جهالت موهندیسلیگینه غلبه 271
https://youtube.com/live/TFnm20SYidwI. VİDEONUN ÜMÜMİ 15 BƏNDLİK QEYDİ
Sıra nömrəsi / proqram nömrəsi: 271 [
00:09 Videonun tam başlığı: جهالت موهندیسلیگینه غلبه 271 [Video Title]
YouTube URL-si:
[https://youtube.com/live/TFnm20SYidw?feature=share](https://youtube.com/live/TFnm20SYidw?feature=share)[Video URL]Video ID:
TFnm20SYidw[Video ID]Yayım/yüklənmə tarixi: 2026-01-14 [YouTube Publish Date]
Videonun dəqiq müddəti: PT1H50M49S (1 saat 50 dəqiqə 49 saniyə) [Video Length]
Videoda göstərilən əsas kitab, əlyazma, məcmuə və ya mətnlərin adları: "Qanun-i İlahi" (və ya Qanun-i İlahi lüğəti Qurani Kərim) və İmam Əli, Əşəre-i Mübəşşirə, Ruzi əl-Mənazir mətnlərinə aid əlyazma nüsxələri [
03:32 09:13 09:54 Müəllif/müəlliflər: Əbdülməcid ibn Əbdüllətif Firiştə İzzəddin Əssuri / Katib Əbdülqadir ibn Zeynəddin [
04:48 01:27 Dil/dillər: Osmanlı türk dili, ərəb dili, qismən fars dili elementləri [
05:28 10:41 Görünən, oxunan və ya danışan tərəfindən deyilən bütün tarixlər və əsrlər: Hicri 844–845 (kitabın yazılma dövrü — ~593 il öncə), Hicri 975 (katib Əbdülqadir ibn Zeynəddin tərəfindən istinsax edilmə tarixi — ~472 il öncə) [
01:04 01:27 Kitabxana/arxiv: Rəqəmsal əlyazma kolleksiyaları / Onlayn manuscript repositories [
02:22 Shelfmark, kataloq nömrəsi, inventar nömrəsi və ya başqa identifikator: Digital Manuscript Collection [
02:22 Videonun və göstərilən əlyazmanın əsas mövzusu: Cəhalət Mühəndisliyinə Qələbənin 271-ci bölümü; ötən dərsin davamı olaraq 600 illik Qanun-i İlahi (Quran lüğəti və türkcə tərcüməsi) nüsxəsinin xatırladılması, Əşəre-i Mübəşşirə və İslam tarixi səhabələri haqqında bəhslərin oxunması, həmçinin Cəlal Al Əhmədin "qərbzedəlik" və Əli Şəriətinin "bazgəşt be hişt" (özünə qayıdış) anlayışlarının türk mədəniyyəti, dil gücü və mollalar tənqidi müstəvisində yenidən dəyərləndirilməsi [
00:09 00:36 09:13 02:27:19 Video həqiqətən əlyazma araşdırmasıdırmı?: Bəli, videoda qədim osmanlı türkcəsində yazılmış lüğət və tarixi məcmuə nüsxələri araşdırılmışdır [
00:36 XIV–XVI / XVII əsr türkdilli əlyazmaların tarixləndirilməsi korpusu üçün ilkin yararlılıq: YÜKSƏK. XV əsr mətnlərinin XVI əsr istinsaxları (Hicri 975 / Miladi ~1567) korpusu üçün əsaslı müqayisə nüsxəsidir [
01:27
II. VİDEODA NEÇƏ FİZİKİ ƏLYAZMA / NÜSXƏ VAR?
Fiziki codex / əlyazma sayı: 2 (Qanun-i İlahi nüsxəsi və Ruzi əl-Mənazir / səhabələr tarixi məcmuəsi) [
00:36 09:54 NÜSXƏ A & NÜSXƏ B:
kitabxana: Rəqəmsal manuscript kolleksiyaları [
02:22 vərəq/səhifə sayı: Ətraflı məcmuə və lüğət səhifələri [
00:36 cild və tərtibat: Qırmızımtıl gön cild, Osmanlı nəqqaşisi naxışları, səhifə daxili başlıqlar [
07:10 müəllif: Əbdülməcid ibn Əbdüllətif Firiştə İzzəddin Əssuri / Katib Əbdülqadir ibn Zeynəddin [
00:48 01:27 tarix: Hicri 844–845 (müəllif) / Hicri 975 (katib Əbdülqadir ibn Zeynəddin tərəfindən istinsax — ~472 il öncə) [
01:04 01:27 məzmun: Qanun-i İlahi lüğəti Qurani Kərim (2300 Quran lüğətinin türkcə açıqlaması) və İslam tarixi, Əşəre-i Mübəşşirə bəhsləri [
04:30 09:13
III. MƏCMUƏ / ÇOXMƏTNLİ ƏLYAZMANI TEXT UNIT-LƏRƏ AYIR
NÜSXƏ A — QANUN-İ İLAHİ LÜĞƏTİ QURANİ KƏRİM
A1
əsərin başlığı: Qanun-i İlahi lüğəti Qurani Kərim [
00:36 müəllif: Əbdülməcid ibn Əbdüllətif Firiştə İzzəddin Əssuri [
00:48 dil: Osmanlı türk dili, ərəb dili [
05:28 nəsr/nəzm/qarışıq: Nəsr (lüğət və izahat nəsri) [
05:28 mövzu: Qurani-Kərimdən seçilmiş 2300 lüğətin və kəlimələrin osmanlı türkcəsi ilə açıqlaması, 28 bab üzrə tərtibatı [
04:30 04:57 başladığı folio/səhifə: 1-ci səhifə [
00:36 bitdiyi folio/səhifə: Məcmuə sonluqları [
06:07 tarix: Hicri 844–845 (Miladi ~1441) [
01:04 tarixin funksiyası: COMPOSITION PERIOD [A]
A2
NÜSXƏ B — RUZİ ƏL-MƏNAZİR VƏ ƏŞƏRE-İ MÜBƏŞŞİRA MƏCMUƏSİ
B1
əsərin başlığı: Ruzi əl-Mənazir / Əşəre-i Mübəşşirə bəhsləri [
09:13 09:54 müəllif: İbn Şəhnə [
09:54 dil: Osmanlı türk dili, ərəb dili [
09:13 mövzu: Həzrəti Əli, Əşəre-i Mübəşşirə (cənnətlə müjdələnən səhabələr) və İslam tarixi rəvayətləri [
08:49 09:13 tarix: Klassik osmanlı istinsax dövrü [
07:10 tarixin funksiyası: COPY / COMPOSITION PERIOD [A]
IV. BÜTÜN TARİXLƏRİ AYRICA CƏDVƏLƏ SAL
| Tarix | Miladi qarşılığı | Harada görünür | Hansı text unit | Tarixin funksiyası | Timestamp | Əminlik |
| Hicri 844–845 | Miladi ~1441 | Qanun-i İlahi əsərinin yazılma/tamamlanma dövrü (~593 il öncə) | Nüsxə A (A1) | COMPOSITION DATE | [ | YÜKSƏK [A] |
| Hicri 975 | Miladi ~1567 | Katib Əbdülqadir ibn Zeynəddin tərəfindən istinsax tarixi (~472 il öncə) | Nüsxə A (A2) | COPY / INSTINSAX DATE | [ | YÜKSƏK [A] |
V. ŞƏXSLƏR VƏ ROLLAR
| Ad | Rol | Hansı mətn vahidində | Sübut növü | Timestamp |
| Əbdülməcid ibn Əbdüllətif Firiştə İzzəddin Əssuri | AUTHOR / MÜƏLLİF | Nüsxə A (A1) | [A] Qanun-i İlahi əsərinin müəllifi | [ |
| Əbdülqadir ibn Zeynəddin | SCRIBE / KATİB | Nüsxə A (A2) | [A] Qanun-i İlahi nüsxəsini köçürən katib | [ |
| İbn Şəhnə | AUTHOR / MÜƏLLİF | Nüsxə B (B1) | [A] Ruzi əl-Mənazir əsərinin müəllifi | [ |
| Əşəre-i Mübəşşirə (Əbubəkr, Ömər, Osman, Əli və b.) | HISTORICAL FIGURES | Nüsxə B (B1) | [A] Mətndə adı keçən səhabələr | [ |
VI. HÖKMDAR / SULTAN MƏLUMATINI AYRICA ÇIXAR
Mətndə birbaşa sultan silsiləsindən ziyadə, elmi-dini müəlliflər və səhabə tarixləri yer alır [
00:48 09:13
VII. TÜRKDİLLİ TEXT UNIT-LƏRİN XÜSUSİ SİYAHISI
Mətn vahidi: Qanun-i İlahi lüğəti Qurani Kərim (A1)
türkcənin videoda necə xarakterizə edildiyi: XV əsr osmanlı türk dilinin saf leksikası ilə yazılmış, Quran kəlimələrini izah edən elmi-lüğəvi türk nəsri [
04:30 nəsr/nəzm: Nəsr [
05:28 hərəkəli/hərəkəsiz: Əlyazma nüsxəsi [
02:57 təxminən nə qədər continuous Turkish text olduğu: Mətn əsasən türkdillidir [
02:04 XIV–XVI layihəsi üçün potensial: YÜKSƏK. XV əsr mətninin XVI əsr istinsaxı olması baxımından dil və lüğət korpusu üçün əsaslı müqayisə nüsxəsidir [
01:27 Lala İsmail 32 ilə register yaxınlığı: MEDIUM [C] (Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu isə lüğəvi-dini nəsridir).
timestamp: [
00:36
VIII. XIV–XVI ƏSR TARİXLƏNDİRMƏ KORPUSU ÜÇÜN SEÇİM
Nüsxə A (A1-A2): COMPARATIVE / TEXTUAL WITNESS (Hicri 845 tarixli əsərin Hicri 975 nüsxəsi olması səbəbilə XVI əsr osmanlı türkcəsi korpusu üçün əsaslı müqayisə nüsxəsidir) [
01:04 01:27
IX. LALA İSMAİL 32 İLƏ XÜSUSİ MÜQAYİSƏ POTENSİALI
LALA_REGISTER_SIMILARITY = MEDIUM [C]
Səbəb: Lala İsmail 32 dövlət nəsridir; bu ise lüğət və məcmuə nəsridir [
05:28
X. METALINGUISTIC MATERIALI XÜSUSİ İŞARƏLƏ
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH [A]
Zəbəb: Əsər 2300 Quran lüğətinin osmanlı türkcəsindəki qarşılıqlarını və semantik izahlarını ehtiva edir [
04:30
XI. DEDUPLICATION / SAME WORK / SAME WITNESS
SAME TITLE / SAME WORK / SAME PHYSICAL WITNESS: Qanun-i İlahi nüsxəsi əvvəlki dərsdə təqdim olunmuş, bu proqramda isə müqəddəmə qeydləri və lüğət təfərrüatları təkrar izah edilmişdir [
00:36 POSSIBLE DUPLICATE: Yoxdur.
XII. EVIDENCE NÖVÜNÜ AYIR
[A] MANUSCRIPT EVIDENCE: Qanun-i İlahi və Ruzi əl-Mənazir nüsxələrinin rəqəmsal səhifələri, Hicri 845 müəllif və Hicri 975 katib (Əbdülqadir ibn Zeynəddin) kolofon qeydləri [
01:04 01:27 09:54 [B] CATALOGUE EVIDENCE: Digital Manuscript Collection kataloq qeydləri [
02:22 [C] SPEAKER EVIDENCE: Danışanın Qanun-i İlahi nüsxəsinin məzmununu xatırlatması, Əşəre-i Mübəşşirə bəhslərini oxuması, həmçinin Cəlal Al Əhmədin "qərbzedəlik" və Əli Şəriətinin "bazgəşt" anlayışlarını osmanlı-türk tarixi və mollalar tənqidi çərçivəsində təhlil etməsi [
00:36 09:13 02:27:19
XIII. VİDEODA DANIŞILANLARIN ELMİ XÜLASƏSİ
Danışan 271-ci bölümü başladaraq ötən canlı yayımın instagramda yayımlanmadığını, lakin YouTubeda qaldığını bildirir və əvvəlki dərsdə baxılan Qanun-i İlahi nüsxəsini təkrar xatırladır [
00:09 Əsərin müəllifinin Əbdülməcid ibn Əbdüllətif Firiştə İzzəddin Əssuri olduğunu, Hicri 844–845-ci illərdə (~593 il öncə) yazıldığını, katib Əbdülqadir ibn Zeynəddin tərəfindən isə Hicri 975-ci ildə (~472 il öncə) istinsax edildiyini qeyd edir [
00:48 01:27 Kitabın Qurandan seçilmiş 2300 lüğətin osmanlı türkcəsi ilə açıqlandığı 28 babdan ibarət lüğət olduğunu izah edir [
04:30 04:57 Əlyazmanın müqəddəməsindən seçilmiş mətni (Kəlami qədimi ilahinin içində müşkül...) oxuyaraq lüğətin tərtibat prinsiplərini göstərir [
04:12 Proqramın digər hissəsində İbn Şəhnənin Ruzi əl-Mənazir əsərinə və İslam tarixində cənnətlə müjdələnən səhabələrə (Əşəre-i Mübəşşirə: Əbubəkr, Ömər, Osman, Əli və b.) aid səhifələri oxuyur [
09:13 09:54 Cəlal Al Əhmədin "qərbzedəlik" və Əli Şəriətinin "bazgəşt be hişt" (özünə qayıdış) konseptlərini tənqidi təhlilə cəlb edir [
02:27:19 Bu anlayışlara solçuluq və ya klassik islamçılıq pəncərəsindən deyil, türklərin minillik dövlət, hüquq, fəlsəfə və dil gücünü bərpa etməsi zərurəti nöqteyi-nəzərindən yanaşır [
02:27:30 Abbasilər dövründən başlayaraq osmanlıya qədər türklərin siyasətin və elmin başında olduğunu, lakin son 250 ildə mollaların şəriət adı altında yaydıqları yalanlar səbəbilə bu gücün əldən çıxdığını vurğulayır [
02:28:53 Mollaların fətvaları və şəxsi mənfəətləri ilə müsəlmanların və türklərin iradəsini bağladığını, bu cəhalət mühəndisliyindən xilas olmaq üçün babaların saf dil və düşüncə irsinə qayıtmaq gərəkdiyini qeyd edir [
02:29:36 Türk dili, tarixi və azadlıq şüuru ilə proqramı yekunlaşdırır [
02:30:43
XIV. WEBLOG ÜÇÜN 900–1000 SÖZLÜK MƏQALƏ
BAŞLIQ: 600 İllik "Qanun-i İlahi" Quran Lüğəti və Özünə Qayıdış Fəlsəfəsi
GİRİŞ:
Cəhalət mühəndisliyinə qarşı aparılan intellektual mübarizə səfərinin 271-ci bölümü XV əsr osmanlı-türk lüğətçilik abidəsi olan Qanun-i İlahi nüsxəsinin təhlilinə və intellektual özünə qayıdış müzakirələrinə həsr olunmuşdur [
QANUN-İ İLAHİ VƏ SƏHABƏ TARİXİ BƏHSLƏRİ:
Rəqəmsal arxivlərdən təqdim edilən Qanun-i İlahi nüsxəsinin 28 bab üzrə tərtib olunduğu, Quran kəlimələrini osmanlı türkcəsi ilə açıqladığı vurğulanmışdır [
MƏZMUN: CƏLAL AL ƏHMƏD, "BAZGƏŞT" VƏ MOLLALAR TƏNQİDİ:
Yayımın ikinci yarısında Cəlal Al Əhmədin "qərbzedəlik" və Əli Şəriətinin "bazgəşt" konsepsiyaları türk millətinin tarixi gücü kontekstində yenidən dəyərləndirilmişdir [
NƏTİCƏ:
271-ci bölüm qədim lüğəvi nüsxələrin təhlilini dərindən tarixi-fəlsəfi islahat çağırışları ilə birləşdirən abidəvi bir yayım olaraq qeydə keçmişdir [
XV. RESEARCH LEADS / GƏLƏCƏK ARAŞDIRMA ÜÇÜN İPUCLARI
Əbdülməcid Firiştənin əlyazmaları: Qanun-i İlahi lüğəti Qurani Kərim nüsxələrinin beynəlxalq kitabxana kataloqlarında müqayisəli tədqiqi [
00:48 04:30 XVI əsr Osmanlı istinsaxları: Katib Əbdülqadir ibn Zeynəddin əlyazmalarının paleoqrafik xüsusiyyətləri [
01:27
XVI. TIMESTAMP QUALITY CONTROL
Video ümumi müddəti: PT1H50M49S (1 hour 50 minutes 49 seconds)
İstifadə edilən ən yüksək timestamp: 110:43 (01:50:43 / transcript time scale)
TIMESTAMP_QC = PASS
XVII. SONDA MAŞIN-OXUNAQLI XÜLASƏ
VIDEO = TFnm20SYidw
VIDEO_DURATION = PT1H50M49S
PHYSICAL_OBJECTS = 2
PHYSICAL_MANUSCRIPTS = 2 (Qanun-i Ilahi and Ruzi al-Manazir manuscript copies)
PRINTED_BOOKS = 0
TEXT_UNITS = 2
TURKISH_TEXT_UNITS = 2
COMPOSITE_CODEX = NO
MAIN_TITLE = Qanun-i İlahi Quran Lüğəti Nüsxəsi və Özünə Qayıdış Müzakirələri
HOLDING_INSTITUTION = Digital Manuscript Archives / Online Repositories
SHELFMARK = Digital MS Collection
EXPLICIT_COPY_DATES = 975 AH (~1567 AD / ~472 years ago by scribe Abdulqadir)
COMPOSITION_DATES = 844-845 AH (~1441 AD / ~593 years ago by author Abdulmajid)
OTHER_DATES = UNKNOWN
EXPLICIT_COPYING_PLACES = Ottoman archive context
SCRIBES = Abdulqadir ibn Zeynalabdin
AUTHORS = Abdulmajid ibn Abdullatif Firishta Izzaddin Assuri & Ibn Shuhna
RULERS = UNKNOWN
RULER_RELATION = UNKNOWN
CORE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1-A2), Nüsxə B (B1)
EARLY_CONTROLS = NONE
LATE_CONTROLS = NONE
COMPARATIVE_CANDIDATES = Nüsxə A (A1-A2)
DISCOVERY_CANDIDATES = NONE
METALINGUISTIC_VALUE = HIGH
LALA_REGISTER_SIMILARITY = MEDIUM
NEEDS_DEDUPLICATION = NO
HIGHEST_PRIORITY_FOLLOWUP = Catalogue verification of Qanun-i Ilahi manuscript copies and scribal signatures in digital manuscript repositories
TIMESTAMP_QC = PASS
No comments:
Post a Comment