Wednesday, March 11, 2026

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 324

 بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 324

https://youtube.com/live/tPkgVG_rPWw



I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ

  1. Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 324 [00:16]

  2. Videonun tam başlığı: بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 324 [Video Title]

  3. YouTube URL-si: [https://youtube.com/live/tPkgVG_rPWw?feature=share](https://youtube.com/live/tPkgVG_rPWw?feature=share) [Video URL]

  4. Video ID: tPkgVG_rPWw [Video ID]

  5. Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-03-12 [YouTube Publish Date]

  6. Videonun dəqiq müddəti: PT3H15M53S (3 saat 15 dəqiqə 53 saniyə) [Video Length]

  7. Videoda göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Nuru İzah ül-Müşkat" (Futuhat-ı Məkkiyə nüsxəsinin 11-ci babından sonuna qədər türk dilinə tərcüməsi, Molla Kurani Nəvafi / Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani — 259 il öncə / Sultan Mustafa III dövrü) və "Məsnəvi-i Şərif Şərhi" (Cəlaləddin Rumi, 7-ci cildin türkcə şərhi, Hicri 1035 nüsxə tarixi / ~412 il öncə, Sultan IV. Murad dövrü, Ayaasofya Kitabxanası nüsxəsi) [00:30, 00:57, 01:11, 02:27, 04:46, 10:37].

  8. Müəllif/müəlliflər: Muhyiddin İbn Ərəbi (Orijinal müəllif) / Molla Kurani Nəvafi (Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani - Tərcüməçi) & Cəlaləddin Rumi (Məsnəvi) [01:11, 02:27].

  9. Dil/dillər: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili, fars dili [07:28].

  10. Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: 259 il öncə (~1767 / Sultan Mustafa III dövrü — Nuru İzah ül-Müşkat nüsxəsi), 817 il öncə (Futuhat-ı Məkkiyə orijinal yazılışı), Hicri 1035 (Miladi ~1625 — Məsnəvi 7-ci cild şərhi nüsxə tarixi / ~412 il öncə, Sultan IV. Murad dövrü), Ayaasofya Kitabxanası nömrə 1929 [01:40, 01:53, 04:46, 10:37].

  11. Kitabxana/arxiv: Ayaasofya Kitabxanası / Rəqəmsal Kolleksiya [10:37].

  12. Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi ya başqa identifikator: Ayasofya Manuscript Collection (No. 1929) [10:37].

  13. Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar (324-cü bölüm); ötən dərslərin (Futuhat-ı MəkkiyəMəsnəvi) xatırladılması, "Nuru İzah ül-Müşkat" (Futuhat tərcüməsi, Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani, 259 il öncə) və "Məsnəvi-i Şərif Şərhi" (7-ci cild, Ayaasofya nüsxəsi, Hicri 1035, Sultan IV. Murad dövrü) əlyazma nüsxələrinin səhifə-səhifə açılaraq təhlil edilməsi, Osmanlı sultanları xronologiyası (Sultan III. Mustafa, IV. Murad, I. Əhməd), Kösem Sultan və dövrün siyasi-tarixi müzakirələri [00:16, 00:30, 02:27, 04:46, 03:11:06].

  14. Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda qədim Nuru İzah ül-Müşkat və Ayaasofya Məsnəvi Şərhi nüsxələri ətraflı şəkildə araşdırılmışdır [00:30, 02:27].

  15. XIV–XVI / XVII-XVIII əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. Təsəvvüfi fəlsəfə tərcümələri və XVII əsr Məsnəvi şərhləri korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxələridir [00:30, 02:27].

II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?

  • Fiziki codex / əlyazma sayı: 2 əsas əlyazma nüsxəsi (Nuru İzah ül-Müşkat və Ayaasofya Məsnəvi Şərhi 7-ci cild) [00:30, 02:27].

  • NÜSXƏ A & NÜSXƏ B:

    • kitabxana: Ayaasofya Kitabxanası / Rəqəmsal Kolleksiya [10:37] [B]

    • vərəq/səhifə sayı: Məsnəvi 7-ci cild şərhi (640 səhifə / 320 PDF səhifəsi) [04:57] [A]

    • cild və tərtibat: Köhnəlmiş gön cild, sökülmüş şirazə, Ayaasofya inventar nömrəsi (No. 1929), hər səhifədə 25 sətir, qırmızı başlıqlar və mətn üstü ərab/işarələr [07:46, 08:10, 10:37] [A]

    • müəllif: Muhyiddin İbn Ərəbi / Molla Kurani Nəvafi (Tərcüməçi) & Cəlaləddin Rumi (Məsnəvi) [01:11, 02:27] [A]

    • tarix: Hicri 1035 (Miladi ~1625 — Məsnəvi şərhi nüsxə tarixi) / ~1767 (Nuru İzah ül-Müşkat) [01:40, 04:46] [A]

    • məzmun: Nuru İzah ül-Müşkat (Futuhat-ı Məkkiyə 11-ci babdan sonraya qədər türkəçə tərcüməsi) və Məsnəvi-i Şərif Şərhi (7-ci cild, təsəvvüfi şərh və hikmətlər) [00:30, 02:27] [A]

    • timestamp: [00:16] - [03:15:53]

III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR

  • NÜSXƏ A — NURU İZAH ÜL-MÜŞKAT (FUTUHAT TƏRCÜMƏSİ)

    • A1

      • əsərin başlığı: Nuru İzah ül-Müşkat (Futuhat-ı Məkkiyə Tərcüməsi) [01:05] [A]

      • müəllif: Muhyiddin İbn Ərəbi (Orijinal) / Molla Kurani Nəvafi (Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani - Tərcüməçi) [01:11] [A]

      • dil: Osmanlı türk dili, azərbaycan türk ləhcəsi, ərəb dili [07:28] [A]

      • nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr (Təsəvvüfi-fəlsəfi tərcümə risaləsi) [00:35] [A]

      • mövzu: Futuhat-ı Məkkiyənin 11-ci babından sonuna qədər olan hissənin türk dilinə tərcüməsi və irfani şərhləri [00:30] [A]

      • başladığı folio/səhifə: Giriş və tərcümə bölməsi [00:30] [A]

      • tarix: 259 il öncə (~1767 — Sultan Mustafa III dövrü) [01:40] [A]

      • tarixin funksiyası: TRANSLATION / COPY PERIOD [A]

  • NÜSXƏ B — MƏSNƏVİ-İ ŞƏRİF ŞƏRHİ (YEDDİNCİ CİLD)

    • B1

      • əsərin başlığı: Məsnəvi Şərhi (7-ci Cild) [02:37] [A]

      • müəllif: Cəlaləddin Rumi (Orijinal müəllif) [02:27] [A]

      • dil: Osmanlı türk dili və azərbaycan türk ləhcəsi [02:37] [A]

      • nəsr/nəzm/qarışıq: Qarışıq (Məsnəvi beytləri və osmanlıca nəsr şərhi) [02:27] [A]

      • mövzu: Məsnəvinin 7-ci cildinin təsəvvüfi, fəlsəfi və əxlaqi şərhi [02:37] [A]

      • başladığı folio/səhifə: Ayaasofya Kitabxanası No. 1929 qeydi və şərh başlanğıcı [10:37] [A]

      • tarix: Hicri 1035 (Miladi ~1625 — nüsxənin tamamlanma tarixi / ~412 il öncə, Sultan IV. Murad dövrü) [04:46] [A]

      • tarixin funksiyası: COPY / TRANSCRIPT DATE [A]

      • əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XVII və XVIII əsr osmanlıca təsəvvüfi tərcümə və şərh nəsri dili [01:05, 02:37].

      • timestamp: [00:16] - [03:15:53]

      • əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK

IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL

TarixMiladi qarşılığıHarada görünürHansı text unitTarixin funksiyasıTimestampƏminlik
259 il öncəMiladi ~1767Nuru İzah ül-Müşkat nüsxəsinin köçürülmə və tərcümə dövrü (Sultan Mustafa III dövrü)Nüsxə A (A1)TRANSLATION / COPY DATE[01:40]YÜKSƏK [A]
817 il öncəMiladi ~1209Futuhat-ı Məkkiyə əsərinin orijinal yazılış dövrüNüsxə A (A1)COMPOSITION DATE[01:53]YÜKSƏK [A]
Hicri 1035Miladi ~1625Məsnəvi 7-ci cild şərhi nüsxəsinin tamamlanma tarixi (~412 il öncə, Sultan IV. Murad dövrü)Nüsxə B (B1)COPY / TRANSCRIPT DATE[04:46]YÜKSƏK [A]

V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR

AdRolHansı mətn vahidindəSübut növüTimestamp
Muhyiddin İbn ƏrəbiAUTHORNüsxə A (A1)[A] Futuhat-ı Məkkiyə əsərinin müəllifi[01:53]
Molla Kurani Nəvafi (Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani)TRANSLATORNüsxə A (A1)[A] Nuru İzah ül-Müşkat əsərinin tərcüməçisi[01:11]
Cəlaləddin RumiAUTHORNüsxə B (B1)[A] Məsnəvi-i Şərifin müəllifi[02:27]
Sultan Mustafa IIISULTANXronoloji kontekst[C] Nuru İzah ül-Müşkat nüsxəsinin yazıldığı dövrün hökmdarı[01:40]
Sultan IV. MuradSULTANXronoloji kontekst[C] Məsnəvi şərhi nüsxəsinin köçürüldüyü dövrün hökmdarı[05:50]

VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR

  • RULER_NAME = Sultan IV. Murad (Hicri 1035 / Miladi 1625 Osmanlı Sultanı dövrü) [04:46, 05:50]

  • RULER_RELATION = Məsnəvi şərhi nüsxəsinin katib tərəfindən köçürüldüyü dövrün siyasi mühiti və şəcərə qeydləri [04:46]

  • RULER_EVIDENCE_LOCATION = Nüsxənin xronologiya və katib qeydləri bölməsi [05:50]

VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI

  1. Mətn vahidi: Nuru İzah ül-Müşkat (A1) & Məsnəvi Şərhi 7-ci Cild (B1)

    • türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Təsəvvüfi fəlsəfənin (Futuhat və Məsnəvi) incəliklərini, metafizik və əxlaqi bəhslərini osmanlıca nəsr dilində dərinliklə ifadə edən elmi-irfani türkdilli mətn dili [00:35, 02:37].

    • nəsr/nəzm: Nəsr və Qarışıq [00:35, 02:27].

    • hərəkəli/hərəkəsiz: Əlyazma surətləri [07:46].

    • təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətnlər tamamen türkdillidir [01:05, 02:37].

    • XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. Təsəvvüfi tərcümələr və XVII–XVIII əsr Məsnəvi şərhləri korpusu üçün müstəsna müqayisə nüsxələridir [00:30, 02:27].

    • Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: LOW [C] (Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bunlar isə təsəvvüfi tərcümə və şərh risalələridir).

    • timestamp: [00:16]

VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM

  • Nüsxə A (A1) & Nüsxə B (B1): COMPARATIVE / TEXTUAL WITNESS (Təsəvvüfi tərcümə və şərh nüsxələri olmaları səbəbilə əlyazma korpusu üçün müqayisəli sənədlərdir) [00:30, 02:27].

IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW [C]

  • Səbəb: Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bunlar isə təsəvvüfi tərcümə və şərh risalələridir [00:30, 02:27].

X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]

  • Səbəb: Əsərlər "Nuru İzah ül-Müşkat" (Futuhat tərcüməsi, Molla Kurani Nəvafi) və Ayaasofya Kitabxanası nömrə 1929 Məsnəvi 7-ci cild şərhi (Hicri 1035) baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir [01:11, 04:46, 10:37].

XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS

  • SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Nuru İzah ül-Müşkat və Ayaasofya Məsnəvi Şərhi nüsxələri [01:05, 02:37].

  • POSSIBLE DUPLICATE: Yoxdur.

XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR

  • [A] MANUSCRIPT EVIDENCE: Nuru İzah ül-Müşkat (Futuhat tərcüməsi, 259 il öncə) və Məsnəvi Şərhi 7-ci cild (Ayaasofya No. 1929, Hicri 1035) [01:11, 04:46, 10:37].

  • [B] CATALOGUE EVIDENCE: Ayaasofya Kitabxanası rəqəmsal kolleksiyası [10:37].

  • [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın 324-cü bölümü başladaraq ötən dərsləri (Futuhat-ı MəkkiyəMəsnəvi) xatırlatması, "Nuru İzah ül-Müşkat" (Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani) və Ayaasofya "Məsnəvi Şərhi" nüsxələrini açaraq səhifə-səhifə oxuması, Osmanlı sultanları xronologiyasını (Sultan III. Mustafa, IV. Murad, I. Əhməd), Kösem Sultan dövrünü və tarixi-fəlsəfi mülahizələr yürüdərək yayımı yekunlaşdırması [00:16, 00:30, 02:27, 04:46, 03:11:06].

XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ KÜLASƏSİ

  1. Danışan 324-cü bölümü başladaraq "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" proqramını həyata keçirir [00:16].

  2. Girişdə ötən dərslərdə incələnən əsərləri xatırladır: İbn Ərəbinin Futuhat-ı Məkkiyə əsərinin türkcə tərcüməsi olan "Nuru İzah ül-Müşkat" nüsxəsini (Molla Kurani Nəvafi / Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani, 259 il öncə / Sultan Mustafa III dövrü) və Cəlaləddin Ruminin Məsnəvi əsərinin 7-ci cild şərhlərini qeyd edir [00:30, 00:57, 01:11].

  3. Verilişin əsas mətninə keçir: Ayaasofya Kitabxanasında (No. 1929) qorunan, Hicri 1035-ci ildə (~1625, Sultan IV. Murad dövrü) köçürülmüş 640 səhifəlik Məsnəvi 7-ci cild şərhi nüsxəsini açır [02:27, 04:46, 10:37].

  4. Nüsxənin fiziki xüsusiyyətlərini təsvir edir: gön cildini, hər səhifədəki 25 sətirlik nizamı, qırmızı başlıqları, mətn üstü işarələri və oxunaqlı təliq/nəsx xüsusiyyətlərini göstərir [07:46, 08:10].

  5. Katib qeydləri və Osmanlı sultanları xronologiyasını təhlil edir: Sultan IV. Murad dövrünün siyasi qətiyyəti, siqar və tütün qadağaları, Kösem Sultan ilə əlaqəli şəcərə qeydləri üzərindən tarixi müzakirələr aparır [05:50, 03:11:06].

  6. Təsəvvüfi fəlsəfə və türkdilli tərcümə irsinin əhəmiyyətini vurğulayır, öz şəxsi intellektual təcrübəsini və bu kitabların oxunmasından aldığı mənəvi zövqü bölüşür [03:13:13].

  7. Dərin dualar, ilahi ilham və cəhalətdən qurtuluş diləkləri ilə 324-cü proqramı yekunlaşdırır [03:14:46].

XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ

BAŞLIQ: "Nuru İzah ül-Müşkat" və Ayaasofya Nüsxəsi "Məsnəvi Şərhi" Təhlili (324-cü Bölüm)

GİRİŞ:

Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 324-cü bölümü "Beyin Mühəndisliyinə Qarşı Türkcə Əski Kitablar" başlığı altında həyata keçirilmişdir [00:16]. Ötən dərslərin xatırladılmasının ardından Şeyx Ömər Əfəndi Mallurani tərəfindən tərcümə edilən Nuru İzah ül-Müşkat (Futuhat tərcüməsi, 259 il öncə) və Ayaasofya Kitabxanasında qorunan Hicri 1035 tarixli Məsnəvi 7-ci cild şərhi nüsxəsi ətraflı şəkildə incələnmişdir [00:30, 01:11, 04:46, 10:37].

MƏSNƏVİ ŞƏRHİ VƏ OSMANLI XRONOLOGİYASI:

Yay 番эda Ayaasofya nüsxəsinin (No. 1929) səhifə quruluşu, qırmızı başlıqları və katib qeydləri təsvir olunmuşdur [07:46, 10:37]. Sultan IV. Murad dövrünün siyasi xronologiyası, tütün qadağaları və Kösem Sultan şəcərəsi əsasında dövrün tarixi mühiti dərindən təhlil edilmişdir [05:50, 03:11:06]. Eyni zamanda təsəvvüfi fəlsəfənin türkdilli mətnlərdəki ifadə gücü vurğulanmışdır [02:37].

NƏTİCƏ:

324-cü bölüm təsəvvüfi tərcümələr, Məsnəvi şərhləri və Osmanlı xronologiyası korpusu üçün abidəvi bir dərslik olaraq qeydə keçmişdir [00:16, 01:11, 04:46].

XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI

  1. Nuru İzah ül-Müşkat (Futuhat-ı Məkkiyə Tərcüməsi, Molla Kurani Nəvafi): XVIII əsr təsəvvüfi tərcümələrinin mətnşünaslıq analizi [01:11] — HIGH PRIORITY

  2. Məsnəvi Şərhi 7-ci Cild (Ayaasofya No. 1929): XVII əsr Məsnəvi şərhləri və katib qeydlərinin arxiv tədqiqatları [04:46, 10:37] — MEDIUM PRIORITY

XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL

  • Video ümumi müddəti: PT3H15M53S (3 hours 15 minutes 53 seconds)

  • İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 191:06 (03:11:06 / transcript time scale)

  • TIMESTAMP_QC = PASS

XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ

  • VIDEO = tPkgVG_rPWw

  • VIDEO_DURATION = PT3H15M53S

  • PHYSICAL_OBJECTS = 2

  • PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 2 (Nuru Izah al-Mishkat Futuhat translation & Ayasofya Masnavi Commentary Vol. 7)

  • PRINTED_BOOKS = 0

  • TEXT_UNITS = 2

  • TURKISH_TEXT_UNITS = 2

  • COMPOSITE_CODEX = NO

  • MAIN_TITLE = Nuru İzah ül-Müşkat və Ayaasofya Məsnəvi Şərhi Təhlili (324-cü Bölüm)

  • HOLDING_INSTITUTION = Ayasofya Library Manuscript Collection (Ayaasofya Kitabxanası, Istanbul)

  • SHELFMARK = Ayasofya Library Manuscript Collection (No. 1929)

  • EXPLICIT_COPY_DATES = 1035 AH (1625 AD completion date for Masnavi commentary / ~412 years ago) & ~1767 AD (Nuru Izah al-Mishkat / 259 years ago)

  • COMPOSITION_DATES = 17th century commentary and 18th century translation era

  • OTHER_DATES = 817 years ago (Original Futuhat composition)

  • EXPLICIT_COPYING_PLACES = Istanbul / Ayasofya archive context

  • SCRIBES = UNKNOWN

  • AUTHORS = Molla Kurani Nawafi / Jalal al-Din Rumi / Ismail Anqarawi or commentators

  • RULERS = Murad IV (Ottoman Sultan context for Masnavi ms) & Mustafa III (for Futuhat translation ms)

  • RULER_RELATION = Archival historical holding context

  • CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1), Nüsxə B (B1)

  • EARLY_CONTROLS = NONE

  • LATE_CONTROLS = NONE

  • COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1), Nüsxə B (B1)

  • DISCOVERY_CANDIDATES = NONE

  • METALINGUISTIC_VALUE = HIGH

  • LALA_REGISTER_SIMILARITY = LOW

  • NEEDS_DEDUPLICATION = NO

  • HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Catalogue verification of Ayasofya Masnavi commentary manuscripts (No. 1929) and Molla Kurani Nawafi's Futuhat translations

  • TIMESTAMP_QC = PASS

















No comments:

Post a Comment

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 501 / درس بیر

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 501 / درس بیر https://youtube.com/live/ZXMSnfmb04Q بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتا...