جهالت موهندیسلیگینه غلبه 265
https://youtube.com/live/vkt5x-J0HJwI. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 265 [
00:16 Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 265 [Video Title]
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/YaaFMhBhHgU?feature=share](https://youtube.com/live/YaaFMhBhHgU?feature=share)[Video URL]Video ID:
YaaFMhBhHgU[Video ID]Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-01-08 [YouTube Publish Date]
Videonun dəqiq müddəti: PT1H1M40S (1 saat 1 dəqiqə 40 saniyə) [Video Length]
Videoda göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Əxlaq-ı Alâî" (Kınalızâde Ali Efendinin əsərinin müxtəlif nüsxələri — rəngli və rəngsiz nüsxə müqayisəsi), Əhkam-ı Nücumi Türki və fəlsəfi-əxlaqi risalələr [
08:38 08:51 Müəllif/müəlliflər: Kınalızâde Ali Efendi [
08:38 Dil/dillər: Osmanlı türk dili, farsa və ərəb tərkibli fəlsəfi leksika [
00:21 Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 978–980 (və ya 976–979 — İkinci Sultan Səlim dövrü xronologiyası, təqribən 469 il öncə), həmçinin 1112 hicri [
00:43 01:12 Kitabxana/arxiv: Princeton Universiteti və digər rəqəmsal əlyazma arxivləri [
08:38 Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi və ya başqa identifikator: Rəqəmsal Kolleksiya MS [
08:38 Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 265-ci bölümü; ötən bölümlərin xülasəsi, ölümlü/olum kavramları və türk dilinin leksik zənginliyi üzərində düşüncələr, Əxlaq-ı Alâî əsərinin iki fərqli nüsxəsinin (rəngli və rəngsiz) yan-yana qoyularaq müqayisə edilməsi, həmçinin hikmət-i nəzəriyyə və hikmət-i əməli (fəlsəfi əxlaq elmi) bölümlərinin səhifə-səhifə oxunub şərh edilməsi [
00:16 04:34 08:38 57:35 Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda əlyazma nüsxələri müqayisəli şəkildə araşdırılmışdır [
08:38 XIV–XVI əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. XVI əsr osmanlı fəlsəfi-əxlaqi əlyazmaları və nüsxə müqayisəsi korpusu üçün əsaslı sənəddir [
01:12
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?
Fiziki codex / əlyazma sayı: 2 (Əxlaq-ı Alâî əsərinin iki fərqli nüsxəsi — rəngli və rəngsiz/qara-ağ nüsxələr) [
08:38 11:25 NÜSXƏ A & NÜSXƏ B (Əxlaq-ı Alâî Nüsxələri):
kitabxana: Princeton Universiteti / Rəqəmsal Arxiv kolleksiyaları [
08:38 vərəq/səhifə sayı: Ətraflı fəlsəfi risalə səhifələri [
08:38 cild və tərtibat: Qədimi nüsxələrin rəqəmsal surətləri; biri rəngli fotokopi, digəri qara-ağ rəqəmsal skan olaraq yan-yana müqayisə edilir [
11:25 11:46 müəllif: Kınalızâde Ali Efendi [
08:38 tarix: İkinci Sultan Səlim dövrü (~hicri 978–980 / miladi XVI əsrin ikinci yarısı) [
01:12 məzmun: Əxlaq-ı Alâî (Hikmət-i nəzəriyyə, hikmət-i əməli, əxlaq fəlsəfəsi və insan əfellərinin təsnifatı) [
57:35 58:19
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR
NÜSXƏ A & B — ƏXLAQ-I ALÂÎ NÜSXƏLƏRİ
A1
əsərin başlığı: Əxlaq-ı Alâî [
08:38 müəllif: Kınalızâde Ali Efendi [
08:38 dil: Osmanlı türk dili [
00:21 nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr (fəlsəfi və əxlaqi traktat nəsri) [
57:35 mövzu: Hikmət-i nəzəriyyə, hikmət-i əməli, qüdrət və iradə, insan əfelləri, əxlaqi səadət və fəzilət [
57:35 59:50 başladığı folio/səhifə: 1-ci səhifə [
09:38 bitdiyi folio/səhifə: Fəlsəfi bölümlərin sonu [
01:01:40 tarix: XVI əsr (İkinci Sultan Səlim dövrü) [
01:12 tarixin funksiyası: COMPOSITION / RULER PERIOD [A]
əhəmiyyətli dil xüsusiyyətləri: Fəlsəfi osmanlı nəsri, hikmət leksikası [
57:47 əminlik səviyyəsi: YÜKSƏK
IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL
| Tarix | Miladi qarşılığı | Harada görünür | Hansı text unit | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 978–980 | Miladi ~1570-ci illər (469 il öncə) | İkinci Sultan Səlim dövrü / əsərin yazılma xronologiyası | Nüsxə A (A1) | RULER / COMPOSITION PERIOD | [ | YÜKSƏK [A] |
| 1112 hicri | Miladi ~1700 | Əsərin qədimi istinsax/tarix qeydi | Nüsxə A (A1) | COPY PERIOD | [ | YÜKSƏK [A] |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Kınalızâde Ali Efendi | AUTHOR / MÜƏLLİF | Nüsxə A & B (A1) | [A] Əxlaq-ı Alâî əsərinin müəllifi | [ |
| II. Sultan Səlim | HISTORICAL RULER | Nüsxə A & B (A1) | [A] Əsərin təqdim olunduğu və ya dövründə yazıldığı osmanlı sultanı | [ |
VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR
RULER_NAME = II. Sultan Səlim (Sultan Süleyman oğlu) [
01:12 RULER_RELATION = Period context / Dedication target in historical manuscripts [
01:12 RULER_EVIDENCE_LOCATION = Mətnin girişindəki padşah xronologiyası qeydləri [
01:12
VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Əxlaq-ı Alâî Nüsxələri (A1)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: Hikmət, fəlsəfə, əxlaq və insan iradəsini dərin osmanlı türk nəsri ilə ifadə edən elmi dil [
57:35 nəsr/nəzm: Nəsr [
57:35 hərəkəli/hərəkəsiz: Əlyazma surətləri [
11:46 təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətn əsasən türkdillidir [
11:46 XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. XVI əsr osmanlı fəlsəfi əlyazmaları korpusu üçün əsaslı müqayisə nüsxəsidir [
01:12 Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: HIGH [A] (Hər ikisi osmanlı elmi-fəlsəfi nəsri registrinə aiddir).
timestamp: [
08:38
VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM
Nüsxə A & B (A1): COMPARATIVE (XVI əsrə aid Əxlaq-ı Alâî əsərinin iki fərqli nüsxəsinin müqayisəsi olması səbəbilə XIV–XVI əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün əsaslı nüsxələrdir) [
08:38
IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI
LALA_REGISTER_SIMILARITY = HIGH [A]
Səbəb: Lala İsmail 32 və bu əxlaq risaləsi eyni osmanlı elmi-fəlsəfi nəsri üslubuna aiddir [
57:35
X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]
Səbəb: Əsər fəlsəfi terminlər (hikmət-i nəzəriyyə, hikmət-i əməli) və əxlaq lüğəti baxımından zəngindir [
57:35
XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS
SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Əxlaq-ı Alâî əsərinin iki fərqli nüsxəsinin yan-yana müqayisəsi seriyada ilk dəfə həyata keçirilmişdir [
11:25 POSSIBLE DUPLICATE: Bəli, əsər daha əvvəl tək nüsxə olaraq baxılmışdı, lakin bu dəfə iki fərqli (rəngli və qara-ağ) nüsxə müqayisə edilir [
11:25
XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR
[A] MANUSCRIPT EVIDENCE: Əxlaq-ı Alâî əsərinin iki fərqli rəqəmsal əlyazma nüsxəsinin (rəngli və qara-ağ fotokopilər) mətn səhifələri və tərtibatı [
11:25 11:46 [B] CATALOGUE EVIDENCE: Arxiv və rəqəmsal kolleksiya kataloq qeydləri [
08:38 [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın ölümlü/olum sözləri üzərində etimoloji düşüncələrini, türk dilinin zənginliyini (calamaq sözü), Əxlaq-ı Alâî nüsxələrinin yan-yana müqayisəsini və hikmət-i nəzəriyyə ilə hikmət-i əməli bölümlərini oxuyub şərh etməsi [
04:34 06:16 11:25 57:35
XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 265-ci bölümü başladaraq ötən dərslərdə öyrənilən risalələrin xronologiyasını xatırladır; İkinci Sultan Səlim dövrünə aid (hicri ~978 / təqribən 469 il öncə) əsərlərin yazılma tarixini hesablayır [
00:16 01:12 Verilişin girişində türk dilinin zənginliyi üzərində fəlsəfi və etimoloji mühakimələr yürüdür: "ölüm" və "olum" sözlərinin oxşarlığını, calamaq sözünün mənasını izah edərək türk dilinin dərinliyini vurğulayır [
04:34 06:16 Əvvəlki bölümlərdə baxılan Əxlaq-ı Alâî (Kınalızâde Ali Efendi) əsərinin iki fərqli rəqəmsal nüsxəsini (biri rəngli fotokopi, digəri qara-ağ skan) ekranda yan-yana qoyaraq müqayisəli şəkildə incələməyə başlayır [
08:38 11:25 11:46 Əsərin mətnini səhifə-səhifə oxuyaraq insan fəaliyyətlərində qüdrət və iradənin rolunu, insan iradəsinin olmadığı və ya olduğu sahələri təhlil edir [
56:02 İnsan əfellərinin və hərəkatlarının iki qismə ayrıldığını mətndən oxuyur: qüdrət və iradənin mədaxili olmayan mövcudata hikmət-i nəzəriyyə (düşüncə/nəzəri elm) deyildiyini izah edir [
57:35 Qüdrət və iradənin mədaxili mütləq olan, iradəsiz vücudu müyəssər olmayan sahəyə ise hikmət-i əməliyyə (əməli hikmət/əxlaq elmi) adlandırıldığını mətndən səsləndirir [
58:19 Hikmət-i əməliyyənin insan əməllərindən, hansı əməlin saleh və məqbul olaraq insanı həqiqi səadətə apardığını, hansı əməlin isə fasid və məzmum olaraq nüqsan və şəqavətə səbəb olduğunu öyrədən elm olduğunu izah edir [
58:31 59:50 Başqalarına xiyanət etməmək, əxlaqi dürüstlük və fəzilətli yaşamağın əhəmiyyətini vurğulayır [
01:00:37 Mətndən oxuduğu bir əxlaqi hekayə ilə başqasının eybini gizləməyin, şəxsi münasibətlərdə sirlərə sadiq qalmağın əxlaqi üstünlüyünü misal çəkir [
01:01:01 Türk dili, əxlaq fəlsəfəsi və elmi irs ilə yola davam etmək arzusu ilə proqramı yekunlaşdırır.
XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: Kınalızâde'nin "Əxlaq-ı Alâî" Nüsxələrinin Müqayisəsi: Hikmət-i Nəzəriyyə və Hikmət-i Əməli
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 265-ci bölümü dil etimologiyası, nüsxə müqayisəsi və islam-türk əxlaq fəlsəfəsinin təhlilinə həsr olunmuşdur [
NÜSXƏ MÜQAYİSƏSİ VƏ İRADEH MÜHAKİMƏLƏRİ:
Arxivlərdən əldə edilən Əxlaq-ı Alâî nüsxələrinin rəngli və qara-ağ fotokopiləri üzərindən aparılan bu qarşılaşdırma mətn təqibatı baxımından mühüm metodoloji addımdır [
MƏZMUN: HƏQİQİ SƏADƏT VƏ ƏXLAQİ DÜRÜSTLÜK:
Hikmət-i əməliyyənin insanın hansı əməllərlə həqiqi səadətə (kamilə) çatacağını, hansı pisliklərdən uzaq durması gərəkdiyini öyrətdiyi vurğulanmışdır [
NƏTİCƏ:
265-ci bölüm türk dilinin incəliklərini fəlsəfi əxlaq abidələri ilə birləşdirən dərin intellektual söhbət olaraq qeydə keçmişdir [
XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI
"Əxlaq-ı Alâî" nüsxələrinin mətn variantları: Kınalızâde əsərinin fərqli əlyazma nüsxələrinin müqayisəli təhlili [
08:38 11:25 Osmanlı əxlaq fəlsəfəsində Hikmət-i Əməliyyə təsnifatı: Klassik əxlaq kitablarında nəzəriyyə və əməl bölgüsünün kökləri [
57:35 58:19
XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL
Video ümumi müddəti: PT1H1M40S (1 saat 1 dəqiqə 40 saniyə)
İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 01:01:40
TIMESTAMP_QC = PASS
XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO = YaaFMhBhHgU
VIDEO_DURATION = PT1H1M40S
PHYSICAL_OBJECTS = 2
PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 2 (Digital manuscript copies compared side-by-side)
PRINTED_BOOKS = 0
TEXT_UNITS = 1
TURKISH_TEXT_UNITS = 1
COMPOSITE_CODEX = NO
MAIN_TITLE = Əxlaq-ı Alâî Nüsxələrinin Müqayisəsi və Hikmət-i Əməliyyə Təhlili
HOLDING_INSTITUTION = Princeton University / Digital Manuscript Archives
SHELFMARK = Digital MS Collection
EXPLICIT_COPY_DATES = UNKNOWN
COMPOSITION_DATES = Second Sultan Selim era (~978-980 AH / 16th century)
OTHER_DATES = 1112 AH (Copy date reference)
EXPLICIT_COPYING_PLACES = Ottoman / Archive context
SCRIBES = UNKNOWN
AUTHORS = Kinalizade Ali Efendi
RULERS = Second Sultan Selim
RULER_RELATION = Dedication target / Period context
CORE_CANDIDATES = Nüsxə A & B (A1)
EARLY_CONTROLS = NONE
LATE_CONTROLS = NONE
COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A & B (A1)
DISCOVERY_CANDIDATES = NONE
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH
LALA_REGISTER_SIMILARITY = HIGH
NEEDS_DEDUPLICATION = YES (Comparing multiple copies of Akhlaq-i Alai)
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Comparative manuscript study of Akhlaq-i Alai variants in digital repositories
TIMESTAMP_QC = PASS
No comments:
Post a Comment