مهندسی جهل 034: این ترجمه تورکی از قرآن، یکی از تورکی ترین کتاب ها است
در برنامه سی و چهارم از "مهندسی جهل" برای خواندن دو کتاب قدیمی تورکی تخصصی شمعی روشن کردیم.
کتاب اولی که به تورکی و با نام "رسالر" معرفی شده است، در سال1264 توسط فردی با نام "سید مصطفی خیربنا (؟َ) خریداری شده است. همین تاریخ، نشان می دهد که تاریخ نوشتن این کتاب به زمانی قدیمی تر از زمان خرید آن برمی گردد.
همان طور که از متن "رسالر" بر می آید، این کتاب، مجموعه ای از چند کتاب کم قطور است که توسط یک نویسنده به رشته تحریر در آمده است.
نویسنده، در متن رساله "کشف الاسرار فی طریق التصوف لاهل الله و المقرب و الابرار" نام کامل خود و مکتب عرفانی و صوفیانه ای که به آن وابسته است را بدین گونه معرفی می کند: “احمد عیسی اوغلو” که وابسته به “قطب العارفین شیخ علاء الدین عشاقی" است. او در ادامه، به نام های دو کتاب بسیار مفصل خود با نام های "جامع الاسرار" و "رساله توحید" اشاره می کند.
دومین رساله کم حجم این کتاب "رساله توحید" نام دارد. به نظر می رسد که این "رساله توحید"، خلاصه ای از کتاب بسیار مفصل “رساله توحید” به زبان تورکی است.
به احتمال بسیار زیاد، آن کتاب های مفصل هم به زبان تورکی شده اند. با این احتمال که ما، اطلاع دقیقی از زبان آن دو کتاب نداریم. امیدواریم که در آینده، به حضور آن دو کتاب شریف هم نایل بشویم.
علت ظن ما به این که آن کتاب ها تورکی هستند، آن است که نویسنده مدعی است که اگر خواننده به هنگام خواندن این متون، به سوالها و اشکالاتی برخورد، به آن کتاب های مفصل مراجعه بکند.
رسالر، در دویست و چهل و چهار صفحه و در موضوعات و مراحل عرفان، تصوف و تعریف مفاهیم آن ها نوشته شده است.
خط کتاب بسیار واضح و قابل خواندن است. برای بی سوادی همچون ما که به سبب زندانی شدن در زندان جهلی که یک واحد سیاسی جدیدی به نام ایران، دیوارهای آن را در اطراف شش نسل از تورکان کشانده است، هر از گاهی سخت و دشوار می نماید.
علت چنان سختی در خواندن دست نوشته های تورکی قدیمی، آموزش اجباری ما تورکان ساکن در اکناف ایران در زبان، ادبیات، شیوه فهم و شناخت جهان و تاریخ اشغالگران فارسی است.
این فارس های مسلط بر تورکان و دیگر ملل در این منطقه، حق و اجازه خواندن، نوشتن و حتی حق دسترسی به کتاب های قدیمی تورکی را از شش نسل از تورکان دریغ کرده اند. تا این شش نسل در باره زبان، تاریخ، فلسفه، نوع جهان بینی و حتی نگرش دینی تورک ها بی سواد مطلق بمانند.
فارس ها خواسته اند تا از این تورکان تحت اشغال وطنی-مغزی، فارس یا پانفارس های قهاری بسازند که این پانفارس های اشغال شده مغزی-وطنی، کمر به آزادی وطن و مغز خود از اشغال دشمن مسلط نبندند، بلکه فارسی تر از فارس ها شده، به کشتار تمدن، زبان و فکر تورکیت در ایران جدید و در میان تورک ها دست بزنند.
با این وجود، هر چه با چنین متن های تورکی دست نویس تاریخی انسیت بیشتری می گیریم و زمان بیشتری را با آن ها سپری می کنیم، بیش از روز قبل، چشم ها و حافظه مغزی اشغال شده ما با گردش قلم برای نوشتن خطوط و صداها عادت می کند. معانی و صداهای آن ها را بهتر از روز قبل دریافت می کند.
می دانیم که هیچ امری بدون سرمایه گذاری عمری و مادی به ثمر نمی رسد و نتیجه نمی دهد. در نتیجه، برای غلبه بر این ناتوانی خود در خواندن و نوشتن و ادراک صداهای تورکی و فهم کلمات تورکی و پیروزی به جهل مهندسی شده، تنها از راه ممارست و سرمایه گذاری جدی و تمرین روزانه "تلاش برای خواندن دست خط های قدیمی و تورکی" می توانیم، اگر عمری باقی بود، به مهارتی در تورکی خوانی و تورکی دانی دست بیابیم.
به هر حال، خواندن بیش از نود و هشت یا نود و نه درصد این کتاب دست نویس قدیمی، آسان نمود. خط کتاب بسیار واضح تر از برخی کتاب های خطی است که در گذشته به چشیدن مزه های شیرین تورکی در آن ها اقدام کرده بودیم.
موضوع این کتاب هم تخصصی است. چرا که با زبان و اصطلاحات رشته های خاصی از عرفان و مکاتب عرفانی آمیخته است. اما کتاب فاقد صداهای تورکی بر روی حروف است.
شاید به همین دلیل بود که خواندن این کتاب بیش از گذشته برایمان آسان می نمود. چرا که کتاب را نه بر اساس صداهای خطوط در سرزمین و تاریخی معین با لغات تخصصی در آن زمان که با صداها و بر اساس کلماتی که ذهنمان از کتاب های فارسی به عاریت گرفته است و بر اساس صدای کلمات در خانواده و شهر روستایی که در آن زیسته ایم و با آن ها همساز و همنوا گشته ایم، خواندیم.
به عقیده این بی سواد، کتاب دوم تورکی، در میان حدود پنجاه کتابی که در سی و چهار برنامه مهندسی جهل و تا کنون در سایه سرو وش آن ها نشسته ایم، خالص ترین زبان تورکی را دارد. اهمیت تورکی نویسی و تورکی اندیشی نویسنده کتاب دوم زمانی روشن تر خواهد شد که بدانیم، کتاب دوم، ترجمه "قرآن" به تورکی است.
همان طور که می دانیم، تورکان مسلمان، مسلمان ترین مسلمانان بوده اند و در حفظ اسلام و قرآن و احادیث، بیشترین تلاش ها را انجام داده اند تا حاکمیت و خلافت تورکان مشروعیت دینی هم داشته باشد.
برای همین هم تورکان به حفظ قرآن و دخیل کردن کلمات و زبان قرآن در زندگی، داد و ستد روزانه یشان هم همتی مضاعف داشته اند.
از همین جا روشن است که باید در ترجمه قرآن به زبان تورکی، مانند دیگر ترجمه های تورکی از قرآن یا دیگر کتاب های عربی، از کلمات قرآن و عربی بیشتری استفاده می شد تا به معنی و متن قرآن نزدیکتر دیده و احساس بشود.
لاکن، مترجم این کتاب، در ترجمه قرآن به تورکی، بیشترین تلاشش را به کار برده است تا قرآن را به تورکی خالص ترجمه بکند. در همین نگاه ساده به متن کلماتی که ترجمه کرده است، به نظر رسید که بیش از نود درصد کلمات قرآن را به تورکی برگردانده است.
این ترجمه کار بسیار سختی بوده است. چرا که باید مفاهیم ذهنی، عقلی، انتزاعی، غیر قابل لمس و غیر مادری در قرآن را به تورکی برگرداند.
ما تصور می کردیم که بدون یاری گرفتن از خود کلمات قرآنی و زبان عربی، ترجمه تروکی قرآن غیر ممکن است اما فراوانی بسیار زیاد دامنه لغات و ده ها هزار افعال بسیط تورکی و آگاهی نویسنده به مخازن کلمات تورکی و افعال بسیط آن، این امکان را برای مترجم فراهم آورده است تا نه تنها تورکی ترین ترجمه از قرآن که تورکی ترین کتاب تورکی که تا کنون با آن مواجه شده ایم را تدوین بکند.
در ترجمه قبلی از قرآن، مترجم یا مفسر قرآن، تک تک کلمات قرآن را معنی و تجزیه تحلیل ادبی، تاریخی، دینی و معنایی می کردند.
در حقیقت، اگر کلمات قرآن به رنگ خون نوشته و از متن تورکی متجزا نمی شدند، کلمات قرآنی، در دل انبوه کلمات تورکی گم می شدند ولی دیلمانج این کتاب، متن عربی قرآن را با خطی واضح و بزرگ، در وسط کتاب و با فاصله بسیار بین سطرها و در سطری مستقیم نوشته است اما معانی هر کلمه عربی-قرآنی به تورکی را به طور مورب و در زیر هر کلمه عربی-قرآنی درج کرده است.
متاسفانه کتاب در اثر مرور زمان و کوتاهی های صاحبان کتاب، در طول تاریخ آسیب های فراوان فیزیکی دیده و خواندن کلمات تورکی مورب را با دشواری زیادتری روبرو کرده است.
یکی از دلایل سخت تر شدن خواندن این کتاب تورکی، ریز بودن کلمات تورکی در مقایسه با بزرگی و درشت خط بودن کلمات قرآنی-عربی است.
به نظر می رسد که اگر دولت و نهادهای تورکی، اگر هم نشد، یک تورک مسلمانی، آستین همت بالا بزند و هزینه تدوین و چاپ مستقل قرآن تورکی بر اساس این ترجمه تورکی از قرآن را تامین بکند، کاری بیس خیر و باقیات و صالحات بی نهایت عظیمی را از خودئ به یادگار خواهد گذاشت. چنین کاری خواهد توانست، بر قدرت زبان تورکی، به خصوص در مقابله با متون مقدس دینی، بیفزاید.
انصافعلی هدایت
15 اپریل 2025
No comments:
Post a Comment