Tuesday, March 3, 2026

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 317

 بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 317

https://youtube.com/live/mW9aOwyT8q4


I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ

  1. Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 317 [00:57]

  2. Videonun tam başlığı: بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 317 [Video Title]

  3. YouTube URL-si: [https://youtube.com/live/mW9aOwyT8q4?feature=share](https://youtube.com/live/mW9aOwyT8q4?feature=share) [Video URL]

  4. Video ID: mW9aOwyT8q4 [Video ID]

  5. Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-03-04 [YouTube Publish Date]

  6. Videonun dəqiq müddəti: PT1H16M38S (1 saat 16 dəqiqə 38 saniyə) [Video Length]

  7. Videode göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif" (və ya Məcmuə-i Lətaif, Mədən ül-Məarif — fıkhi terminlər, lüğəvi izahatlar, hədislər və irfani məcmuə, Hicri 1115 nüsxə tarixi / ~432 il öncə, Üsküdarlı Əbdülqadir Məruf bəy vəqfi) [00:56, 01:48, 07:36].

  8. Müəllif/müəlliflər: Klassik fıkıh və lüğət alimləri [07:36].

  9. Dil/dillər: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili, fars dili [07:28].

  10. Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 1115 (Ramazan ayının sonları, çərşənbə gecəsi — nüsxənin köçürülmə tarixi / ~432 il öncə), Hicri 1077 (Üsküdarlı Əbdülqadir Kamankeşin vəfat dövrü) [02:36, 04:30].

  11. Kitabxana/arxiv: Süleymaniyyə Kitabxanası / Rəqəmsal Kolleksiya [01:36].

  12. Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi ya başqa identifikator: Suleymaniye Library Manuscript Collection [01:36].

  13. Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar (317-ci bölüm); qısa vaxt çərçivəsində kitab oxumaq səfəri, ötən dərslərin xatırladılması (Nəsabül-Bəlağə, Mədən ül-Məarif), "Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif" əlyazma nüsxəsinin (fıkhi terminlər, əbrəs, səfih, müdmən, haqin, təfəvvüt, şəttrənc kimi terminlərin lüğəvi və dini izahatları) səhifə-səhifə açılaraq təhlil edilməsi [00:18, 00:39, 07:36, 01:11:21].

  14. Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda qədim Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif əlyazma nüsxəsi ətraflı şəkildə araşdırılmışdır [00:56].

  15. XIV–XVI / XVII əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. XVII əsr fıkhi-lüğəvi məcmuələr korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxəsidir [00:56, 04:30].

II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?

  • Fiziki codex / əlyazma sayı: 1 əsas əlyazma nüsxəsi (Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif) [00:56].

  • NÜSXƏ A:

    • kitabxana: Süleymaniyyə Kitabxanası / Rəqəmsal Arxiv [01:36] [B]

    • vərəq/səhifə sayı: 46 yarpaq / 86 səhifə (Məcməül-Lətaif nüsxəsi) [00:56, 01:50] [A]

    • cild və tərtibat: Gön cild, Osmanlı dövrü nəqqaşi işləmələri, sökülmüş şirazə, Üsküdarlı Əbdülqadir Məruf bəy vəqf möhürləri, hər səhifədə 21-24 sətr, ərəb hərəkələri (ərab) ilə işarələnmiş sətirlər [01:16, 01:48, 03:38, 09:21] [A]

    • müəllif: Klassik lüğət və fıkıh alimləri [07:36] [A]

    • tarix: Hicri 1115 (Miladi ~1703 — nüsxə tarixi) [04:30] [A]

    • məzmun: Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif (fıkhi terminlər, lüğəvi izahatlar, dini məsələlər, əbrəs, səfih, müdmən, haqin və təfəvvüt kimi istilahların açıqlamaları) [07:36, 01:11:21] [A]

    • timestamp: [00:08] - [01:16:38]

III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR

  • NÜSXƏ A — MƏCMƏÜL-LƏTAİF VƏ SƏNDÜL-MƏARİF

    • A1

      • əsərin başlığı: Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif (Məcmuə-i Lətaif) [07:36] [A]

      • müəllif: Klassik alim [07:36] [A]

      • dil: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili [07:28] [A]

      • nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr (Fıkhi lüğət, istilah izahatları və dini risalə) [07:36] [A]

      • mövzu: İslam hüququ termogiliyası, lüğəvi köklər (əbrəs, səfih, müdmən, haqin, təfəvvüt, şəttrənc), hədis izahatları [01:11:21, 07:16] [A]

      • başladığı folio/səhifə: Vəqfnamə, möhürlər və lüğət-fıkıh bölməsi [01:48, 03:03] [A]

      • tarix: Hicri 1115 (Ramazan ayı, çərşənbə gecəsi — ~432 il öncə) [04:30] [A]

      • tarixin funksiyası: COPY / TRANSCRIPT DATE [A]

      • əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XVII əsr osmanlıca fıkhi-lüğəvi nəsri və hərəkəli (ərablı) yazılış xüsusiyyətləri [09:21].

      • timestamp: [00:08] - [01:16:38]

      • əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK

IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL

TarixMiladi qarşılığıHarada görünürHansı text unitTarixin funksiyasıTimestampƏminlik
Hicri 1115Miladi ~1703Məcməül-Lətaif nüsxəsinin köçürülmə tarixi (Ramazan sonu)Nüsxə A (A1)COPY / TRANSCRIPT DATE[04:30]YÜKSƏK [A]
Hicri 1077Miladi ~1666Üsküdarlı Əbdülqadir Kamankeşin vəfat dövrüVəqf tarixiDEATH PERIOD[02:36]YÜKSƏK [A]

V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR

AdRolHansı mətn vahidindəSübut növüTimestamp
Üsküdarlı Əbdülqadir Kamankeş (Məruf bəy)WAQF DONOR / COLLECTORNüsxə A (A1)[A] Nüsxəni vəqf edən şəxs, kolleksiyaçı[01:48]

VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR

  • RULER_NAME = Sultan II. Ahmed / Sultan Mustafa II (Hicri 1115 Osmanlı Sultanı dövrü) [04:30]

  • RULER_RELATION = Məcməül-Lətaif nüsxəsinin köçürüldüyü dövrün siyasi mühiti [04:30]

  • RULER_EVIDENCE_LOCATION = Nüsxənin xronologiya və katib qeydləri bölməsi [04:30]

VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI

  1. Mətn vahidi: Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif (A1)

    • türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: XVII əsr Osmanlı fıkhi-lüğəvi mühitində ərəb-fars terminlərinin türkdilli izahatları ilə zənginləşən, hərəkəli (ərablı) oxunuş üsuluna malik elmi nəsr dili [09:21].

    • nəsr/nəzm: Nəsr [07:36].

    • hərəkəli/hərəkəsiz: Hərəkəli (ərablı) əlyazma surəti [09:21].

    • təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətn tamamen türkdillidir [00:56].

    • XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. XVII əsr fıkhi lüğətlər korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxəsidir [00:56].

    • Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: LOW [C] (Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu isə fıkhi lüğət və istilahlar risaləsidir).

    • timestamp: [00:08]

VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM

  • Nüsxə A (A1): COMPARATIVE / TEXTUAL WITNESS (Məcməül-Lətaif nüsxəsi olması səbəbilə əlyazma korpusu üçün müqayisəli sənəddir) [00:56].

IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW [C]

  • Səbəb: Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu isə fıkhi lüğət və istilahlar risaləsidir [00:56].

X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]

  • Səbəb: Əsər Hicri 1115 tarixinə aid fıkhi terminlər, lüğəvi köklər (əbrəs, səfih, müdmən, haqin, təfəvvüt), Üsküdarlı Əbdülqadir Məruf bəy vəqfi və hərəkəli əlyazma strukturu baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdır [01:48, 04:30, 01:11:21].

XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS

  • SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif nüsxəsi [00:56].

  • POSSIBLE DUPLICATE: Yoxdur.

XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR

  • [A] MANUSCRIPT EVIDENCE: Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif (Hicri 1115, fıkhi lüğət, istilahlar və dini risalə, Üsküdarlı Əbdülqadir Məruf bəy vəqfi) [00:56, 01:48, 04:30].

  • [B] CATALOGUE EVIDENCE: Süleymaniyyə Kitabxanası rəqəmsal kolleksiyası [01:36].

  • [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın qısa vaxt çərçivəsində 317-ci bölümü başladaraq ötən dərsləri xatırlatması və "Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif" əlyazma nüsxəsini açaraq fıkhi terminləri (əbrəs, səfih, müdmən, haqin, təfəvvüt, şəttrənc) səhifə-səhifə oxuyub lüğəvi və dini mənalarını şərh etməsi [00:18, 00:39, 07:36, 01:11:21].

XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ KÜLASƏSİ

  1. Danışan qısa vaxt çərçivəsində "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" proqramının 317-ci bölümünü başladır [00:18].

  2. İşə çıxmalı olduğu üçün sözü uzatmadan dərhal kitab oxumağa keçir, ötən dərslərdə incələnən Nəsabül-BəlağəMədən ül-Məarif əsərlərini qısaca xatırladır [00:18, 00:39].

  3. Verilişin əsas kitabına keçir: "Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif" (və ya Məcmuə-i Lətaif) adlı 46 yarpaqlı (86 səhifəlik) əlyazma nüsxəsini açır [00:56, 01:50, 07:36].

  4. Nüsxənin fiziki xüsusiyyətlərini təsvir edir: gön cildini, Osmanlı nəqqaşi işləmələrini, Üsküdarlı Əbdülqadir Məruf bəy vəqf möhürlərini və hər səhifədəki 21-24 sətirlik nizamı göstərir [01:16, 01:48, 03:38].

  5. Nüsxənin katib tərəfindən Hicri 1115-ci il Ramazan ayının sonlarında (çərşənbə gecəsi, təqribən 432 il öncə) tamamlandığını qeyd edir [04:30].

  6. Kitabın içindəki hərəkəli (ərablı) yazılış üsulunun XVII əsrdə türk dilinin düzgün oxunuşunu qorumaq üçün böyük əhəmiyyət daşıdığını vurğulayır [09:21].

  7. Fıkhi terminləri və lüğəvi izahatları oxuyub açıqlayır: əbrəs (vitiliqo / dəri xəstəliyi), səfih (ağıl və düşüncə baxımından yüngül olan), müdmən (bir işə adət edən, mübtəla), haqin (sidik və ya bədən ifrazatını zorla saxlayan), təfəvvütşəttrənc oynamaqla bağlı hökmləri izah edir [01:11:21].

  8. Qısa və məhsuldar kitab tanışlığının ardından proqramı yekunlaşdırır [01:16:27].

XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ

BAŞLIQ: Hicri 1115 Tarixli "Məcməül-Lətaif" və Fıkhi Terminlər Təhlili (317-ci Bölüm)

GİRİŞ:

Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 317-ci bölümü "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" başlığı altında həyata keçirilmişdir [00:18]. Qısa vaxt çərçivəsində başladılan bu proqramda Üsküdarlı Əbdülqadir Məruf bəy vəqfi olan və Hicri 1115-ci ildə köçürülən Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif əlyazma nüsxəsi ətraflı şəkildə incələnmişdir [00:18, 00:56, 01:48, 04:30].

MƏCMƏÜL-LƏTAİF VƏ FİKHI İSTİLAHLAR:

Yay 番эda 86 səhifəlik nüsxənin gön cildi, nəqqaşi bəzəkləri və hərəkəli (ərablı) sətir quruluşu təsvir olunmuşdur [01:16, 03:38, 09:21]. Əsərin daxilindəki fıkhi terminlər — əbrəs (dəri rəngi dəyişikliyi), səfih (ağılda yüngüllük), müdmən (adət edən), haqin (ifrazat saxlayan) və təfəvvüt kimi lüğəvi və dini izahatlar dərindən təhlil edilmişdir [01:11:21].

NƏTİCƏ:

317-ci bölüm XVII əsr osmanlıca fıkhi lüğətlər və terminoloji risalələr korpusu üçün abidəvi bir dərslik olaraq qeydə keçmişdir [00:18, 00:56].

XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI

  1. Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif (Hicri 1115 Nüsxəsi): XVII əsr fıkhi lüğətlər və istilah risalələrinin mətnşünaslıq analizi [00:56, 04:30] — HIGH PRIORITY

  2. Hərəkəli Əlyazma Mətnləri: XVII əsr osmanlıca mətnlərdə ərab və səs quruluşunun qorunması üsullarının tədqiqi [09:21] — MEDIUM PRIORITY

XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL

  • Video ümumi müddəti: PT1H16M38S (1 hour 16 minutes 38 seconds)

  • İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 72:21 (01:12:21 / transcript time scale)

  • TIMESTAMP_QC = PASS

XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ

  • VIDEO = mW9aOwyT8q4

  • VIDEO_DURATION = PT1H16M38S

  • PHYSICAL_OBJECTS = 1

  • PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 1 (Majma al-Lataif wa Sanad al-Maarif)

  • PRINTED_BOOKS = 0

  • TEXT_UNITS = 1

  • TURKISH_TEXT_UNITS = 1

  • COMPOSITE_CODEX = NO

  • MAIN_TITLE = Məcməül-Lətaif və Səndül-Məarif Nüsxəsi Təhlili (317-ci Bölüm)

  • HOLDING_INSTITUTION = Suleymaniye Manuscript Library (Süleymaniyyə Kitabxanası, Istanbul)

  • SHELFMARK = Suleymaniye Library Manuscript Collection

  • EXPLICIT_COPY_DATES = 1115 AH (1703 AD copy date / end of Ramadan, Wednesday night / ~432 years ago)

  • COMPOSITION_DATES = Early 18th / late 17th century jurisprudential and lexical dictionary era

  • OTHER_DATES = 1077 AH (Death of Abdulqadir Kamankash)

  • EXPLICIT_COPYING_PLACES = Istanbul / Suleymaniye archive context

  • SCRIBES = UNKNOWN

  • AUTHORS = Classical Fiqh and Lexicon Scholars

  • RULERS = Mustafa II (Ottoman Sultan context)

  • RULER_RELATION = Archival historical holding context

  • CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)

  • EARLY_CONTROLS = NONE

  • LATE_CONTROLS = NONE

  • COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1)

  • DISCOVERY_CANDIDATES = NONE

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW

  • NEEDS_DEDUPLICATION = NO

  • HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Catalogue verification of Majma al-Lataif manuscripts in the Suleymaniye Manuscript Library

  • TIMESTAMP_QC = PASS




















No comments:

Post a Comment

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 496

  بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 496 https://youtube.com/live/6bA38CvBb_4