جهالت موهندیسلیگینه غلبه 220
بیتیکین آدی: درة العقاید فی ابطال عقاید الفواسد
یازار: سید مصطفی وانی بن داماد محقق ثانی بن شیخ محمد وانی
دیل: تورکجه
الیفباء: تورکو - عربی
یازی: دوزیازی، الیازما
قونو: ایلاهیّات - دین ایچی فلسفه (کلام)
ساخلانئلان یئر: سولئیمانیّه کتابخاناسی - ایستانبول - تورکییّه
اصل یازی: اصل یازی گورونور
جهالت موهندیسليگينه غلبه نین بو گونکو برنامه سینده، بیر کیتابلا تانیش اولدوق. اونون یازاری، دین ایچی فلسفه سینده کی اونا "علم کلام" دئییلیر، اوز زامانینین اوستادلاریندان ایمیش.
بیتیکین آدی "درة العقاید فی ابطال عقاید الفواسد" دیر. یازارین آدی ایسه "سید مصطفی وانی" دیر. یازار، اوزون همیده آتاسی ایله باباسین، بیتیکین بیراینجی هابئله اوجونجو ورقله رینده تانیتدیریر.
او بو حاقدا یازیر: "زیرا تمدح دکل بلکه تحدیث نعمتدر هر نقدر که تحقیق مسائل اولنمشدر قُحِّ علماء روم اولان فاضل صمدانی جدّم شیخ محمد وانی عالم ربانی بابام داماد محقق ثانی استادم علیّ العریانی رحمه الله علیهم" دییه قلمه آلمیش دیر.
قونونون داوامیندا، بیتیکین تورک دیلینده اولماسی ایله یازیلماسی حاقدا دا بئله یازمیش: " حل کلی اتدیکلری مقام فحول علمادن اخذیله لسان تورکیه مترجم اولمشدر بقدر الطّاقه البشریه مز لقه اقدام اولوب معرکه آرای بحثلری بر خوشجه اداء ایلدم تفهیم ده اسهل طریق اوزره بیلدوربده مقدور بر صرف قلدم و بر وجه وجیهه دخی درّ نفیسه صرف ایچنده واحده اولدیغی و جمله انجولردن بها جهتندن اورندیلندگی کبی کذلک ترحمه اولنان رسالمک جمیع مسائلی عمیقه سی کتب کلامیّه دن کرم و الهی ایله دُرّ و لطیف مثال دُروُلمشدر تا کم سائر تورکیه ترجمه اولنان رسائل ایچنده خواص و عوامه نفعی جهتندن بر اوله زیرا هر شئیک لبّی و مسائل مشکله نک حلّلی متاداول و معتبر اولان کتابلری تتبّع ایله ثبت و کتب اولندی کرچه ترکی رساله سی چوق حدّ و پایانی یوق" دییه یازمیش دیر.
یازار، بو کیتابی بیر گیزلی سورو ایله باشلیر کی فرض نه دور؟ واجیب نه دور؟ دییه سوروشور.
اوزوده اونا جاواب وئرمه گه چالئشیر. اونا گورا، اگر بیر کیمسه "فرض"ین نه اولدوغون بیلمز ایسه، تکلیکده قئلدیقی صلاتین ثاوابی یوق دور. فرضین آنلامینین نه اولدوقون بیلمه سی اوچون، هابئله ثاواب قازانماسی اوچون، او جاهیل آدام، عالیم محضرینه گئده رک، اورگنمه لی دیر.
اونون داوامیندا بیر حدیثه بارماق باسیر. حدیثده بویورموش "انّ طلب العلم فریضه علی کل مسلم و مسلمة". بئله لیکله ده "علمی" هر بیرارکک هابئله هر بیر خانیم موسلمانا فریضه بیلیر.
سونرا کلام علمیندن، تاریخدن، سوز آچیر.
یازارین الیازماسی، اوزونه تای، چوخ اوزل دیر. بیرینجی ال یازما اولدوقوندان، سوزله رین نئجه یازیلماسی، سهو یازیلانلارین سیلیب، یئنیدن یازیلماسی یادا سهو یازینی دوزلتمک اوچون، اونون اوستون نئچه دفعه یازاراق، دئییشدیرمه گه چالیشماسی، جوهه رین داغیلماسینا، صفحه نین قارالماسینا، اوخوجونون زورا دوشمه سینه نه دن اولوب دور.
بونلارلا بئله، بو بیتیکین اوخوماسی چوخ دا زور اولماسین گرک. هر بیتیگه تای، بوندان دا بئش- اون صحیفه، دوغرو اولوب اولماماسینا باخمادان اوخونورسا، اوخوجونون گوزله ری ایله بئینی قلمه، قلمین داورانیشینا، حرفیله رین بیر بیرینه یاپیشدیرماسینا عادت ادر. اوندان سونرا، اونو اوخوماق، هابئله اونو آنلاماق داها قولای اولار.
بو بیتیکین یازاری، یازیلاریندا بیر نئچه ایش گوروب دور. بیری بو کی تورک دیلینین بیر لهجه سی اوزه رینه یازیب دیر. ایکینجیسی بو کی حرفله رین اوستونده اونلارین سسلرین یئرلشدیریب دیر. اوچونجو بو کی بیر چوخ عرب سوزونون یئرینه اونلارین تورکجه سین یازیب.
بونلارا گورا، بو بیتیک، همده تاریخه باخیشی، آنلایئشی، تورک اینسانی همیده تورک دین عالیمینین دوشونجه لرین گوسته ریر. بودا، تورک اویقارلیقلارینین نئجه تاپئلماسین همیده اویقارلیقلارین، دوشونجه له رین، آنلایئشلارینین اینکیشافین گووسته ریر.
انصافعلی هدایت
٠١ جمادی الثانیه ١٤٤٧
I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi: 220 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 220)
Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 220
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/rAhR0hJ7NY4?feature=share](https://youtube.com/live/rAhR0hJ7NY4?feature=share)Video ID:
rAhR0hJ7NY4Yayım/yüklənmə tarixi: 2025-11-22
Video müddəti: PT1H30M38S (1 saat 30 dəqiqə 38 saniyə)
Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: "Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid" (درة العقائد فی ابطال الفاسد — Etiqad məsələləri, əqidə, batil inancların rəddi və dini-fəlsəfi təhlillərə həsr olunmuş türk dilində tərtib edilmiş risalə) [
08:48 Müəllif/müəlliflər: Kamalpaşazadə (və ya əsərdə adı keçən dini alimlər) [
07:12 Dil/dillər: Klassik osmanlı türk dili, ərəb dili (dini terminlər və iqtibaslar) [
06:48 10:45 Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Məlumat yoxdur (Əlyazma nüsxə) [
04:34 Kitabxana/arxiv: Süleymaniye Kütüphanesi istinadları [
06:48 Shelfmark/kataloq nömrəsi: MƏLUM DEYİL.
Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 220-ci bölümü; ötən dərslərdə xatırlanan Misir Çərkəz Sultanı Qaytbay dövrünün musiqi-dini məcmuələri, Seyid Əbülqasım Nəbati yaradıcılığı, Süleymaniye Kitabxanasında qorunan Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid əlyazmasının təhlili, əlyazma oxumağın çətinlikləri, katib xəttinin xüsusiyyətləri və tarixi fikir azadlığı müzakirələri [
00:51 01:34 08:48 01:26:20 01:30:01 Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda Süleymaniye Kitabxanası nüsxəsi olan Dürrətül-Əqaid əlyazmasının səhifələri, təkrar qələmləmə və düzəliş izləri, möhürləri, başlanğıc (dibahə) hissəsi və mətn xüsusiyyətləri araşdırılmışdır [
02:36 03:28 06:48 08:59 XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. Videoda osmanlı dini-fəlsəfi ədəbiyyatının mühüm klassik mətnlərindən biri təqdim olunur.
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA VAR?
Fiziki əlyazma/codex sayı: 1 (Süleymaniye Kitabxanasında qorunan Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid əlyazması) [
06:48 ƏLYAZMA A:
kitabxana: Süleymaniye Kütüphanesi [
06:48 shelfmark: MƏLUM DEYİL
ölçü: MƏLUM DEYİL
xətt: Şəxsi katib əlyazması, üzərində təkrar qələmləmə və düzəliş izləri olan klassik osmanlı xətti [
02:06:20 kağız: Zamanla şirazəsi zədələnmiş, su izləri olan ənənəvi arxiv kağızı [
02:23 02:36 cədvəl/çərçivə: Sadə əlyazma tərtibatı [
06:11 mürəkkəb: Qara mətn mürəkkəbi, bəzi başlıq və vurğularda qırmızı xətlər [
03:28 04:44 təzhib: MƏLUM DEYİL
katib / müəllif: Kamalpaşazadə istinadlı mətn / naməlum katib [
07:12 köçürülmə tarixi: MƏLUM DEYİL
köçürülmə yeri: MƏLUM DEYİL
provenance/vəqf/mülkiyyət qeydləri: Süleymaniye Kitabxanası möhürləri [
06:48
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ
ƏLYAZMA A — DİNİ-FƏLSƏFİ RİSALƏ (Əqidə)
Mətn vahidi / Risalə A1
Əsərin başlığı: Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid / درة العقائد فی ابطال الفاسد [
08:48 Başlıq əlyazmada açıq yazılıb, yoxsa videodakı danışanın identifikasiyasıdır?: Əlyazmanın başlığında qeyd olunmuşdur [
08:59 Müəllif: Kamalpaşazadə (istinad olaraq) [
07:12 Dil: Klassik osmanlı türk dili, ərəb dili (dini terminlər və iqtibaslar) [
06:48 10:45 Nəsr / nəzm / qarışıq: Nəsr (fəlsəfi və dini-kalami nəsrlər) [
08:48 Mövzu: İslam əqidəsi, etiqad məsələləri, batil inancların və fəsadların rəddi [
08:48 Başladığı folio/səhifə: Giriş səhifələri [
06:59 Bitdiyi folio/səhifə: 44-cü vərəq / 88-ci səhifə [
05:17 05:28 Başlanğıc sözləri (incipit), oxunursa: Bismillahir rəhmanir rəim... Həmdi bihəd və sənai xaliq türk oldu türkdür... [
09:25 Son sözləri (explicit), oxunursa: MƏLUM DEYİL
Tarix: MƏLUM DEYİL
Tarixin funksiyası: MÜƏYYƏN DEYİL
Katib: MƏLUM DEYİL
Tərcüməçi/şərhçi: MƏLUM DEYİL
Təxəllüs: MƏLUM DEYİL
Mətnin əvvəlki və sonrakı risalə ilə eyni əllə yazılıb-yazılmadığı barədə videoda məlumat varmı?: Məlumat yoxdur.
Əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: Klassik osmanlı kalami terminologiyası və türk dili ifadə tərzi.
Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI
Videoda əsərin dəqiq köçürülmə tarixi qeyd olunmamışdır; Süleymaniye Kitabxanası nüsxəsi olduğu qeyd edilir [
06:48
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Kamalpaşazadə | MÜƏLLİF / İSTİNAD EDİLƏN ALİM | A1 | Mətndə adı keçir | [ |
| Sultan Qaytbay | TARİXİ ŞƏXSİYYƏT (Ötən dərslərdən xatırlatma) | Xatırlatma | Ötən buraxılışdan xatırladılır | [ |
| Seyid Əbülqasım Nəbati | ŞAİR (Ötən dərslərdən xatırlatma) | Xatırlatma | Ötən buraxılışdan xatırladılır | [ |
VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Dini və kalami məsələləri osmanlı türk dilinin qrammatik və fəlsəfi quruluşu ilə izah edən elmi dil.
nəsr/nəzm: Nəsr.
hərəkəli/hərəkəsiz: Bəzi sözlərdə hərəkələr olan klassik əlyazma xətti.
ərəb/fars əsas mətn + türkcə şərh olub-olmaması: Ərəbçe dini terminlər və osmanlı türkçəsi əsas mətn.
təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətnin əsas hissəsi türkdillidir.
XIV–XVI əsr layihəsi üçün potensialı: Yüksək.
timestamp: [
02:23
VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM
Fiziki Əlyazma A: CORE CANDIDATE (Süleymaniye Kitabxanasında qorunan, Kamalpaşazadə dövrünün intellektual ənənəsini və etiqad mövzularını əks etdirən Dürrətül-Əqaid nüsxəsi olması baxımından layihə üçün əsas namizəddir).
VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 220-ci bölümü başladaraq türk davasının, babaların və nənələrin tarix boyu yaratdığı yazı uyğarlığının öyrənilməsinin cəhalət dünyasından xilas olmaq üçün tək yol olduğunu qeyd edir [
00:03 Ötən dərslərdə müzakirə edilən Misir Çərkəz Sultanı Qaytbay dövrünün musiqi-dini məcmuələrini və Seyid Əbülqasım Nəbatinin lirik şeirlərini qısaca xatırladır [
01:01 01:34 Süleymaniye Kitabxanasında qorunan, 44 vərəq (88 səhifə) həcmindəki Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid əlyazmasını masaya yatırır [
05:17 06:48 08:48 Əlyazmanın fiziki vəziyyətini, şirazəsinin zədələndiyini, səhifələrdə katibin təkrar qələmləmə və düzəliş izlərinin olduğunu göstərir [
02:23 03:28 02:06:20 Əsərin başlanğıc hissəsini (Bismillahir rəhmanir rəhim... Həmdi bihəd və sənai xaliq türk oldu türkdür...) oxuyaraq etiqad və əqidə mövzularını təhlil edir [
09:25 Katibin əlyazmasının fərqli və özünəməxsus üslubda olduğunu, bəzi mürəkkəb axmalarının oxumağı çətinləşdirdiyini səmimi şəkildə etiraf edir [
02:06:20 Kamalpaşazadə kimi böyük alimlərin adlarının keçdiyi bu nüsxənin türk intellektual tarixinin dərinliyini göstərdiyini vurğulayır [
07:12 Keçmiş dövrlərdə kitab yazmağın və fikir azadlığının müasir dövrlə müqayisədə daha sərbəst olduğunu, dövlətlərin senzura mexanizmlərinin o zaman bu qədər geniş olmadığını qeyd edir [
01:30:01 Türk insanının ərəb və ya fars dilində yazsa belə, yaratdığı hər bir əsərin məhz türk intellektual irsinin bir parçası olduğunu bildirir [
01:37:43 Türk dünyasının zəgin əlyazma xəzinəsini öyrənməyə davam edəcəyini qeyd edərək proqramı yekunlaşdırır [
01:30:32
IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: Əqidə və Etiqadın Müdafiəsi: Dürrətül-Əqaid Əlyazması və Süleymaniye Xəzinəsi
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 220-ci bölümü türk-islam düşüncəsinin, kalami araşdırmaların və əqidə ədəbiyyatının unikal abidələrindən biri olan Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid əsərinə həsr olunmuşdur [
ƏLYazma:
Təqdim edilən əsər Süleymaniye Kütüphanesində mühafizə edilən, 44 vərəq (təqribən 88 səhifə) həcmində olan qiymətli nüsxədir [
MƏZMUN:
Dürrətül-Əqaid fi İbtalil-Fəvasid əsəri islam əqidəsinin qorunmasına, batil inancların, zəlalətlərin və fəsadların elmi dəlillərlə rədd edilməsinə həsr olunmuş kalami risalədir [
DİL VƏ MƏTN XÜSUSİYYƏTLƏRİ:
Əsərin dili ərəb dili kalami terminologiyası ilə osmanlı türkçəsinin axıcı və inandırıcı üslubunun vəhdətindən ibarətdir [
VİDEODA DİQQƏTÇƏKƏN MÜZAKİRƏLƏR:
Buraxılış zamanı danışanın toxunduğu mühüm məqamlardan biri də keçmiş dövrlərdəki fikir azadlığıdır [
NƏTİCƏ:
Dürrətül-Əqaid əlyazması türk-islam düşüncəsinin etiqadi təməllərini qoruyan mühüm sənəddir [
X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO: rAhR0hJ7NY4
PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 1
TEXT_UNITS: 1
TURKISH_TEXT_UNITS: 1
COMPOSITE_CODEX: NO
EXPLICIT_COPY_DATES: UNKNOWN
EXPLICIT_COPYING_PLACES: UNKNOWN
HOLDING_INSTITUTIONS: Süleymaniye Kütüphanesi
SHELFMARKS: UNKNOWN
CORE_CANDIDATES: A1
CONTROL_CANDIDATES: NONE
DISCOVERY_CANDIDATES: NONE
NEEDS_DEDUPLICATION: NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE
TIMESTAMP_QC: PASS
No comments:
Post a Comment