ایراندا هر احتیمال اؤچون حاضیر اولمالییق
ایراندا، هر آن، هر بیر احتیمال اوز وئره بیلیر. هر بیر اولاجاق اؤچون حاضیر اولمالییق.
١) ایستیقلال
ایستیقلالچی قروهلار، بیرئیلر، تشکیلاتلار، ارکندن (هر شئی اولوب بیتمه دن)، ایرانین داغیلما شراییطین گؤز اؤنونده توتاراق، بو وضعیته حاضیر اولمالیدیرلار. ایستیقلالچی لار همن ایندی، بیر آنایاسا
حاضیرلامالیدیرلار کی صباح گئج اولابیلیر و تم-تلهسیکه دوشرلر.
٢) فدرالچیلار
فدرالچی قروهلار، بیرئیلر، تشکیلاتلار بو آن، ایرانین داغیلماسیندان سونرایا حاضیر اولمالیدیرلار. اگهر ایندی حاضیر اولماسالار، او گون گلدیگینده، فارس توپلولوقلاری، فارس اولمایان میللتلره اوستون دورارلار. او شراییطده، فارسلار ایستدیکلرینی غیر فارس میللتلره تحمیل ائده بیلرلر. یوز ایل حاقسیر قالان میللتلر، فارسلارین باسقیسی و اؤنریلرینه معروض قالیب، اونلارین آرخاسینا دوشوبن، فارسلارا کولگه کیمی اولابیلرلر. یعنی هر هانکی میللتین ضییالیلاری داها ارکن ترپه شیرسه، یارادیجی اولورسا، گوج او میللتین الینده اولار. آمما گله جک ایراندا، گوج ایله قوه فارسلارین الینده اولمامالی دیر.
٣) حقّی تعیین سرنوشتچیلر
بو ایسته گه ماراقلی شخصلر، قروهلاردا ایندیدن آنایاسانی حاضیرلامالی و ماسا اوستونه موذاکرهیه حاضیر اتمه لیدیرلر کی، او گون گلر–گلمز، بیز تورکلر اوستون بیر دورومدا اولابیلک. یعنی، اوستونلوک تورک میللتینین الینده اولسون. یوخسا تورکلر،ایران اوچورومو آلتیندا قالیب ازیلر.
٤) خودمختارچیلار
خودمختارچیلار (البتته بیزیم گوزوموزده) بیر جوره فدرالچی گؤرونورلر، اما بلکی آنلاملاردا، هابله قاوراملاردا، ایدارهچیلیکده، … فرقلی تعریفله لری اولابیلر. بو فرقلره باخساقدا، باخماساقدا، بو قروهلالا بیرئی لرده گله جک موذاکیره لر و دانیشیقلار ماساسی اؤچون بیر آنایاسا حاضیرلامالی دیرلار تاکی گوجلو یومووروقوموزو ماسایا وورابیلک. هابئله، ماسادا روحسال اوستونلوک ساخلایابیلک.
٥) ایرانچی تورکلر
ایرانچی تورکچولر، گؤزدن ایراق توتولمالی دئییلدیرلر. اونلار، (اونلارلا راضیلاشساق دا، راضیلاشماساق دا، ایرانچی تورکچولر ده بیر دوشونجه صاحبیدیرلر. اونلارین دوشونجهلرینه گؤز یومماق اولماز و سیاست ماساسیندان سیلمک ده، (ان آزیندان نظری ساحهده) اولا بیلجک بیر شئی دئییلدیر. ایرانچی تورکلرده، ایندی و همن، بیرک شکیلده توپلاناراق، دوشوندوکله ری "تورک ایرانا" بیر آنایاسا حاضیرلامالیدیرلار. طبیعی کی بو قوروه دوشونجه صاحیبلرینه اؤنملی اولان، ایران بیرینجی، تورکلر ایسه ایکینجی دره جه ده گلیرلر. بلکه ده، اونلار اوچون بئله، تورکلوک، ایراندان داها اونملی اولابیلر. بونا گؤره ده، بیر ایران–تورک یادا تورک-ایران اساسلی آنایاسا یازمالیدیرلار.
٦) آمریکا هگمونیاسی
اگهر آمریکا هگمونیاسی (گوجو -هژمونو) ایران اوزرینه اثر ائدرسه، سونراکی بوتون معادلهلری اونلار بللی ائدرلر. چونکو، ظفر صاحیبی هابئله گوجلو اولانلار، ایسته دیکله رین یازابیلرلر و اعمال اده بیلرلر. گوجسوزلر ایله مغلوب اولانلارین ایسه، ایطاعتدن باشقا چاره لری یوخ دور. گوجسوزلر ایله مغلوب اولانلار، امیر قولو اولور و امیرلری یئرینه یئتیرمکله موکللف دیرلر.
آمریکا هم اوزو فدرالدیر، هم عراقدا، افغانستاندا، حتی سوریه ده بیر جوره فدرال سیستملری یاراتمیشدیر. بو حاقدا درین و گئنیش تجربه صاحبیدیر. آمریکا، ایرانی ایشغال ادرسه، اورادا آپاریجی گوج صاحبی اولار. اوندان دولایی دا ایستدیکلری شکلده فدرال یارادا بیلرلر.
بونونلا بیرگه، آمریکا هگمونیاسی و گوجو اورتادا اولارسا، ایستیقلالچی، فدرالچی، حقّی تعیین سرنوشتچی، خودمختارچی، هابله ایران تورکچولوغو دوشونجهسینه صاحیب کیشیلره، قروهلارا، چوخ مجال قالماز.
گونئی آزربایجان هابئله ایراندا یاشایان توم تورکلرین آیدین کسیملری، ایراندا اولابیله جک هر حال ایله دوروما حاضیر اولمالی دیرلار. یعنی، بو سیاسی دوشونجه صاحیبلرینین هامیسی، هر بیری اؤز یئرینده، حاضیرلادیقلاری آنایاسالاری ایله، گلجک اؤچون ایشلری هم آسانلاشدیرابیلر، هم ده بلکی رأی یا سس وئررکن اوستونلوگو الده ادیب، سیاست ایله حوقوقدا بیر شئیلری دَییشدیره بیلرلر.
٧) کنفدرالچیلار
کنفدرالچیلار، بیرئی سل یا دا قروهسال اولاراق ایکی یئره بولونورلر:
الف) ایرانچی کنفدرالچیلار
ب) بؤلگهسل کنفدرالچیلار
الف) ایرانچی کنفدرالچیلار
ایرانچی کنفدرالچیلارین دوشونجهسینده، ایران آدلانان یئرده چوخ میللتلر وار کی، کئچمیش یوز ایلده بوتون ملی، تاریخسل، وطنسال هابئله دولَتچیلیک حقلاری تاپدالانیب آرادان گئدیبدیر. اونلارا گؤره ایرانین آدی دَییش بیلر، اما سرحدلر ایچینده اولان میللتلر، برابر حقوقلا موستقل اولوب، موستقل دولَت قوروب، ملی ایرادهلرین اعمال اتمک حاقلارینا صاحیب اولمالیدیرلار.
بونلارین ایشی داها چتیندیر. چون فارس توپلوملارینین دئشلادیقلاری میللتلر، یوز ایل فارس سیستمینین حقوقسوزلوغوندان دولایی، فارسلارلا داها بیر کره بئله بیر سیاسی واحدده بیرلشمک ایستهمه له ری زور گؤرونور. بونونلا بیرگه، بو قوروه، بیر آنایاسا چرچوهسینده میللتلرین ایستیقلالینی، ملی، تاریخی، وطنی، اقتصادی و حوقوق ایله ایرادهلرینی رسمی اولاراق قبول ائدن بیر چرچوه یازمالیدیر کی، بو میللتلرین ده قبولونا گلە بیلسین؛ یوخسا همین ایندی ده فارسلارا بایرامدیر.
ب) بؤلگهسل کنفدرالچیلار
بؤلگهسل کنفدرالچیلارین ایشی داها قولایدیر. مثلن تورکلر، تورکمنلر، قشقاییلار، عربلر، کوردلر، مازنیلر، گیلکلر، ... هم بؤلگهسل برابر حقوقلار ایله، هم ده ایرانین سئنئرلارئندان کناردا اولان اوز دیلداشلاری ایله کنفدرال قورماق اولاسیلیغینا صاحیبدیرلر.
مثلن ایراندا یاشایان تورکلر، هم اوزلری بیر–بیرلری ایله، هم ده قونشو میللتلر (کوردلر، لورلار، بختیاریلر، گیلکلر، مازنیلر) ایله کونفدرال یاشاماقلارینین اولاسئقلیقی چوخ دور. بونلارین یانی سئرا، ایراندا یاشایان تورکلر، هم آزربایجان جمهوریتی، هم تورکیه جمهوریتی، هم تورکمنستان جمهوریتی و همیده دیگر تورک جمهوریتلری ایله برابر کنفدرال سیستیم قورماق ایمکان و فورصتلاری اولابیلر.
نتیجه:
بوتون سیاسال و حوقوقسل دوشونجه صاحیبلری، قروهلار و بیرئیلر، ایراندا اولابیله جک هر بیر احتیمال و دولَت قورماق اوچون، همن بوگوندن حاضیر اولمالیدیرلار. بو حاضیرلیق، بوتون ملی، تاریخی، توپراقسال، اقتصادی و حوقوقسل حاقلارین تامامین الده اتمک اوچون، اونلارین پوزولماماسینا قفارشی دا، دولَت قورماق، همیده آنایاسا چرچیوه سینده ان لازیم و گرکلی اولان ایش دیر.
سیاسال و حوقوقسل دوشونجه صاحیبلرینین اؤنردیگی آنایاسادا، توم میللی و بیرئیسل حاقلار، آچیقجاسئنا گؤرونمه لی دیر. لو آنا یاسالارین هامیسی، توم میللتین ایراده سین قاپسامالی دیر. اونون اوچونده، گلجک ده هر جوره احتیماللارا قارشی، بوگون هم یازیلی شکلده اؤنریله بیلجک حقوق، قانون، آنایاسا حاضیرلانمالیدیر.
اینصافعلی هدایت
٢٦ جنیوری ٢٠٢٦
No comments:
Post a Comment