جهالت موهندیسلیگینه غلبه 216
بیتیک آدی: شرح الفصوص الحکم
یازار: عبدالله البوسنوی
یازی چاغی: 1026 هیجری قمری
دیل: تورکو
الیفباء: تورکو - عربی
نوسخه چی: عبدی افندی
ساخلانئلان یئر: سولیمانیه کیتابخاناسی- ایستانبول - تورکییه
جهالت موهندیسلیگینه غلبه نین 216 اینجی بولومونده، تورک اینسانینین یاراتدیقی یازی ایله دیل اویقارلیقیندان بیر اوقیانوس درینلیکده بیتیک ایله تانیش اولدوق. بیتیکین آدی "شرخ الفصوص الحکم" دیر.
تورک اینسانی؛ رحمتلیک عبدالله البوسنوی (بوسنییالی)، مرحوم محی الدین عربی حضرتله رینین "فصوص الحکم" آدلی بیتیگینه شرح یازماغا مامور قئلئنئب دیر.
مرحوم عبدالله بوسنوی (بوسنییالی) دا فصوص الحکمی الینه آلاراق، اونو تورکجه یه ترجمه اتمه میش. بلکه اونون درین آنلاملارین آچیقلاماق اوچون، اونون قاوراملاری ایله آنلاملاری اوزه رینه درین همده گئنیش یازیلار یازیب دیر کی دوققوز یوز اوتوز ایکی (932) صحیفه یه چاتیب دیر.
او هر صحیفه ده ایگیرمی بئش (25) سطیر، هر سطیرده ایسه اورتالاما ایگیرمی سوز (20) یئرلشدیرمیش. یعنی هر صحیفه ده بئش یوز (500) جیواریندا سوز وار. بو کیتابدا ان آزیندان، دورد یوز آلتمیش آلتی مین (466.000) سوزجوک یئرله شیب دیر.
بوسنییالینین بو سوزلری ناغیل دئییلکی ساده، سس سیز قئراغئندان گئچیب گئده سن. کیتاب، همده اونداکی هر سوز، تکجانینا، چوخ درین دیر. هر کس، تکجانئنا، اوزباشئنا اورادا اوزه مز. نییه کی آنلاماسی چتیندیر. چون آغیر قاوراملاری اورتایا آتیب دیر.
اوندا ایشله نن مینلر قاوراملاری آنلاماق اوچون، بو کیتابی، بیر فلسفه ایله، عرفان ایله، ایسلام ایله، قورآن ایله، شریعت ایله، موسلمان فیلسوفلارین دووشونجه لری ایله، ایسلام کلامی ایله، موتکللیم لر ایله، شریعت ایله، بونلارین هامیسینین تاریخی ایله، همده ایسلام، موسلمانلار، فیلسوفلار، موتکللیم لر، شریعتچیلر آراسیندا اولان دوشونجه، هابئله قانلی ساواشلار ایله تانیش اولان بیر کیمسه نین یانیندا دیز چوکوب، درس اوخومالی دیر تا بو درین قاوراملاری، آنلاماق بیر آزدا اولسا قولایلاشسین.
بیتیکه باخارساق، تجه تورک دیلینده اولماسی، اونون اوزمانجا اولماسینا یئتر آمما اونا گوز آتارکن، بللی اولورکی اونو یازان، بیر چوخ ساحه لرده اوزمان ایمیش. اوف همن اوزمانلیقلارین اوزه ینده، درین قاوراملاری بو بیتیکه دولدوروب دور. اونون اوچون بو بیتیک، اونلار ساحه سینده اوزمانلار دیلی ایله یازیلمیش دیر.
انصافعلی هدایت
٢٦ جمادی الاول ١٤٤٧
I. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi: 216 (Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbə 216)
Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 216
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/DZpZdpjkwLQ?feature=share](https://youtube.com/live/DZpZdpjkwLQ?feature=share)Video ID:
DZpZdpjkwLQYayım/yüklənmə tarixi: 2025-11-17
Video müddəti: PT2H3M14S (2 saat 3 dəqiqə 14 saniyə)
Videoda göstərilən əsas kitab/əlyazma/məcmuə adı: "Şerh-i Füsus al-Hikam (Şeyh Abdullah Bosnevi)" (شرح فصوص الحكم / عبداللّه بوسنوی — Şeyx Muhyiddin ibn Arabinin Füsus al-Hikam əsərinə Abdullah Bosnevi tərəfindən yazılmış türk dili/ərəb dili tərkibli şərh nüsxəsi) [
03:52 02:00:25 02:01:15 Müəllif/müəlliflər: Şeyx Muhyiddin İbn Arabi (Orijinal müəllif) / Abdullah Bosnevi (Şərh edən) / Abdi Efendi (Nüsxəni köçürən katib) [
02:00:25 02:01:15 02:19 Dil/dillər: Ərəb dili (Füsus mətnləri və terminlər), klassik osmanlı türk dili (şərh və izahatlar) [
01:57:19 02:00:43 Görünən və ya deyilən tarix/əsr: Hicri 1246 / ya da təqribən 426 il öncə yazılmış/köçürülmüş nüsxə [
04:00 02:01:15 Kitabxana/arxiv: Süleymaniye Kütüphanesi (İstanbul, Fatih - Şehid Ali Paşa koleksiyonu) [
04:31 09:12 Shelfmark/kataloq nömrəsi: MƏLUM DEYİL.
Ümumi mövzu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 216-cı bölümü; əlyazma kitabların düşmən təhriflərindən uzaq olması, İstanbul Süleymaniye Kitabxanasında qorunan Abdullah Bosnevi'nin Şerh-i Füsus al-Hikam əsərinin təhlili, Adəm peyğəmbərdən Hz. Muhəmmədə qədər peyğəmbərlər silsiləsi və hikmət fəlsəfəsi [
01:37 04:31 07:02 08:33 Videonun əlyazma araşdırması olub-olmaması: Bəli, videoda Süleymaniye Kitabxanasında (Şehid Ali Paşa kolleksiyasında) qorunan, 465 vərəq (təqribən 930 səhifə) həcmindəki Şerh-i Füsus əlyazmasının fəhristi, möhürləri, su izləri və mətn səhifələri tədqiq edilmişdir [
04:31 04:41 09:12 XIV–XVI əsr türk əlyazmalarının tarixləndirilməsi layihəsi üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. Videoda osmanlı təsəvvüfünün və fəlsəfəsinin şah əsərlərindən olan, Süleymaniyədə qorunan mühüm bir türkdilli şərh əlyazması təqdim olunur.
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA VAR?
Fiziki əlyazma/codex sayı: 1 (Süleymaniye Kitabxanasında qorunan Abdullah Bosnevi'nin Şerh-i Füsus al-Hikam nüsxəsi) [
04:31 ƏLYAZMA A:
kitabxana: Süleymaniye Kütüphanesi (İstanbul, Fatih) [
04:31 shelfmark: MƏLUM DEYİL (Şehid Ali Paşa koleksiyonu) [
09:12 səhifə/vərəq sayı: 465 vərəq (təqribən 930 səhifə) [
04:41 ölçü: MƏLUM DEYİL
xətt: Səliqəli klassik osmanlı əlyazma xətti [
01:57:19 kağız: Zamanla kənarından su gəlmiş, lakin mətn hissələri qorunmuş ənənəvi kağız [
08:55 cədvəl/çərçivə: Osmanlı əlyazma tərtibatı [
09:12 mürəkkəb: Qara mətn mürəkkəbi [
01:57:19 təzhib: MƏLUM DEYİL
katib / nüsxəçi: Abdi Efendi (Şeyh Abdi) [
02:19 müəllif / şərhçi: Abdullah Bosnevi [
02:01:15 köçürülmə tarixi: Təqribən 426 il öncə / hicri 1246 qeydləri [
04:00 02:01:15 köçürülmə yeri: İstanbul / Osmanlı mühiti [
02:01:48 provenance/vəqf/mülkiyyət qeydləri: Şehid Ali Paşa vəqf möhürləri, Süleymaniye Kitabxanası qeydiyyat möhürləri [
09:12
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMA ANALİZİ
ƏLYAZMA A — TƏSƏVVÜFİ RİSALƏ / ŞƏRH
Mətn vahidi / Risalə A1
Əsərin başlığı: Şerh-i Füsus al-Hikam (Abdullah Bosnevi) [
03:52 02:00:25 Başlıq əlyazmada açıq yazılıb, yoxsa videodakı danışanın identifikasiyasıdır?: Əlyazmanın başlığında qeyd olunmuşdur [
03:52 Müəllif: Şeyx Muhyiddin İbn Arabi (Mətn) / Abdullah Bosnevi (Şərh) [
02:00:25 Dil: Ərəb dili (Füsus hikmətləri) və klassik osmanlı türk dili (şərh və izahatlar) [
01:57:19 02:00:43 Nəsr / nəzm / qarışıq: Nəsr (fəlsəfi və təsəvvüfi nəsrlər, fəslər) [
05:16 Mövzu: İbn Arabinin Füsus al-Hikam əsərinin fəs-fəs peyğəmbərlər silsiləsi (Adəmdən Hz. Muhəmmədə qədər) üzrə təsəvvüfi və hikməti ilahiyyə şərhi [
05:16 07:02 08:33 Başladığı folio/səhifə: 1-ci səhifə / Fəhrist [
04:41 Bitdiyi folio/səhifə: 465-ci vərəq [
04:41 Başlanğıc sözləri (incipit), oxunursa: Bismillahir rəhmanir rəhim... Ədillah bilal kibriq bil-fadlı... [
01:57:19 Son sözləri (explicit), oxunursa: MƏLUM DEYİL
Tarixin funksiyası: Köçürülmə və tərtib tarixi
Katib: Abdi Efendi [
02:19 Tərcüməçi/şərhçi: Abdullah Bosnevi [
02:01:15 Təxəllüs: Bosnevi [
02:01:15 Mətnin əvvəlki və sonrakı risalə ilə eyni əllə yazılıb-yazılmadığı barədə videoda məlumat varmı?: Məlumat yoxdur.
Əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: Klassik osmanlı təsəvvüf terminologiyası və ərəbçe iqtibaslar.
Əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. TARİXLƏRİN AYRILMASI
| Tarix | Miladi qarşılığı yalnız videoda deyilirsə | Hansı folio/səhifədə | Hansı mətn vahidinə aiddir | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 1246 | Miladi XIX əsr (və ya təqribən 426 il öncə) | Kolofon / Başlanğıc | Əlyazma A | Köçürülmə / nüsxə tarixi | [ | YÜKSƏK |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Şeyx Muhyiddin İbn Arabi | MÜƏLLİF (Füsus al-Hikam) | A1 | Mətndə adı keçir | [ |
| Abdullah Bosnevi | ŞƏRHÇİ / MÜƏLLİF (Şərh) | A1 | Mətndə adı keçir | [ |
| Abdi Efendi (Şeyx Abdi) | KATİB / NÜSXƏÇİ | A1 | Kolofonda adı keçir | [ |
| Şehid Ali Paşa | VƏQF EDƏN / SAHİB | A1 | Kitabın möhüründə adı keçir | [ |
VI. TÜRKDİLLİ MƏTN VAHİDLƏRİNİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Şerh-i Füsus al-Hikam
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Dərin fəlsəfi və təsəvvüfi mənaları ifadə edən zəngin osmanlı-türk təsəvvüf dili.
nəsr/nəzm: Nəsr.
hərəkəli/hərəkəsiz: Hərəkəsiz klassik əlyazma xətti.
ərəb/fars əsas mətn + türkcə şərh olub-olmaması: Ərəbçe Füsus ibarələri və osmanlı türkçəsi geniş şərhlər.
təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətnin şərh hissələri türkdillidir.
XIV–XVI əsr layihəsi üçün potensialı: Yüksək.
timestamp: [
03:52
VII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ LAYİHƏSİ ÜÇÜN SEÇİM
Fiziki Əlyazma A: CORE CANDIDATE (İstanbul Süleymaniye Kitabxanasında qorunan, Abdullah Bosnevi'nin qələmə aldığı və Abdi Efendi tərəfindən köçürülən Şerh-i Füsus əlyazması olması baxımından layihə üçün əsas namizəddir).
VIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 216-cı bölümü başladaraq türk insanının yaratdığı yazı, düşüncə, fəlsəfə və təsəvvüf uyğarlığı ilə tanış olmağın əhəmiyyətini vurğulayır, düşmən təhriflərindən uzaq əlyazma əsərlərin milli ruhu bərpa etdiyini bildirir [
00:07 01:06 İstanbul Fatih məhəlləsindəki Süleymaniye Kitabxanasında (Şehid Ali Paşa kolleksiyasında) qorunan mühüm bir əlyazmanı təqdim edir [
04:31 09:12 Əsərin 465 vərəqdən (təqribən 930 səhifə) ibarət olduğunu, Şeyx Muhyiddin İbn Arabinin Füsus al-Hikam əsərinə Abdullah Bosnevi tərəfindən yazılmış osmanlıca şərh olduğunu bildirir [
04:41 02:00:25 Əlyazmanın fəhristini incələyərək Hz. Adəmdən başlayıb Şeyis, Nuh, İdris, İbrahim, İshaq, İsmail, Yaqub, Yusif, Hud, Saleh, Şueyb, Lut, Süleyman, Davud, Yunus, Əyyub, Yəhya, Zəkəriya, İlyas, Loqman, Musa, Xalid və ən sonda Hz. Muhəmmədə qədər peyğəmbərlər silsiləsi üzrə hikmət fəsillərini oxuyur [
05:16 07:02 08:33 Nüsxənin Şehid Ali Paşa vəqf möhürünü və Süleymaniye Kitabxanasının qeydiyyat möhürlərini göstərir [
09:12 Əsərin başlanğıc mətnini (Bismillahir rəhmanir rəhim... Ədillah bilal kibriq bil-fadlı...) oxuyaraq təhlil edir [
01:57:19 Bu nüsxənin katibinin Abdi Efendi olduğunu, əsərin təqribən 426 il öncəki ənənəni və ya hicri 1246 tarixini daşıdığını qeyd edir [
04:00 02:19 02:01:15 Bu cür dərin təsəvvüfi və fəlsəfi əsərlərin türk dilində yazılmasının və qorunmasının türk dilinin elm və fəlsəfə dili olaraq nə qədər uca mövqedə durduğunu sübut etdiyini vurğulayır [
02:00:43 Gələcəkdə bu əsərin dərslərini izləyəcəyini və öyrənməyə çalışacağını bildirir [
02:23:35 Türk dünyasının zəngin əlyazma xəzinəsini öyrənməyə davam edəcəyini qeyd edərək proqramı yekunlaşdırır [
02:03:08
IX. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: Təsəvvüf Fəlsəfəsinin Zirvəsi: Abdullah Bosnevi'nin Şerh-i Füsus Əlyazması və Süleymaniye Xəzinəsi
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 216-cı bölümü türk-islam düşüncə tarixinin, təsəvvüf fəlsəfəsinin və osmanlı irfanının şah əsərlərindən biri olan Füsus al-Hikam şərhinə həsr olunmuşdur [
ƏLYAZMA:
Təqdim edilən əsər Süleymaniye Kütüphanesində mühafizə edilən, 465 vərəqdən (təqribən 930 səhifə) ibarət olan nəhəng və qiymətli məcmuədir [
MƏZMUN:
Əsər, böyük mütəfəkkir Şeyx Muhyiddin İbn Arabinin islam təsəvvüfünün təməl daşı olan Füsus al-Hikam əsərinə osmanlı alimi Abdullah Bosnevi tərəfindən yazılmış dərin fəlsəfi şərhlərdən ibarətdir [
DİL VƏ MƏTN XÜSUSİYYƏTLƏRİ:
Əsərin dili ərəb dili terminologiyası (Füsus mətnləri) ilə osmanlı türkçəsinin zəngin təsəvvüfi və fəlsəfi izahat üslubunun vəhdətindən ibarətdir [
VİDEODA DİQQƏTÇƏKƏN MÜZAKİRƏLƏR:
Buraxılış zamanı danışanın toxunduğu mühüm məqamlardan biri də əlyazmaların qorunmasının və orijinal mənbələrdən oxunmasının zərurətidir [
NƏTİCƏ:
Abdullah Bosnevi'nin Şerh-i Füsus əlyazması türk-islam düşüncəsinin və təsəvvüf fəlsəfəsinin ölməz abidəsidir [
X. SONDA QISA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO: DZpZdpjkwLQ
PHYSICAL_MANUSCRIPTS: 1
TEXT_UNITS: 1
TURKISH_TEXT_UNITS: 1
COMPOSITE_CODEX: NO
EXPLICIT_COPY_DATES: 1246 AH (approx. 426 years ago context)
EXPLICIT_COPYING_PLACES: Istanbul
HOLDING_INSTITUTIONS: Süleymaniye Kütüphanesi (Şehid Ali Paşa Collection)
SHELFMARKS: UNKNOWN
CORE_CANDIDATES: A1
CONTROL_CANDIDATES: NONE
DISCOVERY_CANDIDATES: NONE
NEEDS_DEDUPLICATION: NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP: NONE
TIMESTAMP_QC: PASS
No comments:
Post a Comment