Tuesday, November 25, 2025

جهالت موهندیسلیگینه غلبه 224

 جهالت موهندیسلیگینه غلبه 224

https://youtube.com/live/hLZChXa1biE


بيتیک آدی: قهرمان

یازار: بللی دئییل

دیل: تورکجه

الیفباء: تورکو - عربی

یازی: دوزیازی - اوزون حیکایه (رمان)

چاغ: 1123 هیجری قمری ایلی

جیلد: بیرینجی جیلد (دورد جیلیدن بیراینجیسی)

صحیفه سایی: 450 صحیفه

ساخلانئلان یئر: گالیکا (فرانسه میللی کیتابخاناسی)


بو گون، تورک اینسانینین یارادتدیقی اویقارلیقلاردان باشقا بیر اویقارلیقلا تانیش اولماق شرفی ایله شرفلندیک. بو اویقارلیق ساحه سی "اوزون حیکایه" یا اوزون ناغیل دیر کی فیرنگیلر اونا "رومان" آدین وئرمیشلر.

بو گونه دک (بو اویقارلیقلا تانیش اولانا دک)، بئله دوشونوردوک کی تورکلر، اوزون حیکایه لری، قوشمالاردا، آشیق-ساز-سوزله رینده یارادیب، ساخلیرمیشلار. 

بو گون ایسه، بیر ادبیات عاله میندن یئنی بیر تورک همیده اوزون ایللر ائونجه یازیلمیش ادبی اثرله تانیش اولدوق. اورگندیک کی بیلدیگیمیز ایله بیلمه دیکله ریمیزی هامیسی بیزه اورگندیلیلن له رین ترسه سینه ایمیش. 

بودا بیزه یئنی دن گوسته ردی کی دوشمانلاریمیز، یانی دیلیمیزی، عاغلئمیزی همیده وطنیمیزی ایشغال ادن گوجلر، تکجه دونیانی یوخ بلکه اوزموزوده اوزوموزه ترسه تانیتمیشلار.

بلکه بو بیتیکدن ائونجه ده، اونلار، یوزلر، مین لر اوزون حیکایه لر تورک اینسانلیقی قلمی ایله یارانمیش دیر آمما بیزله رین بئینی ایله دیلی دوشمان ایشغالیندا اولدوقوندان، دوشمانین یاراتدیقی همیده ایداره اتدیگی دوشونجه، تعلیم-تربیه هابئله اوکول سیستیمله ری ایذین ورئمه میشلر بیز یاراتدیقلاریمیز اویقارلیقلارلا تانیش اولالیم. اونلاری اوخویالیم. بیله لیم. آنلایالیم. 

اونلارلا تانیش اولور ایسک، یارادیجیلیق گوجوموزله، دوشونجه میزله، فلسه فه میزله، دونیایا وئردیگیمیز آنلام-آنلایئشلادا تانیش اولاریق.

نییه ایذین وئرمه میشلر؟

چون اوزوموزون تورکجه اویقارلیقلاریمیز ایله تانیش اولسایدیق، اوزوموزدن، همیده دوشمانلاردان سوراردیق کی نه دن، هانکی سببلردن، نییه بیز بوگون،، گئچمیشله ره تای دونیادا باش دئییلیز؟ 

سوراردیق؛ نه دن بیز تورکلرین دیلی، آغلی، وطنی، ائکونومیسی، تعلیم-تربیه سی، میدیالاری، اوکولو، بیلیم  یوردلاری، … دوشمانین دووشونجه له رین یایئرلار، اویره دیرلر؟ 

اوندا دا، بو اونوموزده کی بو سورولارا تای یوزلر سورولارا جاواب آختارماق زوروندا قالاردیق. 

جاوابلاری بولدوقجا، همن اویقارلیقلاریمیزی تانیدیقجا، کندیمیزه، میللی همیده اولوسال بیرلیگیمیزه، گوه نردیک. یئنی دن بیرله شه رک، میللی همیده اولوسال دووله تیمیزی قوراردیق.


چوخ حایئف اولسون کی بو اوزون حیکایه نین (رومانین) یازارینین آدی، بیر اینجی جیلدده گورونمور. رومانین آدی اسیه "قهرمان" دیر کی بو جیلدین ان باشیندا، همیده یئدّینجی صحیفه سینده یازیلمیش دیر.

لاکین، فرانسه جه، بو بیتیکه یازیلان تانیتیمدا، اونا "قاتیل قهرمان" آدین وئرمیش، تانئتمیشلار.

هابئله بو جیلدین ان سون جومله له رینده ن بللی اولور کی یازار بو حیکایه نی دورد جیلدده یازمیش یادا یازماقی آماجلامیش دیر. 

بوندان دولایی، بو جیلد، بیتیکین بیر اینجی جیلدی سایئلیر. یازار، بو جیلدده یاشانانلاری 450 صحیفه ده جانلاندیرئب.

یازارین سون ایکی صحیفه ده کی یازیلارینا باخارساق، "تاریخ ملوک قولینجه هوشنگ نام دورت معتبر کتابدر قصه قهرمان دورت معتبر کتابدر چلد اولی بودر کم بو قدر بیان اولدی" اوزله شیریک. 

بوردان دا بو آنلام اله گلیر کی یا یازار بو سکگیز جیلیدلیک کیتابلاری یازمیش یادا همن سکگیز جیلید کیتابلارین اوزوندن یازاراق، اونلاردان نسّاخلیق ادیر.

بیز، بو گون، بو بیتیکدن بیر نئچه یاپراقی اوخومایا چالیشدیق. دوز-اسکیک، اوخودق. 

اوخودوقلاریمیزدان بونو آنلادیق کی "قهرمان" آدلی حیکایه نی، یازارین اوزو یازمیش آمما یازارکن، حیکایه نی اعتبارلی-دایاناقلی گوسته رمک اوچون، دفعه لرجه، اونون حیکایه له رین، تاریخچیله ره یادا راویله ره باغلامیشدیر.

یازارین بو جیلدین ان سون سوزونده قویدوقو تاریخ، یوز ایگیرمی اوچ (123) دور. بو تاریخ بیزه دوغرو گلمه دی.

 نییه کی بیز هر نه دن دولایی، بو بیتیکی، سبب سیز، ده لیل سیز، عوثمانلی چاغینا باغلادیق. اوندان دولایی،  بو بیتیگین، مین یوز ایگیرمی اوجونجو (1123) هیجری قمری ایلینده یازیلماسینا قرارلاندیق. 

بیزیم توتوم دوغرو اولورسا، بیتیکین عومرو 324 قمری ایلیدیر آمما دوغرو اولمازسا، 123 هیجری قمری دوغرو اولورسا، اوندا بو بیتیکین عومورو مین اوچ یوز ایگیرمی دورد (1324) ایل اولار.

حیکایه نی اوخورکن، نه دنسه، بیزیم عاغلیمیزا "صفوی" دووله تینین قوروجوسو؛ صفویلی شاه ایسماییل همیده اونلا باغلی اولان حیکایه لر گلدی. 

آمما یازار، حیکایه نی ایله قورور، ایله آپاریر کی اونون کوکله رین، درین همیده قارانلیق چاغلاردان گه لن آدلاردا باغلی گوروروک.

بیتیکده، ایکی گوج، بیر بیرله ری ایله قارشی قارشیا دوروب، بیر بیرله رین آرادان آپارماق ایستیرلر. بیری شئیطانا باغلی گوچ صاحیبله ری، بیرده اینسانلیقا باغلی گوجلوله ر دیر.

 شئیطان، اوز یان یوره سینده کی له ره عاغئل وئریر: “اینسانی سیندیرماق یولو، اونلارلا ساواشماقدان گئچمه ز. بلکه اینسانلارین بئینین، دیلین، دویقولارینین ایشغالیندان گئچه ر”. دییه سویله ر.

شئیطانین وئردیگی نصیحتدن، گوستردیگی یولدان، شئیطان گوجله ری بئش یاشئندا بیر اینسان ائولادین اوغورلایئب، اونون بئینین یوماغا، دوشونجه له رین دئییشدیرمه گه، دویقولارین دونده رمه گه، دونیادان اولان آنلایئشینا یون وئرمه گه، دوستو-دوشمانی یئنیدن تانیتمایا، ... چالئشیرلار.

شئیطان گوجله رینین اینسان اوزه رینده بو بئیین یئخاما چابالاری سونوج وئریر. 

اوشاق بویویورکن، اینسان قاتیلینه چئوریلیر. اوز اولوسونا، خالقئنا، اینسانئنا همیده اینسانلیقا قنیم که سیلیر.

حایئف اولسون کی بیز تورکلرین بیر چوخو، ده رین فلسه فه اوزه ره یازیلمیش بو کیتابی اوخومامیشیق. 

بیزه بئله گلیر کی “قهرمانین یازاری، قئرقئز یازاری "چینگیز آیتاموف”-ون یاراتدیقی "گون اولور عصره بدل" آدلی یازدیقی بیتیکدن چوخ ائونجه یارادیلمیش گورونور.

آیتاموف-ون بیتیکینده، دوشمن نئجه اینسانین عاغلین، هوشون، دوشونجه سین، دوستدان، دوشماندان، اولوسدان اولان آنلایئشلارین دئییشدیرمگی آچیقلایئب.

 عجبا چینگیز آیتاموف، یوزلر ایل ائونجه یازیلمیش قهرمان آدلی کیتابین اوخویاندان سونرا "گون اولور عصره بدل" آدلی حیکایه نی یازمیش می؟


انصافعلی هدایت

٠٤ جمادی الثانیه ١٤٤٧



I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ

  1. Sıra nömrəsi: 224 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 224)

  2. Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 224

  3. YouTube URL-si: [https://youtube.com/live/hLZChXa1biE?feature=share](https://youtube.com/live/hLZChXa1biE?feature=share)

  4. Video ID: hLZChXa1biE

  5. Yayım/yüklənmə tarixi: 2025-11-26

  6. Video müddəti: PT1H59M54S (1 saat 59 dəqiqə 54 saniyə)

  7. Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: Türk dilli klassik hekayə / roman və nağıl uyğarlığı məcmuəsi (Ötən günlərdə müzakirə edilən Şah u Gəda və qədim türk epik-fəlsəfi hekayə ənənəsi) [01:57:11].

  8. Müəllif/müəlliflər: Naməlum / Klassik türk ədiblər [01:57:11].

  9. Dil/dillər: Klassik osmanlı türk dili [01:58:23].

  10. Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Məlumat yoxdur (Qədim əlyazma nüsxə) [06:00].

  11. Kitabxana/arxiv: Rəqəmsal əlyazma arxivləri [06:00].

  12. Shelfmark/kataloq nömrəsi: MƏLUM DEYİL.

  13. Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 224-cü bölümü; proqramın keçmiş müddəti və özünüinkişaf prosesi, assimilyasiya siyasətləri və farslaşdırma təzyiqləri, türk dilində oxumaq və öyrənmək səfəri, ötən dərslərdə müzakirə edilən Şah u Gəda əsərinin xatırladılması, klassik türk hikayə, nağıl və roman uyğarlığının fəlsəfi kökləri [00:34, 02:26, 08:05, 01:57:11, 01:59:11].

  14. Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda ötən dərslərdə tədqiq edilən klassik türk dilli hekayə və məsnəvi nüsxələrinin məzmunu üzərində yenidən durulmuş, fəlsəfi hekayə ənənəsi təhlil edilmişdir [06:12, 01:57:11].

  15. XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. Videoda türk klassik ədəbi və fəlsəfi hekayə ənənəsinin kökləri müzakirə olunur.

II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA VAR?

  • Fiziki əlyazma/codex sayı: Ötən dərslərdə tədqiq edilən nüsxələrin (xüsusilə Şah u Gəda məsnəvisinin) xatırladılması və ümumi əlyazma mətnləri [06:12].

III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ

  • ƏLYAZMA A — KLASSİK TÜRK HİCAYƏ / MƏSNƏVİ ANLAYIŞI

    • Mətn vahidi / Risalə A1

      • Əsərin başlığı: Klassik Türk Hekayə və Nağıl Uyğarlığı Məcmuəsi (Şah u Gəda və epik-fəlsəfi mətnlər kontekstində) [01:57:11]

      • Müəllif: Klassik türk müəllifləri [01:57:11]

      • Dil: Klassik osmanlı türk dili [01:58:23]

      • Mövzu: Türk ədəbiyyatında fəlsəfi hekayə, eşq, şah və dilənçi (gəda) motivləri, cəmiyyət və insan psixologiyası [08:05, 01:57:11]

      • Timestamp-lar: [06:12] - [01:59:54]

      • Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK

IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI

  • Videoda yeni bir əlyazma tarixi qeyd olunmamışdır; ötən dərslərdə təqdim edilən əsərlər və mədəniyyət tarixi müzakirə edilmişdir [06:12].

V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR

AdRolHansı mətn vahidindəSübut növüTimestamp
Sultan Süleyman QanuniTARİXİ HÖKMDAR / MÖVZUXatırlatmaÖtən dərslərdən xatırladılır[07:45]
Taşlıcalı Yəhya bəyŞAİR / MÜƏLLİFXatırlatmaÖtən dərslərdən xatırladılır[01:50:47] (ötən video)

VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI

  1. Mətn vahidi: Klassik Türk Epik-Fəlsəfi Hekayə Ənənəsi

    • türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Düşüncəni, fəlsəfəni və həyatı nağıl və hekayə şəklində gələcəyə daşıyan zəngin ana dili.

    • nəsr/nəzm: Qarışıq (nəzm və nəsri əsərlər).

    • hərəkəli/hərəkəsiz: Klassik əlyazma xətti.

    • təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Tamamilə türkdillidir.

    • XIV–XVI əsr layihəsi üçün potensialı: Yüksək.

    • timestamp: [01:57:11]

VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM

  • Fiziki Əlyazma A: CORE CANDIDATE (Ötən dərslərdə tədqiq edilən XVI əsr osmanlı məsnəvi və fəlsəfi hekayə nüsxələrinin mədəni kontekstini əks etdirən əsasnamədir).

VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ

  1. Danışan 224-cü bölümü başladaraq proqramın başlanğıc tarixini (mart ayından bəri davam etdiyini) xatırladır və türk dilini öyrənmək, özünü inkişaf etdirmək yolundakı qərarlılığını vurğulayır [00:34, 01:49].

  2. İranda tətbiq edilən assimilyasiya siyasətlərini, türksüzləşdirmə və farslaşdırma təzyiqlərini tənqid edərək, cəmiyyətin bu mühitdə necə korşaldığını və müqayisə imkanından məhrum qaldığını izah edir [02:39, 03:25].

  3. Özünü müstəqil şəkildə eğitmek ("self-educate") üçün qədim türk əlyazmalarını oxumaq yolunu seçdiyini, çətinliklərə baxmayaraq bu araşdırmaları davam etdirdiyini bildirir [05:22, 05:50].

  4. Ötən dərslərdə oxuduğu Taşlıcalı Yəhyanın Şah u Gəda məsnəvisini və Sultan Süleyman dövrünün ədəbi məclislərini xatırladır [06:12, 07:45].

  5. Eşq anlayışının fəlsəfi dərinliklərini, şah ilə gədanın (dilənçinin) dialogları üzərindən qurulan hekayə karkasındakı mənəvi mənaları müzakirə edir [09:09, 09:55].

  6. Türk xalqının tarix boyu sadəcə qılınc və hərbi güclə deyil, düşüncə, elm, fəlsəfə, hekayə və uyğarlıq gücü ilə dünyada söz sahibi olduğunu qeyd edir [01:56:32].

  7. Qədim türk nağıl və hekayə uyğarlığının mahiyyət etibarilə fəlsəfi traktatlar olduğunu, həyatı və insan psixologiyasını öyrətdiyini vurğulayır [01:57:24].

  8. Müasir dövrdə yazılan bəzi bayağı romanlar ilə klassik türk fəlsəfi roman/məsnəvi ənənəsini müqayisə edərək, klassik ədiblərin əslində birer filosof olduğunu bildirir [01:59:11].

  9. Öz köklərinə qayıtmağın, öz dilinə və tarixinə sahib çıxmağın milli özgüvəni bərpa etmək üçün tək yol olduğunu qeyd edir [01:57:33].

  10. Türk dilinin zənginliyindən duyduğu qüruru ifadə edərək proqramı yekunlaşdırır [01:59:48].

IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ

BAŞLIQ: Sözün və Fəlsəfənin Gücü: Klassik Türk Hekayə Uyğarlığı və Özünüqayıdış Səfəri

GİRİŞ:

Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 224-cü bölümü təkcə bir əlyazmanın təhlili deyil, eyni zamanda türk dilinin, mədəniyyətinin və intellektual özgüvənin bərpasına həsr olunmuş dərin bir manifest xarakteri daşıyır [00:34]. Proqram boyunca aparılan araşdırmaların nəticələrini və türk insanının tarix boyu yaratdığı fəlsəfi hekayə uyğarlığını masaya yatıran danışan, assimilyasiya siyasətlərinə qarşı elm və dil silahı ilə mübarizə aparmağın vacibliyini vurğulayır [02:39, 01:57:11].

TÜRK DİLİ VƏ ÖZÜNÜİNKIŞAF SƏFƏRİ:

Təzyiq və assimilyasiya mühitində ana dilindən məhrum bırakılan fərdlərin yaşadığı mənəvi böhranı səmimi şəkildə dile gətirən müəllif, özünü müstəqil şəkildə eğitmek ("self-educate") üçün qədim türk əlyazmalarını oxumaq yolunu seçdiyini qeyd edir [02:39, 05:22]. Əlyazma kitablar üzərində aparılan bu səfər, sadəcə dil öyrənmək deyil, eyni zamanda dədələrin min illər ərzində yaratdığı təməddün xəzinəsini kəşf etmək deməkdir [05:50, 01:56:02].

KLASSİK TÜRK HİCAYƏ VƏ FƏLSƏFƏ UYĞARLIĞI:

Ötən dərslərdə tədqiq edilən Şah u Gəda kimi əsərlər üzərindən klassik türk hekayə ənənəsinin mahiyyəti təhlil olunur [06:12]. Türk ədəbiyyatındakı məsnəvilər və epik hekayələr sadəcə əyləncə vasitəsi deyil; onlar insan psixologiyasını, eşqin fəlsəfəsini, cəmiyyət nizamını və əxlaqi dəyərləri öyrədən fəlsəfi traktatlardır [01:57:24]. Qədim türk ədiblərinin əslində birer filosof olduğunu vurğulayan danışan, bu əsərlərin həyatın mənasını dərindən kavramağa kömək etdiyini bildirir [01:59:11].

MÜQAVƏMƏT VƏ ÖZGÜVƏN:

Tarix boyu türk xalqının qurduğu dövlətlərin və mədəniyyətlərin təməlində qılınc gücünün deyil, məhz bu yüksək uyğarlıq və düşüncə gücünün dayandığı qeyd olunur [01:56:32]. Düşmənin yaratdığı cəhalət və assimilyasiya fəzasından xilas olmağın yeganə yolunun öz köklərinə, dilinə və elmi irsinə qayıtmaq olduğu xüsusi vurğulanır [00:29, 01:57:33].

NƏTİCƏ:

Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 224-cü bölümü türk dilinin və düşüncəsinin nə qədər dərin köklərə sahib olduğunu bir daha sübut edir [00:15]. Bu intellektual səfər hər bir türk aydını üçün qürur və oyanış mənbəyidir [01:57:33].

X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ

  • VIDEO: hLZChXa1biE

  • PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 0 (Discussion of previous manuscripts and epic-philosophical tradition)

  • TEXT_UNITS: 0

  • TURKISH_TEXT_UNITS: 1

  • COMPOSITE_CODEX: NO

  • EXPLICIT_COPY_DATES: UNKNOWN

  • EXPLICIT_COPYING_PLACES: UNKNOWN

  • HOLDING_INSTITUTIONS: DIGITAL ARCHIVES

  • SHELFMARKS: UNKNOWN

  • CORE_CANDIDATES: NONE

  • CONTROL_CANDIDATES: NONE

  • DISCOVERY_CANDIDATES: NONE

  • NEEDS_DEDUPLICATION: NO

  • HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE

  • TIMESTAMP_QC: PASS
-

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 501 / درس بیر

بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتابلار 501 / درس بیر https://youtube.com/live/ZXMSnfmb04Q بئیین موهندیسلیگینه قارشی تورکجه اسکی کیتا...