوراملارینا تاولانیبلار. او ایچی بوش آمما گوزل سئوزلرین دالیسیجان، یوخلوغا گئتمه یی سئویرلر. ساواشدان، ائولدورمکدن، یارالانماقدان، ائولدورمکدنف او ایچی بوش سوزلر آدینا چکینیرلر. داها بیر تاریخسل فورصتی تورک میللی دوولتیچلیگی و میللی حاکیمییتی الدن وئریرلر.
سونرا سیدجعفر پیشه وری میللی حکومتی، همده خالقا دایاناراق، قورور. بیر ایل ده بو میللی دوولتچیلیک و تورک حاکیملیک چابالاری داوام ادیر. آمما هم اونجوللر، همده میللت، پانفارس و پان ایرانچیلاشمیشلار. ایران و فارس دوشونجه لری، تورکلرین ضیالی آدلی گئری قالمیش و بئیین لری یئخانمیش بیرئیلرینه، تورکچولوکدن، میللتچیلیکدن، حاکیمییتدن داها چوخ اونم داشیر. اونلار، توپلومسال کارلارا اینانمیرلار بلکه بیرئیسل کارلارینین الده ائدیلمه سینین یونونده چالیشیر و اینانیرلار. بونون ائوچون دور کی میللی حوکومتین قورونماسی یولوندا، فارس و دونیا قارشیسیندا دوراراق، وطن، میللت، دولتچیلیک، میللی جاکیمییت اوغوروندا شاواشاراق ائلمورلر. تسلیم اولماقلار، سویقیریما معروض قالماقلا ائولومه راضیله شیرلار.
داها سونرا، اللی یئددی دئوریمی باشلیر. توم تورکلر پانفارس و پان ایرانچیلیق ائوچون یئیین لری یئخانمیش. حتتی آیتوللاه شریعتمداری نین حیمایه سی ایله قورولان پارتی بئله "آیرانچیلیق" آدی آلتیندا ایشه باشلیر و پان ایرانیست دیر. بو زاماندا تورکلر میللی قاوراملاردان اوزاقلار. میللی دوولتچیلیک، میللی حاکیمییت، میللی حاقلار، میللی قوروملارین قورولماسی، میللی دیل، میللی تعلیم سیستیمی و ... دئیه  هئش بیر قاورام، هئش بیر تورکون بئینینه گلمیر. اوندان دانیشمیر. اونلاری ساوونمور. هر نه وارسا، پانفارسلیق و پان ایرانچیلیق دیر.

بو قیسسا ویدئودا گوروندویو کیمی، آنایاسا مجلیسینده، اون بئش اینجی اصلی دارتیشارکن، تورکلردن دانیشان یوخ دو آمما "محئتقی بشارت" آدلی ایصواهانلی (اصفهان) تورکجه ایله قارشی دورور. او، ائوزللیکله توپلومسال میدیالاری "آذری" دیلیده، یازیب اوخاماسئنی "خطرلی" بیلیر و سورور: خطرلی دئییل کی میدیالاردا آذریچه یازالار؟
 بیر تورک آدلی وکیل، دوروب بو عئرقچیلیقا و پانفارسچیلیقا قارشی سوز اتمیر. دانیشمیر. محکوم اتمیر. مجلیسی ترک اتمیر. ساکیت قالاراق، پانفارسلیقی دستکلیر. اونلارین اوستونلوگونه و اوستون اولماسینا موهورباسیر.
بو اوتورومدا، بلوچلاردان مولوی عبدولعزیز بئله دانیشاندا، ائوزگوونسیز و میللی گوونسیز بیر روح حالی ایله دانیشیر. آمما گئنه ده او، میللی عرب، میللی بلوچ دیلیندن دانئشمیر. یادا بئیین یئخانمیشلیقدان دولایی میللی بلوچ دیلیندن دانیشابیلمیر. بلکه دیلی توتار توتماز، سوروشور "اگر بیری ایسترسه عربی یا بلوچی اوخوسون، اونا عرب ائویرتمن و عربجه کیتابلار یا بلوچ ائویرتمن و کیتابلار توتولاجاق می؟" اونون صافلیقی، ساده لیگی، فراسلارین سوزلرینه تئز اینانماسیندان بللی دیر.
فارس اولمایان میللتلره قارشیت، فارس و ائوزللیکله شیرازلی "مکارم" آدلی موللا ایسه "فارس و ایران میللی" کیملیگین ایرلی سورور و دئییر: "بیزیم میللی بیرلیگیمیزی قورومامیز ائوچون، بیز، مملکتیمیزده، بیر باغلانتی زینجیرینه موحتاجیق. اگر قرار آلئنا، هر بولگه نین کیتابلاری، او بولکه دیلینده اولسون، بیر بیریمیزدن اوزاقلاشاریق و میللی بیرلیکیمیز قوپار."
بو فارس موللاسیندا، فارس میللیلیک، فارسچیلیق، ایرانلیلیق اینکیشاف اده رک، آپا آچیق گورونور. عاینی حالدا، فارس اولمایان میللتلرین وارلیقین و ایستکلرین، دیله گتیرمه سه ده، بیلییر. بونون ائوچون ده، فارس اولمایان میللتلرین دیلین ایران و فارس ائوچون میللی تهلوکه سایئر و فارسدان باشقا دیللرین اوخونماماسین ایستیر.
یازار دئدی: کوشکوسوز کی سومورگه لیلرین گئچمیش قوصورلاری، گله جک تاریخلری حاقدا هئش بیر آنلام داشیماز. یانی، ایراندا سوموگه لشمه یه محکوم اولموش تورکلرین گئچمیش ده کی قوصورلاری، اونلارین گلجک تاریخلرین قارالاماز. گئچه جکده چوخ خطالار اتمیشیک. چوخ ترسینه قرارلار وئرمیشیک. حاقلاریمیزیف میلی حاکیمییتیمیزی الدم وئرمیشیک. سومورگه لشمه میزه بئله ایذین وئرمیشیک. بونلارا تای یاندیردیقیمیز فورصتلر چوخ اولوب. اونلاریندا سونوجون یاشاماقا زورلانمیشیق آمما گلجکی بیز و گلن نسیللر یاراتمالیییز. دوشونه رک یاراتمالییق. نیه کی گلجک ائوز ائوزونه بیر تاریخ دیر کی بیز اونو، ایندیدن یازماقا باشلامالییق. همده ائوزومو، ائوزوموز تورک اولاراق، تورک باخیشی ایله، تورکلوک یول تونتمی ایله. باشقالاریندان تقلید اتمه مک ایله، باشقا میللتلری کندیمیزه ائولگو و آماج توتماماقلیق ایله، آماجلاریمیزی، ایستکلریمیزی، خیاللاریمیزی، ائولگولریمیزی، قلاووزلاریمیزی، یول تونتمیمیزی، کندیمیز و کندیمیزه لاییق جیزمهلی، خیال آتمه لی، بئینیمیزده یاراتمالیف خالقیمیزا گوسترمه لی، اونلارا ال تاپماق ائوچون یولا چئخمالی و یولون زوراکیلیقلارینا، چتینلیکلرینه دوزمه لییز.
یازار یازیر: اوزگورلوکلرینی گئری قازانیلیرسا، گئچه جکده کی قوصورلارینی قاپاتیرلار، کوشکوسوز. 
بورادا یازاین بیر ایلگینج دوشونجه سی وار. اونجا، بیر شرط وار کی گئچمیشده کی قوصورلارا بیر سون نوقطاسی قویولسون. اودا "ائوزگولویو، گئری قازانماق." یعنی هر بیر میللتی کی آزادلیقین الدن وئرره، یا آزادلیقین آلالار. ایراده سیز اولار. ایراده سی یوخ حساب اولار. آزاد اولمایان بیر میللتین، ایراده سی ده اولماز. اصلن ائوگرولویو اولمایان بیر میللت ائوچون "ایراده نین آنلامی یوخ دور. سیز دوشونجه حبسینده اولسانیز، حبسه دوشدوگونوز فیکیرلرین ایچینده دولاشیب، دورارسیز. محبوس اولدوقونوز دوشونجه لر، سیزه ائوزگورلوک وئرمز. ائوزگورلویه یئله گوتورمز. چون اسگی یوللار و دوشونجه لری، اسکس سونوجلارا چیخار. باشقا بیر یولا چیخماق ایسترسه نیز، دوشونجه لرین حبسیندن آزاد  اولمالی و سونو ریسک گوتورن یوللارا گیرمه لیسینیز. هپ، ریسکیلی یوللار و ریسک ائدن آداملار و میللتلر، یئنیلیکلری الده اده بیلرلر.
یازارین سوزو بودور کی اوزگورلویونو ایتیرمیش بیر میللتین، چاره سی، یئنی دن ائوزگورلویونو الده اتمک دیر. ائوزگورلوک، چوخ باهالی بیر وارلیق دیر. ساده جه اله گلمز. هر باهالی بیر شئی ائوچون، چوخ چالیشمالی، چوخ خرجله مه لیدیر. آزادلیق ماطاحی، پوللا آلمالی بیر ماطاح دئییل. اونا، جانئن ایچیندن اینانمالی و اونون ائوچون جان ماطاحین توحفه اتمه لی دیر. ائوزگورلوک ائوچون جان وئرمه که حاضیر اولمایان میللت، اونو یئنی قازانا بیلمز.
بورادا منیم بیر چلیشگییه دوشمه می گورهبیلیرسینیز. بیر طرفدن آزادلیقی، اینسانلیقی، دئموکراسی نی و حوقوقو، قوروملاری قورولمامیش میللیلرین خئیرینه گورموروم. باضا طرفدن ده آزادلیقی اولمایان بیر میللت، گئچمیشین، ایراده اتدیگی کیمی و اومدوقو کیمی قاپاتابیلمز دئدیک. بو چلیشکی دوغرو دور. آن باشدا، تورکلر بو قاوراملارا ایناناجاقلار. اونلاری الده اتمک ائوچون ساواشاجاقلار و اونلاری یاشاماق ائوچون بوتون گوجلری ایله دایاناجاقلار آمما او قاوراملارین او زامان اونمی وار کی اونلاردان ائونجه میللی حاکیمییت، میللی قوروملار، هر تورلو تهلوکه لرین قارشیسی آلینسین. او زامانکی میللی قوروملار یئرلرینه اوتوردو، میللی حاکیمیت، میللی قوروملار بو حاقلاری، بو آزادلیقلاری، بو دئمورکاسینی، بو اینسانلیقلاری قورویابیلر. اگر میللی حاکیمیت اولمازسا، حتتا او قاوراملارا اینانماق بئله یالان دیر. یاریمچیلیقدیر. چون ایجرا احتیمالی یوخ دور. تورکلر اولاراق گئچمیش یوز ایلده، بونون اولاسیزلیقین تجروبه ادرک یاشادیق. هم میللی حاکیمیت، هم دوولت، هم آزادلیق، هم حاقلاریمیزی، هم اینسانلیقیمیزی، همده ئوموکراسینی الدن وئردیک. بوگونف ائله بیر دورومداییق کی آزادلیق نه دیر؟ حوقوقلار نه لر دیرلر؟ دئموکراسی نئجه اولار؟ اینسانلیق نه جور بیر قاورام و یاشام دیر؟ بیلمیریک. بئینیمیزده، یالان پالان بیز یاریم یاپالاق سوزلر وار کی هئش بیر درده درمان دئییل. بونلاردان قورتولمالییق. یئنی بیر تعریف لر، میللی تعریف لر، تورکلوکه دایاناق تعریف لر اتمه لی و یاشاماغا، یول وئرمه لییک. یئنی لیک، قوخونج اولار. چون قارانلیق کیمی گورونر. آمما او زامان کی پرده آرخاسینا گئچدیک و یئنیلیگی کندی ائوزو و ائوزو ایله قارشیلاشدیق، قورخو یئرین سئوینجه وئریر.
آزادلیق ائوچون ایکی جیبهه ده ساواشمالی دیر. بیری دوشونجه لریمیزی دئییشمه آزادلیقی اوغوروندا، او بیریسی سه آزادلیغیمیزین دوشمنلریایله ساواشمالییق. ائولدورمه لی و ائوله گه حاضیر اولمالییق. ان ائونملیسی بو دور کی ایچیمیزده کی آزادلیقلا دوشمنلیک ادن، بئیین یئخامانین اتکیلیلری قئراق و کندیمیزی، دوشونجه لرمیزی، دویقولاریمیزی ایران فارس بئیین یئخاما سیستیمینین زیندانیندان آزاد اده ک. ایشیکده کی دوشمنلری قیرماق و اونلارا غلبه چالماق، داها چوخ قولای دیر.
یازار اینانیر کی "توم میللتلرین دهاسی وار." یعنی تورم سومورگه اولموش یا اولمامیش میللتلرین یئیین گوجلری واز. اکر میللتلر آزادلیقا ایراده اتسه لر، بئیین گوجلری ایله، ایسته دیکلری یونه گئدر و یازادیجی اولارلار. بو یارادیجیلیقین ان باشیندا دا "میللی حاکیمیت و دووتچیلیک گلیر.
یازار، بو سوزلردن سونرا بیر آچی وارلیقی اورتایا آتیر: " دها وار آمما سومورگه لشتیریلن لر ایله سومورگه چیلرین آراسیندا بو فرق وارکی سومورگه لشتیریلن لر ایندی بیر آجی دورومو، سومورگه لشمه یی و آزادلیقلارینین اولماماسین یاشاماغا محکوم دورالر." بیز تورکلر، فارسلیقا، سومورگه لشمه یه، فارس دیلینه، تاریخینه، حکومه تینه، حاکیمیتینه، قانونلارینا، عئرقچیلیقینا، و مین لر چوره زوراکیلیقلارینا محکوم اولموشوق. بو دورومدان قورتارماق ائوچون بئله، ان باشدا یئینیمیزین یئخانماقدان، قورخودان، ایناندیریلدیقلاریمیزدان، تسلیمییتدن خیلاص اولمامیز گرکیر. سومورگه لشدیریلمه میزه ده اینانمالییق. اوندان قورتومامیزادا اینانمالییق.
 یازار تیکرارلا دئدی: "شکسیز، سومورگه و سومورگه چیلیگین گرچکلیگی بیر اوزل، تاریخی وارلیق دیر. سومورگه لشتیریله نین دورومو، کوشوللاری و بو گون وار اولوشلاری ایله اوزل بیر دوروم دور." یعنی هم سومورگه لشنلر همده سومورگه چیلری، بو گونلرده بیر گرچک دورومو یاشیرلار کی بو چاغا عایتدیر. گئچمیشده یوخوموش. گلجکده ده یوخ اولابیلیر. بودا میللی ایرادهف مئیل، ایسته و هزینه وئرمک ایراده سینه باغلی دیر.
مئمی "انتلئکتوئل" سوزون یئنی بیر قاورم اولاراق اورتایا آتیر. بو کلمه لاتینجه دن گلمه دیر. فارسجادا "روشنفر" و تورکجه دا "صیائلی" ترجومه اولموش. انتئلکتوئل" نه آنلاما گلیر؟ گوگول بونون گوگون "اینتلئکت" یازاراق، بئله آچیقلیز: 
intellect: the faculty of reasoning and understanding objectively, especially with regard to abstract or academic matters. 
تورکجه یه چئویسک، بویله بیر آنلاما گلیر: ذهینسل اولاراق عاغیللی نه دن لری  بولماق و گرچکلیگی دوشونمک دیر. ائوزللیکله عاغیللیلیقا یادا آکادئمیکلیکه دایانماق دیر.
اوندا هر بیر آدام کی بیر نئچه چیلد کیتاب اوخویوب، اونون بونون سوزلرین گوشیرسه، عاغیل ائوزو ایله یوخ، ایستک ائوزو ایله و تقلید یولو ایله پوز وئریر، "انتلئکتوئل" اولاماز. چون ائوزو، عاغیل یا آکادئمیک یوللا بولمامیش و او دوشونجه لرین ایری دوزلوگوندن خبرسیز دیر.
منجه ده، انئلئکتوئل ایله بیر آدام دیر کی کندیسین توپلومدا یائلمیش کوهنه فیکیرلره قاپدیرمیر. یئنی فیکیر و دوشونجه لرین دالیسیجان دیر و یئنی بیر دوشونجه یا دوکترین اوریایا قویور. یانی تقلیدچی دئییل. ائوزله لرین تعریفلرینه تسلیم اولمور. یئنیلیک یاراتماتق ائوچون چابالیر.
روشنفکر ایله بیر فرقی وار. روشنفکر سوزونده، بیر شئین کیلیدین پئویریجکسین. او شئیده ایسته دیگین یونده ایشیقلاناجاق دیر. بو یاندریماق گوجو، بیر آدامین یادا بیر قورومون الینده دیر. او درو کی سیزین روشنفکر اولما کیلیدیزی وورور. سیزین روشنفیکر اولاراق یاندیریر یوخسا سوندورور. "ضیالی" یا انئلئکتوئل ده بو آنلام یوخ دور. بلکه سیز ائوزونوز زحمت چکرک، ایچینیزده کی بو گوجو، پوتانسیلی کشف ادیرسینیز. بونون ایچون، دونیا گوروشونوز، باخیشینیزین آچیسی، اینانجلارینیز دئییشمه لی دیر. کوهنه دوشنوجه لرله، یئنی بیر دوشونجه لری الده اتمک اولاناقسیز دیر. اگر یئنی بیر دوشونجه و سونوج آختاریرسانیز، کوهنه لردن قورتارماق و ایچینیزده، دوشونجه تیزده، باخیشینیزدا و باخیش آچینیزدا دئییشیکلیک یاراتمالیسینیز. یوخسا، ضیالی قاورامی اورتادان قالخار.
بیر وار کی قارانلیقدا، داها راحات یاتماغا چالیشاسان. باشقالاریندا سوسدوراسان. بیرده وار کی قارانلیقدا، بیر ایشق یاحماق ایمکانین آختارایانیز یا یاراتماقا چابا گوستره سنیز. حتتا اورادان چیخما دوشونجه سین اورتایا آتاسینیز. یادا اورادان چیخماق اوغوروندا بیر یول آختاراسینیز. بلکه سیزه گوله جکلر. راحاتلیقلاری پوزولاجاق دیر. بلکه کیمسه سیزه اینانماز. بلکه هئش کیم سیزله یولا چیخماز. تک قوویارلار. توهین ادرلر. اله سالارلار. آمما سیز دوشونجه ائورتیرسینیز. یادا قارانلیقدا، بیلکه دن هانکی یونه گئتمک گرکیر، یولا دوشورسونوز. بیر شئیلر سیزین جانیزا دئییر. سیزی اینجیدیر. یارالیر. یئخیلیرسینیز آمما بورادان چیخماق ایستیرسینیز. هئچ اولمازسا، دورومو دئییشدیمک آماجینیز وار. اوتوروب، الی قولو باغلی دورمامیسینیز.بلکه ده گئتدیگینیز یون، بیر یئره چیخدی. بلکه ده ائولومله قارشیلاشدینیز. انئلئکتوئل لر اوتورانلار دئییل. دوشوننلر، ریسک آلاراق، آیاقا قالخانلاردیرلار، منجه.
یازارا گورا  "ضیالیلیق جدللریندن داها اونملی، گونلوک یاشامداکی کیچیک سیخینتیلار دیرلار." یعنی بیر آدامی سومورگه چیلیکدن یا سومورگه یانلیسیندان اوزاقلاتماق ائوچون، دوشنجه لی دانیشیقلاردان چوخ، یاشامداکی گوردویوموز، دویدوقوموز، اشیتدیگیمیز خبرلر، چتینلیکلر، ظولوملر، جینایتلر، و ...اتکی بوراخیر. بونرا بیزی داها قولای آیئلدیرلار.

انصافعلی هدایت
تورنتو - کانادا
18.05.2022


 




 























بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 378

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 378 https://youtube.com/live/sOawqByWO9o