مهندسی جهل 029: تورکی، زبان حقوق و زبان مفاهیم مجرد عقلی هم بوده است
در قسمت بیست و نهم از "مهندسی جهل" به دو کتاب تخصصی تورکی نظری اجمالی انداختیم.
یکی از این کتاب ها با نام "فرایض" ترجمه ای از زبان عربی به تورکی است که در سال 974 هجری قمری نوشته و تمام شده است.
موضوع این کتاب بسیار پیچیده بوده و به حقوق فردی و اجتماعی مربوط است.
کتاب از همان ابتدا و بعد از دو سطر، به زبان تورکی نوشته شده است اما چون کتاب به حقوق و تخصص بسیار دقیق نیاز دارد، نویسنده از علایم استاندارد برای تعیین صداهای حروف و کلمات استفاده نکرده است.
از طرف دیگر، چون کتاب دست نویس هست، چرخش قلم نویسنده بر روی کاغذ، برای ترسیم حروف و صداها، کمی متفاوت از آثار و خط الرسم نویسندگان دیگر است.
با این همه، با تلاشی اندک می توان کتاب را خواند و کلماتی که در ابتدا و به خاطر رسم الخط نویسنده، گمان می رفت نتوان نخواند را هم در متن صفحات و حملات دید و آشنا شد و خواند درک کرد.
نام کتاب دوم "صفات سلبیه و ثبوتیه" است که در باره عقاید سنی ها در مورد صفاتی که می توان و باید به الله نسبت داد و صفاتی که نمی توان به الله نسبت داد، تعریف و توضیح داده است.
لذا این کتاب هم درون دینی است و به مسایل ذهنی، مجرد و عقلی پرداخته است.
وقتی نویسنده تورک کتاب، می خواهد صفات سلبی یا صفات ثبوتی آلله را بیان بکند، ابتدا هر صفت را معنی کرده، تعریف می کند. گاهی نویسنده بعد زا بیان معنی و تعریف آن مفهوم، معنای سلبی آن صفت ثبوتیه یا معنای ثبوتی آن صفت سلبیه را هم ایضاح می کند تا خواننده بداند و آگاه باشد که تعریف نویسنده از هر کلمه و مفهوم چیست تا اگر خود خوانند از آن کلمات و مفاهیم تعاریفی در ذهن دارد یا تعاریف دیگران را به خاطر دارد، آن ها را با تعریف نویسنده این کتاب مخلوط و قاطی نکرده و به اشتباه نیفتد.
همچنین خواننده، به تضادهای احتمالی تعریف خود یا دیگران با نویسنده آگاه بوده، تضاد آن ها را ادراک بکند.
از این منظر، روش نوشتاری نویسنده و شیوه نزدیکی او به عقاید دینی، علمی و بر اساس تعاریف در علوم امروزه در قرن بیست و یکم است.
نویسنده در آخرین سطر این کتاب از "دین و ملت" و از "شریعت" هم تعریفی مختصر ارائه می کند.
به عقیده نویسنده، احکام و مسائلی که به اعتقادات انسان ها مرتبط هستند، “دین” یا “ملت” نامیده می شوند اما احکام و مسائلی که به اعمال افراد مربوط هستند، شریعت نامیده می شوند.
این دو کتاب، در درون دایره دین اسلام قرار دارند اما اولی به حقوق انسان ها در اجتماع اختصاص دارد و دومی به توضیح عقاید بخشی از مسلمانان درباره الله و ملائکه اختصاص یافته است.
اما موضوع و شیوه نزدیکی به موضوع در هر دو کتاب تخصصی است. زبان هر دو کتاب هم تورکی است و زبان و توان اندیشه ورزی تورکی توانسته است، به راحتی هم مسایل مجرد فکری و هم مسائل پیچیده اجتماعی و حقوقی را توضیح بدهد.
با خواندن این دو کتاب، می توانیم با قدرت و نفوذ زبان تورکی در بیان علوم و شریعت و دین بیشتر آشنا بشویم به به انبان لغت های تورکی ما افزوده خواهد شد.
انصافعلی هدایت
09 آپریل 2025
No comments:
Post a Comment