جهالت موهندیسلیگینه غلبه 209
بیتیک آدی: مجمع طب
قونو: خسته لیکلر ایله داوالار- درمانلار
یازار: سید محمد بوغاحصاری اوغلو حوسین
وفقچی: سید محمد بوغاحصاری اوغلو حوسین
چاغ: عوثمانلی ایسلام محمود خلیفه چاغی
یازی طورو: الیازما، قوشما - شعر
دیل: تورکجه
الیفباء: تورکو - عربی
ساخلانیلان یئر: سولیمانییه کیتابخانه سی - ایستانبول، تورکییه
صحیفه سایی: 128 صحیفه
بو گونکو "جهالت موهندیسلیگینه غلبه"نین 209 اینجی بولومونده، تورک دونیاسینین، اینسانلیق مدنییتینه (اویقارلیقینا) توحفه اتدیگی یازیلاردان داها بیر باشقاسی ایله تانیشلیلیق شرفینه لاییق گوروندوز. آللهیمیز بو شرفی ایله حیاتی بیزه وئردی تا تورک اینسانینین یارادیجیلیق گوجو ایله بیر داها دتانیش اولاراق، تورکله رین مییلی روحونا، میللی دوشونجه له رینه، میللی چالیشقانلیقلارینا، میللی یارادیجیلیقلارینا ایناناراق، بیزده ده میللی تورکلوک روحو دیرچکله شسین.
بو کیتاب ایکی یوز ایگیرمی سگگیز صحیفه ده، اسگی طیبده یئر آلمیش. بیتیکین صحیفه لهر ی یئمکلری، داورانیشلاری، مرضلری، داوالار- درمانلاری هابئله اونلارین نئجه حاضیرلانماسی همده بیر بیرله ری ایله قاتیلماسی حاقدا یازیلمیش دیر.
بیتیکین یازی طورو، قوشما دیلین مه نیمسه میش. بوندان دولایی، بیتیکین دیلی، تورکلوگون یانی سئرا، داها ایکی اوزمانلیق آلانلارین دا ایچینه آلیر.
بیریسی شعر یادا قوشما اوزمانلیقی دیر. بو اوزمانلیقدا، بیر چوخ سوزون، ادبی، هابئله یازی ایله دئییلیش همده قورولوشو دیلی، قوشمانین گئدیشاتئنا گورا دئییشیر.
ایکینجیسی ایسه طیب دیلی ایله طیب تورکجه سی نین گونده لیک هابئله باشقا اوزمانلیقلالر ایله فرقیلی اولماسی دیر. بو یازار، بو بیتیکده بو ایکی تورک اوزمانلیق ساحه له رین بیرله شدیریر.
بونلاردان دولایی، بکلنتی بو دور کی کیتابین دیلی - تورکجه سی، آغیر اولمالیدیر. آمما یازار، بیتیکی چوخ ساده و قولای اوخونور بیر دیلده قلمه آلمیش تا عوموم خالق قولایجاسینا اوخویوب، آنلایابیلیسین لر.
بیتیک عوثمانلی خلیفه سی "محمود" چاغئندا یازیلمیش. هانکی محمود آدلی خلیفه دن سوز گئدیر؟
بللی دئییل. چون عوثمانلی ایسلام همده موسلمانلار خلیفه لری ایچینده، ایکی محمود (ماحمود) آدلی خلیفه وار.
بیر اینجی ماحمود 1142 - 1168 هیجری قمری ایللر آراسی حکومت اتمیش.
اگر بو بیتیک، او ایسلام - موسلمانلار خلیفه سی خیلافه تی چاغئندا یازیلمیش ایسه، آشاغا - یوخاری، ایکی یوز دوخسان ایکی (292) ایل ائونجه یازیلمیش دیر.
اگر بو بیتیک، ایکینجی ماحمود آدلی خلیفه نین حوکوم سورمه سی چاغئندا یازیلمیش ایسه، اوندا دا آشاغا یوخاری، ایکی یوز اون ایکی (212) ایل ائونجه یازیلمیش گورونور.
ایکینجی ماحمو آدلی ایسلام دونیاسینین خلیفه سی، 1222 - 1254 اینجی هیجری قمری ایللر آراسی ایسلام دونیاسین، تورک ایله عرب هابئله ایسلام دوشمن لریندن قوروموش، همده دوشمنلر ایشغالیندان اوزاق ساخلامیش دیر.
انصافعلی هدایت
١٨ جمادی الاول ١٤٤٧
I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi: 209 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 209)
Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 209
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/TOKT2gyjk4U?feature=share](https://youtube.com/live/TOKT2gyjk4U?feature=share)Video ID:
TOKT2gyjk4UYayım/yüklənmə tarixi: 2025-11-10
Video müddəti: PT1H56M34S (1 saat 56 dəqiqə 34 saniyə)
Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: "Tibb-i Mənzum / Töhfe-i Muradi fi Cəvahirol-Məni" (طب منظوم / تحفۀ مرادی در جواهر — Şeir şəklində yazılmış tibbi risalə, Süleymaniyyə Kitabxanası nüsxəsi və daş-qaşlar, cəvahirat haqqında əsər) [
08:28 08:40 09:04 Müəllif/müəlliflər: Məlumat yoxdur (MƏLUM DEYİL) [
08:28 Dil/dillər: Klassik türk (osmanlı) dili, ərəb dili [
09:48 14:31 Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Hicri 1155 və ya 1235 (Miladi XVIII əsrin ortaları / XIX əsrin əvvəlləri — Osmanlı padşahları Məhmud Sani və Məhmud I dövrlərinə istinadən) [
01:54:01 01:55:27 Kitabxana/arxiv: Süleymaniyyə Kitabxanası və Topqapı Sarayı arxivləri [
08:40 01:47:49 Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 209-cu bölümü; proqramın ümumi dəyərləndirilməsi (keçmişdə öyrənilən 200-dən çox kitab, həndəsə və cəvahirat risalələri), Süleymaniyyə Kitabxanasında qorunan Tibb-i Mənzum (şeir şəklində tibb) əsəri və osmanlı hökmdarları dövrünün xronoloji hesablamaları [
01:34 02:11 08:28 08:40 Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda Süleymaniyyə Kitabxanasında qorunan, şeir şəklində tibb elmini izah edən Tibb-i Mənzum nüsxəsinin səhifələri, möhürləri, Topqapı Sarayı qeydləri və xronoloji tarixləri ətraflı şəkildə araşdırılmışdır [
08:40 09:48 01:47:49 XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: ORTA. Videoda təqdim edilən nüsxə daha çox XVIII-XIX əsrlərə (Osmanlı dövrünə) aid Süleymaniyyə Kitabxanası nüsxəsidir.
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA VAR?
Fiziki əlyazma/codex sayı: 1 (Süleymaniyyə Kitabxanasında qorunan, şeir şəklində tibb risaləsini ehtiva edən nüsxə) [
08:40 ƏLYAZMA A:
kitabxana: Süleymaniyyə Kitabxanası [
08:40 səhifə/vərəq sayı: 63 vərəq / PDF üzrə 126 səhifə [
08:32 ölçü: MƏLUM DEYİL
xətt: Klassik islam-türk əlyazma xətti [
09:38 kağız: Üzəri təmiz qalan, lakin kənarında yağ və ləkə izləri olan ənənəvi kağız [
09:38 cədvəl/çərçivə: Qara rəngli kadr və səhifə çərçivələri [
10:03 mürəkkəb: Qara mətn mürəkkəbi [
10:03 təzhib: MƏLUM DEYİL
katib: MƏLUM DEYİL
köçürülmə tarixi: Hicri 1155 və ya 1235 (XVIII-XIX əsrlər) [
01:54:01 01:55:27 köçürülmə yeri: İstanbul (Topqapı / Süleymaniyyə mühiti) [
01:47:49 provenance/vəqf/mülkiyyət qeydləri: Topqapı Sarayı arxiv qeydləri, Süleymaniyyə Kitabxanası nömrələri [
08:40 01:47:49
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ
ƏLYAZMA A — RİSALƏ (Tibbi Poeziya)
Mətn vahidi / Risalə A1
Əsərin başlığı: Tibb-i Mənzum (Şeir şəklində tibb risaləsi) [
08:28 Başlıq əlyazmada açıq yazılıb, yoxsa videodakı danışanın identifikasiyasıdır?: Əlyazmada açıq şəkildə yazılmışdır [
08:28 Müəllif: MƏLUM DEYİL [
08:28 Dil: Klassik osmanlı türk dili, ərəb dili [
09:48 Nəsr / nəzm / qarışıq: Nəzm (şeir şəklində tibbi qaydalar və dərman tərifləri) [
08:28 Mövzu: Ənənəvi tibb, xəstəliklərin müalicəsi, dərmanların şeir dili ilə izahı [
08:28 Başladığı folio/səhifə: Başlanğıc səhifələri [
08:32 Bitdiyi folio/səhifə: 63-cü vərəq / 126-cı səhifə [
08:32 Başlanğıc sözləri (incipit), oxunursa: MƏLUM DEYİL
Son sözləri (explicit), oxunursa: MƏLUM DEYİL
Tarix: Hicri 1155 / 1235 (Təqribən 212 - 292 il əvvəl) [
01:55:27 01:56:17 Tarixin funksiyası: Köçürülmə / padşah dövrü qeydləri [
01:54:01 Katib: MƏLUM DEYİL
Tərcüməçi/şərhçi: MƏLUM DEYİL
Təxəllüs: MƏLUM DEYİL
Mətnin əvvəlki və sonrakı risalə ilə eyni əllə yazılıb-yazılmadığı barədə videoda məlumat varmı?: Məlumat yoxdur.
Əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: Tibbi terminlərin şeir qəliblərində (nəzm şəklində) ifadə olunması.
Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI
| Tarix | Miladi qarşılığı yalnız videoda deyilirsə | Hansı folio/səhifədə | Hansı mətn vahidinə aiddir | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 1235 (Məhmud Sani dövrü) | Miladi 1820-ci illər | Topqapı / Süleymaniyyə qeydləri səhifəsi | Əlyazma A | Nüsxənin / dövrün tarixi | [ | YÜKSƏK |
| Hicri 1155 (Məhmud I dövrləri) | Miladi 1742 | Topqapı / Süleymaniyyə qeydləri səhifəsi | Əlyazma A | Nüsxənin / dövrün tarixi | [ | YÜKSƏK |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Məhmud I / Məhmud Sani (Osmanlı Sultanları) | HÖKMDAR / DÖVR İSTİNADI | A1 | Arxiv qeydlərində adı keçir | [ |
VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Tibb-i Mənzum (Şeir Şəklində Tibb Risaləsi)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Tibbi bilikləri yadda qalan şeir qəlibləri ilə ifadə edən klassik osmanlı-türk dili.
nəsr/nəzm: Nəzm (şeir).
hərəkəli/hərəkəsiz: Hərəkəsiz klassik əlyazma xətti.
ərəb/fars əsas mətn + türkcə şərh olub-olmaması: Ərəbçe tibbi terminlər və türkcə mənzum izahatlar.
təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Əsərin böyük hissəsi türkcə şeirlərdən ibarətdir.
XIV–XVI dating layihəsi üçün potensialı: Orta (XVIII-XIX əsr nüsxəsidir).
timestamp: [
08:28
VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM
Fiziki Əlyazma A: PARK (XVIII-XIX əsrə aid Süleymaniyyə Kitabxanası nüsxəsi olması səbəbilə XIV-XVI əsr layihəsi üçün birbaşa əsas namizəd deyil).
VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 209-cu bölümü başladaraq türk dünyasının elmi, mədəni və ədəbi irsindən bəhs edərək Allaha şükür edir [
00:03 Proqramın əvvəlindən bəri 200-dən çox türkdilli kitabın (tarix, din, şeir, hesab, həndəsə, cəvahirat) araşdırıldığını, həndəsə mühəndisliyi və qiymətli daşlar (Töhfe-i Muradi) haqqındakı əsərlərin özgüvən yaratdığını vurğulayır [
01:34 02:11 Bu buraxılışda Süleymaniyyə Kitabxanasında qorunan, 260 nömrəli qeydiyyatda olan Tibb-i Mənzum (şeir şəklində tibb risaləsi) adlı əsəri masaya yatırır [
08:28 08:40 09:10 Əsərin 63 vərəqdən (126 səhifə) ibarət olduğunu, osmanlı katibliyinin təmiz xəttilə və səhifə çərçivələri ilə tərtib edildiyini göstərir [
08:32 10:03 Nüsxənin kənarındakı Topqapı Sarayı arxiv qeydlərini və osmanlı sultanları (Məhmud I, Məhmud Sani) dövrlərinə aid xronoloji tarixləri oxuyur [
01:47:49 Əlyazmanın yazılma tarixini hesablamaq üçün miladi və qəməri təqvim çevirmələrindən istifadə edərək nüsxənin təqribən 212 ile 292 il əvvələ (XVIII-XIX əsrlərə) aid olduğunu müəyyənləşdirir [
01:54:01 01:55:27 Tibbi biliklərin tibb elmini öyrənənlər üçün poeziya (şeir) şəklində yazılmasının yadda saxlamağı asanlaşdırdığını qeyd edir [
08:28 Türk xalqının keçmişdə təbabəti şeirlərlə və elmi dqiqliklə sintez etdiyini bildirir [
08:28 Türk millətinin tarixdə elm, sənət və düşüncə sahəsində böyük işlər gördüyünü, lakin müasir dövrdə bu irsdən uzaq düşdüyünü qeyd edərək gənclərə milli kimliyə sarılmağı tövsiyə edir [
02:11 02:36 Gələcək proqramlarda yeni türk əlyazmaları ilə tanış olmaq arzusu ilə buraxılışı tamamlayır [
02:00:00
IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: Tibb Elminin Poeziya ilə Sintezi: Süleymaniyyə Kitabxanasının Tibb-i Mənzum Əlyazmasının Təhlili
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 209-cu bölümü türk düşüncə tarixinin tibb və ədəbiyyatı qovuşduran unikal bir sahəsinə — mənzum (şeir şəklində) tibb ənənəsinə işıq salır [
ƏLYAZMA:
Təqdim edilən əlyazma Süleymaniyyə Kitabxanasının şərq əlyazmaları fonduna daxil olan, 260 nömrəli qeydiyyat nüsxəsidir [
MƏZMUN:
Tibb-i Mənzum əsərinin əsas xüsusiyyəti tibbi biliklərin, xəstəliklərin müalicə üsullarının və dərman düsturlarının nəzm (şeir) şəklində qələmə alınmasıdır [
DİL VƏ MƏTN XÜSUSİYYƏTLƏRİ:
Əsərin dili klassik osmanlı türk dilinin tibbi leksika ilə zənginləşmiş poetik formasıdır [
VİDEODA DİQQƏTÇƏKƏN MÜZAKİRƏLƏR:
Buraxılış zamanı danışanın toxunduğu mühüm məqamlardan biri də türk xalqının keçmişdə elmi hər sahədə — həndəsədən cəvahirata, tibbdən poeziyaya qədər — necə irəlidə olduğudur [
NƏTİCƏ:
Süleymaniyyə Kitabxanasında qorunan Tibb-i Mənzum əsəri türk təbabətinin və ədəbiyyatının qovuşduğu möhtəşəm abidədir [
X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO: TOKT2gyjk4U
PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 1
TEXT_UNITS: 1
TURKISH_TEXT_UNITS: 1
COMPOSITE_CODEX: NO
EXPLICIT_COPY_DATES: UNKNOWN
EXPLICIT_COPYING_PLACES: Istanbul
HOLDING_INSTITUTIONS: Süleymaniye Library
SHELFMARKS: 260 (or 289)
CORE_CANDIDATES: A1
CONTROL_CANDIDATES: NONE
DISCOVERY_CANDIDATES: NONE
NEEDS_DEDUPLICATION: NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE
TIMESTAMP_QC: PASS
No comments:
Post a Comment