جهالت موهندیسلیگینه غلبه 223
جهالت موهندیسلیگینه غلبه نین 223 اونجو بولومونده، تورک اینسانینین یاراتدقی دیل ایله یازی اویقارلیقیندان داها بیر درین دوشونجه لی بیتیک ایله تانیش اولدوق.
بیتیکین آدی: شاه و گدا
یازار: یحیی بیگ (یحیی شبتاوی)
دیل: تورکجه
الیفباء: تورکو - عربی
قونو: اینساندان قئراق عاشیقلیق
یازی: قوشما
چاغ: قانونچو سولطان سولئیمان حضرتله ری چاغی
یاپراق سایی: یوز دوقسان ایکی (192) یاپراقلیق
بو بیتیک، عاشق کیمی درین، آنلاشیلماسی زور بیر قونو اولماسینا باخمایاراق، تورکجه ده، آمما چوخ ساده بیر دیل ایله یازیلمیش.
کیتابین قونوسو عشق دیر. یازارین دئدیگینه گورا، پاییئزین سونلاریندا یادا قئشین اوزون گئجه له رذینده، دوستلاری ایله بیرگه اوتورموشلار. اوردان بوردان دانئشیرلارمیش. سوز سوزو گتیرمیش، قییخدا یئزی. عشقله عاشیقله رین حیکایه له ری اورتایا دوشموش. بیر شیرین له فرهاددان، اوبیریسی لیلی ایله مجنوندان، بیری خسرو ایله شیریندن، و باشقاسیدا باشقا آدلیم عاشیق و معشوقلاردان سوز آچمیشلار.
بیتیکین قوشماجیسی اورتایا گه لرکن، بو سوزلرله گلمیش:
ایشیدوب سوزلرن دیدم نعجب
بکا خوش گلمدی بو سوزلر هب
بر الای بی مذاق زنباره
بر الای دردمند و بیچاره
نه بلور سرّ عشق پنهانی
نه بلور وجد و حال جانانی
لایق اولدور که هیچ اولمیه نقل
قصه عشق ناقصات العقل
عاشق اولدر که عشقیله مدام
ایلیوب اولخویی گوزونه حرام
سوه بر سرو بویلی مجبوبی
درد عشقینک اوله ایّوبی
ویره مرآت جسم و جانه جلا
بر جلاسن جوانه بنده اولا
عشق محبوبله کم اولسه حزین
اکلمز انی خسرو و شیرین
غمزه خوبه کم اولور مفتون
اولدی منفوری لیلی و مجنون
عاشق اولنده صبر اولور پیشه
اوپمک و قوجمق اولمز اندیشه
عاشق صادق اولانه مطلق
مرحبا در وصال یار انجق
اندن ارتوغه یوقدر دستور
غلظت اولمز بو بابده معذور
...
یانی، یحیا بئی (بیگ) عشق ایله عاشیقلیقدان باشقا بیر آنلایئیشی اورتایا آتیر. اوندان دولایی، دوستلاری اوندان ایستیرلر، دوشونجه له رین، بیر منضومه ده توپلایاراق، آچیقلاسین.
اودا بو حیکایه یه باشلیر. حیکایه نین آدینا ایسه " شاه و گدا" آدین وئریر.
بیتیک، سولطان سولئیمان حضرتله ری چاغیندا یازیلیر هابئله اونون حوضورونا سونوولور. اوندان دولایی، کیتابین یازیلیش چاغی دوقّوز یوز یئتمیش سگّیز ایله دوقّوز یوز سکسن (978 - 980) ایللر آراسی اولمالی دیر. بونلادا، اونون یازیلماسیندان دورد یوز آلتمیش یئدّی ایل گئچیر.
کیتابین اورتالاریندا، قوشمانین قئراقلاریندا، لاتین الیفباسی ایله، قوشمالارا آچیقلامالار یازیلمیش. سونلاریندا ایسه عرب الیفباسی ایله بیر چوخ شعرلر همیده یازیلار یازیلمیش. بعضی لهر یده یازدیقلاری چاغیدا بللی اتمیش لر.
انصافعلی هدایت
03. جمادی الثانیه ١٤٤٧
I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi: 223 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 223)
Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 223
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/EQctvQAT99Y?feature=share](https://youtube.com/live/EQctvQAT99Y?feature=share)Video ID:
EQctvQAT99YYayım/yüklənmə tarixi: 2025-11-25
Video müddəti: PT1H56M6S (1 saat 56 dəqiqə 6 saniyə)
Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: "Şah u Gəda" (Şah və Gəda) (شاه و گدا — Sultan Süleyman Qanuni dövrünün məşhur şairi Taşlıcalı Yəhfanın / Yəhya bəyin türkdilli məsnəvisi) [
01:47 01:50:47 Müəllif/müəlliflər: Taşlıcalı Yəhya bəy (Yəhya Şəbtəvi / Yahya Bey) [
01:47 01:50:47 Dil/dillər: Klassik osmanlı türk dili [
01:55:43 Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Hicri 978–980 / miladi təqribən 1570-1572-ci illər (və ya təqribən 467 il öncə) [
01:52:33 01:53:05 Kitabxana/arxiv: Fransa Milli Kitabxanası (Bibliothèque nationale de France) istinadları [
01:32 Shelfmark/kataloq nömrəsi: MƏLUM DEYİL.
Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 223-cü bölümü; türk dili və yazı uyğarlığı, Fransa kitabxanasında saxlanan Taşlıcalı Yəhya bəyin məşhur Şah u Gəda məsnəvisinin əlyazma nüsxəsinin təhlili, kitabın dəri cildi, qızıl haşiyəli səhifə naxışları, su ləkələri ilə zədələnmiş vərəqlər, XVI əsr Osmanlı poeziyası və internetdə məlumat axtarışının imkanları [
00:19 01:32 02:11 02:35 02:41 01:50:47 01:55:02 Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda Fransa Kitabxanasında qorunan, Taşlıcalı Yəhya bəyin Şah u Gəda məsnəvisinə aid əlyazma nüsxəsinin dəri cildi, ilk səhifələrindəki Fransa arxiv qeydləri, möhürləri, qızıl naxışlı haşiyələri, su ləkəsi izləri, nazik və səliqəli katib xətti ilə yazılmış mətn səhifələri araşdırılmışdır [
01:32 02:11 02:35 02:41 06:52 08:19 XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. Videoda XVI əsrə (Sultan Süleyman Qanuni dövrünə) aid osmanlı türk məsnəvisinin klassik əlyazma nüsxəsi təqdim olunur.
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA VAR?
Fiziki əlyazma/codex sayı: 1 (Fransa Kitabxanasında qorunan Taşlıcalı Yəhya bəyin Şah u Gəda məsnəvi nüsxəsi) [
01:32 ƏLYAZMA A:
kitabxana: Fransa Milli Kitabxanası (BnF) [
01:32 shelfmark: MƏLUM DEYİL
səhifə/vərəq sayı: 192 səhifə [
08:19 ölçü: MƏLUM DEYİL
xətt: Nazik, oxunaqlı və estetik osmanlı əlyazma xətti [
08:26 kağız: Dəri cildli, kənarları qızıl naxışlı haşiyəli, orta hissəsindən su keçmiş və zədələnmiş ənənəvi kağız [
02:11 02:35 02:41 10:41 cədvəl/çərçivə: Qırmızı nazik çərçivə xətləri [
07:59 mürəkkəb: Qara mətn mürəkkəbi [
08:26 təzhib: Səhifə kənarlarında qızıl rəngli və naxışlı haşiyələr [
02:29 katib / müəllif: Taşlıcalı Yəhya bəy (Yəhya Şəbtəvi) [
01:47 01:50:47 köçürülmə tarixi: Hicri 978–980 / miladi təqribən 1570-1572 (Sultan Süleyman Qanuni / II. Səlim dövrü) [
01:52:33 köçürülmə yeri: Osmanlı mühiti [
01:52:33 provenance/vəqf/mülkiyyət qeydləri: Fransa Kitabxanası qeydiyyat ştrixləri (1881-ci il qeydləri), möhürlər və latınca arxiv qeydləri [
03:08 06:52
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ
ƏLYAZMA A — MƏSNƏVİ (Şah u Gəda)
Mətn vahidi / Risalə A1
Əsərin başlığı: Şah u Gəda / شاه و گدا [
01:50:47 Başlıq əlyazmada açıq yazılıb, yoxsa videodakı danışanın identifikasiyasıdır?: Mənbə və məzmun analizi əsasında təqdim olunur [
01:50:47 Müəllif: Taşlıcalı Yəhya bəy (Yəhya Şəbtəvi) [
01:47 01:50:47 Dil: Klassik osmanlı türk dili [
01:55:43 Nəsr / nəzm / qarışıq: Nəzm (məsnəvi şəklində yazılmış lirik-epik şeir) [
01:50:36 Mövzu: Taşlıcalı Yəhya bəyin məşhur Şah u Gəda məsnəvisi; təsəvvüfi və eşq mövzulu hekayət, şah ile gədanın hekayəsi [
01:50:47 Başladığı folio/səhifə: Giriş / Məsnəvi başlanğıcı [
07:37 Bitdiyi folio/səhifə: 192-ci səhifə [
08:19 Başlanğıc sözləri (incipit), oxunursa: Cümləi keşfərdə bir güzidə sənsən Sədəfi aləmə fərbidə sənsən... [
03:19 Son sözləri (explicit), oxunursa: MƏLUM DEYİL
Tarix: Hicri 978–980 (miladi təqribən 1570-1572) [
01:52:33 Tarixin funksiyası: Tərtib və yazılış dövrü
Katib: Naməlum [
01:50:47 Tərcüməçi/şərhçi: MƏLUM DEYİL
Təxəllüs: Yəhya (Taşlıcalı Yəhya bəy) [
01:50:47 Mətnin əvvəlki və sonrakı risalə ilə eyni əllə yazılıb-yazılmadığı barədə videoda məlumat varmı?: Məlumat yoxdur.
Əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: XVI əsr osmanlı divan ədəbiyyatı dili və Taşlıcalı Yəhyanın axıcı türkçəsi.
Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI
| Tarix | Miladi qarşılığı yalnız videoda deyilirsə | Hansı folio/səhifədə | Hansı mətn vahidinə aiddir | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| 24 Oktyabr 1881 | Miladi 24 Oktyabr 1881 | Üz səhifəsi / Arxiv qeydi | Əlyazma A | Fransa Kitabxanasına daxilolma tarixi | [ | YÜKSƏK |
| Hicri 978–980 | Miladi təqribən 1570-1572 (467 il öncə) | Mətn / Kolofon istinadı | Əlyazma A | Əsərin yazılış dövrü | [ | YÜKSƏK |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Taşlıcalı Yəhya bəy (Yəhya Şəbtəvi) | MÜƏLLİF (Şah u Gəda) | A1 | Mətndə adı keçir | [ |
| Sultan Süleyman Qanuni | TARİXİ HÖKMDAR / DÖVR | A1 | Dövr kontekstində adı keçir | [ |
| II. Səlim / Sultan Murad | TARİXİ HÖKMDAR / DÖVR | A1 | Dövr kontekstində adı keçir | [ |
VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Şah u Gəda (Taşlıcalı Yəhya)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: XVI əsr osmanlı divan poeziyasının ən lirik, zərif və anlaşıqlı türk dili.
nəsr/nəzm: Nəzm (məsnəvi).
hərəkəli/hərəkəsiz: Hərəkəsiz divan xətti.
ərəb/fars əsas mətn + türkcə şərh olub-olmaması: Saf osmanlı türkçəsində divan məsnəvisi.
təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətn tamamilə türkdillidir.
XIV–XVI əsr layihəsi üçün potensialı: Yüksək.
timestamp: [
01:47
VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM
Fiziki Əlyazma A: CORE CANDIDATE (Fransa Milli Kitabxanasında qorunan, XVI əsrə (hicri 978–980 / miladi 1570-1572) aid edilən və Taşlıcalı Yəhya bəyin qələmindən çıxmış Şah u Gəda məsnəvi nüsxəsi olması baxımından layihə üçün əsas namizəddir).
VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 223-cü bölümü başladaraq türk insanının yaratdığı yazı və dil uyğarlığının, qədim əlyazma kitabların əhəmiyyətini vurğulayır və düşmənlərin yaratdığı cəhalət atmosferindən çıxıb öz köklərimizə qayıtmağın vacibliyini qeyd edir [
00:19 00:29 Fransa Milli Kitabxanasında saxlanan, XVI əsrə aid osmanlı türk divan poeziyasının şah əsərlərindən biri olan məsnəvini masaya yatırır [
01:16 01:47 Əsərin müəllifinin Sultan Süleyman Qanuni dövrünün dahi şairi Taşlıcalı Yəhya bəy (Yəhya Şəbtəvi) olduğunu bildirir [
01:47 01:50:47 01:52:07 Əlyazmanın fiziki xüsusiyyətlərini təsvir edir: dəri cildli olduğunu, kənarlarında qızıl naxışlı haşiyələrin yer aldığını, lakin zamanla orta hissəsindən su keçərək bir qədər zədələndiyini qeyd edir [
02:11 02:29 02:41 10:41 Kitabın üz səhifəsində və ilk vərəqlərində Fransa Kitabxanasının 24 oktyabr 1881-ci il tarixli arxiv qeydlərinin, möhürlərinin və latınca qeydlərin olduğunu göstərir [
03:08 06:52 Əsərin adının Şah u Gəda (Şah və Gəda) məsnəvisi olduğunu, hicri 978–980-ci illər arasında (təqribən 467 il öncə) tərtib edildiyini internet üzərindən apardığı araşdırmalarla təsdiqləyir [
01:50:47 01:52:33 01:53:05 Kitabın 192 səhifədən ibarət olduğunu, nazik, zərif və oxunaqlı osmanlı xətti ilə yazıldığını, səhifələrin qırmızı nazik çərçivə xətləri ilə bəzədildiyini göstərir [
08:19 08:26 07:59 Şeir mətnindən bir parçanı (Cümləi keşfərdə bir güzidə sənsən...) oxuyaraq dilin axıcılığını və lirik gözəlliyini vurğulayır [
03:19 İnternetdə və rəqəmsal arxivlərdə məlumat axtararkən süni intellekt və axtarış sistemlərinin imkanlarından necə istifadə etdiyini (Google Lens və tərcümə vasitələri) göstərir [
04:11 Türk dilində yazılmış bu möhtəşəm ədəbi abidəni oxumağın insana böyük ləzzət verdiyini qeyd edərək proqramı yekunlaşdırır [
01:55:43
IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: XVI Əsr Osmanlı Divan Poeziyasının İncisi: Taşlıcalı Yəhyanın Şah u Gəda Məsnəvisi və Fransa Kitabxanası Nüsxəsi
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 223-cü bölümü türk divan ədəbiyyatının şah əsərlərinə, XVI əsr osmanlı poeziyasına və əlyazma mədəniyyətinə həsr olunmuşdur [
ƏLYAZMA:
Təqdim edilən əsər Fransa Milli Kitabxanasında mühafizə edilən, 192 səhifədən ibarət olan qiymətli Şah u Gəda nüsxəsidir [
MƏZMUN:
Şah u Gəda XVI əsrin dahi şairi Taşlıcalı Yəhya bəyin (Yəhya Şəbtəvi) qələmə aldığı ən məşhur məsnəvilərdən biridir [
DİL VƏ MƏTN XÜSUSİYYƏTLƏRİ:
Əsərin dili XVI əsr osmanlı türkçəsinin ən saf, lirik və zərif nümunəsidir [
VİDEODA DİQQƏTÇƏKƏN MÜZAKİRƏLƏR:
Buraxılış zamanı danışanın toxunduğu mühüm məqamlardan biri də rəqəmsal arxivlərdə məlumat axtararkən süni intellekt və tərcümə alətlərinin (Google Lens) köməyindən necə yararlandığıdır [
NƏTİCƏ:
Taşlıcalı Yəhyanın Şah u Gəda məsnəvisi türk divan ədəbiyyatının ölməz abidəsidir [
X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO: EQctvQAT99Y
PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 1
TEXT_UNITS: 1
TURKISH_TEXT_UNITS: 1
COMPOSITE_CODEX: NO
EXPLICIT_COPY_DATES: 978–980 AH (approx. 1570–1572 AD / 467 years ago)
EXPLICIT_COPYING_PLACES: Ottoman context
HOLDING_INSTITUTIONS: Bibliothèque nationale de France (BnF)
SHELFMARKS: UNKNOWN
CORE_CANDIDATES: A1
CONTROL_CANDIDATES: NONE
DISCOVERY_CANDIDATES: NONE
NEEDS_DEDUPLICATION: NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE
TIMESTAMP_QC: PASS
No comments:
Post a Comment